Adhyaya 6

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग प्रह्लादा सुरसत्तम । येन नः कलिमध्ये तु दर्शितो भगवान्हरिः

仙人たちは言った。「善哉、善哉！幸いなるプラフラーダよ、気高き者の中の最勝よ—汝によって、カリの世のただ中にあっても、バガヴァーン・ハリが我らに示された。」

Verse 2

त्वन्मुखक्षीरसिंधूत्था कथेयममृतोपमा । कर्णाभ्यां पिबतां तृप्तिर्मुनीनां न प्रजायते । कथयस्व महाबाहो तीर्थयात्रां सुविस्तराम्

汝の口より湧き出づるこの物語は、乳海より生ずるがごとく、甘露にも比すべし。牟尼たちは耳にてこれを飲めども、満足はついに起こらぬ。おお強き腕の者よ、聖なるティールタへの巡礼を、つぶさに語り給え。

Verse 3

अस्माभिस्तत्र गंतव्यं वहते यत्र गोमती । तिष्ठते यत्र भगवांश्चक्रतीर्थावलोककः

われらは、ゴーマティー河の流るるところへ赴くべし。そこには、チャクラティールタを御覧じてこれを清め給う福徳の主がまします。

Verse 4

भवाब्धौ पतितांस्तात उद्धरस्व भवार्णवात् । तीर्थयात्राविधानं च कथयस्व महामते

「いとしき者よ、世の成り立ちの海に落ちた者らを引き上げ、輪廻（サンサーラ）の大海より救い給え。さらに、おお大いなる心の人よ、ティールタ巡礼の正しき作法を説き示し給え。」

Verse 5

प्रह्लाद उवाच । गत्वा तु गोमतीतीरे प्रणमेद्दंडवच्च ताम् । प्रक्षाल्य पाणिपादौ च कृत्वा च करयोः कुशान्

プラフラーダは言った。「ゴーマティーの岸に至りては、杖のごとく地に伏して、彼女に全身をもって礼拝すべし。次いで手足を洗い、両手にクシャ草を執るべし。」

Verse 6

गृहीत्वा तु फलं शुभ्रमक्षतैश्च समन्वितम् । प्राङ्मुखः प्रयतो भूत्वा दद्यादर्घ्यं विधानतः

「次に、清らかなる果実を、砕けぬ米粒（アクシャタ）とともに取り、心身を整えて東に向かい、定められた作法に従ってアルギャ（供水）を捧ぐべし。」

Verse 7

ब्रह्मलोकात्समायाते वसिष्ठतनये शुभे । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं ददाम्यर्घ्यं तु गोमति

ブラフマローカより来たりし、ヴァシシュタの吉祥なる娘ゴーマティよ。あらゆる罪の浄化のため、汝にこのアルギャ（arghya）を捧げる。

Verse 8

वसिष्ठतनये देवि सुरवंद्ये यशस्विनि । त्रैलोक्यवंदिते देवि पापं मे हर गोमति

ヴァシシュタの娘なる女神よ、神々に礼拝されし栄光の御方よ。三界に讃えられる女神よ、我が罪を取り除きたまえ、ゴーマティよ。

Verse 9

इत्युच्चार्य्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । विष्णुं संस्मृत्य मनसा मंत्रमेतमुदीरयेत्

かく唱え終えて、二度生まれの中の最勝者よ、手にて土を触れ、心にヴィシュヌを念じつつ、この真言を誦すべし。

Verse 10

अश्वक्रांते रथक्रांते विष्णुक्रांते वसुंधरे । उद्धृताऽसि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना

馬に踏まれ、戦車に踏まれ、ヴィシュヌに踏まれし大地よ、ヴァスンダラーよ。汝は猪身のヴァラーハにより、百臂のクリシュナにより、引き上げられた。

Verse 11

मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्वसंचितम् । त्वया हतेन पापेन पूतः संवत्सरं भवेत्

聖なる土（ムリッティカー）よ、我が久しく積み重ねた罪を除きたまえ。汝によりその罪が滅せられるとき、人は満一年のあいだ清浄となる。

Verse 12

इत्येवं मृदमालिप्य स्नानं कुर्य्याद्यथाविधि । आपो अस्मानिति स्नात्वा शृणुध्वं यत्फलं लभेत्

このように聖なる土を身に塗り、作法のとおりに沐浴すべきである。「āpo asmān…」と誦しつつ沐浴したなら、いま得られる果報（功徳）を聞け。

Verse 13

कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं राहुग्रस्ते दिवाकरे । स्नानमात्रेण तत्पुण्यं गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

ラーフが太陽を呑み、日蝕となる時にクルクシェートラで得られる功徳――その同じ功徳が、クリシュナの御前にてゴーマティーでただ沐浴するだけで得られる。

Verse 14

भक्त्या स्नात्वा तु तत्रैवं कुर्यात्कर्म यथोदितम् । देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पयेद्भावसंयुतः

そこで信心をもって沐浴したのち、説かれたとおりに儀礼をそのまま行うべきである。さらに真実の情を備え、神々と祖霊（ピトリ）と人々にもタルパナ（献水）を捧げよ。

Verse 15

ये च रौरवसंस्था हि ये च कीटत्वमागताः । गोमतीनीरदानेन मुक्तिं यांति न संशयः

ラウラヴァ地獄に住する者も、虫の身に堕ちた者も――ゴーマティーの水を供えることによって解脱に至る。疑いはない。

Verse 16

विनाप्यक्षतदर्भैर्वा विना भावनया तथा । वारिमात्रेण गोमत्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्

アクシャタ（米粒）やダルバ草がなくとも、また精緻な観想がなくとも――ゴーマティーでは水だけによって、ガヤーで修されるシュラーダ（祖霊供養）の果報を得る。

Verse 17

ततश्च विप्रानाहूय वेदज्ञांस्तीरसंश्रयान् । विश्वेदेवादि संपूज्य पितॄणां श्राद्धमाचरेत्

それから、聖なる岸辺に住みヴェーダに通じたバラモンたちを招き、ヴィシュヴェーデーヴァをはじめ諸神を正しく供養し、祖霊のためにシュラーダ（供養祭）を行うべきである。

Verse 18

श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कृत्वा विधानतः । दक्षिणां च ततो दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा

至上の信を具えて、規定どおりにシュラーダを成し終えたなら、その後にダクシナー（謝礼）として黄金、また銀を施すべきである。

Verse 20

दद्याद्विप्रं समभ्यर्च्य वस्त्रालंकारभूषणैः । सप्तधान्ययुतां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

衣や飾り、装身具をもってバラモンを恭しく供養し、七種の穀物を添えて施し、「ヴィシュヌよ、我に喜びたまえ」と唱えるべきである。

Verse 21

आसीमांतं विसृज्यैतान्ब्राह्मणान्नियतेंद्रियः । दीनांधकृपणेभ्यश्च दानं दद्यात्स्वशक्तितः

これらのバラモンを境界まで恭しく見送り、諸根を制して、さらに自らの力に応じて貧しき者、盲なる者、困窮する者へ施しを与えるべきである。

Verse 22

गोमती गोमयस्नानं गोदानं गोपिचन्दनम् । दर्शनं गोपिनाथस्य गकाराः पंच दुर्लभाः

ゴーマティー、浄めのための牛糞浴、牛の布施、ゴーピー・チャンダナ（聖なる土）、そしてゴーピーナータのダルシャナ——「ガ」に始まるこの五つは得がたい。

Verse 23

तस्माच्चैव प्रकर्तव्यं गोदानं गोमतीतटे । एवं कृत्वा द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः

ゆえに、必ずゴーマティー河の岸において牛の布施をなすべし。かく行えば、ああ最勝の二度生まれよ、その人はなすべき務めを成し遂げた者となる。

Verse 24

ये गता नरकं घोरं ये च प्रेतत्वमागताः । पूर्वकर्मविपाकेन स्थावरत्वं गताश्च ये

おそろしき地獄に堕ちた者、プレータ（さまよう不安の霊）となった者、また前世の業の熟するがゆえに不動の存在（草木など）へと落ちた者たち……

Verse 25

पितृपक्षे च ये केचिन्मातृपक्षे कुलोद्भवाः । सर्वे ते मुक्तिमायांति गोमत्या दर्शनात्कलौ

父祖のための聖なる期間ピトリパクシャにおいても、また母祖のためのマートリパクシャにおいても、家系に生じたあらゆる祖霊は、カリの世において、ただゴーマティーの吉祥なるダルシャナ（拝観）によって解脱に至る。

Verse 26

कृतं श्राद्धं नरैर्यैस्तु गोमत्यां भूसुरोत्तमाः । हयमेधस्य यज्ञस्य फलमायांत्यसंशयम्

ああ最勝のバラモンよ、ゴーマティーにおいてシュラーダ（śrāddha）を修する人々は、疑いなくアシュヴァメーダ（馬祭）という祭祀の果報を得る。

Verse 27

गंगास्नानेन यत्पुण्यं प्रयागे परिकीर्त्तितम् । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां श्राद्धकृन्नरः

プラヤーガにおけるガンガー沐浴の功徳として称えられるもの、その功徳とまったく同じものを、ゴーマティーにてシュラーダ（śrāddha）を行う人は得る。

Verse 28

विष्णुलोकं हि गच्छंति पितरस्तत्कुलोद्भवाः । अनेकजन्मसाहस्रं पापं याति न संशयः

まことに、その家系に生まれた祖霊（ピトリ）たちはヴィシュヌの世界へ赴く。幾千の生に積もった罪も、疑いなく滅び去る。

Verse 29

सुवर्णशृंगसहितां राजतखुरभूषिताम् । रत्नपुच्छां वस्त्रयुतां ताम्रपृष्ठां सवत्सकाम्

黄金の角を備え、蹄を銀で飾り、宝玉で尾を荘厳し、衣をまとわせ、背に銅の覆いを置き、さらに子牛を添えた牝牛を供養すべきである。

Verse 30

यो नरः कार्त्तिके स्नानं गोमत्यां कुरुते द्विजाः । प्रसन्नो भगवांस्तस्य लक्ष्म्या सह न संशयः

おお婆羅門たちよ、カールッティカ月にゴーマティーで沐浴する者には、主はラクシュミーとともに歓喜して恵み給う。疑いはない。

Verse 31

प्रत्यहं हुतं भोक्तारं तर्पयेत्सुसमाहितः । प्रत्यहं षड्रसं देयं भोजनं च द्विजातये

日々、よく心を整えて供物（アーフティ）を捧げ、祭祀を受ける者を満たすべきである。さらに日々、六味そなえた食事を施し、また二度生まれの者（婆羅門）にも食を与えるべきである。

Verse 32

पूजयेत्कृष्णदेवं च प्रत्यहं भक्तितत्परः । येन केनापि विप्रेन्द्राः स्थातव्यं नियमेन तु

信愛（バクティ）に専心して、日々主クリシュナを礼拝すべきである。おお婆羅門の最勝者よ、いかなる手段によってでも、必ずニヤマ（戒律の遵守）に則って堅く住せよ。

Verse 33

ब्राह्मणानुज्ञया तत्र गृह्णीयान्नियमान्नरः । संपूर्णे कार्त्तिके मासि संप्राप्ते बोधवासरे

その地のブラーフマナたちの許しを得て、人はニヤマ（戒・規定の行）を受けて守るべきである。カールッティカ月が満ちて終わり、ボーダヴァーラと呼ばれる日が到来するとき、儀礼は正しい結願の時に至る。

Verse 34

पंचामृतेन देवेशं स्नापयेत्तीर्थवारिणा । श्रीखण्डं कुंकुमोन्मिश्रं मृगनाभिसमन्वितम् । विलेपयेच्च देवेशं भक्त्या दामोदरं हरिम्

神々の主（Devēśa）を、五甘露（pañcāmṛta）とティールタの聖水とで沐浴させるべきである。さらに、クンクマ（サフラン）を混ぜ、ムリガナービ（麝香）を添えたシュリーカンダ（śrīkhaṇḍa）の白檀香をもって神々の主に塗香し、信愛をもってダーモダラ・ハリに香膏を塗り奉るべきである。

Verse 35

कुसुमैर्वारिसंभूतैस्तुलस्या करवीरकैः । तद्देशसंभवैः पुष्पैः पूजयेद्गरुडध्वजम्

水より生まれた花々、トゥラシー（tulasī）、カラヴィーラ（夾竹桃）の花、そしてその聖なる地に自生する花をもって、ガルダの旗印を戴くヴィシュヌを礼拝すべきである。

Verse 36

नैवेद्यं रुचिरं दद्याद्वि ष्णुर्मे प्रीयतामिति । गीतवाद्यादिनृत्येन तथा पुस्तकवाचनैः

「我にヴィシュヌよ、喜び給え」と祈りつつ、麗しく美味なるナイヴェーディヤ（供食）を捧げるべきである。さらに、歌と楽器の奏楽、舞、また聖なる書の読誦によっても敬い奉るべきである。

Verse 37

रात्रौ जागरणं कार्य्यं स्तोत्रैर्नानाविधैरपि । आहूय ब्राह्मणान्भक्त्या भोजयेच्च स्वशक्तितः

夜にはジャーガラナ（徹夜の守夜）を行い、さまざまなストートラ（讃歌）を唱えるべきである。さらに信愛をもってブラーフマナを招き、自らの力に応じて食事を施し供養すべきである。

Verse 38

ततो रथस्थितं देवं पूजयेद्गरुडध्वजम् । कार्त्तिकांते च विप्रेंद्रा गोमत्युदधिसंगमे

それから、車上に立たれるガルダ旗印の主を礼拝すべし。さらにカーッルティカ月の終わりに、ああ最勝のバラモンよ、ゴーマティー河と大海の合流の地において（同様に）行うべし。

Verse 39

स्नात्वा पितॄंश्च संतर्प्य पूजयेच्च जनार्द्दनम् । सुवस्त्रैर्भूषणैश्चापि समभ्यर्च्य रमापतिम् । अनुज्ञया तु विप्राणां व्रतं संपूर्णतां नयेत्

沐浴し、供物によって祖霊を満たしたのち、ジャナールダナを礼拝すべし。さらに、麗しき衣と装身具をもってラマーの主を恭しく供養し、バラモンたちの許しを得て、その誓戒（ヴラタ）を円満に成就させよ。

Verse 40

एवं यः स्नाति विप्रेन्द्राः कार्त्तिके कृष्णसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

かくして、ああ最勝のバラモンよ、カーッルティカ月にクリシュナの御前で沐浴する者は、あらゆる罪より解き放たれ、ヴィシュヌの世界へと赴く。

Verse 41

माघस्नानं नरो भक्त्या गोमत्यां कुरुते तु यः । वैनतेयोदये नित्यं संतुष्टः सह भार्यया

しかし、信愛をもってゴーマティーにてマーガ月の沐浴を行い、日々日の出に（ヴァイナテーヤの昇る時に）妻とともに満ち足りて過ごす者は、（称えられる行を成就する）。

Verse 42

तिला हिरण्यसहिता देया ब्राह्मणसत्तमे । मोदका गुडसंमिश्राः प्रत्यहं दक्षिणान्विताः

ああ最勝のバラモンよ、胡麻に黄金を添えて布施すべし。さらに毎日、黒糖（ジャガリー）を混ぜたモーダカを、相応のダクシナー（謝礼）とともに施すべし。

Verse 43

तिलैराज्याप्लुतैर्होमः कर्त्तव्यः प्रत्यहं नरैः । होमार्थं सेवयेद्वह्निं न शीतार्थं कदाचन

人は毎日、ギーに浸した胡麻をもってホーマ（火供）を修すべきである。聖なる火はホーマのために守り、ただ寒さをしのぐためだけに用いてはならない。

Verse 44

गोमत्यां स्नाति यो भक्त्या माघं माधववल्लभम् । समाप्तौ रक्तवस्त्राणि कञ्चुकोष्णीषमेव च

信心をもって、マーダヴァに愛されるマーガ月のあいだゴーマティーで沐浴する者は、行の終わりに赤い衣を施し、さらにカンチュカ（上衣）とウーンニーシャ（頭巾）をも供えるべきである。

Verse 45

दद्यादुपानहौ भक्त्या कुंकुमं च विशेषतः । कम्बलं तैलपक्वं च विष्णुर्मे प्रीयतामिति

信心をもって履物を施し、とりわけクンクマ（サフラン）を供えるべきである。また毛布と油で調理した食を施し、「ヴィシュヌよ、我に満悦したまえ」と祈る。

Verse 46

स्वामिकार्य्यमृतानां च संग्रामे शस्त्रसंकुले । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च मृतानां या गतिः स्मृता

主君の務めに殉じて死ぬ者、武器ひしめく戦場で戦死する者、牛のために命を捧げる者、あるいはブラーフマナのために死する者に対し、伝統により説かれるその福なる死後の行き先は—

Verse 47

माघस्नाने च सा प्रोक्ता गोमत्यां नात्र संशयः । सर्वदानफलं तस्य सर्व तीर्थफलं तथा

その同じ崇高な果報が、ゴーマティーにおけるマーガ月の沐浴にも説かれている—疑いはない。その者は一切の布施（ダーナ）の果と、また一切のティールタ（聖地）の果とを得る。

Verse 48

माघस्नानान्नरो याति विष्णुलोकं सनातनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति समभ्यर्च्य जनार्द्दनम्

マーガ月に沐浴する者は、永遠なるヴィシュヌの世界に至る。さらに、ジャナールダナを正しく礼拝すれば、望む成就をことごとく得る。

Verse 49

माघं यः क्षपते सर्वं गोमत्युदधिसंगमे । ब्राह्मणानुज्ञया विप्राः सर्वं संपूर्णतां व्रजेत्

おおバラモンたちよ、ゴーマティー川と大海の合流にてマーガ月の全てを過ごす者は、バラモンの許しを得て行うなら、あらゆる面で完全な成就に至る。

Verse 50

पापिनोऽपि द्विजश्रेष्ठा ये स्नाता गोमतीजले । यज्विनां च गतिं यांति प्रसादाच्चक्रपाणिनः

おお最勝のバラモンよ、罪ある者であってもゴーマティーの水に沐浴すれば、祭祀を行う者の行き先に至る。これは円盤を持つ主（ヴィシュヌ）の恩寵による。

Verse 51

ब्रह्मरुद्रपदादूर्ध्वं यत्पदं चक्रपाणिनः । स्नानमात्रेण गोमत्यां तत्प्रोक्तं कृष्णसंनिधौ

ブラフマーとルドラの位をも超える、円盤を持つ御方の住処は、ゴーマティーでただ沐浴するだけで得られると説かれる。しかもそれは、クリシュナの御前（ドヴァーラカー）においてである。

Verse 52

मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुघातिनि । तत्पापं समवाप्नोति यात्राभंगं करोति यः

友を裏切る罪、師（グル）を殺める罪――そのような罪を、巡礼（ヤートラー）を破り妨げる者は自ら負う。

Verse 53

ब्रह्मस्वहारिणः पापास्तथा देवस्वहारिणः । स्नानमात्रेण शुद्ध्यंति गोमत्यां नात्र संशयः

婆羅門の財を盗む罪に染まった者も、また神殿・神々の財を盗む者も、ただゴーマティーに沐浴するだけで清められる—これに疑いはない。

Verse 54

भीताऽभयप्रदानेन यत्पुण्यं लभते नरः । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां स्नानमात्रतः

怯える者に「無畏」を授けて得るいかなる功徳も、その同じ功徳を、ただゴーマティーに沐浴するだけで得る。

Verse 55

भीताभय प्रदानेन पुत्रानिष्टान्न संशयः । धनकामस्तु विपुलं लभते धनमूर्जितम्

怯える者に無畏を施せば、疑いなく立派な子を得る。また財を望む者は、豊かで揺るぎない繁栄を得る。

Verse 56

प्राप्नुयादीप्सितान्कामान्गोमतीनीरसंगमे । कृतकृत्यो भवेद्विप्रा ऋणान्मुच्येत पैतृकात्

ゴーマティーの水の合流する聖地において、人は望む願いを成就する。おお婆羅門よ、人は務めを果たし、祖先の負債から解き放たれる。

Verse 57

मनसा वचसा चैव कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नश्यते पापं गोमतीनीरसंगमात्

心と言葉と行いによって積み重ねたあらゆる罪は、ゴーマティーの水の合流の力によって、ことごとく滅び去る。

Verse 58

पीतांबरधरो भूत्वा तथा गरुडवाहनः । वनमाली चतुर्बाहुर्दिव्यगन्धानुलेपनः । याति विष्ण्वालयं विप्रा अपुनर्भवलक्षणम्

ヴィシュヌのごとく荘厳し、黄衣をまとい、ガルダに乗り、森の花輪を掛け、四臂となり、天なる香を塗って—おお婆羅門よ—人は再生なき相を帯びるヴィシュヌの住処へと至る。

Verse 59

गोमतीस्नानमात्रेण मानवो नात्र संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णुं सनातनम्

ゴーマティーでただ沐浴するだけで、人は—疑いなく—一切の罪を離れ、永遠なるヴィシュヌに到達する。