
ជំពូក ២៦៦ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះឥសីសួរ សូតាអំពីបញ្ជីទីរថៈសំខាន់ៗ និងលិង្គដ៏ឧត្តម ដែលការទស្សនាបង្កើតបុណ្យគ្រប់ប្រការ។ សូតាបង្ហាញលិង្គមេៗ ដូចជា ម៉ង្គណេស្វរ និង សិទ្ធេស្វរ ហើយបន្តផ្តោតលើផលបុណ្យនៃម៉ង្គណេស្វរ ជាពិសេសនៅពេលអនុវត្តវ្រតៈ «សិវរាត្រី»។ សិវរាត្រីត្រូវបានកំណត់ថា ជារាត្រីចតុរទសី (caturdaśī) ក្នុងពាក់កណ្តាលខ្មៅខែម៉ាឃៈ ហើយនៅរាត្រីនោះ ព្រះសិវៈត្រូវបានយល់ថា «ចូលស្ថិត» ឬពេញលិង្គទាំងអស់ ដោយមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះពិសេសនៅម៉ង្គណេស្វរ។ រឿងបុរាណនិយាយពីព្រះរាជា អស្វសេន សួរព្រះឥសី ភរត្រឹយជ្ញា អំពីវ្រតៈងាយ ប៉ុន្តែមានបុណ្យធំសមស្របសម័យកលិយុគ; ព្រះឥសីណែនាំសិវរាត្រី ជាការយាមមួយរាត្រី ដែលធ្វើឲ្យទាន បូជា និងជប «មិនរលាយ»។ មានហេតុផលថ្នាក់ទេវតា៖ ទេវតាសុំឲ្យមានថ្ងៃ/រាត្រីតែមួយសម្រាប់សម្អាតមនុស្ស; ព្រះសិវៈព្រមចុះមករាត្រីនោះ ហើយប្រទានលំដាប់មន្ត្រាបែបបញ្ចវក្ត្រ និងវិធីបូជា (អរហ្ក្យា គ្រឿងបូជា កិត្តិយសព្រះព្រាហ្មណ៍ ការស្តាប់កថាភក្តិ តន្ត្រី និងរបាំ)។ បន្ទាប់មកមានគំរូសីលធម៌៖ ចោរម្នាក់ដោយចៃដន្យយាមលើដើមឈើជិតលិង្គ ហើយស្លឹកធ្លាក់ចុះ ទោះមានចិត្តមិនបរិសុទ្ធក៏ទទួលផលវ្រតៈ នាំទៅកំណើតល្អ និងក្រោយមកសាងសង់ស្ថានបូជា។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយសរសើរសិវរាត្រីថាជាតបស្យាខ្ពស់ និងជាអ្នកសម្អាតធំ ហើយមានពលផលសម្រាប់អ្នកអានស្តាប់។
Verse 1
ऋषय ऊचुः । श्रुतानि मुख्यतीर्थानि तत्क्षेत्रप्रोद्भवानि च । येषु स्नातो नरः स्म्यक्सर्व तीर्थफलं लभेत्
ព្រះឥសីទាំងឡាយបានមានវាចា៖ យើងបានឮអំពីទីរម្យទឹកបរិសុទ្ធសំខាន់ៗ ដែលកើតឡើងក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះ; អ្នកណាអង្គុយងូតដោយត្រឹមត្រូវនៅទីនោះ នឹងទទួលបានបុណ្យផលស្មើនឹងទីរម្យទាំងអស់។
Verse 2
लिंगानि च महाभाग तत्र मुख्यानि यानि च । यैर्दृष्टैर्लभ्यते श्रेयः सर्वेषां तानि नो वद
ហើយឱ មហាភាគ! សូមប្រាប់យើងផងអំពីលិង្គសំខាន់ៗដែលមាននៅទីនោះ—ដោយការទស្សនាបរិសុទ្ធរបស់វា មនុស្សទាំងអស់ទទួលបានសេចក្តីប្រសើរខ្ពស់បំផុត។
Verse 3
सूत उवाच । तत्र च मंकणाख्यं तु लिंगमस्ति सुशोभनम् । तथा सिद्धेश्वरं नाम गौतमेश्वरसंयुतम्
សូតបានមានវាចា៖ នៅទីនោះមានលិង្គមួយឈ្មោះ «មង្កណ» ដែលរុងរឿងស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយក៏មានលិង្គមួយទៀតឈ្មោះ «សិទ្ធេស្វរ» ដែលភ្ជាប់ទាក់ទងនឹង «គោតមេស្វរ»។
Verse 4
कपालेश्वमन्यच्च चतुर्थं परिकीर्तितम् । एकैकं सर्वलिंगानां फलं यच्छत्यसंशयम् । यथोक्तविधिना सम्यग्यथोक्तं द्विजसत्तमाः
ហើយមានលិង្គមួយទៀត «កបាលេស្វរ» ដែលត្រូវបានប្រកាសថាជាលិង្គទីបួន។ លិង្គនីមួយៗក្នុងចំណោមលិង្គទាំងអស់ ផ្តល់ផលស្មើនឹងលិង្គទាំងអស់ ដោយមិនមានសង្ស័យឡើយ—បើបានបូជាត្រឹមត្រូវតាមវិធីដែលបានបញ្ជាក់ ឱ ព្រហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ។
Verse 5
तत्र तावत्प्रवक्ष्यामि मंकणेश्वरजं फलम् । मकाराक्षरयुक्तस्य लिंगस्यात्र द्विजोत्तमाः
ឥឡូវនេះ នៅទីនោះខ្ញុំនឹងប្រកាសអំពីផលបុណ្យដែលកើតពី «មង្កណេស្វរ»—លិង្គនៅទីនេះដែលភ្ជាប់នឹងអក្សរ «ម» ឱ ព្រហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ។
Verse 6
शिवरात्रिं समासाद्य यस्तस्य पुरुषो द्विजाः । कुर्याज्जागरणं रात्रौ निराहारः स्थितः शुचिः
ឱ ព្រះទ្វិជៈទាំងឡាយ! ពេលរាត្រីសិវរាត្រីមកដល់ អ្នកណាដែលជាអ្នកភក្តិរបស់ព្រះសិវៈ ប្រាកដថា ប្រសិនបើគេធ្វើការយាមភ្ញាក់ពេញរាត្រី ដោយតមអាហារ ឈរឬអង្គុយដោយស្ថិតស្ថេរ និងរក្សាភាពបរិសុទ្ធ នោះនឹងទទួលបានបុណ្យផលដែលបានសន្យា។
Verse 7
सर्वलिंगोद्भवं चैव फलं दर्शनसंभवम् । जायते नात्र संदेह इत्युवाच हरः स्वयम्
ផលបុណ្យដែលកើតពីការទស្សនៈ (ដർശន) នោះ ជាផលបុណ្យដែលកើតពីលិង្គទាំងអស់ផងដែរ។ ក្នុងរឿងនេះ មិនមានសង្ស័យឡើយ—ព្រះហរៈ (ព្រះសិវៈ) ទ្រង់បានប្រកាសដោយព្រះអង្គឯង។
Verse 8
ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिर्महाभाग कस्मिन्काले तु सा भवेत् । विध्यानं चैव माहात्म्यं सर्वं नो विस्तराद्वद
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ មហាបាគ! សិវរាត្រីកើតឡើងនៅពេលណា? សូមប្រាប់យើងដោយលម្អិតអំពីវិធីបំពេញវិន័យត្រឹមត្រូវ និងមហិមារបស់វា—ទាំងអស់»។
Verse 9
सूत उवाच माघस्य कृष्णपक्षे या तिथिश्चैव चतुर्दशी । तस्या रात्रिः समाख्याता शिवरात्रिसमुद्भवा
សូតបាននិយាយថា៖ «ក្នុងខែមាឃៈ នៅពាក់កណ្តាលខ្មៅ (ក្រឹષ્ણបក្ស) ថ្ងៃទីដប់បួន (ចតុរទសី) នោះ—រាត្រីរបស់វាត្រូវបានហៅថា សិវរាត្រី ដែលជារាត្រីដែលសិវរាត្រីត្រូវបានគេស្គាល់»។
Verse 10
तस्यां सर्वेषु लिंगेषु सदा संक्रमते हरः । विशेषात्सर्वपुण्येषु ख्यातेयं मंकणेश्वरे
នៅរាត្រីនោះ (សិវរាត្រី) ព្រះហរៈ (ព្រះសិវៈ) តែងតែចូលស្ថិតក្នុងលិង្គទាំងអស់។ ទោះយ៉ាងណា ក្នុងចំណោមទីកន្លែងបរិសុទ្ធ និងមានបុណ្យទាំងអស់ ការបំពេញសិវរាត្រីនេះមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះពិសេសនៅម៉ង្កណេឝ្វរៈ។
Verse 11
ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिः कथं जाता केनैषा च विनिर्मिता । कस्माद्बहुफला जाता सर्वं नो विस्तराद्वद
ព្រះឥសីទាំងឡាយបានទូលថា៖ «ពិធីសិវរាត្រីកើតមានដូចម្តេច? អ្នកណាបានបង្កើតវា? ហេតុអ្វីបានជាវាមានផលបុណ្យច្រើនដល់如此? សូមប្រាប់យើងទាំងអស់ដោយលម្អិត»។
Verse 12
सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथानकम् । भर्तृयज्ञस्य संवादमश्वसेनस्य भूपतेः
សូតបាននិយាយថា៖ «នៅទីនេះ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ដល់អ្នកទាំងឡាយនូវរឿងរ៉ាវបុរាណមួយ គឺសន្ទនារវាង ភរត្រឹយជ្ញ និងព្រះមហាក្សត្រ អશ્વសេន»។
Verse 13
आनर्ताधिपतिः पूर्वमश्वसेन इति स्मृतः । आसीद्धर्मपरो नित्यं वेदवेदागंपारगः
កាលពីមុន អធិរាជនៃអានរត ត្រូវបានគេហៅថា អશ્વសេន។ ព្រះអង្គស្ថិតក្នុងធម៌ជានិច្ច ហើយជាអ្នកជ្រាបជ្រែងវេដទាំងឡាយ ព្រមទាំងវេដាង្គ។
Verse 14
भर्तृयज्ञः पुरा तेन इदं पृष्टः कुतूहलात् । कलिकालं समुद्वीक्ष्य वर्धमानं दिनेदिने
ដោយក្តីចង់ដឹង ព្រះអង្គបានសួរ ភរត្រឹយជ្ញ ម្តងមុនអំពីរឿងនេះ ពេលដែលបានឃើញយុគកលីកំពុងកើនឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃ។
Verse 15
अश्वसेन उवाच । कलिकालकृते किंचिद्व्रतं मे वद सन्मुने । स्वल्पायासं महत्पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
អશ્વសេនបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះឥសីដ៏សុចរិត សូមប្រាប់ខ្ញុំនូវវ្រតមួយសមស្របសម្រាប់យុគកលី ដែលប្រើកម្លាំងតិច តែទទួលបានបុណ្យធំ និងបំផ្លាញបាបទាំងអស់»។
Verse 16
स्वल्पायुषः सदा मर्त्या ब्रह्मन्कृतयुगे पुरा । त्रेतायां द्वापरे चैव किमु प्राप्ते कलौ युगे
ឱ ព្រាហ្មណ៍ អាយុកាលមនុស្សស្លាប់មានតិចជានិច្ច ទោះនៅយុគក្រឹតបុរាណ ក៏ដូចគ្នានៅត្រេតា និងទ្វាបរ; តើមិនតិចជាងនេះទៀតឬ នៅពេលកាលិយុគបានមកដល់!
Verse 17
तस्माद्वर्षव्रतं त्यक्त्वा किंचिदेकाह्निकं वद
ដូច្នេះ សូមលះបង់វ្រតៈរយៈពេលមួយឆ្នាំ ហើយប្រាប់ខ្ញុំអំពីអនុសាសន៍វ្រតៈមួយថ្ងៃមួយយ៉ាងណាមួយ។
Verse 18
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वास्य न वा कृतम्
អ្វីដែលត្រូវធ្វើថ្ងៃស្អែក ចូរធ្វើថ្ងៃនេះ; អ្វីដែលសម្រាប់ពេលរសៀល ចូរធ្វើនៅពេលព្រឹក។ ព្រោះមរណភាពមិនរង់ចាំថា ការងារនោះបានធ្វើរួចឬមិនទេ។
Verse 19
तस्य तद्वचं श्रुत्वा भर्तृयज्ञ उदारधीः । अब्रवीत्सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा
ពេលបានស្តាប់ពាក្យនោះ ភរត្រឹយជ្ញៈ អ្នកមានបញ្ញាធំទូលាយ បាននិយាយ—ក្រោយពីសមាធិយូរមួយ និងបានឃើញដោយចក្ខុទិព្វ។
Verse 20
अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं शिवरात्रीतिसंज्ञितम् । एकाह्निकं महाराज सर्वपातकनाशनम्
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ មានវ្រតៈដ៏បរិសុទ្ធមួយ ហៅថា «សិវរាត្រី»។ វាជាវ្រតៈមួយថ្ងៃ ឱ មហាក្សត្រ ហើយវាបំផ្លាញបាបធ្ងន់ទាំងអស់។
Verse 21
तत्र यद्दीयते दानं हुतं जप्तं तथैव च । सर्वमक्षयतां याति रात्रि जागरणे कृते
នៅឱកាសនោះ ទានដែលបានប្រគេន ការបូជាអគ្គិហោត្រ និងការសូត្រមន្ត—ទាំងអស់ក្លាយជាអមតៈ មិនអស់សុពលភាពឡើយ ពេលបានរក្សាវេនយាមរាត្រី។
Verse 22
अपुत्रो लभते पुत्रानधनो धनमाप्नुयात् । स्वल्पायुर्दीर्घमायु्ष्यं शत्रूणां चैव संक्षयम्
អ្នកគ្មានកូន នឹងបានកូន; អ្នកក្រីក្រ នឹងបានទ្រព្យ។ អ្នកអាយុខ្លី នឹងបានអាយុវែង ហើយសត្រូវទាំងឡាយក៏នឹងថយចុះផងដែរ។
Verse 23
यंयं काममभिध्यायन्व्रतमेतत्समाचरेत् । तंतं समाप्नुयान्मर्त्यो निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्
មនុស្សលោក បើគិតបំណងណាមួយក្នុងចិត្ត ហើយអនុវត្តវ្រតនេះ ដើម្បីបំណងនោះ—គេនឹងសម្រេចបានតាមនោះ; តែអ្នកអនុវត្តដោយមិនចង់បានអ្វី នឹងបានមោក្សៈ។
Verse 24
कार्पण्येनाथ वित्तेन यदि कुर्यात्प्रजागरम् । तथा वर्षकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
ទោះដោយសមត្ថភាពតិចតួច ឬដោយទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ក៏ដោយ បើរក្សាវេនយាមរាត្រី—គេនឹងរួចផុតពីបាបដែលសន្សំមកមួយឆ្នាំ មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 25
यानि कान्यत्र लिंगानि स्थावराणि चराणि च । तेषु संक्रमते देवस्तस्यां रात्रौ यतो हरः
លិង្គទាំងឡាយដែលមាននៅទីនេះ—ទាំងដែលថេរ និងដែលអាចផ្លាស់ទី—ព្រះទេវតានឹងចូលស្ថិតក្នុងវា នៅរាត្រីនោះ ព្រោះនៅពេលនោះហារៈ (ព្រះសិវៈ) យាងចុះដោយភាពបរិសុទ្ធ។
Verse 26
शिवरात्रिस्ततः प्रोक्ता तेन सा हरवल्लभा । प्रार्थितः स सुरैः सर्वैर्लोकानुग्रहकाम्यया
ដូច្នេះហើយ គេហៅថា «សិវរាត្រី»; ដូច្នេះយប់នោះជាទីស្រឡាញ់របស់ ហរៈ (ព្រះសិវៈ)។ ហើយព្រះអង្គត្រូវបានទេវទាំងអស់អង្វរ ដោយប្រាថ្នាសុខសាន្ត និងអនុគ្រោះដល់លោកទាំងឡាយ។
Verse 27
भगवन्कलिकालेऽस्मिन्सर्वपापसमन्विते । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं दिनमेकं क्षितौ व्रज । येन त्वत्पूजया पूता मर्त्याः शुद्धिमवाप्नुयुः
ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ ក្នុងយុគកលីនេះដែលពោរពេញដោយបាបគ្រប់ប្រភេទ សូមព្រះអង្គចុះមកលើផែនដីតែ១ថ្ងៃ ដើម្បីឲ្យមនុស្សលោកបានសុទ្ធសាធដោយការបូជាព្រះអង្គ ហើយទទួលបានការលាងបាបរយៈមួយឆ្នាំ។
Verse 28
ततो दत्तं हुतं तेषामस्माकमुपतिष्ठति । यदुच्छिष्टं नरैर्दत्तं तद्वृथा जायतेऽखिलम्
បន្ទាប់មក ទាន និងការបូជាដាក់ក្នុងអគ្គីរបស់ពួកគេ នឹងទៅដល់ពួកយើង (ទេវតា) ពិតប្រាកដ។ តែអ្វីៗដែលមនុស្សបូជាដោយមិនសុទ្ធសាធ នោះទាំងអស់ក្លាយជាឥតប្រយោជន៍។
Verse 29
कलिकाले न चास्माकं किंचिदेवोपतिष्ठति । अशुद्धैर्मानवैर्दत्तं प्रभूतमपि शंकर
ក្នុងយុគកលី ទានណាមួយពីមនុស្សមិនសុទ្ធសាធ មិនមានអ្វីទៅដល់ពួកយើងឡើយ—even បើទាននោះមានច្រើនក៏ដោយ—ឱ ព្រះសង្ករ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 30
श्रीभगवानुवाच । माघमासस्य कृष्णायां चतुर्दश्यां सुरेश्वर । अहं यास्यामि भूपृष्ठे रात्रौ नैव दिवा कलौ
ព្រះមានពរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា នៅថ្ងៃទី១៤ នៃខែក្រោម (កృష్ణបក្ស) ក្នុងខែមាឃ ខ្ញុំនឹងទៅលើផ្ទៃផែនដី—នៅពេលយប់ មិនមែនពេលថ្ងៃទេ ក្នុងយុគកលី។
Verse 31
लिंगेषु च समस्तेषु चलेषु स्थावरेषु च । संक्रमिष्याम्यसंदिग्धं वर्षपापविशुद्धये
ខ្ញុំនឹងចូលទៅក្នុងលិង្គទាំងអស់ ទាំងដែលអាចផ្លាស់ទី និងដែលស្ថិតថេរ ដោយមិនសង្ស័យ ដើម្បីសម្អាតបាបនៃមួយឆ្នាំ។
Verse 32
तस्यां रात्रौ हि मे पूजां यः करिष्यति मानवः । मंत्रैरेतैः सुरश्रेष्ठ विपाप्मा स भविष्यति
នៅរាត្រីនោះ មនុស្សណាដែលធ្វើពូជារបស់ខ្ញុំដោយមន្តទាំងនេះ ឱ ព្រះដ៏ប្រសើរនៃទេវតា នោះគេនឹងក្លាយជាអ្នកគ្មានបាប។
Verse 33
ॐ सद्योजाताय नमः । ॐ वामदेवाय नमः । ॐ घोराय नमः । ॐ तत्पुरुषाय नमः । ॐ ईशानाय नमः । एवं वक्त्राणि संपूज्य गन्धपुष्पानुलेपनैः । वस्त्रैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्ततोऽर्घं संप्रदापयेत् । मंत्रेणानेन संपूज्य मां ध्यात्वा मनसि स्थितम्
«ឱំ សទ្យោជាតាយ នមះ។ ឱំ វាមទេវាយ នមះ។ ឱំ ឃោរាយ នមះ។ ឱំ តត្បុរុសាយ នមះ។ ឱំ ឦសានាយ នមះ»។ ដូច្នេះ បូជាមុខទាំងប្រាំដោយក្លិនក្រអូប ផ្កា និងលាបក្រអូប ព្រមទាំងសម្លៀកបំពាក់ ចង្កៀង និងនៃវេដ្យៈ; បន្ទាប់មកគួរថ្វាយអឃ្យៈដោយគោរព។ បូជាដោយមន្តនេះហើយ គួរធ្វើសមាធិលើខ្ញុំ ដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្ត។
Verse 34
गौरीवल्लभ देवेश सर्वाद्य शशिशेखर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थमर्घो मे प्रतिगृह्यताम्
ឱ ព្រះជាទីស្រឡាញ់របស់គោរី ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ឱ ព្រះដើមកំណើត ឱ ព្រះមានព្រះចន្ទលើក្បាល (សិវៈ) ដើម្បីសម្អាតបាបនៃមួយឆ្នាំ សូមទទួលអឃ្យៈនេះដែលខ្ញុំបានថ្វាយ។
Verse 35
ततः संपूजयेद्विप्रं भोजनाच्छादनादिभिः । दत्त्वाथ दक्षिणां तस्मै वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्
បន្ទាប់មក គួរគោរពព្រាហ្មណ៍ដោយអាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងអ្វីៗដទៃទៀត; ហើយក្រោយពេលផ្តល់ទក្ខិណា ដល់គាត់ហើយ គួរបោះបង់ការខ្ជិលចិត្ត ឬការលួចលាក់ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ។
Verse 36
धर्माख्यानकथाभिश्च सलास्यैस्तांडवैस्तथा
ហើយក៏មានការអានសូត្ររឿងរ៉ាវធម៌ ដោយសូរស្រទន់ ជាមួយនឹងរបាំអស្ចារ្យប្រកបដោយលំនាំល្អ និងរបាំតाण्डវៈដ៏ខ្លាំងក្លាផងដែរ។
Verse 37
एवं करिष्यते योऽत्र व्रतमेतत्सुरेश्वर । वर्षपापविशुद्ध्यर्थं प्रायश्चित्तं भविष्यति
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា អ្នកណាដែលនៅទីនេះអនុវត្តវ្រតនេះតាមរបៀបនេះ វានឹងក្លាយជាព្រាយច្ឆិត្ត ដើម្បីសម្អាតបាបទាំងឡាយនៃមួយឆ្នាំ។
Verse 38
तच्छ्रुत्वा त्रिदशाः सर्वे प्रणम्य शशिशेखरम् । संप्रहृष्टा नरश्रेष्ठ स्वानि स्थानानि भेजिरे
ពេលបានឮដូច្នោះ ទេវតាទាំងអស់បានក្រាបបង្គំចំពោះ ព្រះសសិឝេករ (ព្រះសិវៈ)។ ដោយមានសេចក្តីរីករាយ ឱ បុរសប្រសើរ ពួកគេបានត្រឡប់ទៅលំនៅរបស់ខ្លួនវិញ។
Verse 39
प्रेषयामासुरुर्व्यां च नारदं मुनिसत्तमम् । प्रबोधनाय लोकानां शिवरात्रिकृते सदा
ហើយពួកគេបានផ្ញើ នារទ មុនិសត្តម ទៅកាន់ផែនដី ដើម្បីឲ្យគាត់តែងតែដាស់តឿនមនុស្សលោក សម្រាប់ពិធីសិវរាត្រីជានិច្ច។
Verse 40
सोऽपि गत्वा धरापृष्ठं श्रावयामास सर्वतः । शिवरात्रेस्तु माहात्म्यं यदुक्तं शूलपाणिना
គាត់ក៏បានទៅដល់ផ្ទៃផែនដី ហើយបានប្រកាសគ្រប់ទីកន្លែង អំពីមហិមារបស់ពិធីសិវរាត្រី ដូចដែលព្រះសូលបាណិ (ព្រះសិវៈ) បានមានព្រះបន្ទូល។
Verse 41
ततः प्रभृति संजाता शिवरात्रिर्धरातले । सर्वकामप्रदा पुण्या सर्वपातकनाशिनी
ចាប់តាំងពីពេលនោះតទៅ ពិធីបុណ្យ «សិវរាត្រី» ត្រូវបានបង្កើតឡើងលើផែនដី—បរិសុទ្ធ ប្រទានសម្រេចបំណងទាំងអស់ និងបំផ្លាញបាបទាំងពួង។
Verse 42
अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तं कथानकम् । यद्वृत्तं नैमिषारण्ये लुब्धकस्यात्र कस्यचित्
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា នូវរឿងរ៉ាវបុរាណមួយ—អំពីអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងព្រៃនៃ «ណៃមិសារ៉ញ្ញ» ទាក់ទងនឹងអ្នកប្រមាញ់ម្នាក់នៅទីនោះ។
Verse 43
तत्रासील्लुब्धकः कश्चिज्जातिमात्रान्न कर्मतः । व्यसेनानाभिभूतात्मा परवित्तापहारकः
នៅទីនោះ មានអ្នកប្រមាញ់ម្នាក់—មានកិត្តិយសតែដោយកំណើត មិនមែនដោយអំពើ—ចិត្តត្រូវអំពើអាក្រក់គ្រប់គ្រង ហើយរស់ដោយលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ។
Verse 44
न कदाचिद्व्रतं तेन न दत्तं न जपः कृतः । केवलं च हृतं वित्तं लोकानां छलसंश्रयात्
គាត់មិនដែលកាន់វ្រត ឬធ្វើទាន ឬសូត្រមន្តឡើយ; ផ្ទុយទៅវិញ ដោយពឹងផ្អែកលើការល្បិចកល គាត់តែប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មនុស្សទាំងឡាយ។
Verse 45
कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रिः समागता । माघमासेऽसितेपक्षे सर्वपातकनाशिनी
បន្ទាប់មក តាមលំដាប់ពេលវេលា «សិវរាត្រី» បានមកដល់—នៅខែមាឃ ក្នុងពាក់កណ្តាលខ្មៅ—ដែលល្បីថា បំផ្លាញបាបទាំងពួង។
Verse 46
तत्रास्त्यायतनं पुण्यं देवदेवस्य शूलिनः । तत्र जागरणं रात्रौ प्रारब्धं बहुभिर्ज्जनैः
នៅទីនោះមានអាសនៈបរិសុទ្ធមួយ សម្រាប់ព្រះសូលិន ព្រះដ៏អធិរាជនៃទេវតាទាំងឡាយ; ហើយនៅទីនោះ មនុស្សជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមការយាមរាត្រីពេញមួយយប់។
Verse 47
नारीभिर्नरशार्दूल भूषिताभिः सुभूषणैः । अथासौ चिंतयामास चोरो दृष्ट्वाथ जागरम्
ឱ បុរសដ៏ក្លាហានដូចខ្លា! ពេលគាត់ឃើញការយាមរាត្រី—ស្ត្រីៗតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការល្អឥតខ្ចោះ—ចោរនោះក៏ចាប់ផ្តើមគិតគម្រោង។
Verse 48
गच्छामि यदि कांचित्स्त्रीं भूषणैः परिभूषिताम् । निष्क्रांतां बाह्यतश्चास्य प्रासादस्याप्नुयामहम्
«បើខ្ញុំអាចចូលទៅជិតស្ត្រីណាម្នាក់ ដែលតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការច្រើន; ពេលនាងចេញទៅខាងក្រៅពីប្រាសាទនេះ ខ្ញុំនឹងបានឱកាសរបស់ខ្ញុំ»។
Verse 49
ततो हत्वा समादाय भूषणानि व्रजाम्यहम्
«បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងសម្លាប់នាង ហើយយកគ្រឿងអលង្ការទាំងនោះទៅ រួចចាកចេញ»។
Verse 50
एवं निश्चित्य मनसा गतस्तस्य समीपतः । कर्णिकारं समारुह्य स्थितो गुप्तस्ततो हि सः
ពេលបានសម្រេចចិត្តដូច្នេះក្នុងចិត្ត គាត់បានទៅជិតទីនោះ; ហើយឡើងលើដើមកណ៌ិការា រួចឈរលាក់ខ្លួននៅទីនោះ។
Verse 51
वीक्षमाणो दिशः सर्वा नारीनिष्क्रामणोद्भवाः । चौरकर्मप्रवृत्तस्य शीतार्तस्य विशेषतः
គាត់សម្លឹងមើលទិសទាំងអស់ ដើម្បីចាំស្ត្រីដែលចេញពីបរិវេណ; កំពុងប្រព្រឹត្តការងារចោរ ហើយពិសេសត្រូវទុក្ខដោយត្រជាក់ ក៏នៅតែប្រុងប្រយ័ត្ន។
Verse 52
अल्पापि निद्रा नायाता न च नारी विनिर्गता । तस्याधस्तात्ततो लिंगमभवत्तु धरोद्भवम् । गत्वा च पत्राण्यादाय प्रचिक्षेपास्य चोपरि
សូម្បីតែការគេងបន្តិចក៏មិនមកដល់ ហើយក៏គ្មានស្ត្រីណាចេញមកទេ។ បន្ទាប់មក ខាងក្រោមគាត់មានលិង្គមួយលេចឡើងពីដី; គាត់ទៅយកស្លឹក ហើយបោះរាយលើវា។
Verse 53
एतस्मिन्नेव काले तु प्रोद्गतस्तीक्ष्णदीधितिः । असतीनां च चौराणां कामिनामसुखावहः
នៅពេលនោះឯង ព្រះអាទិត្យមានពន្លឺមុតស្រួចបានរះឡើង—នាំមកនូវទុក្ខវេទនា ដល់អ្នកអសីល ដល់ចោរ និងដល់បុរសដែលត្រូវកាមតណ្ហាបណ្ដាល។
Verse 54
ततो नराश्च नार्यश्च जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । उपचारपराः शांताः प्रणिपत्य महेश्वरम्
បន្ទាប់មក បុរសនិងស្ត្រីទាំងឡាយបានត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនៗ—ចិត្តស្ងប់ ស្មោះត្រង់ក្នុងពិធីបូជា ហើយបានក្រាបបង្គំមហేశ్వర។
Verse 55
सोऽपि चौरो निराशश्च क्षुत्क्षामः शीतविह्वलः । अवतीर्य द्रुमात्तस्मादुपायं कंचिदाश्रितः
ចោរនោះផងដែរ—អស់សង្ឃឹម ស្គមស្គាំងដោយឃ្លាន និងញ័រដោយត្រជាក់—បានចុះពីដើមឈើនោះ ហើយពឹងផ្អែកលើផែនការមួយ។
Verse 56
ततः कालेन महता पंचत्वं समपद्यत । जातो जातिस्मरः सोऽथ दशार्णाधिपतेर्गृहे
បន្ទាប់ពីកាលយូរណាស់ គាត់បានឈានដល់សភាព «បញ្ចត្វ» (មរណភាព) ហើយបន្ទាប់មកបានកើតឡើងវិញ ជាអ្នកចងចាំជាតិមុន នៅក្នុងគ្រួសាររបស់អធិរាជដាសារណ។
Verse 57
उपवासप्रभावेन बलादपि प्रजागरात् । शिवरात्रेस्तथा तस्य लिङ्गस्यापि प्रपूजया
ដោយអានុភាពនៃការអត់អាហារ ដោយការយាមភ្ញាក់ពេញរាត្រី (ទោះបីត្រូវបង្ខំក៏ដោយ) និងដោយការបូជាដ៏ពេញលេញចំពោះលិង្គនោះ នៅថ្ងៃសិវរាត្រី—
Verse 58
ततो राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं महत् । कारयामास लिंगस्य प्रासादं तस्य शोभनम्
បន្ទាប់មក ពេលបានទទួលរាជ្យដ៏ធំ ដែលស្នងពីបិតា និងជីតា គាត់បានបញ្ជាឲ្យសាងសង់ប្រាសាទដ៏រុងរឿង សម្រាប់លិង្គនោះ។
Verse 59
वर्षेवर्षे समाश्रित्य शिवरात्रौ प्रजागरात् । उपवासपरोभूत्वा गीतवादित्रनिःस्वनैः
រៀងរាល់ឆ្នាំ នៅថ្ងៃសិវរាត្រី គាត់បានអាស្រ័យលើការយាមភ្ញាក់ពេញរាត្រី ដោយឧស្សាហ៍អត់អាហារ ខណៈសូរសំឡេងចម្រៀង និងវាទ្យភ្លេងលាន់ឮ។
Verse 60
धर्माख्यानकथाभिश्च गीतध्वनिभिरेव च । पूर्वोक्तमंत्रैः संपूज्य अर्घं दत्त्वा विधानतः । संतर्प्य ब्राह्मणान्कामैर्जगाम निलयं निजम्
ដោយការអានរឿងនិទានធម៌ និងដោយសូរសំឡេងចម្រៀងបូជា គាត់បានបូជាលិង្គនោះឲ្យពេញលេញ ដោយប្រើមន្តដែលបាននិយាយមុន; បន្ទាប់មក តាមវិធីប្បញ្ញត្តិ គាត់បានថ្វាយអឃ្យ។ ហើយបានបំពេញចិត្តព្រះព្រាហ្មណ៍ដោយទានតាមបំណង រួចត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន។
Verse 61
कस्यचित्त्वथ कालस्य शिवरात्रौ समागताः । प्रासादे तत्र मुनयः प्राप्ता शाण्डिल्यपूर्वकाः
ក្រោយមក នៅពេលមួយ ក្នុងរាត្រីបូជា «សិវរាត្រី» ព្រះមុនីជាច្រើនបានមកដល់ប្រាសាទនោះ ដោយមានព្រះមុនី សណ្ឌិល្យៈ ជាអ្នកដឹកនាំ។
Verse 62
शांडिल्योऽथ भरद्वाजो यवक्रीतोऽथ गालवः । पुलस्त्यः पुलहो गार्ग्यस्तथान्ये बहवो नृप
មានសណ្ឌិល្យៈ បរទ្វាជៈ យវក្រីតៈ និងកាលវៈ; ពុលស្ត្យៈ ពុលហៈ និងការគ្យៈ—ហើយមានមុនីជាច្រើនទៀតផងដែរ ឱ ព្រះរាជា។
Verse 63
सोऽपि राजा बृहत्सेनो दशार्णाधिपतेः सुतः । संप्राप्तो जागरं कर्तुं तस्य लिंगस्य चाग्रतः
ព្រះរាជាប្រិហត្សេនៈ កូនប្រុសនៃអធិការដាសារណៈ ក៏បានមកដល់ទីនោះ ដើម្បីធ្វើ «ជាគរ» ការយាមរាត្រីបរិសុទ្ធ នៅមុខសិវលិង្គនោះ។
Verse 64
पूजयित्वा ततो देवं प्रणिपत्य मुनीश्वरान् । उपविष्टस्तस्य चाग्रे ह्यनुज्ञातो द्विजोत्तमैः
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបូជាព្រះដេវៈ ហើយក្រាបបង្គំចំពោះមហាមុនីទាំងឡាយ; រួចអង្គុយនៅមុខព្រះអង្គ ដោយបានទទួលអនុញ្ញាតពីព្រះទ្វិជឧត្តម។
Verse 65
ततस्तस्याग्रतश्चक्रुः कथास्ते बहुधा नृप । राजर्षीणामतीतानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः
បន្ទាប់មក ឱ ព្រះរាជា ពួកមុនីទាំងនោះបានធ្វើសន្ទនាធម៌ជាច្រើននៅមុខព្រះអង្គ ជាពិសេសអំពីរាជឥសីបុរាណ និងជាពិសេសបំផុតអំពីព្រះព្រហ្មឥសីដ៏មហិមា។
Verse 66
अथ कस्मिन्कथांते स तैः पृष्टो ब्रह्मवादिभिः । कौतुकाविष्टचित्तैश्च विस्मयोत्फुल्ललोचनैः
បន្ទាប់មក នៅចុងបញ្ចប់នៃសុន្ទរកថាមួយ គាត់ត្រូវបានពួកអ្នកបកស្រាយព្រះព្រហ្មសួរ ដោយចិត្តជាប់ក្នុងក្តីចង់ដឹង និងភ្នែកបើកធំដោយអស្ចារ្យ។
Verse 67
राजन्पृच्छामहे सर्वे वयं कौतूहलान्विताः । यदि ब्रवीषि नः सत्यं देवतायतने स्थितः
ឱ ព្រះរាជា យើងទាំងអស់គ្នាសូមសួរព្រះអង្គ ដោយពោរពេញដោយក្តីចង់ដឹង៖ ប្រសិនបើព្រះអង្គនឹងប្រាប់សេចក្តីពិតដល់យើង ខណៈឈរនៅក្នុងវិហាររបស់ទេវតា—
Verse 68
राजोवाच । यदि ज्ञास्यामि विप्रेंद्राः कथयिष्याम्यसंशयम् । देवस्याग्रे च संपृष्टः सत्येनात्मानमालभे
ព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «បើខ្ញុំដឹង ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ដោយគ្មានសង្ស័យ។ ហើយពេលត្រូវសួរនៅមុខព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំចងខ្លួនខ្ញុំដោយសច្ចៈ»។
Verse 69
ऋषय ऊचुः । पुष्कलानि परित्यज्य कस्माद्दानान्यनेकशः । जागरं कर्तुकामोऽत्र स्वदेशादुपतिष्ठसि
ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «បោះបង់ទានដ៏ច្រើន និងការបរិច្ចាគជាច្រើនប្រភេទ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមកទីនេះពីដែនដីរបស់ព្រះអង្គ ដោយប្រាថ្នាធ្វើការយាមរាត្រី?»
Verse 70
वर्षेवर्षे सदा प्राप्ते नूनं त्वं वेत्सि कारणम् । रहस्यं यदि ते न स्यात्तद्ब्रवीहि नराधिप
ព្រះអង្គមកដល់ជានិច្ចរៀងរាល់ឆ្នាំ ដូច្នេះប្រាកដថាព្រះអង្គដឹងមូលហេតុ។ ប្រសិនបើវាមិនមែនជារឿងសម្ងាត់សម្រាប់ព្រះអង្គទេ សូមប្រាប់មក ឱ អធិរាជនៃមនុស្ស។
Verse 71
सूत उवाच । सवैलक्ष्यं स्मितं कृत्वा ततः प्राह स दुर्मनाः । रहस्यं परमं ह्येतदवाच्यं हि द्विजोत्तमाः
សូត្រាបានពោល៖ ព្រះរាជាដែលមានព្រះហឫទ័យសោកសៅ បានញញឹមដោយអៀនខ្មាស ហើយនិយាយថា៖ «នេះជាអាថ៌កំបាំងដ៏អធិក—ពិបាកនិយាយណាស់ ឱ ព្រះទ្វិជោត្តម!»
Verse 72
तथापि च वदिष्यामि पृष्टो देवाग्रतो यतः
«ទោះជាយ៉ាងណា ខ្ញុំនឹងនិយាយ ព្រោះខ្ញុំត្រូវបានសួរនៅទីនេះ មុខព្រះអម្ចាស់ផ្ទាល់»
Verse 73
ततः स कथयामास पूर्वदेहसमुद्भवम् । मलिम्लुचस्ततो नूनं शिवरात्रिसमुद्भवम्
បន្ទាប់មក គាត់បានរៀបរាប់អំពីអ្វីដែលកើតឡើងពីរាងកាយមុនរបស់គាត់—ថាស្ថានភាពជាមលិម្លុច (អ្នកក្រៅវណ្ណៈ) នោះ បានកើតឡើងដោយពាក់ព័ន្ធនឹងពិធីសិវរាត្រី។
Verse 74
चौर्यभावेन देवस्य पूजनं जागरस्तथा । उपवासं विना तेन शिवरात्रौ पुरा कृतम्
កាលពីមុន នៅរាត្រីសិវរាត្រី គាត់បានបូជាព្រះអម្ចាស់ និងយាមភ្ញាក់ផងដែរ—ប៉ុន្តែធ្វើដោយចិត្តចោរ ហើយមិនបានអត់អាហារ។
Verse 75
जातिस्मरणसंयुक्तं जन्मजातं यथातथम् । ततस्ते मुनयः सर्वे साधुवादान्पृथग्विधान्
ដោយមានសមត្ថភាពចងចាំជាតិ កំណើតទាំងឡាយ គាត់បានរៀបរាប់រឿងរ៉ាវតាំងពីកំណើត ដូចដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ; បន្ទាប់មក ព្រះមុនីទាំងអស់នោះ បានពោលពាក្យសរសើរ និងពរជ័យជាច្រើនប្រភេទ។
Verse 76
नृपोत्तमस्य राजर्षेर्दत्त्वाशीर्भिः समन्वितान् । रात्रौ जागरणं कृत्वा प्रजग्मुस्ते निजाश्रमान्
ក្រោយពេលប្រទានពរដល់ព្រះរាជាអធិរាជនោះ—រាជឥសីដ៏ប្រសើរ—ពួកគេបានធ្វើការយាមរាត្រី ហើយបន្ទាប់មកបានចេញទៅកាន់អាស្រាមរបស់ខ្លួន។
Verse 77
सोऽपि राजासमभ्यर्च्य तं देवं तान्द्विजोत्तमान् । जगाम स्वपुरं पश्चात्कृत्वा रात्रौ प्रजागरम्
ព្រះរាជានោះផងដែរ បានគោរពបូជាព្រះទេវតានោះ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរទាំងនោះយ៉ាងសមគួរ; បន្ទាប់ពីធ្វើការយាមរាត្រីរួច ទើបត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 78
भर्तृयज्ञ उवाच । शिवरात्रिः समुत्पन्ना एवं भूमितले नृप । एवंविधं च माहात्म्यं तस्यास्ते परिकीर्तितम्
ភរត្រយជ្ញា បានមានពាក្យថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ, ដូច្នេះហើយ ព្រះរាត្រីសិវៈ (Śivarātri) បានកើតឡើងលើផែនដី; ហើយមហិមារបស់វា ក៏បានប្រកាសប្រាប់ព្រះអង្គដូចនេះ»។
Verse 79
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या स नृपसत्तम । कलिकाले विशेषेण य इच्छेद्भूतिमात्मनः
ដូច្នេះ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ, គួរតែអនុវត្តវាដោយការខិតខំទាំងអស់—ជាពិសេសនៅសម័យកលិយុគ—ដោយអ្នកណាដែលប្រាថ្នាសេចក្តីរុងរឿង និងសុខសាន្តសម្រាប់ខ្លួន។
Verse 80
एषा कृता दिलीपेन नलेन नहुषेण च । मान्धात्रा धुंधुमारेण सगरेण युयुत्सुना
ពិធីសិវរាត្រីនេះ ត្រូវបានអនុវត្តដោយ ទិលីប, នល, និង នហូષ; ដោយ មាន់ធាត្រ, ធុន្ធុមារ, សគរ, និង យុយុត្សុ ផងដែរ។
Verse 81
तथान्यैश्च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितैः । प्राप्ताश्च हृद्गताः कामा ये दिव्या ये च मानुषाः
ដូចគ្នានេះដែរ ដោយមនុស្សជាច្រើនទៀត ជាពិសេសអ្នកមានសទ្ធាត្រឹមត្រូវ បានសម្រេចបំណងដែលស្ថិតក្នុងចិត្ត ទាំងបំណងទេវលោក និងបំណងមនុស្សលោក។
Verse 82
तथा चैव तु सावित्र्या श्रिया देव्या तु सीतया । अरुंधत्या सरस्वत्या मेनया रंभया तथा
ដូច្នេះដែរ នេះត្រូវបានអនុវត្តដោយ សាវិត្រី ដោយទេវី ស្រី និងដោយ សីតា; ដោយ អរុន្ធតី ដោយ សរស្វតី ដោយ មេនា ហើយដូចគ្នានេះដោយ រំប្ហា។
Verse 83
इंद्राण्याथ दृषद्वत्या स्वधया स्वाहया तथा । रत्या प्रीत्या प्रभावत्या गायत्र्या च नृपोत्तम । सर्वाः प्राप्ताः प्रियान्कामानतिसौभाग्यसंयुतान्
បន្ទាប់មក ឥន្ទ្រាណី និង ទ្រឹសទ្វតី និង ស្វធា និង ស្វាហា; ដូចគ្នានេះ រតី ព្រីតី ប្រភាវតី និង គាយត្រី—ឱ ព្រះមហាក្សត្រល្អបំផុត—ស្ត្រីទាំងអស់បានសម្រេចបំណងជាទីស្រឡាញ់ ដោយពោរពេញដោយសំណាងល្អអស្ចារ្យ។
Verse 84
यश्चैतां पठते व्युष्टिं भावेन शिवसंनिधौ । दिनजात्पातकात्सोऽपि मुच्यते नात्र संशयः
ហើយអ្នកណាដែលសូត្រផ្នែកនេះនៅពេលព្រលឹម ដោយចិត្តស្មោះស្រឡាញ់ នៅជិតព្រះសិវៈ—សូម្បីតែគាត់ក៏រួចផុតពីបាបដែលកើតក្នុងមួយថ្ងៃ; មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 85
नास्ति गंगासमं तीर्थं नास्ति देवो हरोपमः । शिवरात्रेः परं नास्ति तपः सत्यं मयोदितम्
មិនមានទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធណាស្មើនឹងគង្គាទេ; មិនមានទេវតាណាស្មើនឹង ហរ (សិវៈ) ទេ។ ហើយមិនមានតបៈណាខ្ពស់ជាង សិវរាត្រី ទេ—នេះជាសេចក្តីពិតដែលខ្ញុំបានប្រកាស។
Verse 86
सर्वरत्नमयो मेरुः सर्वाश्चर्यमयं तपः । सर्वधर्ममयी राजञ्छिवरात्रिः प्रकीर्तिताः
គេប្រកាសថា ភ្នំមេរុធ្វើពីរតនៈទាំងអស់; តបស្យា (ការតបស) ពោរពេញដោយអស្ចារ្យគ្រប់យ៉ាង។ ដូច្នេះដែរ ព្រះរាជា អធិរាត្រីព្រះសិវៈ (Śivarātri) ត្រូវបានប្រកាសថា ជាអង្គសរុបនៃធម៌ទាំងអស់។
Verse 87
गरुडः पक्षिणां यद्वन्नदीनां सागरो यथा । प्रधानः सर्वधर्माणां शिवरात्रिस्तथोत्तमा
ដូចជា គរុឌៈ ជាអធិបតីក្នុងចំណោមបក្សីទាំងឡាយ ហើយដូចជា មហាសមុទ្រ ជាប្រមុខក្នុងចំណោមទន្លេទាំងឡាយ ដូច្នេះដែរ អធិរាត្រីព្រះសិវៈ (Śivarātri) គឺលើសលប់ និងជាប្រធានក្នុងធម៌ទាំងអស់។
Verse 266
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवारात्रिमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីស្កន្ទ មហាបុរាណ» ក្នុងសំហិតា ៨១,០០០ ស្លោក ក្នុងភាគទី៦ «នាគរកណ្ឌ» ក្នុងមាហាត្ម្យនៃក្សេត្រ ហាតកេឝ្វរ បញ្ចប់ជំពូកមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាព្រះមហិមា នៃអធិរាត្រីព្រះសិវៈ (Śivarātri)» គឺជំពូកទី ២៦៦។