Nagara Khanda

នាគរ​ខណ្ឌ (Nāgarakhaṇḍa) ក្នុង ស្កន្ទបុរាណ មានលក្ខណៈជាផែនទីសក្ការៈ (sacred topography) ដែលរៀបចំការបង្រៀនធម៌តាមរយៈរឿងរ៉ាវពាក់ព័ន្ធទីកន្លែង—ស្ថល/ទីរថមាហាត្ម្យ (sthāla/tīrtha-māhātmya)។ វាភ្ជាប់ជីវិតពិធីបូជា ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ និងភក្តីសាសនាចំពោះព្រះសិវៈ (Śaiva devotion) ឲ្យក្លាយជាសេចក្តីបង្រៀនមានរូបរាងក្នុងភូមិសាស្ត្រ។ ក្នុងបរិបទទំហំធំរបស់ ស្កន្ទបុរាណ (ជាញឹកញាប់គេរាប់ថា ៨១,០០០ គាថា) ខណ្ឌនេះបង្ហាញថា ការណែនាំបុរាណមិនមែនជាទ្រឹស្តីទទេទេ ប៉ុន្តែបង្កប់នៅក្នុងទីសក្ការៈ៖ វិហារ លិង្គ (liṅga) វ្រត (vows) និងផ្លូវធម្មយាត្រា ក្លាយជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនធម៌ បុណ្យ (puṇya) និងមោក្ស (mokṣa)។ រចនាសម្ព័ន្ធរឿងជាទូទៅចាប់ផ្តើមពីការនិទានបើកកថា (ជាញឹកញាប់ដោយ សូត (Sūta)) ហើយបន្តទៅកាន់រឿងព្រេងមូលដ្ឋាន ដែលបញ្ជាក់ហេតុផលនៃភាពបរិសុទ្ធរបស់ទីកន្លែង កំណត់វិន័យនៃការអនុវត្ត និងពន្យល់ផលស្រដ្ធិ (phalaśruti) ឬផលប្រយោជន៍ដែលបានសន្យា។ ទិសដៅទស្សនៈរបស់ខណ្ឌនេះមានលក្ខណៈ “សិវៈ-អនុវត្ត” (practical-Śaiva)៖ ភក្តីចំពោះ មហេស្វរ (Maheśvara) ត្រូវបានបង្ហាញថាមានអានុភាពក្នុងការសម្អាតសីលធម៌ នាំមកនូវសុភមង្គល និងសេចក្តីរុងរឿង ហើយជួយឲ្យសម្រេចគោលដៅសង្គ្រោះ។ ជាមួយគ្នានេះ វាក៏ធ្វើឲ្យអនុស្សាវរីយ៍វប្បធម៌នៃទីសក្ការៈតំបន់មានសុពលភាព តាមរយៈហេតុផលនិទាន និងសញ្ញាអ чуд្ឆរិយៈដែលបញ្ជាក់ភាពវិសុទ្ធ។