Adhyaya 213

Verse 1

सूत उवाच । रत्नादित्यस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । सर्वकुष्ठहरं यच्च सर्वपातकनाशनम् । भूयस्तथैव माहात्म्यं महद्वै श्रूयतां रवेः

スータは言った。「ラトナーディティヤの大威徳は汝らに語り告げた。あらゆる癩を除き、すべての重罪を滅するという。そのうえで今、ラヴィ（太陽）の偉大なる威徳を、さらに聴くがよい。」

Verse 2

तेन चाराधितः सूर्यस्तत्रस्थेन द्विजोत्तमाः

おお、二度生まれの最勝者たちよ。そこに住するその人によって、太陽神スーリヤは正しく礼拝された。

Verse 3

पूर्वदक्षिणदिग्भागे समासाद्य ततः परम् । रक्त चन्दनजां कृत्वा प्रतिमां भावितात्मना

ついで彼は南東の方角に至り、さらに進んで、心を澄ませて念じつつ、赤檀（紅檀）の香木より聖なる御像を造り上げた。

Verse 4

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य दिवाकरः । वरदोऽस्मीति तं प्राह दृष्टिगोचरमागतः

そして千年の終わりに、彼を喜んだ太陽神はその視界に現れ、「我は願いを授ける者なり」と彼に告げた。

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव कुष्ठव्याधिं हर प्रभो । नान्येन कारणं मेऽस्ति राज्येनापि त्रिविष्टपे

バラモンは申し上げた。「もし私をお喜びくださるなら、神よ、主よ、この癩病を取り除き給え。私には他の望みはなく、天界の王権すら求めませぬ。」

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सप्तम्यां सूर्यवारेण कुरु विप्र प्रदक्षिणाम् । शतमष्टोत्तरं यावत्स्नात्वा पुण्यह्रदे शुभे । फलहस्तः पृथक्त्वेन ततः कुष्ठेन मुच्यसे

世尊は告げられた。「バラモンよ、サプタミー（第七日）が日曜日に当たるとき、プラダクシナー（右繞の巡礼）を行え。次いで吉祥なるプンニャフラダに沐浴し、手に果実を捧げ物として携えつつ、百八回を満たせ。そうすれば癩病より解き放たれよう。」

Verse 7

अन्योऽत्र गां गतो योऽपि व्रतमेतत्करिष्यति । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति

「また、ここに来てこの誓戒を行ういかなる者も、あらゆる病より解放され、我が世界へと至るであろう。」

Verse 8

श्रीसूर्य उवाच । तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः । विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

聖なるスーリヤは語った。「それを聞くや、バラモンは信を具してそのとおりに行った。すると彼は癩病より解放され、天なる身体を得た。」

Verse 9

अथ भूयोऽपि तं प्राह नीरोगं भगवान्रविः । किं ते प्रियं करोम्यन्यद्वद ब्राह्मणसत्तम

すると再び、病を離れた彼に向かって、バガヴァーン・ラヴィ（太陽神）は告げた。「おお、婆羅門の中の最勝よ、言いなさい――ほかにどのような愛しき恩寵を、汝のために成してやろうか。」

Verse 10

सोऽब्रवीत्सर्वदैवात्र स्थातव्यं भगवन्विभो

彼は言った。「おお主よ、全能なる御方よ――どうかここに永遠にお住まいください。」

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति । नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति

福徳ある主は仰せになった。「これより後、我が住処はまことにこの地に定まる。ここにおける我が名号は『クハラヴァーサ（Kuharavāsa）』となろう。」

Verse 12

कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुपुत्रो बभूव ह । सांबोनाम सुरूपाढ्यो जांबवत्यां द्विजोत्तमाः

やがて時が経ち、ヴィシュヌの御子が生まれた。名をサーンバ（Sāmba）といい、比類なき美貌を備えていた――ジャンバヴァティー（Jāmbavatī）より生まれたのである、婆羅門の最勝よ。

Verse 13

अथ तं राजमार्गेण गच्छंतं यदुसत्तमम्

その後、人々はヤドゥ族の最勝者が王の大路を進みゆくのを見た。

Verse 14

पुरनार्योऽपि संतुष्टा वीक्षांचक्रुः सुकौतुकात् । गृहकार्याणि संत्यज्य समारूढा गवाक्षकान्

都の女たちでさえ、喜びと好奇心に満たされて見つめた――家の務めを捨て、窓辺へとよじ登って。

Verse 15

तस्य कामात्मदेहस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः । काश्चिदर्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः

その欲を惑わす身姿を拝まんと焦がれて、ある女は急ぎのあまり身に香油を半ばしか塗れず、またある女は片目だけに黒粉を引いて来た。

Verse 16

अर्धसंयमितैः केशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः । एकस्मिंश्चरणे काश्चिन्नियोज्योपानहं द्रुताः

ある女は急ぎに髪を半ばしか結えず、またある女は幼子を置き去りにし、ある女は片足にだけ履物を差し入れて、たちまち駆け出した。

Verse 17

पादुकां च द्वितीये तु पर्यधावन्नितंबिनीः । व्रजंतीषु तथान्यासु वनितासु गवाक्षकान्

そしてもう片方の足にも履物をはめて、女たちはあちこち走り回った。ほかの女たちも急ぎつつ、窓辺へと押し寄せた。

Verse 18

व्याक्रोशंति क्रुधाविष्टाः शिशवो गुरवस्तथा । नीवीबन्धनविश्लेषसमाकुलितचेतसः

幼子らは怒りに駆られて叫び、長老たちもまた同じく――腰紐がほどけ、乱れたさまに心はかき乱された。

Verse 19

ययुरेवापराः स्वेषु गवाक्षेषु वरांगनाः । स चकर्ष तदा तासां पतितैर्नेत्ररश्मिभिः

ほかの高貴な女たちはそれぞれの窓辺へと赴いた。するとその時、彼は彼女らの瞳からこぼれ落ちる視線の光によって、彼女らを己へ引き寄せているかのようであった。

Verse 20

हृदयानि धरापृष्ठे कामदेवसमो युवा । काचिद्दृष्ट्वैव तद्रूपं तस्य सांबस्य कामिनी

大地の上には、まさにカーマデーヴァにも比すべき若者が立っていた。すると一人の恋に灼かれた女は、その美—サーンバの姿—を見ただけで、

Verse 21

निश्चला कामतप्तांगी लिखितेव विभाब्यते । काचिदग्निसमान्मुक्त्वा निश्वासान्कामपीडिता

一人は欲の熱に身を灼かれ、描かれた絵のように動かず立ち尽くした。もう一人は情欲に責められ、火のごとき吐息を漏らした。

Verse 22

एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् । गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले

ある女たちは、容姿と若さを備えた彼を見て、窓から落ち、なすすべもなく地に倒れて動かなかった。

Verse 23

अन्याः परस्परालाप प्रकुर्वंति वरस्त्रियः । एका सा कामिनी धन्या यास्य चक्रेवगूहनम्

ほかの高貴な女たちは互いに語り合い始めた。だが一人、幸いなる恋の女は、彼を抱きしめんとするかのように身を寄せた。

Verse 24

निःशेषां रजनीं प्राप्य माघमाससमुद्भवाम् । आस्तां तावत्स्त्रियो याश्च नरा अपि निरर्गलम्

マーガ月に属するその夜がすべて過ぎ去ると、女も男も同じく、何の抑えもなくそのまま留まっていた。

Verse 25

जल्पंति चेदृशं सर्वं तस्य रूपेण विस्मिताः । अत्रये वदन्ति सेवाम एनमर्थेन वर्जिताः

その姿の美しさに驚嘆して、彼らはさまざまに語り合い、さらにアトリに言った。「この御方にお仕えいたしましょう」—世俗の目的など何もなく。

Verse 26

वीक्ष्यामो वदनं येन नित्यमेवेंदुसंनिभम् । कर्णाभ्यां वारिता वृद्धिर्नेत्रयोरप्यसंशयम् । नो चेज्जानीमहे नैव कियती सं भविष्यति

「常に月のように輝くその御顔を拝しよう。耳によって欲の増長は抑えられ、目によってもまた—疑いなく。さもなくば、それがどれほど大きくなるか、私たちにはまったく分からぬ。」

Verse 27

एवं संवीक्ष्यमाणस्तु कामिनीभिर्नरैस्तथा । निर्ययौ राजमार्गेण पितृदर्शनलालसः

かくして、恋情にとらわれた女たちと男たちにも見つめられながら、彼は父にまみえんと切に願い、王の大路を進み出た。

Verse 28

भगिन्यो मातरो याश्च भ्रातृपत्न्यश्च याः स्थिताः । अवस्थामीदृशीं प्राप्ता ब्राह्मणानामपि स्त्रियः । मातरोऽपि च यास्तस्य भगिन्यश्च विशेषतः

そこにいた姉妹や母たち、また兄弟の妻たち—あらゆる女たち、ブラーフマナの妻たちさえ—そのような有様に至った。とりわけ彼自身の母たちと姉妹たちは強く心を動かされた。

Verse 29

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते प्रावृट्काले निशागमे । कृष्णपक्षे तमोभूते अलक्ष्येऽपि गते पुरः

また別の日が訪れた——雨季にして、夜の訪れの時——闇の半月（黒分）にあたり、暗黒が満ち、前方の都さえほとんど見えぬほどであった……

Verse 30

तन्माता नन्दिनीनाम कामदेवशरार्दिता । तत्पत्न्या वेषमाधाय तच्छय्यायामुपस्थिता

その母——名をナンディニーという——は、愛神カーマの矢に射られて心乱れ、彼の妻の姿に身を装い、彼の寝床へと近づいた。

Verse 31

सोऽपि तां दयितां ज्ञात्वा सेवयामास कामिनीम् । रतोपचारैर्विविधैरश्रद्धेयविनिर्मितैः

彼もまた、それを愛しい妻と思い込み、その女と愛にふけった——信じ難いほど巧みにこしらえられた、さまざまな艶なる手立てによって。

Verse 32

तया तत्र यदुश्रेष्ठो विकल्पमकरोत्तदा । अंगराजसुता या मे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

その場で、彼女のために、ヤドゥ族の最勝者はその時ためらいに沈んだ——「アンガ王の娘、わが命にも勝って愛しい者が……」。

Verse 33

नैवंविधं रतं वेद अनया यद्विनिर्मितम् । वेश्या अपि न जानंति रतमीदृक्कथञ्चन

かかる交わりは、彼女が作り出したそのさまのごとく、誰ひとり知る者はない。遊女でさえ、いかなる形でもこのような悦びを知らぬ。

Verse 34

ततो गाढं करे धृत्वा दीपमानीय तत्क्षणात् । यावत्पश्यति सा माता नन्दिनीति च या स्मृता

それから彼女はその手を固く取り、ただちに灯明を運び来て、ナンディニーと記憶されるその母がはっきり見えるまで照らした。

Verse 35

ततश्च गर्हयामास रपे किमिदं कृतम् । गर्हितं सर्वलोकानां नर कार्तिप्रदं तथा

ついで彼女は叱責した。「おお卑しき者よ、これは何という所業か。これは世の人々すべてに非難される。おお男よ、また悪名をもたらすであろう。」

Verse 36

सापि लज्जासमोपेता महाभयसमाकुला । प्रणष्टा तत्क्षणादेव भयेन महताऽन्विना

彼女もまた、羞恥に包まれ大いなる恐怖に震え、その瞬間に消え失せた――圧倒的な戦慄に追われて。

Verse 37

सांबोऽपि प्रलपन्नार्तो निद्रां लेभे न वै द्विजाः । रात्रिशेषमभूत्तस्य तदा वर्षशतोपमम्

サーンバでさえ、苦悩して嘆きつつ眠りを得なかった、ああ二度生まれの者たちよ。その夜の残りは彼にとって百年にも等しかった。

Verse 38

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले । दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः

やがて夜が明け、日の輪が昇ると、ハリの子は起き上がった――なおも深い悲しみに沈みながら。

Verse 39

आवश्यकमपि त्यक्त्वा कंचिद्ब्राह्मणसत्तमम् । धर्मशास्त्रविधानज्ञं समानीयाथ चाब्रवीत्

日々の務めさえもひとまず退け、彼はダルマ・シャーストラの規定に通暁する最上のバラモンを招き寄せ、そして語り始めた。

Verse 40

रहस्ये विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः । सांब उवाच । मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा स्वयं स्याद्यदि मोहनम्

密かなる場にて、へりくだり合掌して立ち、サーンバは言った。「もし母・姉妹・娘に対して迷妄が起こるなら、いかにすべきでしょうか。」

Verse 41

कथं शुद्धिर्भवेत्तस्य परमार्थेन मे वद । धर्मशास्त्राणि संवीक्ष्य सर्वाणि च यथाक्रमम्

「その場合、いかにして真の清浄を得られるのか、すべてのダルマ・シャーストラを順序正しく照覧したうえで、ありのままにお告げください。」

Verse 42

ब्राह्मण उवाच । परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् । धर्म द्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्

バラモンは言った。「わが子よ、他人の妻に関わる過失については、あらゆるダルマの集成において贖罪（プラーヤシュチッタ）が定められており、ヴァルナごとに別様である。」

Verse 43

आसां च तिसृणां चैव त्रयाणां परिकीर्तितम् । एवमेवं विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं विशुदये

「そしてこの三つの場合についても、贖罪はすでに説き示されている。かくして、このように清浄のための贖罪（プラーヤシュチッタ）が定められた。」

Verse 44

मात्रा मोहनमासाद्य भगिन्या वाथ यादव । दुहित्रा वा प्रमादाच्च कार्यं संशोधनं बुधैः । शुद्ध्यर्थं तिंगिनीमेकां नान्यज्जानाम्यहं यतः

おおヤーダヴァよ、迷妄により—母とであれ、姉妹とであれ、あるいは不注意から娘とであれ—そのような過ちがあれば、賢者は是正の行を定める。清浄のために、我が知る道はただ一つ、ティンギニーのみであり、他を知らぬ。

Verse 45

धर्मद्रोणेषु सर्वेषु निर्णयोऽयमुदाहृतः । यो मया तव संदिष्टो नान्योस्ति यदुपुंगव

この決定は、あらゆるダルマの集成において宣言されている。おおヤドゥ族の最勝者よ、我が汝に示した救済の法のほか、他にはない。

Verse 46

अन्यथा यो वदेत्पृष्टः प्रायाश्चित्तं स्वच्छन्द तः । तस्य पापस्य भागी स्याद्यथा कर्ता तथैव सः

もし問われてなお、ただ己が勝手に誤った贖罪（プラーヤシュチッタ）を説く者があれば、その者はその罪の分け前を負い、過ちを犯した当人と同じくなる。

Verse 47

सांब उवाच । तिंगिन्याः किं स्वरूपं च किं प्रमाणं द्विजोत्तम । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि ममास्त्यत्र प्रयोजनम्

サーンバは言った。「おお最勝の再生者（ドヴィジャ）よ、ティンギニーの真の本性とは何か。またその量・規定はいかほどか。ここには我が目的があるゆえ、すべてを詳しく語ってください。」

Verse 48

ब्राह्मण उवाच । गोवाटचूर्णमादाय गर्तां भृत्वा स्वमानजाम् । शयनं तत्र कर्तव्यं यावद्वक्त्रेण यादव

ブラーフマナは言った。「牛糞の粉（あるいは牛舎の土）を取り、自らの身の丈に合わせて掘った穴をそれで満たせ。おおヤーダヴァよ、そこで横たわり、顔の高さに至るまで（埋めて）行うべし。」

Verse 49

उपरिष्टात्तच्च चूर्णं धार्यं गोवाटसंभवम् । यावद्वक्त्रप्रमाणं च वर्जयित्वा स्वमाननम्

そして（身体の）上には、牛舎に由来するその粉を、顔の量りに至るまで置くべし――ただし自らの顔の全き量りは除く。

Verse 50

ततः पादप्रदेशे तु ज्वालयेद्धव्यवाहनम् । यथा शनैः शनैर्दाहः शरीरस्य प्रजायते

次に足のあたりで供犠の火（アグニ）を燃やし、身体に焼ける感覚がゆるやかに、少しずつ生じるようにせよ。

Verse 51

न चैव चालयेदंगं कथंचित्तत्र संस्थितः । नैवाक्रंदं तथा कुर्याद्ध्यायेदेकं जनार्दनम्

またそこに留まる間、いかなる仕方でも手足を動かしてはならず、叫び声も上げてはならない。かくして唯一なるジャナールダナ（Janārdana）を念じ観想せよ。

Verse 52

ततो जीवितनाशेन गात्रशुद्धिः प्रजायते

その後、命を失うことによって、身体の清浄が生じる。

Verse 53

तिंगिन्या यत्स्वरूपं च तन्मया परिकीर्तितम् । प्रायश्चित्तमिदं सम्यङ्महापातकनाशनम्

かくしてティṃギニー（Tiṃginī）の本性を我は説き明かした。この贖罪法は、正しく修されるなら、大罪（mahāpātaka）すらも滅する。

Verse 54

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सांबो जांबवतीसुतः । हृदये निश्चयं कृत्वा तिंगिनीसाधकोद्भवम्

その言葉を聞くと、ジャーンバヴァティーの子サーンバは、心に堅固な決意を定め、ティṃギニーの修法（サーダナ）を行じてその成就（シッディ）を得ようとした。

Verse 55

ततः प्रोवाच विजने वासुदेवं घृणान्वितः । ताताहं विप्रलब्धस्तु नंदिन्या तव भार्यया

それから人目のない所で、憐れみの情に動かされ、ヴァースデーヴァに告げた。「父上、まことに私は、あなたの妻ナンディニーに欺かれました。」

Verse 56

भार्याया रूपमाधाय पापया तमसि स्थिते । सा मया निजभार्येयमिति मत्वा निषेविता

闇が満ちたとき、罪深き女が我が妻の姿をまとった。私は「これは我が妻である」と思い込み、彼女と交わってしまった。

Verse 57

ततस्तु चेष्टितैर्ज्ञात्वा गर्हयित्वा विसर्जिता । ततःप्रभृति गात्रे मे कुष्ठव्याधिरयं स्थितः

しかし後に、その振る舞いから正体を悟り、私は彼女を叱責して追い払った。それ以来、この癩（らい）の病が我が身に宿っている。

Verse 58

मयाथ धर्मशास्त्रज्ञः कश्चित्पृष्टो द्विजोत्तमः । प्रायश्चित्तं यथोक्तं मे वद मातृनिषेवणात्

それゆえ私は、ダルマ・シャーストラに通暁した優れたバラモンに尋ねた。「母に（知らずして）近づき犯してしまったこの行いについて、経典に説かれる正しい贖罪（プラーヤシュチッタ）をお示しください。」

Verse 59

तेनोक्तं साधनं सम्यक्तिंगिन्या मम शुद्धये । सोऽहं तां साधयिष्यामि तस्य पापस्य शुद्धये

彼は我が清浄のための正しい手段を、ティṃギニー（儀礼／修行）によって行うべしと説いた。ゆえに我はそれを修し、その罪を浄めよう。

Verse 60

अनुज्ञां देहि मे शीघ्रं कार्यं येन करोम्यहम् । क्षंतव्यं च मया बाल्ये यत्किंचित्कुकृतं कृतम्

どうか速やかに許しを与えてください、我がなすべき務めを果たせるように。さらに、幼き日に犯したいかなる過ちもお赦しください。

Verse 61

मम माता यथा दुःखं न कुर्यात्त्वं तथा कुरु

我が母が苦しみを受けぬよう、そのように取り計らってください。

Verse 62

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वज्रपातोपमं हरिः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनस्ततः प्रोवाच गद्गदम्

その言葉を聞くや、まるで雷霆の一撃のごとく、ハリは憔悴し、涙に満ちた眼で、やがて声を詰まらせて語った。

Verse 63

न त्वया कामतः पुत्र कृत्यमेतदनुष्ठितम् । न ज्ञानेन कृतं यस्मात्तत्स्मात्स्वल्पं हि पातकम्

我が子よ、汝は欲心からこの行いをしたのではない。しかも知りながら為したのではないゆえ、その罪はまことに軽い。

Verse 64

जानता यत्कृतं पापं तच्चैवाक्षयतां व्रजेत् । न करोति महीपालो यदि तस्य विनिग्रहम्

知りながら犯した罪は尽きることなき報いへと向かう。もし国土の王がその者を抑え、罰しないならば。

Verse 65

तस्मात्ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं विशुद्धये । दानं चैव महाभाग येन कुष्ठं प्रणश्यति

ゆえに、完全な清浄のための贖罪法（プラーヤシュチッタ）を汝に説き示そう。さらに、幸いなる者よ、それによって癩（くすた）が滅する布施の功徳も語ろう。

Verse 66

उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च । सापेक्षनिरपेक्षाणि मुनिवाक्यान्यशेषतः

聖仙たちの言葉のすべて――定められたこと、禁じられたこと、再び確証されたこと、条件付き・無条件に説かれたこと――は、ここに余すところなく述べられている。

Verse 67

तदत्र विषये पुत्र मम वाक्यं समाचर । भविष्यति महच्छ्रेय इह लोके परत्र च

ゆえにこの事において、わが子よ、わたしの言葉に従って行じなさい。そうすれば、この世においても彼岸においても、大いなる安寧が得られる。

Verse 68

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । मार्तण्डोऽस्ति सुविख्यातः सर्वकुष्ठविनाशकः

ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラには、ヴィシュヴァーミトラによって安置された名高きマールタンḍa（太陽神）があり、あらゆる癩を滅する者として広く讃えられている。

Verse 69

सूर्यवारेण सप्तम्यां संप्राप्ते मासि माधवे । नक्षत्रे पितृदैवत्ये शुक्लपक्षे समागते

日曜日が、マードハヴァ月（ヴァイシャーカ）における第七月日（サプタミー）と重なり、祖霊ピトリを主神とするナクシャトラに当たり、さらに白分（シュクラ・パクシャ）に入るとき—

Verse 70

भास्करस्योदये प्राप्ते श्रद्धापूतेन चेतसा । शतमष्टोत्तरं यावत्कुरुते च प्रदक्षिणाम्

バースカラ（太陽神）の昇る時、信（シュラッダー）によって清められた心をもって、右繞礼（プラダクシナー）を百八回まで行うべきである。

Verse 71

फलैः श्रेष्ठतमैश्चैव तत्प्रमाणैः पृथक्पृथक् । तस्य कुष्ठं विनिर्याति सद्य एव न संशयः

さらに最上の果実を、それぞれ定めの量に従って供えれば、その者の癩（クシュタ）はただちに去る。疑いはない。

Verse 72

नीरोगः कुरुते यस्तु रवेस्तस्य प्रदक्षिणाः । तावद्युगं पुमानेष सूर्यलोके महीयते

たとえ無病の者であっても、ラヴィ（太陽）へのこの右繞礼を行うなら、その人はその回数に等しいユガの間、太陽界において尊ばれる。

Verse 73

सूर्यवारेण यो मर्त्यस्तस्य कृत्वा ण्दक्षिणाम् । नमस्करोति सद्भक्त्या सोऽपि रोगैः प्रमुच्यते

日曜日に右繞礼を行い、真実の信愛をもって礼拝する者は、彼もまた諸々の病から解き放たれる。

Verse 74

तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् । देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव

それゆえ、大王よ、わたしが余すところなく汝に説き示したこの作法のままに、神なるバースカラ（太陽神）を礼拝せよ。

Verse 75

अविकल्पेन मनसा समाराधय सत्वरम् । मुक्तरोगे विपाप्माथ दिब्यदेहमवाप्स्यसि

分別なき一心にて速やかに礼拝せよ。病と罪より解き放たれ、汝は天なる神妙の身を得るであろう。

Verse 76

मा कुरुष्व विषादं त्वं कुष्ठव्याधिसमुद्रवम् । तस्मिन्क्षेत्रे स्थिते देवे कुहराश्रयसंज्ञिते

たとえ癩病に悩まされようとも、嘆きに沈むな。その聖なるクシェートラには、「クハラーシュラヤ」と名づけられる主がまします。

Verse 77

अथ तद्वचनं श्रुत्वा प्रस्थितो विष्णुनन्दनः

かくてその言葉を聞き終えると、ヴィシュヌの御子は旅立った。

Verse 78

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य चक्रिणः । चकार गमने बुद्धियोगं सांबोऽर्बुदं प्रति

スータは語った。神々の神にして円盤を執る御方のその御言葉を聞くや、サーンバは出立を心に定め、アルブダへと道を向けた。

Verse 79

ततः शुभेऽहनि प्राप्ते हस्त्यश्वरथसंयुतः । प्रतस्थे स सुतो विष्णोः सेनया परिवारितः

やがて吉祥の日が到来すると、ヴィシュヌの御子は、象・馬・戦車を備え、軍勢に囲まれて出立した。

Verse 80

अनुयातः सुदूरं च कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । बाष्पपूर्णे क्षणेनैव सर्वमातृजनेन च

彼は、業に倦むことなきクリシュナに遠くまで伴われ、また一族の女たちも皆、たちまち涙に目を満たして付き従った。

Verse 81

बलभद्रेण वीरेण चारुदेष्णेन धीमता । युयुधानानिरुद्धाभ्यां प्रद्युम्नेन च धीमता

また、勇将バラバドラ、賢明なるチャールデーシュナ、ユユダーナとアニルッダ、そして智あるプラデュムナも伴っていた。

Verse 82

ततो जांबवती पुत्रं दृष्ट्वा तीर्थोन्मुखं तदा । गच्छमानं प्रचक्रेऽथ प्रलापान्कुररी यथा

そのときジャンバヴァティーは、わが子がティールタ巡礼へ心を向けて去りゆくのを見て、クラーリー鳥のように嘆きの声をあげた。

Verse 83

हा हतास्मि विनष्टास्मि मंदभाग्या ह्यभागिनी । एकोपि तनयो यस्या ममाप्येनां दशां गतः

「ああ、私は殺されたも同然、滅びたも同然――なんと不運、まことに福徳に見放された身！ただ一人の息子を持つこの私が、その子によってもこの有様に至ったのです。」

Verse 84

अथ तां रुदतीं दृष्ट्वा प्रोवाच मधुसूदनः । किममंगलमेतस्य प्रस्थितस्य करिष्यसि

彼女が泣いているのを見て、マドゥスーダナは言った。「すでに旅立った彼に、いかなる不吉をなそうというのか。」

Verse 85

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना मुक्तकेशी विशेषतः । एष व्याधिविनिर्मुक्तस्तीर्थयात्राफलान्वितः । कुष्ठव्याधिपरित्यक्तः पुनरेष्यति तेंऽतिकम्

涙に満ちた目で、みじめに嘆き、髪をほどいたまま彼女は言った。「彼は病より解き放たれ、ティールタ巡礼の果報を得る。癩の苦を捨て、再びあなたのもとへ帰って来る。」

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे यानादवतीर्य त्वरान्वितः । सांबोऽसौ प्रस्थितस्तत्र यत्र जांबवती स्थिता

その折、サーンバは乗り物から急ぎ降り、ジャーンバヴァティーの滞在する場所へと向かった。

Verse 87

स तां प्रणम्य हृष्टात्मा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रणिपत्य विहस्यो च्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

彼は喜びに満ちた心で彼女に礼拝し、合掌して立った。さらに伏して拝し、微笑みつつ、次の言葉を声高く告げた。

Verse 88

मा त्वं मातर्वृथा दुःखमस्मदर्थे करिष्यसि । आगमिष्याम्यहं शीघ्रं तीर्थयात्रां विधाय वै

「母上よ、私のためにむなしく嘆かないでください。聖なるティールタへの巡礼をしかるべく成し遂げ、私はすぐに帰って参ります。」

Verse 89

जांबवत्युवाच । रक्षतु त्वां वने वत्स सर्वास्ता वनदेवताः । श्वापदेभ्यः पिशाचेभ्यो दुष्टेभ्यः पुत्र सर्वतः

ジャーンバヴァティーは言った。「愛しい我が子よ、森のすべての神々が荒野の林にて汝を守護せんことを。猛獣とピシャーチャ（piśāca）と、四方の害ある力より。」

Verse 91

जठरं पुंडरीकाक्षः कटिं पातु गदाधरः । जानुनोर्युगलं कृष्णः पादौ च धरणीधरः

「プンダリーカークシャよ、汝の腹を守り給え。ガダーダラよ、汝の腰を護り給え。クリシュナよ、両の膝を守り給え。ダラニーダラよ、両の足を守護し給え。」

Verse 92

एवं संस्पृश्य हस्तेन निजेनांगानि तस्य सा । समालिंग्य समाघ्राय मूर्धदेशे मुहुर्मुहुः

かくして彼女は自らの手でその四肢に触れ、抱きしめ、頭頂を幾度も幾度も口づけした。

Verse 93

प्रेषयामास तं पुत्रं कृतरक्षं यशस्विनी । सा सर्वांतःपुरीयुक्ता निवृता तदनन्तरम्

かくて名高きその婦人は、祝福の護りを授け終えた子を送り出し、その後、内宮の侍女たち皆を伴って退いた。

Verse 94

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना निःश्वसन्ती यथोरगी । तथा च भगवान्विष्णुर्यादवैः सकलैः सह

彼女は涙に満ちた眼でうなだれ、苦しむ蛇のように嘆息した。同じく、吉祥なる主ヴィシュヌも、すべてのヤーダヴァと共に悲しみに包まれた。

Verse 95

प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः

サーンバを遠くへ遣わしたのち、彼はドヴァーラカーの都に入った。涙に満ちた眼、重い胸を抱き—バラバドラが先に立って進んだ。

Verse 96

पुत्रैः पौत्रैस्तथा मित्रैर्बांधवैरपरैरपि । द्वारकाया विनिष्क्रम्य सांबोऽपि द्विजसत्तमाः

おお、二度生まれの最勝者よ。サーンバもまたドヴァーラカーを出立し、子ら・孫ら・友人たち、そして他の親族に伴われて旅立った。

Verse 97

संप्राप्तश्च क्रमेणाथ सिंधुसागरसंगमे । यत्र योगीश्वरः साक्षादंबरीषप्रतिष्ठितः

やがて順を追って、川が大海に合する合流の地に至った。そこにはヨーギーシュヴァラ—ヨーギンの主たるヴィシュヌ—がまさしく顕現し、アンバリーシャ王によってそこに安置されていた。

Verse 98

अद्यापि तिष्ठते विष्णुर्जंतूनां पापनाशनः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवं योगीश्वरं ततः

今なおヴィシュヌはそこにとどまり、衆生の罪を滅する御方である。そこで沐浴し、ついで神なるヨーギーシュヴァラをしかるべく礼拝して—

Verse 99

ददौ दानानि विप्रेभ्यो नानारूपाणि शक्तितः । दीनांधकृपणेभ्यश्च तथैवान्येभ्य एव च

彼は力の及ぶかぎり、さまざまな形の布施をバラモンたちに施した。同様に、貧しき者、盲なる者、困窮する者—そして他の人々にも与えた。

Verse 100

यानानि वस्त्ररत्नानि यद्यच्च येन वांछितम् । स त्रिरात्रं हरेः पुत्रः स्थित्वा तत्र समाहितः

乗り物や衣、宝玉――人々が望むものはことごとく授けられた。のちにハリの御子はその地に三夜とどまり、心を統一して静かに安住した。

Verse 110

तत्र क्षणेऽभवत्तस्य चित्ते सांबस्य धीमतः । मुक्तोऽहं कुष्ठरोगेण निर्विकल्पं द्विजोत्तमाः

その瞬間、賢きサーンバの心に澄みわたる決意が起こった。「我は癩病より解き放たれた。おお、最勝の二度生まれの者たちよ、疑いはない。」

Verse 116

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् । चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्

スータは語った。「これらすべてを汝らに説き明かした――最勝の『ヴィシュヴァーミトリーヤ（功徳譚）』である。これは第四の聖なるティールタであり、また女性にもとりわけ吉祥をもたらす。」

Verse 213

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रीयमाहात्म्ये कुहरवासिसांबादित्यप्रभाववर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『聖スカンダ・マハープラーナ』—『エーカーシーティサーハスリー・サンヒター』所収、第六巻『ナーガラ・カンダ』—ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミャ、ならびに『ヴィシュヴァーミトリーヤ・マーハートミャ』における「洞窟に住まうサーンバーディティヤの威力と栄光の叙述」と題する第二一三章はここに終わる。