
ជំពូកទី៣៧ បង្ហាញសុន្ទរកថាធម្មបង្រៀនដែលគេរាប់ថាជាព្រះស្កន្ទៈ ស្តីពីការពិនិត្យ «លក្ខណៈ» (lakṣaṇa) ល្អ និងអាក្រក់លើរាងកាយស្ត្រី ដើម្បីសុខសាន្តក្នុងគ្រួសារ។ អត្ថបទបើកដោយថា សុភមង្គលក្នុងផ្ទះពាក់ព័ន្ធនឹងភរិយា «មានលក្ខណៈល្អ» ដូច្នេះគួរពិនិត្យសញ្ញាទាំងនេះ ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន និងសុខុមាលភាព។ បន្ទាប់មក វារៀបរាប់មូលដ្ឋានវាយតម្លៃ៨ប្រការ៖ ទម្រង់រាងកាយ ការបង្វិល/វង់លើរាងកាយ ក្លិន ស្រមោល កម្លាំងជីវិត/និស្ស័យ សំឡេង របៀបដើរ និងពណ៌សម្បុរ ហើយពិនិត្យពីក្បាលដល់ជើង។ វាចុះបញ្ជីលក្ខណៈជើង ម្រាមជើង ក្រចក កជើង កំភួនជើង ជង្គង់ ភ្លៅ ចង្កេះ ត្រគាក តំបន់សម្ងាត់ ពោះ ផ្ចិត ចំហៀង ទ្រូង សុដន់ ស្មា ដៃ បាតដៃ និងខ្សែបាតដៃ ក កមុខ បបូរមាត់ ធ្មេញ ភ្នែក សក់ និងសញ្ញាផ្សេងៗ ដោយភ្ជាប់ផលទាយដូចជា ទ្រព្យសម្បត្តិ កិត្តិយស កូនចៅ ឬអភ័ព្វ។ ក៏មានការលើកឡើងអំពីនិមិត្តសញ្ញានៅបាតដៃ/បាតជើង ដូចជា ផ្កាឈូក ស័ង្ខ ចក្រ ស្វាស្ទិកា និង «ផល» តាមលំនាំខ្សែ។ ចុងក្រោយ ជំពូកណែនាំឲ្យអ្នកមានប្រាជ្ញាពិនិត្យលក្ខណៈ និងជៀសវាង «លក្ខណៈអាក្រក់» ក្នុងការជ្រើសរើសអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយបង្ហាញការផ្លាស់ទៅការពិភាក្សាប្រភេទអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅជំពូកបន្ទាប់។
Verse 1
स्कंद उवाच । सदा गृही सुखं भुंक्ते स्त्री लक्षणवती यदि । अतः सुखसमृद्ध्यर्थमादौ लक्षणमीक्षयेत्
ស្កន្ទៈបានមានព្រះវាចា៖ ប្រសិនបើភរិយាមានលក្ខណៈមង្គល គ្រហស្ថនឹងសោយសុខជានិច្ច។ ដូច្នេះ ដើម្បីសុខ និងសម្បូរបែប គួរពិនិត្យលក្ខណៈតាំងពីដើម។
Verse 2
वपुरावर्तगंधाश्चच्छाया सत्वं स्वरो गतिः । वर्णश्चेत्यष्टधा प्रोक्ता बुधैर्लक्षणभूमिका
រូបកាយ វង់សក់ ក្លិនក្រអូប ពន្លឺ-ស្រមោល និស្ស័យ សំឡេង កាយវិការដើរ និងពណ៌កាយ—ទាំងប្រាំបីនេះ បណ្ឌិតទាំងឡាយប្រកាសថា ជាមូលដ្ឋាននៃការវិនិច្ឆ័យលក្ខណៈ។
Verse 3
आपादतलमारभ्य यावन्मौलिरुहं क्रमात् । शुभाशुभानि वक्ष्यामि लक्षणानि मुने शृणु
ចាប់ពីបាតជើងឡើងទៅតាមលំដាប់រហូតដល់សក់លើកំពូលក្បាល ខ្ញុំនឹងពោលអំពីសញ្ញាកាយដែលជាមង្គល និងអមង្គល។ ឱ មុនី សូមស្តាប់។
Verse 4
आदौ पादतलं रेखास्ततोंगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठगुल्फद्वयं पार्ष्णी जंघे रोमाणि जानुनी
ដំបូង ពិនិត្យបាតជើង និងខ្សែរបន្ទាត់លើបាតជើង; បន្ទាប់មក មេជើង ម្រាមជើងផ្សេងៗ និងក្រចក; បន្ទាប់ទៀត ផ្នែកលើជើង កជើងទាំងពីរ កែងជើង កំភួនជើង រោមលើនោះ និងជង្គង់។
Verse 5
ऊरू कटी नितंबस्फिग्भगो जघन बस्तिके । नाभिः कुक्षिद्वयं पार्श्वोदरमध्य वलित्रयम्
បន្ទាប់មក គឺភ្លៅ ចង្កេះ ត្រគាក និងគូទ អង្គលាក់ ភាគចង្កេះខាងក្រោយ និងតំបន់អាងត្រគាក; ផ្ចិត ចំហៀងពោះទាំងពីរ ផ្នែកខាងជើង-ខាងក្រោយនៃចំហៀង កណ្ដាលពោះ និងស្នាមជ្រួញពោះបីជាន់។
Verse 6
रोमाली हृदयं वक्षो वक्षोजद्वयचूचुकम् । जत्रुस्कंधां सकक्षादोर्मणिबंध करद्वयम्
បន្ទាប់មក គឺខ្សែរោម (រោមាវលី) តំបន់បេះដូង ទ្រូង សុដន់ទាំងពីរជាមួយចុងសុដន់; តំបន់ឆ្អឹងកងក និងស្មា រួមទាំងក្លៀក ដៃ កដៃ និងដៃទាំងពីរ។
Verse 7
पाणिपृष्ठं पाणितलं रेखांगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठिः कृकाटिका कंठे चिबुकं च हनुद्वयम्
បន្ទាប់ទៀត គឺខ្នងដៃ បាតដៃ និងខ្សែរបន្ទាត់លើបាតដៃ មេដៃ ម្រាមដៃ និងក្រចក; បន្ទាប់មក ខ្នងក ក្រោយក (ក្រិកាតិកា) បំពង់ក ចង្កា និងថ្គាមទាំងពីរ។
Verse 8
कपोलौ वक्त्रमधरोत्तरोष्ठौ द्विजजिह्विकाः । घंटिका तालुहसितं नासिकाक्षुतमक्षिणी
(ចូរពិចារណា) ថ្ពាល់ទាំងពីរ មុខ បបូរមាត់ក្រោម និងលើ ធ្មេញ និងអណ្ដាត; អណ្ដាតតូច (ghantika) មេឃមាត់ និងស្នាមញញឹម; ច្រមុះ និងការកណ្ដាស់ និងភ្នែកទាំងពីរ។
Verse 9
पक्ष्म भ्रूकर्णभालानि मौलि सीमंतमौलिजाः । षष्टिः षडुत्तरायोषिदंगलक्षणसत्खनिः
(ចូរពិចារណា) រោមភ្នែក ចិញ្ចើម ត្រចៀក និងថ្ងាស; កំពូលក្បាល/មកុដក្បាល (mauli) ស្នាមបែកសក់ និងសក់ដែលដុះលើកំពូលក្បាល។ ទាំងនេះគឺជា លក្ខណៈកាយដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ៦៦ ប្រការរបស់ស្ត្រី។
Verse 10
स्त्रीणां पादतलं स्निग्धं मांसलं मृदुलं समम् । अस्वेदमुष्णमरुणं बहुभोगोचितं स्मृतम्
បាតជើងស្ត្រី ត្រូវបានចាត់ថាជាមង្គល នៅពេលវាមានភាពរលោងភ្លឺ សាច់ពេញ ទន់ និងស្មើ; មិនញើសច្រើន ក្តៅបន្តិច និងមានពណ៌ក្រហមស្រាល—សមស្របសម្រាប់សុខសាន្ត និងសម្បត្តិ។
Verse 11
रूक्षं विवर्णं परुषं खंडितप्रतिबिंबकम् । शूर्पाकारं विशुष्कं च दुःखदौर्भाग्यसूचकम्
ប៉ុន្តែបាតជើងដែលគ្រើម ស្លេកពណ៌ រឹងក្រិន មានស្នាមបែកបាក់ ឬស្នាមខូចៗ មានរាងដូចកន្ត្រករែងស្រូវ (shurpa) ហើយស្ងួតពេក—គេថាជាសញ្ញានៃទុក្ខ និងអភ័ព្វ។
Verse 12
चक्र स्वस्तिक शंखाब्ज ध्वजमीनातपत्रवत् । यस्याः पादतले रेखा सा भवेत्क्षितिपांगना
ស្ត្រីណាដែលមានខ្សែរលើបាតជើង ដូចជា ចក្រ ស្វាស្ទិក ស័ង្ខ ផ្កាឈូក ទង់ ត្រី ឬឆ័ត្រ—ស្ត្រីនោះនឹងក្លាយជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះរាជា ជាស្ត្រីរាជវាំង។
Verse 13
भवेदखंडभोगायोर्द्ध्वामध्यांगुलिसंगता । रेखाखु सर्पकाकाभा दुःखदारिद्र्यसूचिका
បើខ្សែស្នាមនៅបាតជើងជាប់មិនដាច់ ហើយទៅជួបម្រាមកណ្ដាល នោះគេថាជានិមិត្តនៃការសោយសុខបន្តបន្ទាប់។ តែខ្សែដែលមានរាងដូចកណ្ដុរ ពស់ ឬក្អែក ត្រូវបានប្រកាសថាជាសញ្ញាប្រាប់ទុក្ខ និងភាពក្រីក្រ។
Verse 14
उन्नतो मांसलोंगुष्ठो वर्तुलोतुलभोगदः । वक्रो ह्रस्वश्च चिपिटः सुखसौभाग्यभंजकः
ម្រាមមេជើងដែលលេចខ្ពស់ មានសាច់ពេញ និងមានរាងមូល ត្រូវបាននិយាយថាផ្តល់សុខសម្បូរបែបអស្មើ។ ប៉ុន្តែបើវាកោង ខ្លី ឬរាបស្មើ នោះត្រូវបានពិពណ៌នាថាបំផ្លាញសុខ និងសំណាងល្អ។
Verse 15
विधवा विपुलेन स्याद्दीर्घांगुष्ठेन दुर्भगा । मृदवोंगुलयः शस्ता घनावृत्ताः समुन्नताः
បើម្រាមមេជើងទូលាយហួស គេថានាងនឹងក្លាយជាមេម៉ាយ; បើម្រាមមេជើងវែងហួស គេហៅថានាងអភ័ព្វ។ ម្រាមជើងដែលទន់ភ្លន់ត្រូវបានសរសើរ—ជាពិសេសដែលរឹងមាំសមរម្យ មូល និងលេចឡើងបន្តិច។
Verse 16
दीर्घांगुलीभिः कुलटा कृशाभिरतिनिर्धना । ह्रस्वायुष्या च ह्रस्वाभिर्भुग्नाभिर्भुग्नवर्तिनी
អ្នកដែលមានម្រាមជើងវែងខ្លាំង ត្រូវបានពិពណ៌នាថាមិនសុចរិត; អ្នកដែលមានម្រាមជើងស្គមឆ្អឹង គឺក្រីក្រខ្លាំង។ ម្រាមជើងខ្លី គេថាអាយុខ្លី; និងម្រាមជើងកោង គេថាផ្លូវជីវិតពិបាក និងវៀចវេរ។
Verse 17
चिपिटाभिर्भवेद्दासी विरलाभिर्दरिद्रिणी । परस्परं समारूढाः पादांगुल्यो भवंति हि
អ្នកដែលមានម្រាមជើងរាបស្មើ គេថានឹងក្លាយជាអ្នកបម្រើ; អ្នកដែលមានម្រាមជើងឆ្ងាយៗ គេថាជាស្ត្រីក្រីក្រ។ ពិតប្រាកដណាស់ ម្រាមជើងក៏អាចឃើញថាស្របគ្នា ឬស្ទាក់លើគ្នាបានដែរ។
Verse 18
हत्वा बहूनपि पतीन्परप्रेष्या तदा भवेत् । यस्याः पथि समायांत्या रजोभूमेः समुच्छलेत्
ក្រោយបានបណ្ដាលឲ្យស្វាមីជាច្រើនវិនាស នាងក៏ក្លាយជาสต្រីដែលត្រូវគេបញ្ជាឲ្យទៅតាមពាក្យអ្នកដទៃ។ នៅពេលនាងដើរតាមផ្លូវ ធូលីដីពីលើដីក៏ហើរឡើងតាមគន្លងរបស់នាង។
Verse 19
सा पांसुला प्रजायेत कुलत्रयविनाशिनी । यस्याः कनिष्ठिका भूमिं न गच्छंत्याः परिस्पृशेत्
នាងកើតជា ‘បាំសុលា’ អ្នកបំផ្លាញត្រកូលបីជំនាន់—នាងដែលម្រាមជើងតូច (ម្រាមកូន) ទោះដើរក៏មិនប៉ះដីបានត្រឹមត្រូវ។
Verse 20
सा निहत्य पतिं योषा द्वितीयं कुरुते पतिम् । अनामिका च मध्या च यस्या भूमिं न संस्पृशेत्
ស្ត្រីនោះ បន្ទាប់ពីបណ្ដាលឲ្យស្វាមីវិនាស ក៏យកស្វាមីទីពីរ—នាងដែលម្រាមជើងនាង (ម្រាមទី៤) និងម្រាមជើងកណ្ដាល មិនប៉ះដី។
Verse 21
पतिद्वयं निहंत्याद्या द्वितीया च पतित्रयम् । पतिहीनत्वकारिण्यौ हीने ते द्वे इमे यदि
សញ្ញាទីមួយបណ្ដាលឲ្យស្វាមីពីរនាក់វិនាស; សញ្ញាទីពីរបណ្ដាលឲ្យស្វាមីបីនាក់វិនាស។ បើសញ្ញាទាំងពីរនេះមានខ្វះខាត គេថាវាបង្កឲ្យក្លាយជាមិនមានស្វាមី (បាត់បង់ស្វាមី)។
Verse 22
प्रदेशिनी भवेद्यस्या अंगुष्ठाव्यतिरेकिणी । कन्यैव कुलटा सा स्यादेष एव विनिश्चयः
បើម្រាមជើងចង្អុល (ម្រាមទី២) របស់ស្ត្រីណាមួយវែងលើសម្រាមជើងមេ (ម្រាមធំ) នាងត្រូវហៅថា ‘ប្រទេសិនី’។ ទោះនៅជាក្មេងស្រីក៏ដោយ គេថានាងជាស្ត្រីមិនសុចរិត—នេះជាការសម្រេចច្បាស់លាស់។
Verse 23
स्निग्धाः समुन्नतास्ताम्रा वृत्ताः पादनखाः शुभाः
ក្រចកជើងរបស់ស្ត្រីដែលរលោង ទ្រេតឡើងបន្តិច ពណ៌ក្រហមដូចស្ពាន់ និងមូលស្អាត ត្រូវបានចាត់ទុកជាសញ្ញាមង្គល តាមលក្ខណៈដែលបង្រៀននៅកាសី បង្ហាញសំណាងល្អ។
Verse 24
राज्ञीत्वसूचकं स्त्रीणां पादपृष्ठं समुन्नतम् । अस्वेदमशिराढ्यं च मसृणं मृदुमांसलम्
សម្រាប់ស្ត្រី ផ្ទៃខាងលើនៃជើងដែលលេចខ្ពស់ ត្រូវបាននិយាយថាជាសញ្ញានៃវាសនាដូចរាជនី; ហើយជើងដែលមិនញើស មិនមានសរសៃឈាមលេចច្បាស់ រលោង ទន់ និងមានសាច់ពេញ ត្រូវបានសរសើរថាជាសញ្ញានៃសម្បត្តិ។
Verse 25
दरिद्रा मध्यनम्रेण शिरालेन सदाध्वगा । रोमाढ्येन भवेद्दासी निर्मांसेन च दुर्भगा
បើជើងលិចចុះនៅកណ្ដាល គេនិយាយថានាងក្រីក្រ; បើសរសៃឈាមលេចច្បាស់ គេថានាងតែងតែវង្វេងធ្វើដំណើរ។ បើរោមច្រើនពេក គេថានាងនឹងក្លាយជាសេវក; ហើយបើខ្វះសាច់ គេចាត់ថាជាអភ័ព្វ។
Verse 26
गूढौ गुल्फौ शिवायोक्तावशिरालौ सुवर्तुलौ । स्थपुटौ शिथिलौ दृश्यौ स्यातां दौर्भाग्यसूचकौ
ដូចដែលព្រះសិវាទេវីបានបង្រៀន កជើងដែលស្ថិតជ្រៅល្អ មិនមានសរសៃឈាមលេច និងមូលស្អាត គេសរសើរ; ប៉ុន្តែបើកជើងមើលទៅក្រាស់ និងទន់យួរ គេនិយាយថាជាសញ្ញានៃអភ័ព្វ។
Verse 27
समपार्ष्णिः शुभा नारी पृथुपार्ष्णिश्च दुर्भगा । कुलटोन्नतपार्ष्णि स्याद्दीर्घपार्ष्णिश्च दुःखभाक्
ស្ត្រីដែលកែងជើងស្មើគ្នា ត្រូវចាត់ថាមង្គល; អ្នកដែលកែងជើងទូលាយ ត្រូវថាអភ័ព្វ។ អ្នកដែលកែងជើងលេចខ្ពស់ គេនិយាយថាជាស្ត្រីប្រព្រឹត្តខុស; និងអ្នកដែលកែងជើងវែង គេចាត់ថាជាអ្នកទទួលទុក្ខ។
Verse 28
रोमहीने समे स्निग्धे यज्जंघे क्रमवर्तुले । सा राजपत्नी भवति विशिरेसुमनोहरे
ស្ត្រីណាដែលមានជើងក្រោម (ចង្កេះជើង) គ្មានរោម ស្មើ រលោងទន់ និងមូលជាបន្តបន្ទាប់ ងាយមើលស្រស់ស្អាត—នាងនឹងក្លាយជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះរាជា។
Verse 29
एकरोमा राजपत्नी द्विरोमा च सुखावहा । त्रिरोमा रोमकूपेषु भवेद्वैधव्यदुःखभाक्
បើក្នុងរន្ធរោមនីមួយៗមានរោមតែមួយ នាងនឹងក្លាយជាព្រះមហេសី; បើមានពីរ នាងជាអ្នកនាំមកនូវសុខ។ តែបើមានបីក្នុងរន្ធរោម នាងនឹងទទួលទុក្ខនៃភាពមេម៉ាយ។
Verse 30
वृत्तं पिशितसंलग्नं जानुयुग्मं प्रशस्यते । निर्मांसं स्वैरचारिण्या दरिद्रा याश्च विश्लथम्
ជង្គង់ជាគូដែលមូល និងមានសាច់ពេញ ត្រូវបានសរសើរ។ តែជង្គង់គ្មានសាច់ បង្ហាញស្ត្រីប្រព្រឹត្តល្មើសដោយសេរី; ហើយជង្គង់ទន់យួរ មិនមាំមួន គេថាជាសញ្ញានៃភាពក្រីក្រ។
Verse 31
विशिरैः करभाकारैरूरुभिर्मसृणैर्घनैः । सुवृत्तैरोमरहितैर्भवेयुर्भूपवल्लभाः
ស្ត្រីដែលមានភ្លៅទូលាយ បានរាងល្អ ដូចទ្រនាប់ដំរី (ស្រដៀងខ្លួនស្នែងដំរី) រលោង មាំមួន មូលស្អាត និងគ្មានរោម—នាងនឹងក្លាយជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 32
वैधव्यं रोमशैरुक्तं दौर्भाग्यं चिपिटैरपि । मध्यच्छिद्रैर्महादुःखं दारिद्र्यं कठिनत्वचैः
រោមរឹងរលោងស粗 និងឈរច្រេីន គេថាជាសញ្ញានៃភាពមេម៉ាយ; លក្ខណៈសំប៉ែតក៏ជាសញ្ញានៃអភ័ព្វផងដែរ។ រន្ធវែងនៅកណ្ដាលបង្ហាញទុក្ខធំ ហើយស្បែករឹងបង្ហាញភាពក្រីក្រ។
Verse 33
चतुर्भिरंगुलैः शस्ता कटिर्विंशतिसंयुतैः । समुन्नतनितंबाढ्या चतुरस्रा मृगीदृशाम्
ចង្កេះដែលវាស់បានម្ភៃម្រាមដៃ ត្រូវបានសរសើរ; ហើយស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់ ដែលមានត្រគាកពេញលេញ កន្ទុយត្រគាកលើកខ្ពស់ និងរាងកាយមានសមាមាត្រល្អ (ដូចបួនជ្រុង)—ដូច្នេះបានពណ៌នា។
Verse 34
विनता चिपिटा दीर्घा निर्मांसासंकटाकटिः । ह्रस्वा रोमयुता नार्या दुःखवैधव्यसूचिका
ស្ត្រីដែលកោងខ្លួន សំប៉ែត អវយវៈវែង ចង្កេះស្គមតឹងគ្មានសាច់; កម្ពស់ទាប និងមានរោមច្រើន—លក្ខណៈទាំងនេះត្រូវបាននិយាយថាជាសញ្ញានៃទុក្ខ និងភាពមេម៉ាយ។
Verse 35
नितंबबिंबो नारीणामुन्नतो मांसलः पृथुः । महाभोगाय संप्रोक्तस्तदन्योऽशर्मणे मतः
ក្នុងចំណោមស្ត្រី និតំបដែលខ្ពស់ ពេញសាច់ និងទូលាយ ត្រូវបានប្រកាសថានាំមកនូវរតិសុខដ៏ធំ; ប្រភេទផ្សេងទៀតត្រូវបានចាត់ថាបង្កអសុខ។
Verse 36
कपित्थफलवद्वृत्तौ मृदुलौ मांसलौ घनौ । स्फिचौ वलिविनिर्मुक्तौ रतिसौख्यविवर्धनौ
និតំបដែលមូលដូចផ្លែកបិត្ថ (wood-apple) ទន់ភ្លន់ ពេញសាច់ និងរឹងแน่น; ហើយស្ពិចទាំងពីរគ្មានជ្រួញបត់—ត្រូវបាននិយាយថាបង្កើនរតិសុខ។
Verse 37
शुभः कमठपृष्ठाभो गजस्कंधोपमो भगः । वामोन्नतस्तु कन्याजः पुत्रजो दक्षिणोन्नतः
ភគ (យោនី) ដែលជាមង្គល ត្រូវបាននិយាយថាស្រដៀងខ្នងអណ្តើក ឬស្មាដំរី។ បើលេចខ្ពស់ខាងឆ្វេង ចាត់ថាបង្កើតកូនស្រី; បើលេចខ្ពស់ខាងស្តាំ ចាត់ថាបង្កើតកូនប្រុស។
Verse 38
आखुरोमा गूढमणिः सुश्लिष्टः संहतः पृथुः । तुंगः कमलपर्णाभः शुभोश्वत्थदलाकृतिः
មានរោមដូចកណ្ដុរ មណី (គ្លីតូរីស) លាក់ស្ងៀមល្អ; ភ្ជាប់ជិត សង្កត់រឹង និងទូលាយ; លេចខ្ពស់ដូចក្រដាសផ្កាឈូក—ជាមង្គល មានរាងដូចស្លឹកអស្វត្ថ (ពោធិ៍)។
Verse 39
कुरंगखुररूपोयश्चुल्लिकोदरसन्निभः । रोमशो विवृतास्यश्च दृश्यनासोतिदुर्भगः
ដែលមានរាងដូចក្រចកជើងក្តាន់ ស្រដៀងពោះឆ្នាំងតូច; រោមច្រើនហួស, ‘មាត់’ បើកធំពេក, និង ‘ច្រមុះ’ លេចច្បាស់—ត្រូវបានពិពណ៌នាថា អមង្គលខ្លាំង។
Verse 40
शंखावर्तो भगो यस्याः सा गर्भमिह नेच्छति । चिपिटः खर्पराकारः किंकरी पददो भगः
ស្ត្រីដែលមានភគ (យោនី) វង់ជុំដូចស័ង្ខ (សំបកខ្យងសក្ការៈ) គេនិយាយថា មិនប្រាថ្នាការមានផ្ទៃពោះនៅទីនេះទេ។ ប្រភេទសំប៉ែត រាងដូចចាន គេថាធ្វើឲ្យនាងដូច ‘អ្នកបម្រើ’; ហើយប្រភេទរាងដូចជើង ក៏ត្រូវបានពិពណ៌នាដូចគ្នា (អមង្គល)។
Verse 41
वंशवेतसपत्राभो गजरोमोच्चनासिकः । विकटः कुटिलाकारो लंबगल्लस्तथाऽशुभः
ដែលស្រដៀងស្លឹកឫស្សី ឬស្លឹកវល្លិ, មានរោមដូចដំរី និង ‘ច្រមុះ’ លេចខ្ពស់; មើលគួរភ័យ រាងកោងបត់ និងមាន ‘ថ្ពាល់’ ធ្លាក់—ក៏អមង្គលដែរ។
Verse 42
भगस्य भालं जघनं विस्तीर्णं तुंगमांसलम् । मृदुलं मृदुलोमाढ्यं दक्षिणावर्तमीडितम्
‘ថ្ងាស’ និងផ្នែកខាងក្រោយនៃភគ—ទូលាយ លេចខ្ពស់ និងសាច់ពេញ; ទន់ភ្លន់ តុបតែងដោយរោមល្អិត និងវង់ទៅខាងស្តាំ (ទក្ខិណាវર્ત)—ត្រូវបានសរសើរ។
Verse 43
वामावर्तं च निर्मांसं भुग्नवैधव्यसूचकम् । संकटस्थपुटं रूक्षं जघनं दुःखदं सदा
រូបលក្ខណៈបង្វិលទៅខាងឆ្វេងដែលមិនមង្គល ស្គមគ្មានសាច់ និងមានសញ្ញាពិការភាព—គេថាជាសញ្ញានៃភាពមេម៉ាយ; ហើយតំបន់ត្រគាកដែលតឹងចង្អៀត រឹងស្ងួត និងរឹតត្បិត តែងត្រូវប្រកាសថាជាមូលហេតុនៃទុក្ខ។
Verse 44
बस्तिः प्रशस्ता विपुला मृद्वीस्तोकसमुन्नता । रोमशा च शिराला च रेखांका नैव शोभना
តំបន់ពោះក្រោម/ចង្កេះ ត្រូវបានសរសើរ ប្រសិនបើវាទូលាយ ទន់ភ្លន់ និងលេចឡើងតិចតួច; ប៉ុន្តែបើរោមច្រើន សរសៃឈាមលេចច្បាស់ ឬមានខ្សែបន្ទាត់និងស្នាមឆ្នូតច្បាស់ៗ គេថាមិនស្រស់ស្អាត (មិនមង្គល)។
Verse 45
गंभीरा दक्षिणावर्ता नाभी स्यात्सुखसंपदे । वामावर्ता समुत्ताना व्यक्तग्रंथिर्न शोभना
ផ្ចិតដែលជ្រៅ និងបង្វិលទៅខាងស្តាំ គេថានាំមកនូវសុខ និងសម្បត្តិ; ប៉ុន្តែផ្ចិតដែលបង្វិលទៅខាងឆ្វេង លេចឡើង និងមានកន្ទុយ/កញ្ចប់ឃើញច្បាស់ ត្រូវចាត់ថាមិនមង្គល។
Verse 46
सूते सुतान्बहून्नारी पृथुकुक्षिः सुखास्पदम् । क्षितीशं जनयेत्पुत्रं मंडूकाभेन कुक्षिणा
ស្ត្រីដែលមានពោះទូលាយ—ជាទីស្ថិតនៃសុខសាន្ត—គេថានឹងបង្កើតកូនប្រុសជាច្រើន; ហើយដោយពោះមានរាងដូចកង្កែប គេថានឹងបង្កើតកូនប្រុសដែលក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រលើផែនដី។
Verse 47
उन्नतेन वलीभाजा सावर्तेनापि कुक्षिणा । वंध्या प्रव्रजिता दासी क्रमाद्योषा भवेदिह
ប៉ុន្តែបើពោះលេចខ្ពស់ ពេញដោយផ្នត់ និងមានការបង្វិលមិនមង្គល នោះស្ត្រីនោះក្នុងលោកនេះ គេថានឹងក្លាយជាមានកូនមិនបាន បន្ទាប់មកចាកចេញពីគេហដ្ឋាន ហើយចុងក្រោយក្លាយជាស្រីបម្រើ តាមលំដាប់។
Verse 48
समैः समांसैर्मृदुभिर्योषिन्मग्नास्थिभिः शुभैः । पार्श्वेः सौभाग्यसुखयोर्निधानं स्यादसंशयम्
ស្ត្រីដែលមានចង្កេះស្មើ មានសាច់ពេញ ល្អ និងមានសិរីសួស្តី ដែលឆ្អឹងមិនលេចចេញមកក្រៅ គឺជាឃ្លាំងនៃសំណាងល្អ និងសុភមង្គលដោយគ្មានការសង្ស័យឡើយ។
Verse 49
यस्यादृश्य शिरे पार्श्वे उन्नते रोमसंयुते । निरपत्या च दुःशीला सा भवेद्दुःखशेवधिः
ប៉ុន្តែប្រសិនបើចង្កេះនោះខ្ពស់ គ្របដណ្តប់ដោយរោម ហើយឆ្អឹងលេចចេញមកក្រៅយ៉ាងច្បាស់ នោះនាងត្រូវបានគេនិយាយថាជាស្ត្រីគ្មានកូន និងមានចរិតមិនល្អ ដែលក្លាយជាឃ្លាំងនៃទុក្ខសោក។
Verse 50
उदरेणातितुच्छेन विशिरेण मृदुत्वचा । योषिद्भवति भोगाढ्या नित्यं मिष्टान्नसेविनी
ស្ត្រីដែលមានពោះតូចខ្លាំង មានឆ្អឹងលេចចេញ និងមានស្បែកទន់ ត្រូវបានគេនិយាយថាជាអ្នកសម្បូរទៅដោយសេចក្តីសុខ និងតែងតែបរិភោគអាហារផ្អែម។
Verse 51
कुंभाकारं दरिद्राया जठरं च मृदंगवत् । कूष्मांडाभं यवाभं च दुष्पूरं जायते स्त्रियाः
ពោះដែលមានរាងដូចក្អម ត្រូវបានគេនិយាយថាជារបស់ស្ត្រីក្រីក្រ ហើយពោះដូចស្គរ ដូចផ្លែឃ្លោក ឬដូចស្រូវសាលី គឺពិបាកនឹងបំពេញចិត្តណាស់សម្រាប់ស្ត្រី។
Verse 52
सुविशालोदरी नारी निरपत्या च दुर्भगा । प्रलंबजठरा हंति श्वशुरं चापि देवरम्
ស្ត្រីដែលមានពោះធំពេក ត្រូវបានគេនិយាយថាជាស្ត្រីគ្មានកូន និងអភ័ព្វ ហើយស្ត្រីដែលមានពោះយារធ្លាក់ ត្រូវបានគេនិយាយថានឹងនាំមកនូវក្តីវិនាសដល់ឪពុកក្មេក និងប្អូនថ្លៃរបស់នាងទៀតផង។
Verse 53
मध्यक्षामा च सुभगा भोगाढ्या सवलित्रया । ऋज्वी तन्वी च रोमाली यस्याः सा शर्मनर्मभूः
ស្ត្រីដែលមានរោមពោះស្តើងល្មម ត្រង់ និងទន់ល្មើយ គឺជាប្រភពនៃសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីរីករាយដល់គ្រួសារ។
Verse 54
कपिला कुटिला स्थूला विच्छिन्ना रोमराजिका । चौर वैधव्य दौर्भाग्यं विदध्यादिह योषिताम्
ប្រសិនបើខ្សែរោមមានពណ៌ទង់ដែង ក្រាស់ ឬដាច់ៗ នោះត្រូវបានគេនិយាយថា នឹងនាំមកនូវភាពមេម៉ាយ និងសំណាងអាក្រក់។
Verse 55
निर्लोमहृदयं यस्याः समं निम्नत्व वर्जितम् । ऐश्वर्यं चाप्यवैधव्यं प्रियप्रेम च सा लभेत्
ស្ត្រីដែលមានដើមទ្រូងរលោងគ្មានរោម ស្មើ និងមិនផត នឹងទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនក្លាយជាមេម៉ាយ និងទទួលបានក្តីស្រលាញ់។
Verse 56
विस्तीर्णहृदया योषा पुंश्चली निर्दया तथा । उद्भिन्नरोमहृदया पतिं हंति विनिश्चितम्
ស្ត្រីដែលមានដើមទ្រូងធំទូលាយពេក គឺជាមនុស្សចិត្តរេ និងគ្មានមេត្តា ហើយស្ត្រីដែលមានរោមដើមទ្រូង នឹងសម្លាប់ប្តីរបស់ខ្លួន។
Verse 57
अष्टादशांगुलततमुरः पीवरमुन्नतम् । सुखाय दुःखाय भवेद्रोमशं विषमं पृथु
ដើមទ្រូងដែលមានទំហំដប់ប្រាំបីអង្គុលី ពេញ និងខ្ពស់ អាចនាំមកនូវសេចក្តីសុខ ឬទុក្ខ អាស្រ័យលើថាតើវាមានរោម ឬមិនស្មើគ្នា។
Verse 58
घनौ वृत्तौ दृढौ पीनौ समौ शस्तौ पयोधरौ । स्थूलाग्रौ विरलौ शुष्कौ वामोरूणां न शर्मदौ
សុដន់ដែលក្រាស់ មូល រឹងមាំ ពេញលេញ ស្មើគ្នា និងមានទម្រង់ល្អ ត្រូវបានសរសើរ។ ប៉ុន្តែបើចុងក្រាស់ រោមស្តើង ឬស្ងួត នោះសម្រាប់ស្ត្រីមានភ្លៅស្រស់ស្អាត វាមិនផ្តល់សុខស្រួលទេ។
Verse 59
दक्षिणोन्नत वक्षोजा पुत्रिणी त्वग्रणीर्मता । वामोन्नतकुचा सूते कन्यां सौभाग्यसुंदरीम्
ស្ត្រីដែលសុដន់ខាងស្តាំលេចខ្ពស់ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមាតាដ៏ឧត្តមនៃកូនប្រុស។ ប៉ុន្តែអ្នកដែលសុដន់ខាងឆ្វេងខ្ពស់ នឹងបង្កើតកូនស្រី—ស្រស់ស្អាត និងពោរពេញដោយសំណាងល្អ។
Verse 60
अरघट्टघटीतुल्यौ कुचौ दौःशील्यसूचकौ । पीवरास्यौ सांतरालौ पृथूपांतौ न शोभनौ
សុដន់ដែលស្រដៀងនឹងក្រឡុកនៃកង់ទឹក (អរឃដ្ឋ) ត្រូវបាននិយាយថាជាសញ្ញានៃចរិតអាក្រក់។ បើផ្នែកខាងមុខធ្ងន់ មានចន្លោះធំរវាងគ្នា និងជ្រុងទូលាយ នោះមិនស្រស់ស្អាតទេ។
Verse 61
मूले स्थूलौ क्रमकृशावग्रे तीक्ष्णौ पयोधरौ । सुखदौ पूर्वकाले तु पश्चादत्यंत दुःखदौ
សុដន់ដែលក្រាស់នៅគល់ បន្តិចម្តងៗស្តើងចុះ ហើយចុងមុត នាំសុខស្រួលនៅដំណាក់កាលដំបូង ប៉ុន្តែក្រោយមកក្លាយជាការឈឺចាប់ខ្លាំង។
Verse 62
सुदृढं चूचुकयुगं शस्तं श्यामं सुवर्तुलम् । अंतर्मग्नं च दीर्घं च कृशं क्लेशाय जायते
គូក្បាលសុដន់ដែលរឹងមាំណាស់ គួរសរសើរ មានពណ៌ខ្មៅស្រអែម និងមូលស្អាត ត្រូវបានលើកតម្កើង។ ប៉ុន្តែបើវាលិចចូលខាងក្នុង វែង និងស្តើង នោះនាំទៅកាន់ទុក្ខលំបាក។
Verse 63
पीवराभ्यां च जत्रुभ्यां धनधान्यनिधिर्वधूः । श्लथास्थिभ्यां च निम्नाभ्यां विषमाभ्यां दरिद्रिणी
កូនក្រមុំដែលតំបន់ឆ្អឹងកងក (ជិតឆ្អឹងក្លាវីគុល) ពេញលេញ និងសមរម្យ ត្រូវបានចាត់ថាជាឃ្លាំងនៃទ្រព្យសម្បត្តិ និងធញ្ញាហារ។ តែអ្នកដែលឆ្អឹងរលុង លក្ខណៈស្រកទាប និងរាងកាយមិនស្មើ ត្រូវបាននិយាយថាមានសញ្ញានៃភាពក្រីក្រ។
Verse 64
अबद्धावनतौ स्कंधावदीर्घावकृशौ शुभौ । वक्रौ स्थूलौ च रोमाढ्यौ प्रेष्य वैधव्यसूचकौ
បើស្មាធូរស្រាល និងលំអៀងទន់ភ្លន់—មិនតឹងរឹង មិនលើកខ្ពស់—វែង និងស្ដើង នោះជាមង្គល។ តែបើស្មាកោង ក្រាស់ និងមានរោមច្រើនពេក វាសម្គាល់ភាពជាអ្នកបម្រើ ហើយត្រូវចាត់ថាជាសញ្ញាបង្ហាញទៅកាន់ភាពមេម៉ាយ។
Verse 65
निगूढसंधी स्रस्ताग्रौ शुभावंसौ सुसंहतौ । वैधव्यदौ समुच्चाग्रौ निर्मांसावतिदुःखदौ
ពេលសន្លាក់ត្រូវបានលាក់ស្រួលល្អ ចុងស្មាទម្លាក់បន្តិច ហើយស្មាមានមង្គល និងរឹងរូសសមរម្យ នោះគេសរសើរ។ តែស្មាដែលចុងលើកខ្ពស់ពេក ឬស្គមគ្មានសាច់ គេនិយាយថាបង្កឲ្យមានភាពមេម៉ាយ និងទុក្ខវេទនាខ្លាំង។
Verse 66
कक्षेसु सूक्ष्मरोमे तु तुंगे स्निग्धे च मांसले । शस्तेन शस्ते गंभीरे शिराले स्वेदमेदुरे
បើក្លៀកមានរោមល្អិត ស្ថិតខ្ពស់ ស្រទន់រលោង និងមានសាច់ នោះត្រូវចាត់ថាល្អឥតខ្ចោះ—ជ្រៅ សមរម្យ មានសរសៃឈាមឃើញ និងមានញើសសុខភាពល្អជាមួយភាពទន់ភ្លន់។
Verse 67
स्यातां दोषौ सुनिर्दोषौ गूढास्थि ग्रंथिकोमलौ । विशिरौ च विरोमाणौ सरलौ हरिणीदृशाम्
(ក្លៀក) គួរតែគ្មានកំហុស—ពិតប្រាកដថាគ្មានទោស—ឆ្អឹងលាក់ស្រួល មានភាពទន់ដូចដុំតូចៗ មិនឲ្យសរសៃឈាមលេចធ្លោ និងមានរោមតិច; ត្រង់ និងសមរម្យ—លក្ខណៈបែបនេះត្រូវបានសរសើរនៅក្នុងស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់។
Verse 68
वैधव्यं स्थूलरोमाणौ ह्रस्वौ दौर्भाग्यसूचकौ । परिक्लेशाय नारीणां परिदृश्यशिरौ भुजौ
ដៃដែលខ្លី ហើយមានរោមរឹងក្រាស់ គេថាជាសញ្ញានៃភាពមេម៉ាយ និងអភ័ព្វ។ ដៃដែលចុងដៃ/សន្លាក់លេចច្បាស់ គេប្រកាសថានាំមកនូវទុក្ខលំបាកដល់ស្ត្រី។
Verse 69
अंभोज मुकुलाकारमंगुष्ठांगुलिसंमुखम् । हस्तद्वयं मृगाक्षीणां बहुभोगाय जायते
សម្រាប់ស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់ ដៃទាំងពីរដែលមានរាងដូចកុមុទកំពុងក្រឡាប់—មេដៃ និងម្រាមដៃរៀបចំបានល្អត្រឹមទិស—គេថានាំឲ្យមានសេចក្តីសុខសម្បូរបែប និងសេចក្តីរុងរឿងក្នុងជីវិត។
Verse 70
मृदुमध्योन्नतं रक्तं तलं पाण्योररंध्रकम् । प्रशस्तं शस्तरेखाढ्यमल्परेखं शुभश्रियम्
បាតដៃដែលទន់ ភាគកណ្ដាលលេចឡើងបន្តិច មានពណ៌ក្រហមស្រាល និងគ្មានស្នាមប្រេះ គេសរសើរ។ បើមានខ្សែសំណាងល្អស្រស់ស្អាត ប៉ុន្តែមិនច្រើនពេក គេជឿថាប្រទានសុភមង្គល និងសេចក្តីរុងរឿងដ៏មង្គល។
Verse 71
विधवा बहुरेखेण विरेखेण दरिद्रिणी । भिक्षुकी सुशिराढ्येन नारी करतलेन वै
ស្ត្រីម្នាក់គេថានឹងក្លាយជាមេម៉ាយ ប្រសិនបើបាតដៃមានខ្សែច្រើនពេក; ហើយគេថានឹងក្រីក្រ ប្រសិនបើមានខ្សែបាក់បែក ឬមិនសមស្រប។ បើបាតដៃពោរពេញដោយរន្ធ ឬសរសៃលេចច្បាស់ ស្ត្រីនោះត្រូវបានពណ៌នាថាមានវាសនារស់ដោយសុំទាន។
Verse 72
विरोम विशिरं शस्तं पाणिपृष्ठंसमुन्नतम् । वैधव्यहेतुरोमाढ्यं निर्मांसं स्नायुमत्त्यजेत्
ដៃដែលគ្មានរោម និងគ្មានសរសៃលេចច្បាស់ គេថាល្អប្រសើរ; ហើយខ្នងដៃដែលលេចឡើងបន្តិច ក៏ចាត់ទុកថាមង្គល។ តែដៃដែលមានរោមច្រើនពេក—គេជឿថាជាមូលហេតុនៃភាពមេម៉ាយ—ឬដៃដែលគ្មានសាច់ មានតែសរសៃ និងស្នាយូ លេចច្បាស់ គួរត្រូវបោះបង់ថាជាអមង្គល។
Verse 73
रक्ता व्यक्ता गभीरा च स्निग्धा पूर्णा च वर्तुला । कररेखांगना याः स्याच्छुभा भाग्यानुसारतः
ស្ត្រីណាដែលមានខ្សែបន្ទាត់លើបាតដៃមានពណ៌ក្រហមរំលេច ច្បាស់លាស់ ជ្រៅ រលោង ពេញ និងមូល គេរាប់ថាជាសញ្ញាមង្គល បង្ហាញផលតាមវាសនាល្អរបស់នាង។
Verse 74
मत्स्येन सुभगा नारी स्वस्तिकेन वसुप्रदा । पद्मेन भूपतेः पत्नी जनयेद्भूपतिं सुतम्
បើឃើញសញ្ញាត្រី នារីនោះជាស្ត្រីមានសំណាង; បើមានសញ្ញាស្វាស្ទិកា នាងក្លាយជាអ្នកប្រទានទ្រព្យ។ បើមានសញ្ញាផ្កាឈូក នាងក្លាយជាព្រះមហេសី និងបង្កើតព្រះរាជបុត្រ។
Verse 75
चक्रवर्तिस्त्रियाः पाणौ नंद्यावर्तः प्रदक्षिणः । शंखातपत्रक मठा नृपमातृत्वसूचकाः
នៅបាតដៃនៃភរិយាចក្រវរតី មានសញ្ញានន្ទ្យាវរតបង្វិលទៅស្តាំ; ហើយសញ្ញាស្រដៀងស័ង្ខ ឆត្ររាជ ឬមណ្ឌប គឺជាសញ្ញាបង្ហាញថានឹងក្លាយជាមាតារបស់ព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 76
तुलामानाकृतीरेखे वणिक्पत्नीत्वहेतुके । गजवाजिवृषाकाराः करे वामे मृगीदृशाम्
ខ្សែបន្ទាត់មានរាងដូចតុលា ឬដំបងវាស់ គឺជាមូលហេតុនាំឲ្យក្លាយជាប្រពន្ធពាណិជ្ជករ។ នៅដៃឆ្វេងរបស់នារីភ្នែកដូចក្តាន់ បើមានរាងដូចដំរី សេះ ឬគោឈ្មោល ក៏រាប់ថាជាសញ្ញាសំខាន់ដែរ។
Verse 77
रेखा प्रासादवज्राभा ब्रूयुस्तीर्थकरं सुतम् । कृषीवलस्य पत्नी स्याच्छकटेन युगेन वा
ខ្សែបន្ទាត់ស្រដៀងប្រាសាទ ឬវជ្រៈ (ផ្គរលាន់សក្ការៈ) គេនិយាយថាបង្ហាញពីកូនប្រុសដែលស្ថាបនាទីរថៈ ជាអ្នកគាំទ្រការធម្មយាត្រា។ បើមានសញ្ញាស្រដៀងរទេះ ឬនឹម នាងក្លាយជាប្រពន្ធកសិករ។
Verse 78
चामरांकुशकोदंडै राजपत्नी भवेद्ध्रुवम् । अंगुष्ठमूलान्निर्गत्य रेखा याति कनिष्ठिकाम्
បើនៅលើដៃមានសញ្ញាស្រដៀងចាមរ (កង្ហារព្រុយ) អង្គុស (ឧបករណ៍ចាក់ដំរី) ឬធ្នូ នាងប្រាកដជាក្លាយជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះរាជា។ ហើយខ្សែដែលចេញពីគល់មេដៃទៅរកម្រាមកូនក៏ត្រូវបានពណ៌នាផងដែរ។
Verse 79
यदि सा पतिहंत्री स्याद्दूरतस्तां त्यजेत्सुधीः । त्रिशूलासिगदाशक्ति दुंदुभ्याकृति रेखया । नितंबिनी कीर्तिमती त्यागेन पृथिवीतले
បើនាងជាស្ត្រីបំផ្លាញស្វាមី អ្នកប្រាជ្ញគួរលះបង់នាងពីឆ្ងាយ។ ហើយដោយខ្សែមានរាងដូចត្រីសូល ដាវ ក្លឹប (គដា) លំពែង ឬស្គរ នារីមានត្រគាកពេញនោះក្លាយជាមានកិត្តិយសល្បីលើផែនដី ដោយការលះបង់ ឬការបែកចេញ។
Verse 80
कंक जंबूक मंडूक वृक वृश्चिक भोगिनः । रासभोष्ट्र बिडालाः स्युः करस्था दुःखदाः स्त्रियाः
បើនៅលើដៃមានសញ្ញាស្រដៀងកុក (heron) ចចក កង្កែប ចចកព្រៃ (wolf) ខ្យងពស់ (scorpion) ពស់ លា អូដ្ឋ ឬឆ្មា នារីបែបនោះត្រូវបាននិយាយថានាំមកនូវទុក្ខ។
Verse 81
शुभदः सरलोंगुष्ठो वृत्तो वृत्तनखो मृदुः
មេដៃដែលជាមង្គល គឺត្រង់ មូល មានក្រចកមូល ហើយទន់ភ្លន់។
Verse 82
अंगुल्यश्च सुपर्वाणो दीर्घावृत्ताः क्रमात्कृशाः । चिपिटाःस्थपुटा रूक्षाः पृष्ठरोमयुजोऽशुभाः
ម្រាមដៃដែលមានសន្លាក់ស្អាត លែងវែងមូល ហើយស្តើងចុះតាមលំដាប់ គឺជាមង្គល។ តែម្រាមដៃដែលសំប៉ែត ក្រាស់ជាប់ រឹងរូស ហើយមានរោមលើខ្នងម្រាម គឺអមង្គល។
Verse 83
अतिह्रस्वाः कृशा वक्रा विरला रोगहेतुकाः । दुःखायांगुलयः स्त्रीणां बहुपर्वसमन्विताः
សម្រាប់ស្ត្រី ម្រាមដៃដែលខ្លីខ្លាំង ស្គម កោង ស្ដើងរាយ និងជាមូលហេតុនៃជំងឺ ហើយមានសន្លាក់ច្រើន ត្រូវបានគេថា នាំមកនូវទុក្ខសោក។
Verse 84
अरुणाः सशिखास्तुंगाः करजाः सुदृशांशुभाः । निम्ना विवर्णाः शुक्त्याभाः पीता दारिद्र्यदायकाः
ក្រចកដែលមានពណ៌ក្រហមរំលេច មានចុងដូចកំពូល និងលេចឡើងបន្តិច ត្រូវចាត់ថាជាមង្គល និងគួរឱ្យទស្សនា; តែក្រចកដែលលិចចូល ពណ៌ស្លេក/ប្លែក ពន្លឺស្រាលដូចសំបកខ្យង ឬពណ៌លឿង គេថានាំមកនូវភាពក្រីក្រ។
Verse 85
नखेषु बिंदवः श्वेताः प्रायः स्युः स्वैरिणी स्त्रियाः । पुरुषा अपि जायंते दुःखिनः पुष्पितैर्नखैः
ចំណុចពណ៌សលើក្រចក ជាទូទៅគេថាជាសញ្ញានៃស្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តរអិលរអួល/វង្វេងផ្លូវ; ហើយសូម្បីបុរសក៏ដែរ បើក្រចកមានស្នាមច្រាស់ច្រាំងដូចផ្កា គេថាកើតមកជាមួយទុក្ខសោក។
Verse 86
अंतर्निमग्नवंशास्थिः पृष्ठिः स्यान्मांसला शुभा । पृष्ठेन रोमयुक्तेन वैधव्यं लभते ध्रुवम्
ខ្នងដែលឆ្អឹងខ្នងមិនលេចចេញ ដូចជាស្ថិតចូលខាងក្នុង ហើយមានសាច់ពេញ ត្រូវចាត់ថាជាមង្គល; តែខ្នងដែលមានរោម គេថានាំទៅរកភាពមេម៉ាយ (វೈធវ្យ) ដោយប្រាកដ។
Verse 87
भुग्नेन विनतेनापि सशिरेणापि दुःखिता । ऋज्वी कृकाटिका श्रेष्ठा समांसा च समुन्नता
បើចំណុចភ្ជាប់ក (ក្រកាតិកា) កោង ធ្លាក់ ឬមានដុំប៉ោង នាងត្រូវបានគេថាជាអ្នកទុក្ខ; ចំណុចភ្ជាប់កដែលល្អបំផុត គឺត្រង់ មានសាច់ស្មើ និងលេចឡើងស្រាលៗ។
Verse 88
शुष्का शिराला रोमाढ्या विशाला कुटिलाशुभा । मांसलो वर्तुलः कंठः प्रशस्तश्चतुरंगुलः
បំពង់កដែលស្ងួត មានសរសៃឈាមលេចចេញ មានរោម ទូលាយពេក ឬកោងវៀច ត្រូវចាត់ថាអមង្គល។ ប៉ុន្តែបំពង់កដែលមានសាច់ពេញ មូល និងទទឹងប្រហែលបួនម្រាមដៃ គេសរសើរថាជាមង្គល។
Verse 89
शस्ता ग्रीवा त्रिरेखांका त्वव्यक्तास्थिः सुसंहता । निर्मांसा चिपिटा दीर्घास्थपुटा न शुभप्रदा
កដែលគួរសរសើរ មានបន្ទាត់បី សាច់ក្រអូបរឹងរួមល្អ ហើយឆ្អឹងមិនលេចចេញ។ តែកដែលគ្មានសាច់ សំប៉ែត និងមានឆ្អឹងវែង មិនផ្តល់សំណាងល្អទេ។
Verse 90
स्थूलग्रीवा च विधवा वक्रग्रीवा च किंकरी । वंध्या द्विचिपिटग्रीवा ह्रस्वग्रीवा च निःसुता
ស្ត្រីដែលមានកក្រាស់ គេថានឹងក្លាយជាមេម៉ាយ; កកោងវៀច គេថានឹងជាអ្នកបម្រើ។ អ្នកដែលកសំប៉ែតជាពីរជាន់ គេថាជាមិនមានកូន; និងអ្នកដែលកខ្លី គេថានឹងគ្មានពូជពង្ស។
Verse 91
चिबुकंद्वयंगुलं शस्तं वृत्तं पीनं सुकोमलम् । स्थूलं द्विधा संविभक्तमायतं रोमशं त्यजेत्
ចង្កាដែលទទឹងប្រហែលពីរម្រាមដៃ មូល ពេញ និងទន់ល្មើយ ត្រូវបានសរសើរ។ តែចង្កាដែលធំពេក បែកជាពីរ វែង ឬមានរោម គួរត្រូវបោះបង់។
Verse 92
हनुश्चिबुकसंलग्ना निर्लोमा सुघनाशुभा । वक्रा स्थूला कृशा ह्रस्वा रोमशा न शुभप्रदा
ថ្គាមដែលភ្ជាប់ជិតល្អជាមួយចង្កា គ្មានរោម និងរឹងមាំកកិត គឺជាមង្គល។ តែថ្គាមដែលកោងវៀច ក្រាស់ពេក ស្តើងពេក ខ្លីពេក ឬមានរោម មិនផ្តល់សំណាងល្អទេ។
Verse 93
शस्तौ कपोलौ वामाक्ष्याः पीनौ वृत्तौ समुन्नतौ । रोमशौ परुषौ निम्नौ निर्मांसौ परिवर्जयेत्
សម្រាប់ស្ត្រីមានលក្ខណៈមង្គល ថ្ពាល់ដែលពេញសាច់ មូល និងលើកឡើងទន់ភ្លន់ គួរឲ្យសរសើរ។ តែថ្ពាល់ដែលមានរោម រឹងរលោង ខ្សោយជ្រៅ ឬគ្មានសាច់ គួរជៀសវាងថាជាអមង្គល។
Verse 94
समं समांसं सुस्निग्धं स्वामोदं वर्तुलं मुखम् । जनेतृवदनच्छायं धन्यानामिह जायते
មុខដែលសមស្រប សាច់ពេញល្អ រលោងភ្លឺថ្លា មានក្លិនក្រអូបតាមធម្មជាតិ និងមូលស្រស់—មានពន្លឺទន់ភ្លន់ដូចមុខម្តាយ—ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសញ្ញានៃអ្នកមានសំណាងនៅទីនេះ។
Verse 95
पाटलो वर्तुलः स्निग्धो लेखाभूषितमध्यभूः । सीमंतिनी नामधरो धराजानि प्रियो भवेत्
អ្នកណាមានសញ្ញានោះពណ៌ផ្កាឈូកដូចផ្កាឈូករ័ត្ន មូល និងភ្លឺរលោង ហើយផ្នែកកណ្ដាលតុបតែងដោយខ្សែបន្ទាត់ នឹងក្លាយជាទីស្រឡាញ់របស់ស្ត្រី; អ្នកនោះហៅថា ‘សីមន្តិនី-នាមធរ’ អ្នកកាន់សញ្ញាឈ្មោះសីមន្តិនី។
Verse 96
कृशः प्रलंबः स्फुटितो रूक्षो दौर्भाग्यसूचकः । श्यावः स्थूलोऽधरोष्ठः स्याद्वैधव्य कलहप्रदः
បើ(បបូរមាត់)ស្តើង វែងហួស ហែកប្រេះ និងស្ងួតរឹង គេថាជាសញ្ញានៃអភ័ព្វ។ ហើយបើបបូរមាត់ក្រោមខ្មៅ និងក្រាស់ គេថានាំឲ្យមានមេម៉ាយ និងបង្កជម្លោះ។
Verse 97
मसृणो मत्तकाशिन्याश्चोत्तरोष्ठः सुभोगदः । किंचिन्मध्योन्नतोऽरोमा विपरीतो विरुद्धकृत्
បបូរមាត់លើដែលរលោង និងភ្លឺថ្លាដោយពន្លឺរស់រវើក នាំឲ្យបានសុខស្រួល និងការរីករាយ។ តែបើវាលើកឡើងបន្តិចនៅកណ្ដាល គ្មានរោម និងមានរាងខុសប្រក្រតី (បញ្ច្រាស) គេថានាំទៅកាន់ការប្រឆាំង និងអំពើខុសធម៌។
Verse 98
गोक्षीरसन्निभाः स्निग्धा द्वात्रिंशद्दशनाः शुभाः । अधस्तादुपरिष्टाच्च समाः स्तोकसमुन्नताः
ធ្មេញដែលមានពណ៌ដូចទឹកដោះគោ មានពន្លឺរលោង និងមានចំនួនសាមសិបពីរ គឺជាសិរីមង្គល។ ធ្មេញដែលស្មើគ្នានៅខាងលើ និងខាងក្រោម ហើយខ្ពស់ជាងបន្តិច ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាលក្ខណៈល្អ។
Verse 99
पीताः श्यावाश्च दशनाः स्थूलादीर्घाद्विपंक्तयः । शुक्त्याकाराश्च विरला दुःखदौर्भाग्यकारणम्
ធ្មេញដែលមានពណ៌លឿង ឬខ្មៅ ក្រាស់ និងវែងពេក មានពីរជួរមិនស្មើគ្នា មានរាងដូចសំបកខ្យង និងរង្វាតពីគ្នា ត្រូវបានគេនិយាយថាជាហេតុនាំមកនូវទុក្ខសោក និងalness។
Verse 100
अधस्तादधिकैर्दंतैर्मातरं भक्षयेत्स्फुटम् । पतिहीना च विकटैः कुलटा विरलैर्भवेत्
ចំពោះអ្នកដែលមានធ្មេញលើសនៅថ្គាមក្រោម ត្រូវបានគេនិយាយយ៉ាងច្បាស់ថា 'ស៊ីម្តាយ' (នាំគ្រោះថ្នាក់ដល់ម្តាយ)។ ហើយចំពោះស្ត្រីដែលមានធ្មេញ មិនល្អមើល និងរង្វាតពីគ្នា ត្រូវបានគេនិយាយថា នឹងគ្មានស្វាមី និងមាន ឫកពាមិនល្អ។
Verse 110
गोक्षीरवर्णविशदे सुस्निग्धे कृष्णपक्ष्मणी । उन्नताक्षी न दीर्घायुर्वृत्ताक्षी कुलटा भवेत्
ភ្នែកដែលថ្លាដូចពណ៌ទឹកដោះគោ មានពន្លឺចែងចាំង និងមានរោមភ្នែកពណ៌ខ្មៅ ត្រូវបានគេសរសើរ។ ប៉ុន្តែស្ត្រីដែលមានភ្នែកលៀនខ្លាំងពេក ត្រូវបានគេនិយាយថា អាយុមិនវែងឡើយ រីឯអ្នកដែលមានភ្នែកមូលខ្លាំងពេក ត្រូវបានគេនិយាយថា នឹងក្លាយជាស្ត្រីមិនល្អ។
Verse 120
रोमशेन शिरालेन प्रांशुना रोगिणी मता
ស្ត្រីដែលមានរោមច្រើន មានសរសៃរវាម និងមានកម្ពស់ខ្ពស់ហួសហេតុ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមនុស្សដែលមានរោគច្រើន។
Verse 130
कृष्णः स एव भर्तृघ्न्याः पुंश्चल्याश्च प्रकीर्तितः । नाभेरधस्तात्तिलकं मशको लांछनं शुभम्
ស្នាមខ្មៅនោះ ត្រូវបានពណ៌នាថា ជាសញ្ញានៃស្ត្រីសម្លាប់ស្វាមី និងស្ត្រីមិនរក្សាព្រហ្មចរិយា។ ប៉ុន្តែស្នាមដូចតិលកៈក្រោមផ្ចិត និងស្នាមខ្មៅតូចមង្គលមានរាងដូចមូស គេរាប់ថាជាសញ្ញាល្អ។
Verse 140
सा पतिं हंति वर्षेण यस्या मध्ये कृकाटिकम् । प्रदक्षिणो वा वामो वा रोम्णामावर्त्तकः स्त्रियाः
ស្ត្រីណាដែលមានស្នាម ‘ក្រិកាដិកា’ នៅកណ្ដាល គេនិយាយថានឹងធ្វើឲ្យស្វាមីស្លាប់ក្នុងរយៈមួយឆ្នាំ។ ដូចគ្នានេះដែរ ការវិលរបស់រោម/សក់ស្ត្រី ទៅស្ដាំឬទៅឆ្វេង ក៏ត្រូវចាត់ទុកជានិមិត្តសំខាន់។
Verse 150
अतः सुलक्षणा योषा परिणेया विचक्षणैः । लक्षणानि परीक्ष्यादौ हित्वा दुर्लक्षणान्यपि
ដូច្នេះ ស្ត្រីដែលមានលក្ខណៈល្អ គួរឲ្យអ្នកប្រាជ្ញរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដោយពិនិត្យលក្ខណៈជាមុន ហើយបោះបង់ស្ត្រីដែលមានលក្ខណៈអមង្គល ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ។
Verse 151
लक्षणानि मयोक्तानि सुखाय गृहमेधिनाम् । विवाहानपि वक्ष्यामि तन्निबोध घटोद्भव
លក្ខណៈទាំងនេះ ខ្ញុំបាននិយាយសម្រាប់សេចក្តីសុខរបស់គ្រហស្ថ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីប្រភេទអាពាហ៍ពិពាហ៍ផងដែរ—សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ឱ ฆដោទ្ភវ (អគស្ត្យ)។