Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

यो नरः कार्त्तिके स्नानं गोमत्यां कुरुते द्विजाः । प्रसन्नो भगवांस्तस्य लक्ष्म्या सह न संशयः

Transliteration

yo naraḥ kārttike snānaṃ gomatyāṃ kurute dvijāḥ | prasanno bhagavāṃstasya lakṣmyā saha na saṃśayaḥ

Translation

おお婆羅門たちよ、カールッティカ月にゴーマティーで沐浴する者には、主はラクシュミーとともに歓喜して恵み給う。疑いはない。

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कार्त्तिके: in the month of Kārttika
• कार्त्तिके: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्त्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कालवाचक (time-locative)

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• गोमत्याम्: in the Gomati
• गोमत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), बहुवचन

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• लक्ष्म्या: with Lakshmi
• लक्ष्म्या: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय—सहार्थक (preposition-like indeclinable)

• न: no/not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय—निषेध

• संशयः: doubt
• संशयः: Sambandha (Idiomatic predicate/वाक्यांश)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्ये—न संशयः (idiom)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: At sunrise in Kārttika, devotees descend the stone steps of Gomati-ghāṭa; a central bather offers arghya while envisioning Viṣṇu with Lakṣmī above the river, radiating calm blessing; temple flags flutter in the sea breeze.

Characters & Entities

• Gomatī
• Kārttika
• Bhagavān (Viṣṇu)
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seasonal vrata-dharma (Kārttika observance) joined with tīrtha-snāna invites divine favor—Bhagavān with Lakṣmī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomatī-tīrtha connected with Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kārttika-month bathing (snāna) in the Gomati river/tīrtha.