Adhyaya 158

Verse 1

सूत उवाच । पुष्पोऽपि गुटिके लब्ध्वा भास्कराद्वारितस्करात् । चिराद्भोजनमासाद्य प्रस्थितो वैदिशं प्रति

スータは語った。プシュパもまた、盗賊を退けるバースカラよりグティカー（guṭikā、丸薬）を得て、久しくしてようやく食を得ると、ヴィディシャー（Vidiśā）へ向けて旅立った。

Verse 2

ततो वैदिशमासाद्य स पुष्पो हृष्टमानसः । शुक्ला तां गुटिकां वक्त्रे चकारद्विजसत्तमाः

やがてヴィディシャーに至ると、プシュパは心歓喜して、その白く輝く丸薬を口に含んだ。おお、最勝の二度生まれよ。

Verse 3

मणिभद्रसमो जातस्तत्क्षणादेव स द्विजः । हट्टमार्गं गते सोऽथ तस्मिन्गत्वाऽथ मंदिरे । प्रविष्टः सहसा मध्ये प्रहृष्टेनांतरात्मना

そのバラモンは瞬時にマニバドラのごとき姿となった。ついで市の通りへ赴き、そこに至るや否や邸宅にただちに入り、奥の中央へと踏み入り、内心は歓喜に満ちていた。

Verse 4

ततश्चाकारयामास तं षंढं द्वारमाश्रितम् । तस्य दत्त्वाथ वस्त्राणि पश्चात्षंढमुवाच सः

それから彼はその宦官を戸口に据えて見張らせた。衣を与えたのち、さらに宦官に言い聞かせた。

Verse 5

षंढकश्चित्पुमानत्र सम्यग्वेषकरो हि सः । मम वेषं समाधाय भ्रमते सकले पुरे

ここに一人の宦官がいる。変装の術に巧みな男で、我が姿をまとい、都の隅々まで歩き回っている。

Verse 6

सांप्रतं मद्गृहे सोऽथ लोभनायागमिष्यति । स च कृत्रिम वेषेण निषेद्धव्यस्त्वया हि सः । स तथेति प्रतिज्ञाय द्वारदेशं समाश्रितः

今や彼は誘惑し欺くために我が家へ来るであろう。しかも作り物の変装で来るゆえ、汝は必ずこれを止めねばならぬ。彼は「そのとおりに」と誓い、戸口のそばに陣取った。

Verse 7

पुष्पोऽपि चाब्रवीद्भार्यां माहिकाख्यां ततः परम् । माहिकेद्य मया दृष्टः स्वतातः स्वपुरः स्थितः

その後プシュパは、マーヒカーという名の妻に語った。「マーヒカーよ、今日わたしは、わが父が自らの都に立っているのを見た。」

Verse 8

वीरभद्रः सुदुःखार्तो मलिनांबरसंवृतः । अब्रवीच्च ततः कोपान्मामेवं परुषाक्षरम्

ヴィーラバドラは激しい悲嘆に打ちひしがれ、汚れた衣をまとい、ついには怒りにかられて私に荒々しい言葉を浴びせた。

Verse 9

धिग्धिक्पाप त्वया कन्यातीव रूपवती सदा । वंचयित्वा जनेतारमुदूढा सा सुमध्यमा

「恥を知れ、恥を知れ、この罪人め！あの乙女――常にこの上なく麗しい――は、生みの父を欺いたのちに嫁がされてしまった。あの細腰の娘が。」

Verse 10

न दत्तं तत्पितुः किंचिन्न तस्या अथ पुत्रक । विधवां यादृशीं तां च श्वेतांबरधरां सदा

「彼女の父には何ひとつ与えられなかった――まったく何もだ、わが子よ。しかもその女は、まるで寡婦のように、いつも白衣をまとっている。」

Verse 11

संधारयसि पापात्मन्नेष्टं भोज्यं प्रयच्छसि । तस्मात्तस्याः पितुर्देहि त्वं सुवर्णायुतं ध्रुवम्

「この邪なる心の者よ、おまえは彼女を養い、望む食を与えている。ゆえに、彼女の父に黄金一万を必ず渡すがよい。」

Verse 12

भूषणं वांछितं तस्या यत्तद्वै रुचिपूर्वकम् । येन संधारयेद्भार्या साऽनंदं परमं गता

彼女が望む装飾品は、好意を持って与えるべきである。それによって妻は大切にされ、支えられる。こうして彼女は至上の喜びを得るのである。

Verse 13

निरानंदा यतो नारी न गर्भं धारयेत्स्फुटम् । निःसंतानो यतो वंशः स्वर्गादपि क्षितिं व्रजेत्

喜びのない女性は、妊娠を全うすることができない。そして子孫のない家系は、天界からでさえ地上へと堕ちてしまうのである。

Verse 14

स पतिष्यत्यसंदिग्धं कुलांगारेण च त्वया । सा त्वमानय वस्त्राणि गृहमध्याच्छुभानि च

一族の恥であるお前のせいで、彼は間違いなく堕ちるであろう。さあ、家の中から縁起の良い衣服を持ってきなさい。

Verse 15

यानि दत्तानि भूपेन व्यवहारैस्तदा मम । पञ्चांगश्च प्रसादो यो मया प्राप्तश्च तैः सह

その時、法的解決の一環として王から私に与えられた品々、そして五重の装飾品、それらと共に私が受けた恩恵を……

Verse 16

त्वं संधारय गात्रैः स्वैः शीघ्रं रसवतीं कुरु । भोजनायैव शीघ्रं तु त्वया सार्धं करोम्यहम्

自分の体でそれらを身につけなさい。そして急いで美味しい食事を用意しなさい。食事のために、急いで、私はあなたと共にそれを行うであろう。

Verse 17

एकस्मिन्नपि पात्रे च तदादेशादसंशयम् । सापि सर्वं तथा चक्रे यदुक्तं तेन हर्षिता

一つの器においてさえ、彼に喜びを感じていた彼女は、彼の命令により、疑いなく彼が言った通りにすべてを行った。

Verse 18

भोजनाच्छादनं चैव निर्विकल्पेन चेतसा । ततः कामातुरः पुष्पो मैथुनायोपचक्रमे

迷いのない心で彼女は食事と衣服を提供した。その後、情欲に苛まれたプシュパは、性的な交わりを求め始めた。

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मणिभद्रः समुत्सुकः । क्षुत्क्षामः स पिपासार्तो व्यवहारोत्थलिप्सया

その間にマニバドラが到着した。彼は飢えでやつれ、渇きに苦しみ、世俗の取引から生じる貪欲に駆られて、気が急いていた。

Verse 20

प्रवेशं कुरुते यावद्गृहमध्ये समुत्सुकः । निषिद्धस्तेन षण्ढेन भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

彼が家に入ろうと急いでいると、その宦官に止められ、何度も叱責された。

Verse 21

हठाद्यावत्प्रवेशं स चकार निजमंदिरे । तावच्च दण्डकाष्ठेन मस्तके तेन ताडितः

しかし、彼が強情を張って自分の家に無理やり押し入ったとき、まさにその瞬間、彼はその者に杖で頭を殴られた。

Verse 22

अथ संपतितो भूमौ मूर्छया संपरिप्लुतः । कर्तव्यं नैव जानाति तत्प्रहारप्रपीडितः

そのとき彼は地に倒れ、失神に呑まれた。あの一撃に圧され、もはや何をなすべきか分からなかった。

Verse 23

ततः कोलाहलो जातस्तस्य द्वारे गृहस्य च । जनस्य संप्रयातस्य हाहाकारपरस्य च

するとその家の戸口で騒ぎが起こり、人々が集まってきて、嘆きの叫びを上げた。

Verse 24

पप्रच्छुस्तं जनाः केचि द्धिक्पाप किमिदं कृतम् । वृत्तिभंगः कृतोऽनेन अथ त्वं व्यंतरार्दितः

ある者たちは彼に問うた。「恥知らずの罪人め、これは何という所業だ。お前の行いで一人の生業が断たれた。あるいは遍行する霊（ヴ்யアンタラ）に悩まされているのか。」

Verse 25

इमामवस्थां यन्नीतः संप्राप्तोऽसि नृपाद्वधम्

「彼をこの有様にしたゆえに、お前は王の処刑を招いたのだ。」

Verse 26

षंढ उवाच । न वृत्तिर्गर्हिता तेन नाहं व्यंतरपीडितः । मणिभद्रो न चैष स्यादेष वेषकरः पुमान्

シャṇḍハは言った。「その生業は非難されるものではない。私もいかなる霊に悩まされてはいない。しかもこの男はマニバドラ（Maṇibhadra）ではない。ただの偽りの者、姿を変えて装う男にすぎぬ。」

Verse 27

माणिभद्रं वपुः कृत्वा संप्राप्तो याचितुं धनम् । हठात्प्रविश्यमानस्तु स मया मूर्ध्नि ताडितः

マニバドラ（Maṇibhadra）の姿をとって、金銭を乞いに来た。だが無理に入り込もうとしたので、私はその頭を打った。

Verse 28

मणिभद्रो गृहस्यांतर्भुक्त्वा शयनमाश्रितः । संतिष्ठते न जानाति वृत्तांतमिदमा स्थितम्

その間、マニバドラは家の中で食事を済ませ、床に就いて休んでいた。起こった一部始終を知らぬまま、そこに留まっていた。

Verse 29

ततः पुष्पोऽपि तच्छ्रुत्वा तं च कोलाहलं बहिः । मणिभद्रस्य रूपेण द्वारदेशं समागतः

それからプシュパも外の騒ぎを聞き、マニバドラの姿となって戸口へとやって来た。

Verse 30

अब्रवीन्नित्यमभ्येति मम रूपेण चाधमः । एष वेषधरः कश्चिद्याचितुं धनमेव हि

彼は言った。「この卑しい者は、いつも私の姿でやって来る。何者かが変装した偽りの者で、金を乞うためだけに来るのだ。」

Verse 31

एतेनापि च षंढेन न च भद्रमनुष्ठितम् । यत्कुब्जोऽयं हतो मूर्ध्नि याचितुं समु पस्थितः

「そしてこのシャṇḍハ（Ṣaṇḍha）によっても、何一つ善きことはなされなかった。施しを乞うて来たこの猫背の者が、頭を打たれたのだから。」

Verse 32

एतस्मिन्नन्तरे सोऽपि चेतनां प्राप्य कृत्स्नशः । वीक्षते पुरतो यावत्तावदात्मसमः पुमान्

そのとき彼もまた完全に意識を取り戻し、前方を見やると、眼前に自分と寸分違わぬ男が立っているのを見た。

Verse 33

सर्वतः स तमालोक्य ततो वचनमब्रवीत्

彼はその者を四方から見回し、やがて次の言葉を口にした。

Verse 34

क्व चोरः संप्रविष्टो मे मम रूपेण मंदिरे । भेदयित्वा तु षण्डाख्यमेवं दत्त्वा च वाससी

「我が姿そのままで我が家に入り込んだ盗人はどこだ。『サンダ』と呼ばれる者をこじ開け、かくして衣を奪い、また与え散らし……この無礼を働いたのだ。」

Verse 35

यावद्भूपगृहं गत्वा त्वां षंढेन समन्वितम् । वधाय योजयाम्येव तावद्द्रुततरं व्रज

「私が王宮へ赴き、お前を――サンダと共に――処刑のために縛り上げさせる前に、今すぐ立ち去れ、さらに速く。」

Verse 36

पुष्प उवाच । मम रूपं समाधाय त्वमायातो गृहे मम । शून्यं मत्वा ततो ज्ञातस्त्वयाऽहं गृहसंस्थितः

プシュパは言った。「お前は我が姿をまとって我が家に来た。空だと思ったであろうが、私によって、私が家の内に在ることを悟らされたのだ。」

Verse 37

ततो नृपाय दास्यामि वधार्थं च न संशयः । नो चेद्गच्छ द्रुतं पाप यदि जीवितुमिच्छसि

それならば汝を王に引き渡し、処刑させよう――疑いはない。さもなくば、罪ある者よ、命を望むなら速やかに去れ。

Verse 38

सूत उवाच । एवमुक्त्त्वा ततस्तौ च बाहुयुद्धेन वै मिथः । युध्यमानौ नरैरन्यैः कृच्छ्रेण तु निवारितौ

スータは語った。「かく言い終えるや、二人は互いに腕力の勝負として組み合い戦った。争いの最中、ほかの男たちが辛うじて彼らを押しとどめた。」

Verse 39

ततस्ते स्वजना ये तु मणिभ द्रस्य चागताः । परिजानंति नो द्वाभ्यां विशेषं माणिभद्रकम्

そのとき、そこへ来た彼の身内の者たちは、二人の間に何の違いも見いだせず、いずれが真のマーニバドラ（Māṇibhadra）か判じ得なかった。

Verse 40

वालिसुग्रीवयोर्युद्धं तारार्थे युध्यमानयोः । एवं विवदमानौ तु क्रोधताम्रा यतेक्षणौ

ターラーをめぐって戦ったヴァーリーとスグリーヴァの合戦のごとく、この二人も言い争い、怒りにより眼は赤く染まっていた。

Verse 41

राजद्वारं समासाद्य स्थितौ स्वजनसंवृतौ । द्वाःस्थेन सूचितौ राज्ञे सभातलमुपस्थितौ

二人は王の門に至り、身内の者に囲まれて立った。門番が王に告げると、彼らは入り、王の सभा（集会）の広間に姿を現した。

Verse 42

चौरचौरेति जल्पन्तौ पर स्परवधैषिणौ । भूभुजा वीक्षितौ तौ च द्विजौ तु द्विजसत्तमाः

二人は「盗人だ、盗人だ」と叫びつつ、互いの死を求めて争っていた。王はその二人を見とどけた――二度生まれの中でも最もすぐれた二人のバラモンであった。

Verse 43

न विशेषोऽस्ति विश्लेषस्तयोरेकोपिकायतः । ततश्च व्यवहारेषु समती तेषु वै तदा

二人のあいだに見分けうる差はなく、どちらもまったく同一の姿に見えた。ゆえにその裁きの場で、王は二人に対して等しく平衡の心を保った。

Verse 44

पृष्टौ गुह्येषु सर्वेषु प्रत्यक्षेषु विशेषतः । वदतस्तौ यथावृत्तं पृथक्पृथग्व्यवस्थितम्

あらゆる事柄について――秘められたことも、とりわけ目の前に明らかなことも――問われると、その二人は出来事をありのままに語り、それぞれが別々に自分の証言を述べた。

Verse 45

ततस्तु स्वजनैः सर्वैरेको नीत्व थ चान्यतः । पृष्टो गोत्रान्वयं सर्वं द्वितीयस्तु ततः परम्

それから、親族一同の前で、一人が別に連れ出され、ゴートラ（氏族）と系譜、家の血筋のすべてを詳しく問われた。続いて第二の者も同様に問われた。

Verse 46

तेषामपि तथा सर्वं यथासम्यङ्निवेदितम् । अथ राजा बृहत्सेनः सर्वांस्तानि दमब्रवीत्

彼らの側もまた、すべてを同じように、正確に、しかるべき順序で申し述べた。そこでブリハトセーナ王は、慎みと裁断を備えた節度ある言葉を語った。

Verse 47

पत्नी चानीयतां तस्य मणिभद्रस्य वै गृहात् । निजकान्तस्य विज्ञाने सा प्रमाणं भविष्यति

マニバドラの家から彼の妻を連れて来よ。真の愛し人を見分けることで、彼女こそ決定的な証となろう。

Verse 48

ततो गत्वा च सा प्रोक्ता पुरुषैर्नृपसंभवैः । आगच्छ कांतं जानीहि त्वं प्रमाणं भविष्यसि

そこで王の者たちは彼女のもとへ行き告げた。「来なさい—あなたの愛し人を見分けよ。あなたがこの件の証となるのだ。」

Verse 49

ततः सा व्रीडया युक्ता प्रच्छादितशिरास्ततः । नृपाग्रे संस्थिता प्रोचे विद्धिसम्यङ्निजं प्रियम्

そのとき彼女は恥じらいに包まれ、頭を覆って王の前に立ち、言った。「正しく知ってください、誰が私の真の愛し人であるかを。」

Verse 50

न वयं निश्चयं विद्मो न चैते स्वजनास्तव

「私たちは確かなことを知らぬ。しかもこの者たちは、あなたの身内ではない。」

Verse 51

ततः सा चिन्तयामास निजचित्ते वरांगना । मणिभद्रेण दग्धाहमीर्ष्यावह्निगताऽनिशम्

そのとき高貴な女は胸中に思い巡らした。「私はマニバドラに焼かれ、嫉妬の火に絶えず吞み尽くされている。」

Verse 52

वंचयित्वा तु पितरं गृहीतास्मि ततः परम् । न किंचित्पाप्मना दत्तं जल्पयित्वा धनं बहु

父を欺いたのち、私はそのまま連れ去られた。言葉では多くの財を約したが、罪に汚れていて、真に与えられたものは何一つなかった。

Verse 53

द्वितीयेन तु मे पुंसा मर्त्यलोके सुखं कृतम् । दत्त्वा वस्त्राणि चित्राणि तथैवाभरणानि च

しかし第二の男は、人の世で私に安らぎをもたらした。美しい衣と、同じく装身具を授けてくれた。

Verse 54

प्रदास्यति च तातस्य सुवर्णं कथितं च यत् । यद्गृह्णामि स्वहस्तेन मणिभद्रं द्वितीयकम्

そして父が与えると言われた黄金――私が自らの手で受け取るもの、それこそがこの第二のマニバドラである。

Verse 55

एवं निश्चित्य मनसा दृष्ट्वा रक्तपरिप्लुतम् । प्रथमं मणिभद्रं सा जगृहेऽथ द्वितीयकम्

このように心を定め、第一のマニバドラが血に濡れているのを見て、彼女は次いで第二の者を受け入れた。

Verse 56

अब्रवीच्च ततो वाक्यं सर्वलोकस्य शृण्वतः । अहं तातेन दत्तास्य विवाहे अग्निसंनिधौ

その後、万衆が聞く中で彼女はこう語った。「婚礼の儀において、聖なる火（アグニ）の御前で、父は私を彼に授けたのです。」

Verse 57

द्वितीयोऽयं दुराचारो वेषकर्ता समा गतः । मां च प्रार्थयते गुप्तां नानाचारैः पृथग्विधैः

「この第二の者は悪行の徒、変装を作り出す者としてここに来たり、さまざまな不正の手立てによって密かに我を求めるのだ。」

Verse 58

ततस्तु पार्थिवः क्रुद्धस्तस्य शाखावलंबनम् । आदिदेश द्विजश्रेष्ठा मणिभद्रस्य दुर्मतेः

そのとき王は憤怒し、邪心のマニバドラを木の枝に吊るせと命じた――おお、二度生まれの最勝者よ。

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे सोऽथ वधकानां समर्पितः । तं वृक्षं नीयमानस्तु श्लोकानेतांस्तदापठत्

その間に彼は刑吏たちへ引き渡され、あの木へ連れて行かれる途中、その時これらの偈を誦した。

Verse 60

निर्दयत्वं तथा द्रोहं कुटिलत्वं विशेषतः । अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः

「残忍、背信、ことに曲邪の狡さ。さらに不浄と慈悲なきこと——これらは本性より生じたる女人の過失である、と言われる。」

Verse 61

अन्तर्विषमया ह्येता बहिर्भागे मनोरमाः । गुञ्जाफलसमाकारा योषितः सर्व दैवहि

「内には毒を満たしつつ、外には麗しく見ゆ。女人は姿かたち、グンジャーの実に似たり——おお、諸天よ。」

Verse 62

उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पतिः । मन्वादयस्तथान्येऽपि स्त्रीबुद्धेस्तत्र किंच न

ウシャナーがシャーストラとして知るもの、ブリハスパティが知るもの、またマヌら諸賢が知るもの—それらすべてをもってしても、女の心を真に尽くして捉えることはできない。

Verse 63

पीयूषमधरे वासं हृदि हालाहलं विषम् । आस्वाद्यतेऽधरस्तेन हृदयं च प्रपीड्यते

唇には甘露が宿るかのようだが、胸の奥にはハーラーハラの毒がある。唇は味わわれ、心は圧し潰される。

Verse 64

अलक्तको यथा रक्तो नरः कामी तथैव च । हृतसारस्तथा सोऽपि पादमूले निपा त्यते

紫膠を塗れば人が赤く見えるように、欲に駆られる男もまた、渇愛によって「染め上げられる」。内なる精髄を奪われ、彼はその情欲の足もとに倒れ伏し、卑しく落ちる。

Verse 65

संसारविषवृक्षस्य कुकर्मकुसुमस्य च । नरकार्तिफलस्योक्ता मूलमेषा नितंबिनी

この艶めく腰つきの女は、輪廻（サンサーラ）という毒樹の根であると説かれる。その花は悪業、その実は地獄の責め苦である。

Verse 66

कस्य नो जायते त्रासो दृष्ट्वा दूरा दपि स्त्रियम्

女を見れば—たとえ遠くからでも—誰が恐れを抱かずにいられようか。

Verse 67

संसारभ्रमणं नारी प्रथमेऽपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणन्यायव्याजेनैव प्रदर्शयेत्

最初の結びにおいてさえ、女は聖火を右繞する作法を口実として、男にサンサーラ（輪廻）の巡りを示させる。

Verse 68

एतास्तु निर्घृणत्वेन निर्दय त्वेन नित्यशः । विशेषाज्जाड्यकृत्येन दूषयंति कुलत्रयम्

これらの女は、常の冷酷さと無慈悲さにより、とりわけ鈍く卑しい振る舞いによって、三重の家系を汚す。

Verse 69

कुलत्रयगृहं कीर्त्या निजया धवलीकृतम् । कृष्णं करोत्यकृ त्येन नारी दीपशिखेव तु

女は不相応の行いによって、自らの名声で白く輝いていた三家の家を暗くすることがある――あたかも灯火の炎がふいに煙を上げ、黒ずませるように。

Verse 70

धर्मवृक्षस्य वाताली चित्तपद्मशशिप्रभा । सृष्टा कामार्णवग्राही केन मोक्षदृढार्गला

誰が彼女を造ったのか――法の樹には嵐となり、心の蓮には月光となり、欲の海には鰐となり、解脱には堅固な閂となる、その彼女を。

Verse 71

कारा संतानकूटस्य संसारवनवागुरा । स्वर्गमार्गमहागर्ता पुंसां स्त्री वेधसा कृता

創造主（ヴェーダサ）によって、女は男たちのために、子孫の山の牢獄として、サンサーラの森の罠として、そして天界への道に口を開く大穴として造られた。

Verse 72

वेधसा बंधनं किंचिन्नृणामन्यदपश्यता । स्त्रीरूपेण ततः कोऽपि पाशोऽयं सुदृढः कृतः

男たちを縛るほかの束縛を見いだせぬと見て、創造主（ヴェーダス）は女の姿となり、このきわめて堅固な縄の輪を作り上げた。

Verse 73

इत्येवं बहुधा सोऽपि विललाप सुदुःखितः । स्त्रीचिन्तां बहुधा कृत्वा आत्मानं चाप्यगर्हयत्

かくして彼は、深い苦悩に沈みつつ、さまざまに嘆き悲しんだ。女のことを幾度も思い返し、己をも責めたのである。

Verse 74

अहो कुबुद्धिना नैव लब्धं संसारजं फलम् । न कदाचिन्मया दत्तं तृष्णाव्याकुलचेतसा

ああ、愚かな思いのゆえに、世俗の生から真の果報を得られなかった。渇愛に乱れる心で、布施を一度たりとも行わなかった。

Verse 75

ऐश्वर्येऽपि स्थिते भूरि न मया सुकृतं कृतम् । कदाचिन्नैव जप्तं च न हुतं च हुताशने

豊かな繁栄の中にあっても、私はいささかの功徳も積まなかった。ジャパの誦念もせず、聖なる火に供物（アフティ）を捧げることもなかった。

Verse 76

अथवा सत्यमेवोक्तं केनापि च महात्मना । कृपणेन समो दाता न भूतो न भविष्यति । अस्पृष्ट्वापि च वित्तं स्वं यः परेभ्यः प्रयच्छति

あるいは、ある大徳が語った言葉こそ真実である。吝嗇に等しい施者は、かつてなく、また未来にもない。自らの財を味わうことすらせず、結局それを他者に渡してしまう者（用いずに失わせるがゆえに）。

Verse 77

शरणं किं प्रपन्नानां विषवन्मारयंति किम् । न दीयते न भुज्यंते कृपणेन धनानि च

庇護を求めて来る者にとって、吝嗇の者は何の帰依処となろうか――毒のように人を害するのか。吝嗇の者の財は、施されもせず、また自ら楽しまれもしない。

Verse 78

दानं भोगो नाशस्तिस्रो गतयो भवंति वित्तस्य । यो न ददाति न भुंक्ते तस्य तृतीया गतिर्भवति

財の行き先は三つ――布施、享受、そして滅び。与えもせず享しもしない者の財は、第三の行き先、すなわち破滅に至る。

Verse 79

धनिनोप्यदानविभवा गण्यंते धुरि दरिद्राणाम् । नहि हंति यत्पिपासामतः समुद्रोऽपि मरुरेव

富める者であっても施しの心なき者は、貧しき者の列に数えられる。渇きを癒さぬものは――ゆえに大海でさえ砂漠のごとし。

Verse 80

अत्युपयुक्ताः सद्भिर्गतागतैरहरहः सुनिर्विण्णाः । कृपणजनसंनिकाशं संप्राप्यार्थाः स्वपंतीह

善き人々が奉仕と施与のために絶えず行き来しつつ大いに用いる財は、日ごとに疲れを覚える。だが吝嗇の者の近くに至れば、財はここで眠りに落ちる――動かず、実りを結ばぬ。

Verse 81

प्राप्तान्न लभंते ते भोगान्भोक्तुं स्वकर्मणा कृपणाः । मुखपाकः किल भवति द्राक्षापाके बलिभुजानाम्

吝嗇の者は自らの業によって、得たものを真に味わうための享楽を得られない。まことに、供物を食する者でさえ、葡萄を煮るときにも「口が灼ける」ことがある――宿業により、甘きものすら苦痛となる。

Verse 82

दातव्यं भोक्तव्यं सति विभवे संचयो न कर्तव्यः । पश्येह मधुकरीणां संचितमर्थं हरंत्यन्ये

力と財があるなら、施し、また享受すべきであり、蓄え込んではならない。見よ、蜜蜂が蓄えた富も、ついには他者が運び去る。

Verse 83

याचितं द्विजवरे न दीयते संचितं क्रतुवरे न योज्यते । तत्कदर्यपरिरक्षितं धनं चौरपार्थिवगृहेषु भुज्यते

すぐれたバラモンが乞うても与えず、蓄えた財も尊い供犠に用いない。吝嗇に守られたその富は、ついには盗賊や王の家で享受される。

Verse 84

त्यागो गुणो वित्तवतां वित्तं त्यागवतां गुणः । परस्परवियुक्तौ तु वित्त त्यागौ विडम्बनम्

富める者にとっては布施こそ真の徳、布施する者にとっては財そのものが徳となる。だが財と施しが離れれば、富も捨離もただの戯れに堕する。

Verse 85

किं तया क्रियते लक्ष्म्या या वधूरिव केवला । या न वेश्येव सामान्या पथिकैरपि भुज्यते

その「ラクシュミー」（財）は何の役に立つのか。触れられぬ花嫁のように、持つだけで共に生きず、また通りすがりの旅人にさえ分け与えられぬ、ありふれた遊女のようでもないのなら。

Verse 86

अर्थोष्मणा भवेत्प्राणो भवेद्भक्ष्यैर्विना नृणाम् । यतः संधार्यते भूमिः कृपणस्योष्मणा हि सा

人の命は、食がなくとも財の「熱」によって保たれる、と言われる。なぜなら大地は吝嗇者の熱によって「支えられる」からである—彼が富をその胎内に埋めるゆえに。

Verse 87

कृपणानां प्रसादेन शेषो धारयते महीम् । यतस्ते भूगतं वित्तं कुर्वते तस्य चोष्मणा

吝嗇なる者たちの「恩寵」によってこそ、シェーシャ（Śeṣa）は大地を支える。彼らが財を地中へ押し沈めるゆえ、大地はその埋蔵の「熱」によっても温められるのである。

Verse 88

एवं बहुविधा वाचः प्रलपन्मणिभद्रकः । नीत्वा तैः पार्थिवोद्दिष्टैः पुरुषैः परुषाक्षरम् । बहुधा प्रलपं श्चैव कृतः शाखावलंबनः

かくしてマニバドラ（Maṇibhadra）は種々の言葉を口走った。やがて王に任じられた男たちにより、荒々しい罵声の中で連れ去られ、彼が幾度も嘆き叫んでも、枝に懸けられて宙づりにされた。

Verse 158

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मणिभद्रोपाख्याने मणिभद्रनिधनवर्णनंनामाष्टपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ここに、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒター—第六のナーガラ・カーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミャ、マニバドラ説話における「マニバドラの死の描写」と題する第158章は終わる。