Adhyaya 208

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एवं शक्रे दिवं प्राप्ते देवेषु सकलेषु च । गौतमः स्वाश्रमं प्रापत्कोपेन महता ज्वलन्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「かくしてシャクラ（インドラ）が天界に帰り、諸天もまた皆去ったのち、ゴータマは大いなる怒りに燃えつつ、自らのアーシュラマへ戻った。」

Verse 2

ततः स कथयामास सर्वं देवविचेष्टितम् । वरदानं च शक्राय शता नन्दस्य चाग्रतः

それから彼は、諸天の一切の振る舞いと、シャクラに授けられた恩寵とを、シャターナンダの面前で語り明かした。

Verse 3

तच्छ्रुत्वा पितरं प्राह विनयावनतः स्थितः । तातांबाया न कस्मात्त्वं प्रसादं प्रकरोषि मे

それを聞くと、彼は恭しく身をかがめて父に言った。「父上よ、母のことについて、なぜ私にご慈悲をお示しくださらないのですか。」

Verse 4

उत्थापने न ते किञ्चिदसाध्यं विद्यते विभो । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यान्मम चांबया

ああ大いなる御力の主よ、倒れたものを起こし戻すことにおいて、あなたに不可能はありません。ゆえにどうか御慈悲を垂れ、我が母と再び相まみえるようお導きください。

Verse 5

समागमो मुनिश्रेष्ठ दीनस्योत्कण्ठितस्य च । तस्मादुत्थाप्य तां तूर्णं प्रायश्चित्तविधिं ततः । तस्मादादिश मे क्षिप्रं येन शुद्धिः प्रजायते

おお最勝の牟尼よ、貧しく嘆き、切に慕う者にとって、再会こそ唯一の慰めです。ゆえに速やかに彼女を元に戻し、その後に贖罪の作法（プラーヤシュチッタ）をお定めください。どうか直ちに、清浄が得られる道をお教えください。

Verse 6

गौतम उवाच । मद्यावलिप्तभांडस्य यदि शुद्धिः प्रजायते । तत्स्त्रीणां जायतेशुद्धिर्योनौ शुक्राभिषेचनात्

ガウタマは言った。「酒にまみれた器でさえ清められるのなら、同様に、胎内に精が注がれたとしても、女は清浄を得るのである。」

Verse 7

ब्राह्मणस्तु सुरां पीत्वा मौंजीहोमेन शुध्यति । तिंगिनीं साधयित्वा च न तु नारी विधर्मिता

「ブラーフマナは酒を飲んでも、マウーンジー・ホーマ（Mauñjī-homa）によって清められる。だがアダルマに堕ちた女は、たとえティンギニー・サーダナ（Tiṃginī-sādhana）を修しても、それによっては清浄とならない。」

Verse 8

मद्यभांडमपि प्रायो यथावद्वह्निशोधितम् । विशुध्यति तथा नारी वह्निदग्धा विशुध्यति । यस्या रेतोऽथ संक्रांत मुदरांतेऽन्यसंभवम्

「酒の器でさえ、正しく火によって浄められれば清らかとなる。同様に、女もまた火に焼かれることで清浄となる——精が入り、胎内に他の由来の子が宿った者は、かくのごとし。」

Verse 9

एतस्मात्कारणान्माता मया ते पुत्र सा शिला । विहिता न हि तस्याश्च विशुद्धिस्तु कथञ्चन

息子よ、まさにこの理由により、私はお前の母がその石となるよう定めたのだ。彼女には、いかなる手段によっても浄化はないからである。

Verse 10

शतानन्द उवाच । यद्येवं साधयिष्यामि तत्कृतेऽहं हुताशनम् । विषं वा भक्षयिष्यामि पतिष्यामि जलाशये

シャターナンダは言った。「もしそうなら、その目的のために私は火に入りましょう。あるいは毒を仰ぎましょう。あるいは湖に身を投げましょう。」

Verse 11

मातुर्वियोगतस्तात सत्यमेतन्मयोदितम् । धर्मद्रोणाः स्थिताश्चान्ये मन्वाद्या मुनयस्तथा

「愛する父よ、母との別離ゆえに、私の言葉は真実です。ダルマ・ドローナやマヌをはじめとする賢者たちも、証人としてここにいます。」

Verse 12

इतिहासपुराणानि वेदांतानि बहूनि च । संचिंत्य तात सर्वाणि देहि शुद्धिं ममापि ताम् । मम मातुः करिष्यामि नो चेत्प्राणपरिक्षयम्

「すべてのイティハーサ（叙事詩）やプラーナ（聖典）、そして多くのヴェーダーンタの教えを熟考し、尊き父よ、私にもその浄化をお授けください。母のためにそれを成し遂げます。さもなくば、私は命を絶ちます。」

Verse 13

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा गौतमः प्राह तं सुतम् । परिष्वज्य स्वबाहुभ्यां मूर्ध्न्याघ्राय ततः परम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「それを聞いて、長い間瞑想した後、ガウタマは息子に語りかけた。自らの腕で彼を抱きしめ、その頭の匂いを嗅いで（口づけして）、それから言った。」

Verse 14

यद्येवं वत्स मा कार्षीः साहसं पापसंभवम् । आत्मदेहविघातेन श्रूयतां वचनं मम

もしそうなら、わが子よ、自らの身を傷つけて罪を生むような無謀な行いをしてはならぬ。わたしの言葉を聞きなさい。

Verse 15

मेध्यत्वे तव मातुश्च शुद्धिर्ज्ञाता मया पुरा । यया सा मम हर्म्यार्हा भविष्यति न संशयः

はるか昔、そなたの母を清める法をわたしはすでに知った。その法により彼女は再び清浄となり、聖なるにふさわしく、疑いなく我が家に値する者となろう。

Verse 18

उत्पत्स्यते रवेर्वंशे रामरूपी जना र्दनः । रावणस्य वधार्थाय मानुषं रूपमास्थितः । तस्य पादस्य संस्पर्शाद्भूयः शुद्धा भविष्यति । तस्मात्प्रतीक्ष्य तावत्त्वमौत्सुक्यं व्रज पुत्रक । एतत्सम्यङ्मया ज्ञातं वत्स दिव्येन चक्षुषा

ジャナールダナはラーマの姿となり、太陽王家に生まれ、ラーヴァナを討つために人の身を取られる。その御足に触れれば、これは再び清浄となる。ゆえにその時を待ち、焦る心を捨てよ、愛し子よ。これは我が天眼により、まことに知り得たことだ、わが子よ。

Verse 19

एतच्छ्रुत्वा तथेत्युक्त्वा शतानन्दः प्रहर्षितः । स्थितः प्रतीक्षमाणस्तु तं कालं मातृवत्सलः

これを聞いてシャターナンダは歓喜し、「そのとおりに」と答え、母を慕う者のようにやさしく敬虔な心で、その定めの時を待ちながらそこに留まった。

Verse 20

ततः कालेन महता रामरूपी जनार्दनः । रावणस्य वधार्थाय जातो दशरथालये

やがて長い時を経て、ラーマの姿なるジャナールダナは、ラーヴァナを滅するため、ダシャラタの家にお生まれになった。

Verse 21

स मया भगवा विष्णुर्बालभावेन संस्थितः । निजयज्ञस्यरक्षार्थं समानीतः स्वमाश्रमम् । राक्षसानां विनाशाय यज्ञकर्मविनाशिनाम्

その福徳具わるヴィシュヌ尊は、若き王子の姿にとどまり、我が祭祀（ヤジュニャ）を護るため、またヤジュニャの儀礼を壊す羅刹どもを滅ぼすために、私によって自らのアーシュラマへ迎えられた。

Verse 22

हतैस्तै राक्षसै रौद्रैर्मम पूर्णोऽभवन्मखः । अयोध्यायाः समानीतः स मया रघुनंदनः

その荒ぶる羅刹どもが討たれると、我が祭祀（ヤジュニャ）は円満に成就した。ついで私は、ラグ族の歓喜たるラーマをアヨーディヤーへと伴い送った。

Verse 23

सीतायाश्च विवाहार्थं लक्ष्मणेन समन्वितः । श्रुत्वा स्वयंवरं तस्याः पार्थिवानां समागमम्

ラクシュマナを伴い、シーターとの婚姻を願いつつ、彼女のスヴァヤンヴァラと、そこに集う諸王の会合とを聞き知った。

Verse 24

ततो मार्गे मया दृष्टा गौतमस्याश्रमे शुभे । अहिल्या सा शिला रूपा प्रमाणेन महत्तमा

それから道すがら、ガウタマの吉祥なるアーシュラマにて、石の姿となっているアハリヤーを見た。彼女は量り知れぬほど大きかった。

Verse 25

ततः प्रोक्तो मया रामः स्पृशेमां वत्स पाणिना । मानुषत्वं लभेद्येन गौतमस्य प्रिया मुनेः । शापदोषेण संजाता शिलेयं तस्य सन्मुनेः

そこで私はラーマに告げた。「愛し子よ、これに手で触れなさい。その触れによって、聖仙ガウタマの愛妻は人の身を取り戻すであろう。呪いの過失により、彼女はこの石となったのだ――あの高貴なるリシの伴侶である者が。」

Verse 26

अविकल्पं ततो रामो मम वाक्येन तां शिलाम् । पस्पर्श पार्थिवश्रेष्ठ कौतू हलसमन्वितः

そのときラーマは、王の中の最勝者として、わが言葉に従い少しもためらわず、その石に触れた。心は厳かな驚異に満ちていた。

Verse 27

अथ रामेण संस्पृष्टा सहसैवांगना मुनेः । शुशुभे मानुषी जाता दिव्यरूपवपुर्धरा

そしてラーマに触れられるや、仙人の妻はたちまち人の姿に戻り、天なる美と形を備えた身となって輝き出た。

Verse 28

ततः सा लज्जयाऽविष्टा प्रणिपत्य च गौतमम् । स्मरमाणाऽत्मनः कृत्यं यच्छक्रेण समन्वितम्

それから彼女は恥に打たれ、ゴータマの前にひれ伏して礼拝し、シャクラ（インドラ）に関わる自らの行いを思い起こした。

Verse 29

प्रायश्चित्तं मम स्वामिन्देहि सर्वमशेषतः । यन्नरस्य समायोगे परस्याह प्रजापतिः

「わが主よ、私に贖罪（プラーヤシュチッタ）を余すところなくお授けください。他人の妻と不正に交わった者について、プラジャーパティが説かれたとおりに。」

Verse 30

अहं दुष्करमप्येतत्करिष्यामि न संशयः । येन शुद्धिर्भवेन्मह्यं पुरश्चरणसेवनात्

「たとえ困難であっても、疑いなく必ず成し遂げます。定められた修法プラシャラナ（puraścaraṇa）を修して、私の内に清浄が生じるように。」

Verse 31

ततः संचिंत्य सुचिरं प्रोवाच गौतमस्तदा । कुरु चान्द्रायणशतं कृच्छ्राणां च सहस्रकम्

そのときゴータマは久しく思案してから告げた。「チャンドラーयण（Cāndrāyaṇa）の行を百回、そしてクリッチュラ（Kṛcchra）の苦行を千回修せ。」

Verse 32

प्राजापत्यायुतं चापि तीर्थयात्रापरायणा । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु यानि तीर्थानि भूतले । तेषां संदर्शनात्सम्यक्ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

「さらに巡礼に心を捧げ、プラージャーパティヤ（Prājāpatya）の苦行を一万修せ。地上には六十八のティールタがある。それらを正しく拝観すれば、やがて清浄を得るであろう。」

Verse 33

सा तथैति प्रतिज्ञाय नित्यं व्रतपरायणा । अष्टषष्टिसु तीर्थेषु वाराणस्यादिषु क्रमात्

彼女はそのとおり誓願を立て、日々戒行に専心した。そして順次、ヴァーラーナシーをはじめとする六十八のティールタへと赴いた。

Verse 34

बभ्राम तानि लिंगानि पूजयन्ती प्रभक्तितः । क्रमेणैव तु संप्राप्ता हाटकेश्वरसंभवम्

彼女はそれらのリンガを巡り、深いバクティをもって礼拝した。そして順を追って、ハータケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）の聖なる御前に到った。

Verse 35

यावत्पश्यति सा साध्वी तावन्नागबिलो महान् । पूरितो नागरेणैव मार्गः पातालसंभवः

その貞淑なる女が目にしたその瞬間、巨大なナーガの洞穴が現れた。パーターラ（Pātāla）より起こると伝えられる道は、そのナーガ自身によって満ち塞がれていた。

Verse 36

गच्छंति येन पूर्वं तु तीर्थयात्रापरायणाः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं मुनीश्वराः

まさにその道を、かつて巡礼（ティールタ・ヤートラー）に専心する大牟尼たちは進み、ハータケーシュヴァラ主のダルシャナ（拝観）を求めた。

Verse 37

अथ सा चिन्तयामास न दृष्टे तु सुरेश्वरे । हाटकेश्वरदेवे च न हि यात्राफलं लभेत्

そのとき彼女は思い巡らした。「もし神々の主を拝せず、もしハータケーシュヴァラ主を見奉らねば、巡礼の果報は真に得られない。」

Verse 38

तस्मात्तपः करि ष्यामि स्थित्वा चैव सुदुष्करम् । येनाहं तत्प्रभावेन तं पश्यामि सुरेश्वरम्

「ゆえに私はタパス（苦行）を修し、きわめて困難な戒行に堅く立って、その苦行の力により神々の主を拝見しよう。」

Verse 39

एवं सा निश्चयं कृत्वा तपस्तेपे सुदुष्करम् । दर्शनार्थं हि देवस्य पातालनिलयस्य च

かくして決意を固め、彼女はきわめて苛烈なタパスを修した。目的は、パーターラ（Pātāla）を住処とする神のダルシャナを得るためである。

Verse 40

पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाश्रया । वर्षास्वाकाशशयना सा बभूव तपस्विनी

夏には「五火」の行を修し、冬には水に身を寄せ、雨季には露天に臥した—かくして彼女は真の苦行者（タパスヴィニー）となった。

Verse 41

हरलिंगं प्रतिष्ठाप्य स्वनाम्ना चांतिके तदा । त्रिकालं पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

そののち彼女は近くにハラのリンガを安置し、自らの名をもってそれに名を授け、香・花・塗香を供えて一日三度礼拝した。

Verse 42

एवं तपसि संस्थायास्तस्याः कालो महान्गतः । न च संदर्शनं जातं हाटकेश्वरसंभवम्

このように苦行に没して久しい時が過ぎたが、それでも何のダールシャナも起こらず、ハータケーシュヴァラの顕現は彼女に現れなかった。

Verse 43

कस्यचित्त्वथ कालस्य शतानन्दश्च तत्सुतः । स तामन्वेषमाणस्तु तस्मिन्क्षेत्रे समागतः । मातृस्नेह परीतात्मा तीर्थान्वेषणतत्परः

やがて時が経ち、彼女の子シャターナンダは母を捜し求めてその聖なるクシェートラに到来した。母への情に心満ち、聖なるティールタを訪ね求めることに専心していた。

Verse 44

अथ तां तत्र संवीक्ष्य दारुणे तपसि स्थिताम् । प्रणिपत्य स्थितो दीनः सदुःखो वाक्यमब्रवीत्

そこで彼は、苛烈な苦行に住する母を見て、ひれ伏して礼拝し、悲嘆と苦悩に沈みつつ立ち、次の言葉を述べた。

Verse 45

किमत्र क्लिश्यते कायस्तपः कृत्वा सुदारुणम् । सप्तषष्टिषु तीर्थेषु यानि लिंगानि तेषु च

なぜここで、この身を苛むほどの恐ろしい苦行をなさるのですか。六十七のティールタには、そこに在すリンガが——

Verse 46

माहेश्वराणि लिंगानि तानि दृष्टानि च त्वया । एतत्पातालसंस्थं च हाटकेश्वरसंज्ञितम्

マーヘーシュヴァラのリンガは、まことに汝がすでに拝した。だがこの一つはパーターラに安置され、「ハータケーシュヴァラ」と称される——

Verse 47

न पश्यति नरः कश्चिद्दृष्टं क्षेत्रे न केनचित् । तेन शुद्धिश्च संजाता स्वभर्त्रा विहिता तु या

いかなる男もそれを見ることはなく、この聖なるクシェートラにおいても誰一人として見た者はいない。されどその行によって、汝の夫自らが定めた清浄はまことに成就した。

Verse 48

तस्मादागच्छ गच्छामस्ताताश्रामपदे शुभे । त्वन्मार्गं वीक्षते तातः कर्षुको वर्षणं यथा

ゆえに来たれ——われらは吉祥なるアーシュラマへ行こう。汝の父は汝の道を見守っている、農夫が雨の到来を待ち望むように。

Verse 49

आहिल्योवाच । यावत्पश्यामि नो देवं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । तावद्गच्छामि नो गेहं यदा पश्यामि तं हरम्

アーヒリヤーは言った。「ハータケーシュヴァラと称される神を拝するまでは、わたしは家へは帰りません。あのハラ（シヴァ）を見奉ってこそ、わたしは戻ります。」

Verse 50

तदा यास्ये गृहं पुत्र निश्चयोऽयं मया कृतः

「その時こそ家へ帰りましょう、わが子よ——この決意はすでにわたしが定めました。」

Verse 51

तच्छ्रुत्वा सोऽपि तां प्राह ह्येष चेन्निश्चयस्तव । मयाऽपि तातपार्श्वे तु प्रगंतव्यं त्वयाप

それを聞くと、彼もまた彼女に言った。「もしそれがまことに汝の堅固なる決意であるなら、我もまた汝と共に、我が父の御許へ赴かねばならぬ。」

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः सोपि स्थापयामास शांभ वम् । लिंगं च पूजयामास त्रिकालं तपसि स्थितः

かく語り終えると、彼はシヴァの（シャーンバヴァ）リンガを安置し、苦行に住して、一日に三度そのリンガを礼拝供養した。

Verse 53

शतानन्दस्तु राजर्षिः गन्धपुष्पानुलेपनैः । नैवेद्यैर्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः पर्यतोषयत्

しかし王仙シャターナンダは、香・花・塗香を捧げ、種々の供物（ナイヴェーディヤ）を供え、ヴェーダに説かれた讃歌（スークタ）をもって、主を歓喜させた。

Verse 54

षष्ठान्नकालभोज्यस्य व्रतचर्यारतस्य च । एवं तस्याऽपि संस्थस्य गतः कालो महान्मुने । न च तुष्यति देवेश स्ताभ्यां द्वाभ्यां कथञ्चन

第六の食時にのみ食し、誓戒と行法の修習を喜びとしていたが—かくして、ああ大牟尼よ、彼が苦行に住する間に長き歳月が過ぎ去った。されど天界の主は、その二つのみではいかなる意味でも満足されなかった。

Verse 55

ततः कालेन महता गौतमोऽपि महामुनिः । आजगाम स्वयं तत्र पुत्रदर्शनलालसः

久しき時を経て、大牟尼ガウタマは自らそこへ来たり、わが子を見んと切に願っていた。

Verse 56

स दृष्ट्वा भार्यया सार्धं पुत्रं तपसि संस्थितम् । तुतोष प्रथमं तावत्पश्चादुःखसमन्वितः

妻とともに苦行に堅く住する我が子を見て、彼はまず喜んだが、のちに悲しみに満たされた。

Verse 57

अहो बत महत्कष्टं पुत्रो मे कृशतां गतः । तपसः संप्रभावेन नयामि स्वगृहं कथम् । भार्येयं च तथा मह्यं विवर्णा तु कृशा स्थिता

「ああ、なんという大いなる苦難よ。わが子はやせ衰えてしまった。苦行の強い力によって、どうして我が家へ連れ帰れようか。わが妻もまたここに立ち、青白く、やせ細っている。」

Verse 58

एवं संचिंत्य मनसा तावुभौ प्रत्यभाषत । गम्यतां स्वगृहं कृत्वा तपसः संनिवर्तनम्

このように心中で思い巡らし、彼は二人に告げた。「汝らは自らの家へ帰り、この苦行をしかるべく結びとせよ。」

Verse 59

शतानन्द उवाच । तातांबा बहुधा प्रोक्ता तपसः संनिवर्तने । नो गच्छति तथा हर्म्यमदृष्टे हाटकेश्वरे

シャターナンダは言った。「尊き父母よ、苦行をやめよと幾度語られても、ハータケーシュヴァラを拝見するまでは、私は家へは戻りません。」

Verse 60

अहं तया विहीनस्तु नैव यास्यामि निश्चितम् । एवं ज्ञात्वा महाभाग यद्युक्तं तत्समाचर

「しかし私は、彼女と離れれば、決して去りません。これを知ったうえで、尊き方よ、ふさわしいようにお計らいください。」

Verse 61

गौतम उवाच । यद्येवं निश्चयो वत्स तव मातुश्च संस्थितः । अहं ते दर्शयिष्यामि तपसा हाटकेश्वरम्

ガウタマは言った。「もしその決意が、お前とお前の母のうちに堅く定まっているのなら、愛しき子よ、わたしのタパス（苦行）の力によって、汝にハーṭケーシュヴァラを拝見させよう。」

Verse 62

एवमुक्त्वा ततः सोऽपि तपश्चक्रे महामुनिः । एकांतरोपवासस्तु स्थितो वर्षशतं मुनिः । षष्ठान्नकालभोजी च तावत्काले ततोऽभवत्

そう語り終えると、その大聖仙は苦行に入った。牟尼は一日おきの断食（交互のウパヴァーサ）を百年守り、さらに同じ期間、六度目の食の間隔にのみ食して（長く規定された間を置いて）命を支えた。

Verse 63

त्रिरात्रभोजी पश्चाच्च स बभूव मुनीश्वरः । तावत्कालं फलैर्निन्ये तावत्कालं जलाशनः । वायुभक्षस्ततो भूयस्तावत्कालमभून्मुनिः

やがてその牟尼の主は、三夜に一度だけ食する者となった。同じ期間、果実によって生をつなぎ、同じ期間、水のみを口にし、さらに同じ期間、聖仙は「風を食とする者」としてただそれのみで生きた。

Verse 64

ततो वर्षसहस्रांते परमे संव्यवस्थिते । प्रभिद्य मेदिनीपृष्ठं निष्क्रांतं लिंगमुत्तमम्

そして千年の終わり、苦行が至上の成就に達したとき、最勝のリンガが大地の表を突き破って、姿を現した。

Verse 65

द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम । एतस्मिन्नंतरे देवः शंभुः प्रत्यक्षतां गतः

それは十二の太陽のごとく輝き、あらゆる吉祥の相を具えていた。そのまさに瞬間、神シャンブ（Śambhu）は直に顕現した。

Verse 66

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः । तस्य दृष्टिपथं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

まさにその時、福徳なる主—シャシシェーカラ（月冠の御方）—が彼の視界に現れ、次の言葉を告げられた。

Verse 67

गौतमाऽहं प्रतुष्टस्ते तपसाऽनेन सुव्रत

「おおガウタマよ、すぐれた誓戒を保つ者よ。この苦行によって、我は汝に深く満悦した。」

Verse 68

एतच्च मामकं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । पातालाच्च विनिष्क्रांतं तव भक्त्या महामुने

「この我がリンガはハータケーシュヴァラと名づけられ、汝の信愛ゆえにパーターラより現れ出たのだ、偉大なる仙よ。」

Verse 69

एतदर्थं तपस्तप्तं सभार्येण त्वया हि तत् । सपुत्रेणाखिलं जातं फलं तस्य यथेप्सितम्

「まことに汝はこの目的のため、妻とともに苦行を修した。さらに子とともに、その苦行の果はすべて、望みのままに成就した。」

Verse 70

एतत्पश्यतु ते भार्या अहिल्या दिव्यरूपिणी । अष्टषष्ट्युद्भवं येन यात्राफलमवाप्नुयात्

「神妙なる姿の汝の妻アハリヤーにも、これをまた拝見させよ。これによって、人は『六十八』の聖なる顕現に結ばれた巡礼の功徳果を得るであろう。」

Verse 71

त्वं चापि प्रार्थय वरं येन सर्वं ददामि ते

「汝もまた願いの恩寵を求めよ。その恩寵によって、我は汝に一切を授けよう。」

Verse 72

गौतम उवाच । हाटकेश्वरसंज्ञे तु सकृद्दृष्टे च यत्फलम् । पातालस्थे च यत्पुण्यं नराणां जायते फलम् । दृष्टेनानेन तत्पुण्यं पूजितेन विशेषतः

ガウタマは言った。「ハータケーシュヴァラをただ一度拝するだけで得られる果報、また彼がパーターラに住する間に人々に生ずる功徳——その同じ功徳は、この顕現したリンガを拝観することによって得られ、ことに供養礼拝すればさらに増す。」

Verse 73

अन्येऽपि ये जनास्तच्च पूजयंति प्रभक्तितः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां ते प्रयांतु त्रिविष्टपम्

「また他の人々も、チャイトラ月の白分（明半）十四日に、深き信愛をもってこれを礼拝供養するならば、彼らがトリヴィシュタパ（天界）へ赴かんことを。」

Verse 74

एतल्लिंगं न जानंति नराः सिद्ध्यभिकांक्षिणः । विशंति विवरं तेन हाटकेश्वरकांक्षया

「成就（シッディ）を求める人々はこのリンガを知らない。ハータケーシュヴァラを欲して、その誤認ゆえに裂け目・洞へと入り込むのである。」

Verse 76

मुच्यंते मानवास्तद्वच्छतानंदेश्वरादपि । तस्मिन्दिने विहितया ताभ्यां चैव प्रपूजया

「同様に、人々はシャターナンデーシュヴァラによっても解脱する。その日に定められた作法により、両者をともに供養礼拝することによってである。」

Verse 77

विश्वामित्र उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु व्याप्तः स्वर्गोऽखिलो नृप । मानुषैरपि पापाढ्यैः सर्वधर्मविवर्जितैः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「まさにこの時、王よ、天界のすべては満ちあふれ、罪にまみれ、あらゆるダルマを失った人間でさえ充満している。」

Verse 78

न कश्चित्कुरुते यज्ञं तीर्थ यात्रामथापरम् । न व्रतं नियमं चैव दानस्यापि कथामपि

「誰もヤジュニャ（祭祀）を行わず、ティールタへの巡礼にも出ない。誓戒も規律も守られず、布施の話すら聞かれない。」

Verse 79

अपि पापसमोपेता लिंगस्यास्य प्रभावतः । परदारोद्भवा त्पापादहिल्येश्वरदर्शनात्

たとえ罪にまみれた者であっても、このリンガの霊威により、他人の婚姻を犯すことから生じる罪は、ただアヒリイェーシュヴァラ（Ahilyeśvara）を拝見するだけで解き放たれる。

Verse 80

ततो भीताः सुराः सर्वे सस्पर्धैर्मानुषैर्वृताः । प्रोचुः पुरंदरं गत्वा व्यथया प्रया युताः

そのとき、諸天はみな恐れ、競い争う人間たちに取り囲まれた。彼らはプランダラ（インドラ）のもとへ赴き、憂いに満ちて苦悩を訴えた。

Verse 81

मर्त्यलोके सहस्राक्ष सर्वे धर्माः क्षयं गताः । अपि पापसमाचारा अभ्येत्य पुरुषा इह

「千眼の御方（インドラ）よ、人界ではあらゆるダルマが衰えつつあります。罪深い行いの者たちでさえ、ここ（この聖地）へとやって来るのです。」

Verse 82

अस्माभिः सह गर्वाढ्याः स्पर्धां कुर्वंति सर्वदा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे लिंगत्रयमनुत्तमम्

驕りにふくれ、彼らは常に、われらとさえ競い合う。ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラには、比類なき三つのリンガがある。

Verse 83

यत्स्थितं स्थापितं तत्र गौतमेन महात्मना । सपुत्रेण सदारेण तस्य पूजाप्रभावतः

そこに立つそれ（リンガ／聖なる建立）は、大いなる魂のゴータマが、子と妻を伴って安置したものである。そしてその礼拝の力によって……

Verse 84

अपि पापसमाचारा इहागच्छंति तेऽखिलाः । यमस्य नरकाः सर्वे सांप्रतं शून्यतां गताः

罪深き行いの者でさえ、皆ここへ来る。ゆえにヤマのあらゆる地獄は、今や空となった。

Verse 85

गौतमेन समानीतः पातालाद्धाटकेश्वरः । तपसा तोषयित्वा तु तत्र स्थाने सुरेश्वरः

ハータケーシュヴァラは、ゴータマによってパーターラから引き上げられた。苦行に満悦した神々の主は、まさにその地に住まう。

Verse 86

तत्प्रभावादयं जातो व्यवहारो धरातले

その聖なる威力によって、このような成り行きが地上に生じた。

Verse 87

एवं ज्ञात्वा प्रवर्तंते यथा यज्ञास्तथा कुरु । तैर्विना नैव तृप्तिः स्यादस्माकं च कथंचन

かく知って彼らはそのとおりに進む。ゆえに、祭祀（ヤジュニャ）をしかるべき作法のままに修せよ。それらのヤジュニャなくしては、われらはいかなる仕方でも満足を得られぬ。

Verse 89

गत्वा धरातलं सर्वे ममादेशाद्द्रुतं ततः । स्वशक्त्या वारयध्वं भो गौतमेश्वरपूजकान्

ゆえに、わが命により、汝ら皆ただちに地上へ赴け。しかして自らの力をもって、ああ神々よ、ガウタメーシュヴァラを礼拝する者どもを抑えよ。

Verse 90

अहिल्येश्वरदेवस्य शतानंदेश्वरस्य च । शक्रादेशं तु संप्राप्य ते गता धरणीतले

シャクラの命を受けて、彼らは地上へ赴き、主アヒリェーシュヴァラとシャターナンデーシュヴァラの聖廟へと向かった。

Verse 91

कामादिका नरान्भेजुर्गौतमेश्वरपूजकान् । तथाऽहिल्येश्वरस्यापि शतानंदेश्वरस्य च

カーマをはじめとする諸欲は人々を襲った――ガウタメーシュヴァラの礼拝者さえも、またアヒリェーシュヴァラとシャターナンデーシュヴァラの帰依者をも。

Verse 92

ततो भूयो मखा जाताः समग्रे धरणीतले । संपूर्णदक्षिणाः सर्वे वतानि नियमास्तथा

その後ふたたび、全地にわたり祭祀（ヤジュニャ）が興り――すべては完全なダクシナーを伴い、また誓戒（ヴラタ）と規律（ニヤマ）も同様に修された。

Verse 93

तीर्थयात्रा जपो होमो याश्चान्याः सुकृतक्रियाः । एतत्सर्वं मया ख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि धराधिप

聖なるティールタへの巡礼、ジャパ（真言誦持）、ホーマ（火供）ならびに他の功徳の行いのすべて——地の主よ、汝に問われたゆえ、我はこれらを悉く説き明かした。

Verse 94

गयाकूप्यनुषंगेण शक्रगौतमचेष्टितम् । बालमण्डनमाहात्म्यं शक्रेश्वरसमन्वितम्

ガヤークーピー（Gayākūpī）にまつわり、我はシャクラ（インドラ）とガウタマの行いを語り、さらにシャクレーシュヴァラ（Śakreśvara）を伴うバーラマンダナ（Bālamaṇḍana）の大いなる功徳を説いた。

Verse 95

इन्द्रस्य स्थापनं मर्त्ये अहिल्याख्यानमेव च । गौतमेश्वरमाहात्म्यं तथाहिल्येश्वरस्य च

また我は、インドラが人界に据えられたこと、アハリヤー（Ahalyā）の物語、ガウタメーシュヴァラ（Gautameśvara）の大いなる霊威、そして同様にアヒリイェーシュヴァラ（Ahilyeśvara）の霊威をも語った。

Verse 96

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं श्रद्धया परया युतः । स मुच्येत्पातकात्सद्यः परदारसमुद्भवात्

これを日々、至上の信をもって聴聞する者は、他人の妻に関わることより生ずる罪より、ただちに解き放たれる。

Verse 98

तच्छ्रुत्वा वासवस्तत्र समाहूय च मन्मथम् । क्रोधं लोभं तथा दंभं मत्सरं द्वेषसंयुतम्

それを聞くや、ヴァーサヴァ（インドラ）はその場でマンマタ（カーマ）を召し、さらに怒り・貪り・驕慢なる偽り（ダンバ）・嫉み（マツァラ）・憎しみ（ドヴェーシャ）を伴わせた。

Verse 208

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वराहिल्येश्वर शतानन्देश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』の「エーカーシーティサーハスリー・サンヒター」に収められた第六「ナーガラ・カンダ」中、「ハーṭケーシュヴァラ聖域功徳（マーஹात्म्य）」における「ガウタメーシュヴァラ、アヒリイェーシュヴァラ、シャターナンデーシュヴァラの大功徳の叙述」と名づけられた第208章はここに終わる。