Adhyaya 209

Verse 1

आनर्त उवाच । सांप्रतं मुनिशार्दूल शंखतीर्थ समुद्भवम् । माहात्म्यं वद मे कृत्स्नं श्रद्धा मे महती स्थिता

アーナルタは言った。「聖仙たちの中の虎よ、いま『シャंखティールタ（Śaṃkhatīrtha）』の起源と大いなる功徳を、余すところなく私に語ってください。私のうちには大いなる信が堅く定まりました。」

Verse 2

अहो तीर्थमहो तीर्थं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । क्षेत्रं यच्च धरापृष्ठे सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

ああ、なんと聖なるティールタよ、まことに聖なるティールタよ、「ハーṭケーシュヴァラ」として名高い！この地上の聖域（クシェートラ）は、あらゆる奇瑞に満ち、吉祥そのものである。

Verse 3

नाहं तृप्तिं द्विजश्रेष्ठ प्रगच्छामि कथंचन । शृण्वानस्तु सुमाहात्म्यं क्षेत्रस्यास्य समुद्भवम्

おお、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ。この聖域のすぐれた大功徳とその起源を聞いていても、私はどうしても満ち足りることがない。

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम् । शंखतीर्थस्य माहात्म्यं यथाजातं धरातले

ヴィシュヴァーミトラは言った。「ここで私は、古の出来事、もう一つの聖なる物語をあなたに語ろう。地上においてそのように生じた『シャङ्खティールタ（Śaṅkhatīrtha）』の大功徳である。」

Verse 5

आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीदन्यो महीपतिः । यथा त्वं सांप्रतं भूमौ सर्वलोकप्रपालकः

むかし、アーナルタを治める別の王がいた。ちょうど今のあなたがこの地上で、あらゆる民を守護する者であるように。

Verse 6

सोऽकस्मात्कुष्ठभाग्जातो विकलांगो बभूव ह । अपुत्रः शत्रुभिर्व्याप्तस्त्रस्तश्च नृपसत्तमः

その王は忽ち癩病に罹り、四肢は損なわれた。子もなく、敵に取り囲まれ、恐れおののく—かくしてその最勝の王はそうなった。

Verse 7

स सर्वैर्भूमिपालैश्च सर्वतः परिपीडितः । राज्यभ्रंशसमोपेतः प्राप्तो रैवतकं गिरिम्

彼は諸王に四方から圧迫され、王国を失い、ついにライヴァタカ山へと至った。

Verse 8

तत्रापि पीड्यते नित्यं सर्वतस्तु मलिम्लुचैः

しかしそこでもなお、マリムルチャ（無法の略奪者）どもに四方から絶えず悩まされた。

Verse 9

हस्त्यश्वरथहीनस्तु कोशहीनो यदाऽभवत् । स तदा चिंतयामास किं करोमि च सांप्रतम्

象も馬も戦車も失い、 خزも尽きたとき、彼は思い巡らして言った。「今、われは何をなすべきか。」

Verse 10

कलत्राण्यपि सर्वाणि ह्रियंते तस्करैर्बलात्

彼の妻たちさえも皆、盗賊に力ずくで連れ去られた。

Verse 11

स एवं चिंतयानस्तु गतो वै नारदं विभुम् । द्रष्टुं पार्थिवशार्दूल वैष्णवे दिवसे स्थिते

そのように思い巡らしつつ、王たちの中の虎たる彼は、ヴァイシュナヴァの聖日に大いなる力をもつナーラダに会いに行った。

Verse 12

तत्रापश्यत्स संप्राप्तं नारदं मुनिसत्तमम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दामोदरदिदृक्षया

そこで彼は、聖なるティールタ巡礼の折に、ダーモダラを拝見せんとの願いを抱いて到来した、最上の仙ナーラダを見た。

Verse 13

तं प्रणम्याथ शिरसा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वचनं दीन उपविश्य तदग्रतः

彼に頭を垂れて礼拝し、合掌して恭しく立った。やがて憂いに沈むその人は御前に座し、次の言葉を述べた。

Verse 14

राजोवाच । शत्रुभिः परिभूतोऽहं समतान्मुनिसत्तम । ततो राज्यपरिभ्रंशात्संप्राप्तोऽत्र महागिरौ

王は言った。「おお、最上の仙よ。私は四方より敵に圧迫されました。ついに国を失い、ここ、この大いなる山へと参りました。」

Verse 15

विपिने तस्करैः पापैः प्रपीड्येऽहं समंततः । यत्किंचिदश्वनागाद्यं मया सह समागतम्

森の中で、罪深き盗賊どもに四方から苦しめられております。しかも私と共にあったもの—馬や象など—ことごとく襲われました。

Verse 16

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं कोशा दारास्तथा वसु । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ वैराग्यं मे महत्स्थितम्

それらすべてを盗賊が奪い去りました—私の خز خز（宝庫）、妻たち、そして財宝を。ゆえに、最勝の牟尼よ、どうかお説きください。私の内には大いなる離欲（ヴァイラーギャ）が起こりました。

Verse 17

अन्यजन्मोद्भवं किंचिन्मम पापं सुदारुणम् । येनेमां च दशां प्राप्तः सहसा मुनिसत्तम

きっと前世より生じた、私の何か恐るべき罪があるのでしょう。その罪ゆえに、最上の聖仙よ、私は忽ちこの境遇に落ちたのです。

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । प्रोवाचाऽथ नृपं दीनं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

その言葉を聞くと、聖なる仙人は久しく思惟した。やがて天眼によって苦悩する王の事情を知り、彼に語りかけた。

Verse 19

नारद उवाच । न त्वया कुत्सितं किंचित्पूर्व देहांतरे कृतम् । मया ज्ञातं महाराज सर्वं दिव्येन चक्षुषा

ナーラダは言った。「汝は前の身において、咎むべきことを何一つしていない。大王よ、私は天眼によってすべてを知ったのだ。」

Verse 20

त्वमासीः पार्थिवः पूर्वं सिद्धपन्नगसंज्ञिते । पत्तने सोमवंशीयः सर्व शत्रुनिबर्हणः

かつて汝は「シッダパन्नガ」と名づくる都の王であった。月の王統ソーマヴァンシャに生まれ、あらゆる敵を滅する者であった。

Verse 21

त्वया चेष्टं महायज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । महादानानि दत्तानि पूजिता ब्राह्मणोत्तमाः

汝は大いなる祭祀（マハーヤジュニャ）を常に行い、ダクシナー（供養の謝礼）も欠けることなく満たした。さらに大施をなし、最勝のブラーフマナたちを敬い供養した。

Verse 22

तेन कर्म विपाकेन भूयः पार्थिवतां गतः

その業（カルマ）の熟した果によって、彼は再び地上において王たる位を得た。

Verse 23

आनर्त उवाच । इह जन्मनि नो कृत्यं संस्मरामि विभो कृतम् । तत्किं राज्यपरि भ्रंशः सहसा मे समुत्थितः

アーナルタは言った。「この生において、主よ、我がなした過ちを私は思い出せません。それなのに、なぜ我が国の没落と王権の喪失が、かくも突然に起こったのでしょうか。」

Verse 24

लक्ष्म्या हीनस्य लोकस्य लोकेऽस्मिन्व्यर्थतां व्रजेत् । जीवितं मुनिशार्दूल विज्ञातं हि मयाऽधुना

この世において、ラクシュミー（繁栄と吉祥）を失った者の生は、むなしく流れ去る。おお、牟尼の中の虎よ、私は今こそ真に、生とは何かを悟りました。

Verse 25

मृतो नरो गतश्रीको मृतं राष्ट्रमराजकम् । मृतमश्रोत्रिये दानं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः

繁栄を失った人は、死したも同然である。王なき国もまた、死したも同然である。真のシュロートリヤにあらざる者へ施す布施は死んだ布施であり、ダクシナー（祭司への謝礼）なきヤジュニャ（祭祀）もまた死んだ祭祀である。

Verse 26

लक्ष्म्या हीनस्य मर्त्यस्य बांधवोऽपि विजायते । प्रार्थयिष्यति मां नूनं दृष्ट्वा तं चान्यतो व्रजेत्

財運を失った凡夫に対しては、たとえ親族であっても敵意を抱く。彼はきっと私に乞い願いに来るであろう。人々は彼を見れば、他所へと去ってしまう。

Verse 27

यथा मां सांप्रतं दृष्ट्वा ये मयाऽपि प्रतर्पिताः । तेऽपि दूरतरं यांति एष मां प्रार्थयि ष्यति

かつて私が満たし支えた者たちが、今の私を見るや、なおいっそう遠ざかって行くように、この者もまた助けるのではなく、私に乞い願いに来るであろう。

Verse 28

धनहीनं नरं त्यक्त्वा कुलीनमपि चोत्तमम् । गच्छति स्वजनोऽन्यत्र शुष्कं वृक्षमिवांडजाः

財なき人を—たとえ名門の生まれで優れた者であっても—捨てて、身内は他所へ行く。枯れ木を鳥が去るように。

Verse 29

तत्कार्यकारणार्थाय दरिद्रोऽ भ्येति चेद्गृहम् । धनिनो भर्त्सयंत्येनं समागच्छंति नांतिकम्

貧しい者が何らかの用事や助けを求めて家に来れば、富める者は彼を叱りつけ、近寄ろうともしない。

Verse 30

कृपणोऽपि धनाढ्यश्चेदागच्छति हि याचितुम् । एष दास्यति मे किंचि दिति चित्ते नृणां भवेत्

しかし、たとえ富める吝嗇の者が物乞いに来ても、人々は心に「きっと何かを私に施してくれるに違いない」と思う。

Verse 31

मम त्वं पूर्ववंशीयः पिता ते च पितुर्मम । सदा स्नेहपरश्चासीत्त्वं च स्नेहविवर्जितः

お前は我が旧き家系の者であり、お前の父と我が父とは親族であった。彼は常に慈愛に満ちていたのに、お前は慈愛を欠いている。

Verse 32

एवं ब्रुवंति लोकेऽत्र धनिनां पुरतः स्थिताः । कुलीना अपि पापानां दृश्यंते धनलिप्सया । दरिद्रस्य मनुष्यस्य क्षितौ राज्यं प्रकुर्वतः

この世では、富者の前に立つ人々はこのように語る。金銭への貪りゆえに、高貴な家柄の者でさえ罪を犯す姿が見られる—とりわけ、貧しい者が大地に覇権を打ち立てようとする時に。

Verse 33

प्रशोषः केवलं भावी हृदयस्य महामुने । द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ । यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः

大いなる聖仙よ、心はただ枯れゆく運命にある。身を痩せさせる鋭き棘は二つ—無一文で財を欲する者と、権なきまま怒りに燃える者である。

Verse 34

श्मशानमपि सेवंते धनलुब्धा निशागमे । जनेतारमपि त्यक्त्वा नित्यं यांति सुदूरतः

財に貪る者は、夜にさえ火葬場へ通う。自らの恩人すら捨て、利を求めて常に遠くへと赴く。

Verse 35

सुमूर्खोपि भवेद्विद्वानकुलीनोऽपि सत्कुलः । यस्य वित्तं भवे द्धर्म्ये विपरीतमतोऽन्यथा

たとえ大いなる愚者であっても、学者として遇され、たとえ家柄なき者であっても、良き家の者と数えられる——その財がダルマにかなう正しい手段で得られたとき。さもなくば、その逆が見られる。

Verse 36

निर्विण्णोऽहं मुनिश्रेष्ठ जीवितस्य च सांप्रतम् । तस्माद्ब्रूहि किमर्थं मे दारिद्र्यं समुपस्थितम्

おお、牟尼の中の最勝者よ、今の私は命そのものにさえ倦み果てました。ゆえにお告げください——なぜ貧しさが私に臨んだのですか。

Verse 37

कुष्ठश्चापि ममोपेतः शत्रुभिश्च पराभवम् । अन्यजन्मांतरं दृष्टं त्वया दिव्येन चक्षुषा

癩（らい）の病もまた私に降りかかり、敵どもに敗れました。あなたの天眼によって、私の他の生まれも見通されたのですね。

Verse 38

कुकर्मणा न संस्पृष्टं स्वल्पेनापि ब्रवीषि माम् । एतज्जन्मातरं दृष्टं स्मरामि मुनिसत्तम

あなたは、私が悪しき業に微塵も触れていないと仰います。けれども、牟尼の中の最上よ、あなたが私の別の生を見られたことを私は覚えております。

Verse 39

न मया कुकृतं किंचित्कदाचित्समनुष्ठितम् । तत्किं राज्यपरिभ्रंशो जातोऽयं मम सन्मुने

私はいついかなる時も、悪しき行いを少しもなしたことがありません。それなのに、なぜこの王権の失墜が私に起こったのですか、尊き牟尼よ。

Verse 40

अत्र मे कौतुकं जातं तस्माद्देहि विनिर्णयम् । भवेन्न वा भवेत्कर्म कृतं यच्च शुभाशुभम्

ここで私のうちに疑いが生じました。ゆえに決定的な裁きをお授けください。なされた業（カルマ）—善であれ悪であれ—は必ず果報を結ぶのか、それとも結ばぬこともあるのですか。

Verse 41

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा तु नारदः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。彼の言葉を聞いて、ナーラダは久しく思惟した。やがて大いなる慈悲に満たされ、敬いをもって丁重に語り始めた。

Verse 42

शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यथा शुद्धिः प्रजायते । तव राज्यस्य संप्राप्तिर्यथा भूयोऽपि जायते

聞きなさい、王よ。清浄がいかにして生じるか、そして汝の王国の成就がいかにして再び汝に訪れるかを、私は説き明かそう。

Verse 43

तव भूमौ महापुण्यमस्ति क्षेत्रं जगत्त्रये । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तीर्थं तत्रास्ति शोभनम् । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

汝の国土には、三界に名高い至上の功徳を具えた聖なるクシェートラがある。そこにはハータケーシュヴァラと名づけられた麗しきティールタがあり、また「シャंखティールタ」として知られ、あらゆる罪を滅する。

Verse 44

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । अष्टम्यां शुक्लपक्षस्य संप्राप्ते मासि माधवे

そこで最上の信心（シュラッダー）を具して沐浴する者は誰であれ、白分の第八日（アシュタミー）、マーダヴァ月が到来したときに——

Verse 45

सूर्यवारे तु सम्प्राप्ते भास्करस्योदयं प्रति । सर्वकुष्ठविनिर्मुक्तो जायते सूर्यसंनिभः

日曜日が来て、太陽神バースカラの昇る方に向かえば、あらゆる癩病より解き放たれ、みずからも太陽のごとく輝く。

Verse 46

यंयं काममभिध्यायेत्तंतं सर्वेषु दुर्लभम् । स तदाऽप्नोत्यसंदिग्धं दृष्ट्वा शंखेश्वरं शुभम्

いかなる願いを心に念じようとも—たとえ最も得難い願いであっても—吉祥なる主シャンクヘーシュヴァラを拝するなら、疑いなくその願いは成就する。

Verse 47

किं त्वया न श्रुतं तत्र स्वदेशे वसता नृप । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं यत्त्वमत्र समागतः

王よ、そなたは自国に住みながら、かの聖なるティールタの偉大なる功徳を聞かなかったのか。それゆえ今ここに来たのか。

Verse 48

सिद्धसेन उवाच । कथं शंखेश्वरो देवः संजातो वद सन्मुने

シッダセーナは言った。「聖なる牟尼よ、神シャンクヘーシュヴァラはいかにして顕現したのか、語ってください。」

Verse 49

नारद उवाच । अहं ते कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यथा शंखेश्वरो जातः शंखतीर्थं तु पार्थिव

ナーラダは言った。「王よ、私はこの古き物語を語ろう。シャンクヘーシュヴァラがいかに生じ、またシャンク・ティールタがいかに成立したかを。」

Verse 50

आसतुर्ब्राह्मणौ पूर्वं लिखितः शंख एव च । भ्रातरौ वेदविदुषौ तपस्युग्रे व्यवस्थितौ

昔、リキタとシャṅカという二人のバラモンの兄弟がいた。彼らはヴェーダに通じ、激しい苦行（タパス）に堅く住していた。

Verse 51

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याश्रमं प्रति । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य संप्राप्तो नमस्कारकृते नृप

やがて時が経ち、シャṅカは兄リキタの庵（アーシュラマ）に到り、王よ、礼拝の挨拶（ナマスカーラ）を捧げようとした。

Verse 52

सोऽपश्यदाश्रमं शून्यं लिखितेन विवर्जितम्

彼はその庵が空で、リキタにより去られているのを見た。リキタはそこにいなかった。

Verse 53

अथापश्यद्वने तस्मि न्परिपक्वफलानि सः । प्रणयात्प्रतिजग्राह मत्वा भ्रातुर्नृपाऽश्रमम्

ついでその森で熟した果実を見つけ、親愛の情からそれを手に取り、「ここは兄の庵なのだ」と思った。

Verse 54

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितस्तत्र चाश्रमे । यावत्पश्यति शंखं स प्रगृही तबृहत्फलम्

その折、リキタが庵に帰って来た。彼がシャṅカを見るや、シャṅカは大きな果実を手に取っていた。

Verse 55

किमिदं विहितं पाप पापं साधुविगर्हितम् । चौर्यकर्म त्वया निंद्यं यद्धृतानि फलानि च

「これは何ということをしたのだ、罪ある者よ――善き人々に咎められる悪しき行いではないか。汝の盗みの業は非難されるべきだ。汝は果実を奪い取ったのだから。」

Verse 56

अनेन कर्मणा तुभ्यं तपो यास्य ति संक्षयम् । चौर्यकर्मप्रवृत्तस्य ब्राह्मणैर्गर्हितस्य च

「この行いによって、汝の苦行（タパス）は滅びに至る。盗みに走る者は、バラモンたちにより非難されるのだ。」

Verse 57

शंख उवाच । एकोदरसमुत्पन्नो ज्येष्ठभ्राता यथा पिता । भूयादिति श्रुतिर्लोके प्रसिद्धा सर्वतः स्थिता

シャṅカは言った。「同じ胎より生まれたなら、長兄は父のごとし――この教えは世に伝わり、あまねく知られている。」

Verse 58

तत्किं पुत्रस्य विप्रेन्द्र नाधिकारः पितुर्धने । यथैवं निष्ठुरैर्वाक्यैर्निर्भर्त्सयसि मां विभो

「それならば、婆羅門の中の最勝者よ、子に父の財への権利はないのですか。なぜこのように苛烈な言葉で私を叱責なさるのです、尊きお方よ。」

Verse 59

लिखित उवाच । न दोषो जायते हर्तुः पुत्रस्यात्र कथंचन । एकत्र संस्थितस्यात्र पितुर्वित्तमसंशयम्

リキタは言った。「ここでは、皆が共に住むかぎり、子が（財を）取ってもいささかの過失も生じない。分割されぬ状態においては、その財は疑いなく父の財だからである。」

Verse 60

विभक्तस्तु यदा पुत्रो भ्राता वाऽपहरेद्धनम् । तदा दोषमवाप्नोति चौर्योत्थं मतमेव मे

しかし、すでに分家して財産を分けたのちに、息子または兄弟が財を取るならば、彼は過失を負う。それは盗みに由来する罪である。これが我が確定した見解である。

Verse 61

पुत्रस्य तु पुनर्वित्तं पिता हरति सर्वदा । न तस्य विद्यते दोषो विभक्त स्यापि कर्हिचित्

しかし父は、常に息子の財を取り戻してよい。父にはいかなる時も過失はない—たとえ息子が分家していても。

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो मनुना स्मृतिकारिणा । तं तेऽहं संप्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रोद्भवं वचः

ここに、かつてスムリティの編者マヌによって詠まれた偈がある。今、ダルマ・シャーストラより生じたその言葉を汝らに説き明かそう。

Verse 63

त्रय एवाधप्रोक्ता भार्या दासस्तथा सुतः । यत्ते समधिगच्छंति यस्य ते तस्य तद्धनम्

依存する者として説かれるのは三つ—妻、僕（しもべ）、そしてまた息子である。彼らが得たものはすべて、彼らが属する者のものとなる。まさにそれがその者の財である。

Verse 64

शंख उवाच । यद्येवं चौर्यदोषोऽस्ति मम तात महत्तरः । निग्रहं कुरु मे शीघ्रं येन न स्यात्तपःक्षयः

シャンクは言った。「もしこのような盗みの罪が私にあり、父よ、それが甚だ大きいのなら、速やかに私を制し、罰してください。そうすれば我が苦行（タパス）が損なわれずに済みます。」

Verse 65

विश्वामित्र उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शस्त्रमादाय निर्मलम् । चकर्ताथ भुजौ तस्य भ्राता भ्रातुश्च निर्घृणः । सोपि च्छिन्नकरो विप्रो व्यथयापि समन्वितः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「彼の固い決意を知り、実の兄弟に対してさえ無慈悲な彼の兄は、汚れなき武器を取り、その両腕を切り落とした。そのバラモンもまた、両手を切断され、苦痛に満たされた。」

Verse 66

मन्यमानः प्रसादं तं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य पार्थिव

王よ、その行為を兄からの恩恵であると見なし、

Verse 67

ततस्तु कामदं क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । मत्वा प्राप्य तपस्तेपे कंचित्प्राप्य जलाशयम्

そして、ハータケーシュヴァラと呼ばれる聖地を願いを叶える場（クシェトラ）であると考え、彼はそこに到達した。そこのある貯水池に行き着き、彼は苦行を行った。

Verse 68

वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते सलिलाश्रयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे षष्ठकालकृताशनः

雨季には空の下で野宿し、冬には水の中に留まり、夏には五火の苦行を実践し、第六の時限にのみ食事をとった。

Verse 69

संस्नाप्य भास्करं स्थाणुं तत्पुरः शतरुद्रियम् । जपन्सामोक्तरुद्रांश्च भव रुद्रांस्तथा जपन् । प्राणरुद्रांस्तथा नीलान्स्कन्दसूक्तसमन्वितान्

バースカラ（太陽神）とスターヌ（シヴァ神）を儀礼的に沐浴させた後、彼はその御前でシャタルドリーヤを唱えた。また、サーマン（サーマ・ヴェーダ）で説かれるルドラ賛歌を詠唱し、同様にバヴァ・ルドラ、プラーナ・ルドラ、ニーラ形態についても、スカンダ・スークタと共に詠唱した。

Verse 70

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा सह सूर्य वृषेश्वरैः

そして千年の終わりに、彼を嘉して大自在天マヘーシュヴァラはその眼前に顕れ、スーリヤとヴリシェーシュヴァラを伴って語り給うた。

Verse 71

महेश्वर उवाच । शंख तुष्टोऽस्मि ते वत्स तपसानेन सुव्रत । तस्मात्कथय मे क्षिप्रं यद्ददामि तवाऽधुना

マヘーシュヴァラは仰せになった。「シャンクよ、愛し子よ、善き誓戒を保つ者よ。この苦行により我は汝を嘉す。ゆえに今、何を授けるべきか速やかに申せ。」

Verse 72

शंख उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । जायेतां तादृशौ हस्तौ यादृशो मे पुरा स्थितौ

シャṅカは申し上げた。「もし主よ、我に御満悦ならば、また我に授けるべき恩寵があるなら、我が両の手を昔のままの姿に戻したまえ。」

Verse 73

त्वयाऽत्रैव सदा वासः कार्यः सुरवरेश्वर । लिंगे कृत्वा दयां देव ममोपरि महत्तराम्

「また、神々の中の最勝主よ、ここに常住したまえ。このリンガに慈悲を打ち立て、デーヴァよ、我に最大の憐れみを垂れたまえ。」

Verse 74

एतज्जलाशयं नाथ मम नाम्ना धरातले । प्रसिद्धिं यातु लोकस्य यावच्चन्द्रार्कतारकाः

「主よ、この地上の水の池が我が名によって世に知られ、月と日と星々の存する限り名声を得ますように。」

Verse 75

अत्र यः कुरुते स्नानं धृत्वा मनसि दुर्लभम् । किंचिद्वस्तु समग्रं तु तस्य संपत्स्यते विभो

ここで沐浴し、心に得難き願いを抱く者は、その願うものを必ずや完全に得るであろう、ああ主よ。

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । अद्याहं दर्शनं प्राप्तस्तव चैवाष्टमीदिने । माधवस्य सिते पक्षे यस्माद्ब्राह्मणसत्तम

世尊は仰せになった。「今日、汝に我がダルシャナ（聖なる御姿の拝観）を授けた。マーダヴァ月（ヴァイシャーカ）の白分、アシュタミーの日に、ああ最勝のバラモンよ。」

Verse 77

तस्मात्संक्रमणं लिंगे तावकेऽस्मिन्द्विजोत्तम । करिष्यामि न सन्देहो दिनमेकमसंशयम्

ゆえに、ああ最勝の二度生まれし者よ、我は疑いなく汝のこのリンガに入り、まる一日そこに住まうであろう。

Verse 78

यश्चात्र दिवसे प्राप्ते तीर्थेऽत्रैव भवोद्भवे । स्नानं कृत्वा रवेर्वार उदयं समुपस्थिते

またその日が来たとき、バヴァ（シヴァ）より生じたこのティールタにおいて、日曜日の暁、日の出の時にここで沐浴する者は……

Verse 79

पूजयिष्यति मे मूर्तिं त्वया संस्थापितां द्विज । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति

……そして汝が स्थापितした我が御姿を礼拝するなら、ああバラモンよ、その者は癩病（クシュタ）より解き放たれ、我が世界へと赴くであろう。

Verse 80

शेषकालेऽपि विप्रेन्द्र अज्ञानविहितादघात् । मुक्तिं प्राप्स्यत्यसंदिग्धं मम वाक्याद्द्विजोत्तम

たとえ最期の時（死の刻）であっても、ああ婆羅門の主よ、無知ゆえに犯した罪があろうとも、我が言葉により疑いなく解脱を得るであろう、ああ最勝の二度生まれよ。

Verse 81

तथा तवापि यौ हस्तौ छिन्नावेतावुभावपि । तस्मिन्योगेऽभिषेकात्तौः स्यातां भूयोऽपि तादृशौ

同様に、汝の両の手は――たとえ二つとも断たれていようとも――その吉祥なるヨーガの時に灌頂の沐浴（アビシェーカ）を受ければ、再び以前のごとくなるであろう。

Verse 82

एष मे प्रत्ययो विप्र भविष्यति तवाऽधुना । भूयः स्नानं विधाय त्वं ततो मूर्तिं ममार्चय

おお婆羅門よ、今や我は汝を全き信頼をもって認める。再び聖なる沐浴（スナーナ）を行い、その後に我がムールティ（御像）を礼拝せよ。

Verse 83

अन्येऽपि व्यंगतां प्राप्ताः संयोगेऽत्र तव स्थिते । स्नात्वा मां पूजयिष्यंति मुक्तिं यास्यंति ते द्विज

おお二度生まれよ、他の苦患に沈む者たちも、汝によってここにこの吉祥なる合致が現れる時、沐浴して我を礼拝し、解脱へと至るであろう。

Verse 84

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि तत्क्षणात्स्नात्वा पूजयित्वा दिवाकरम्

かく語り終えると、サハスラーンシュ（太陽神）は姿を消した。するとシャンカはその瞬間に沐浴し、ディヴァーカラ（太陽）を礼拝した。

Verse 85

यावत्पश्यति चात्मानं तावद्धस्तसमन्वितम् । आत्मानं पश्यमानस्तु विस्मयं परमं गतः

自らの身を見たその瞬間、失われた手が元のとおりに戻っているのを知った。かくも己を見て、彼はこの上ない驚嘆に満たされた。

Verse 86

ततःप्रभृति तत्रैव कृत्वाऽश्रमपदं नृप । तपस्तेपे द्विज श्रेष्ठो गतश्च परमां गतिम्

それ以来、王よ、彼はその地にそのままアーシュラマを結んだ。最勝のブラーフマナは苦行を修し、至上の境地へと至った。

Verse 87

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र संयोगं प्राप्य तत्त्वतः । तेनैव विधिना स्नात्वा त्वं पूजय दिवाकरम्

ゆえに、王たちの主よ、この吉祥なる機縁を真に得たならば、まさにその作法のとおりに沐浴し、ディヴァーカラ（太陽神）を礼拝せよ。

Verse 88

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वा पुरतो रवेः । तस्यान्वयेऽपि नो कुष्ठी कदाचित्सम्प्रजायते

この物語を日々聴く者、あるいはラヴィ（太陽）の御前で誦する者の家系には、決して癩病（クシュタ）を患う者は生まれない。

Verse 209

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखादित्यशंखतीर्थोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम नवोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌本、 第六のナーガラ・カンダに属する「ハータケーシュヴァラ聖域功徳章」において、「シャンカーディティヤとシャンカ・ティールタの起源の記述」と題する第209章はここに終わる。