Adhyaya 103

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । आश्चर्यं सूतपुत्रैतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यत्स्थापितानि लिंगानि राक्षसैरपि वानरैः

仙人たちは言った。「スータの子よ、汝が語り告げたことはまことに驚くべきことだ――リンガが、羅刹によっても、またヴァーナラによっても स्थापितされたとは。」

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि यत्रयत्र यथायथा । तैः स्थापितानि लिंगानि येषु स्थानेषु सूतज

それゆえ、スータの子よ、詳しく語ってください――それらのリンガがどこで、いかなる仕方で安置され、どの場所に स्थापितされたのかを。

Verse 3

सूत उवाच । सुग्रीवः संभ्रमित्वाथ क्षेत्रं सर्वमशेषतः । बालमंडनकं प्राप्य तत्र स्नात्वा समाहितः

スータは言った。次いでスグリーヴァは胸を高鳴らせつつ、聖域のすべてを余すところなく巡り、バーマラマンダナカに至った。そこで沐浴し、心を鎮めて専念した。

Verse 4

मुखलिंगं ततस्तत्र स्थापयामास शूलिनः । तथान्यैर्वानरैः सर्वैमुखलिंगानि शूलिनः । स्वसंज्ञार्थं द्विजश्रेष्ठाः स्थापितानि यथेच्छया

次にその地で、三叉を執る主（シヴァ）のムカ・リンガが安置された。同様に、他のすべてのヴァーナラたちも、シュ―リンのムカ・リンガを—おお二度生まれの最勝者よ—各々の望むままに、自らの名を記念するために स्थापितした。

Verse 5

यस्तेषां मुखलिंगानां करोति घृतकंबलम् । मकरस्थेन सूर्येण शिवलोकं स गच्छति

それらのムカ・リンガに「ギーの衣」（清澄バターによる塗布・覆い）を施す者は、太陽がマカラ（山羊宮）にある時、シヴァの世界へ赴く。

Verse 6

ततः पश्चिमदिग्भागे तस्य क्षेत्रस्य राक्षसैः । संस्थापितानि लिङ्गानि चतुर्वक्त्राणि च द्विजाः

次いでその聖域の西方において、ラクシャサたちが四面のリンガを स्थापितした。おお二度生まれの者たちよ。

Verse 7

रामेण पूर्वदिग्भागे प्रासादानां च पंचकम् । स्थापितं भक्तियुक्तेन सर्वपातकनाशनम्

東方において、篤き信愛に満ちたラーマは、五つのプラーサーダ（聖殿）を建立し、あらゆる罪を滅するものとした。

Verse 8

तथादक्षिणदिग्भागे कूपिका तेन निर्मिता । आनर्त्तीयतडागस्य समीपे पापनाशनी

また南方には、アーナルッティーヤ池（Ānarttīya）の近くに、罪を滅する小井戸（クーピカー）を彼が造った。

Verse 9

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते दक्षिणायने । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य पितृलोके महीयते

日が南行（ダクシナーヤナ）に入った時に、そこでシュラーダ（śrāddha）を修する者は、アシュヴァメーダ（Aśvamedha）祭の果報を得て、祖霊界ピトリローカ（Pitṛloka）において尊ばれる。

Verse 10

यस्तत्र दीपकं दद्यात्कार्तिके मासि च द्विजाः । न स पश्यति रौद्रांस्तान्नरकानेकविंशतिम् । न चांधो जायते क्वापि यत्रयत्र प्रजायते

おお二度生まれの者たちよ。カルッティカ月にそこで灯明を捧げる者は、恐るべき二十一の地獄を見ることなく、またいずこに再生しようとも決して盲として生まれない。

Verse 11

ऋषय ऊचुः । आनर्त्तीयतडागं तत्केन तत्र विनिर्मितम् । किंप्रभावं च कार्त्स्न्येन सूतपुत्र प्रकीर्तय

仙人たちは言った。「そのアーナルッティーヤ池（Ānarttīya）は、誰がそこに造ったのか。さらに、その威力と栄光はいかなるものか、余すところなく、スータの子よ、ことごとく説き明かせ。」

Verse 12

सूत उवाच । आनर्त्तीयतडागस्य महिमा द्विजसत्तमाः । एकवक्त्रेण नो शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

スータは言った。「おお、最勝の二度生まれの者たちよ、アーナルティーヤの池の偉大さは、ただ一つの口では語り尽くせぬ。たとえ幾百年を費やしても。」

Verse 13

आश्विनस्य सिते पक्षे चतुर्दश्यां समाहितः । स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेद्विधिपूर्वकम्

アーシュヴィナ月の白分の第十四日（チャトゥルダシー）には、心を整えて沐浴し、しかるのち正しい作法に従い、神々と祖霊にタルパナ（献水）を捧げるべきである。

Verse 14

ततो दीपोत्सवदिने श्राद्धं कृत्वा समाहितः । दामोदरं यमं पूज्य दीपं दद्यात्स्वभक्तितः

次いで灯明祭（ディーポーツァヴァ）の日、心を定めてシュラーダ（祖霊供養）を行ったのち、ダーモーダラとヤマを礼拝し、自らの信愛をもって灯明を捧げるべきである。

Verse 15

संपूज्यो धर्मराजस्तु गन्धपुष्पानुलेपनैः । माषास्तिलाश्च दातव्या गोविंदः प्रीयतामिति

法王（ヤマ）は香・花・塗香をもってしかるべく供養されるべきである。またマーシャ（黒豆）と胡麻を施し、「ゴーヴィンダよ、どうかお喜びあれ」と唱える。

Verse 16

तिलमाषप्रदानेन द्विजानां तर्पणेन च । यमेन सहितो देवः प्रीयते पुरुषोत्तमः

胡麻とマーシャ（黒豆）を施し、二度生まれの者たちにタルパナを捧げることによって、至上の御方プルショーत्तマは、ヤマとともに歓喜される。

Verse 17

य एवं कुरुते विप्रास्तीर्थ आनर्त संज्ञिते । सोऽश्वमेधफलं प्राप्यब्रह्मलोके महीयते

おおブラーフマナたちよ、アーナルタと名づくティールタにおいてこれらの行を修する者は、アシュヴァメーダ祭の果報を得て、ブラフマローカにて尊崇される。

Verse 18

यस्मिन्दिने समायातो रामस्तत्र प्रहर्षितः । तस्मिन्द्विजोत्तमैः सर्वैः प्रोक्तः सोऽभ्येत्य सादरम्

ラーマが歓喜してそこに到来したその日、最勝のブラーフマナたち皆が彼に語りかけ、彼は敬意をもって彼らに近づいた。

Verse 19

अत्रागस्त्यो मुनिश्रेष्ठस्तिष्ठते रघुनंदन । तं गत्वा पश्य विप्रेन्द्र मित्रावरुणसंभवम्

「ここには、最勝の牟尼アガスティヤが住しておられる、ラグ族の喜びよ。彼のもとへ赴き、ミトラとヴァルナより生まれた最上のブラーフマナを拝しなさい。」

Verse 20

अथ तेषां वचः श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । वानरै राक्षसैः सार्धं प्रहृष्टः सत्वरं ययौ

その言葉を聞くや、蓮華の眼をもつラーマは歓喜し、ヴァーナラの軍勢とラクシャサたちを伴って、急ぎ出立した。

Verse 21

अष्टांगप्रणिपातेन तं प्रणम्य रघूत्तमः । परिष्यक्तो दृढं तेन सानन्देन महात्मना

ラグ族の最勝者（ラーマ）は八支の礼拝にて彼に拝し、歓喜に満ちたその大徳の聖仙に、固く抱きしめられた。

Verse 22

नातिदूरे ततस्तस्य विनयेन समन्वितः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

そののち彼は、さほど遠からぬ所で、謙虚さを具えて大地に坐し、合掌（アンジャリ）して恭敬のうちにとどまった。

Verse 23

ततः पृष्टस्तु मुनिना कथयामास विस्तरात् । वृत्तांतं सर्वमात्मीयं स्वर्गस्य गमनं प्रति

ついで聖仙に問われると、彼は自らの一切の経緯—天界（スヴァルガ）へ赴くこと—を詳らかに語った。

Verse 24

यथा सीता परित्यक्ता यथा सौमित्रिणा कृतः । परित्यागः स्वकीयस्य संत्यक्तेन महात्मना

また彼は、シーターがいかにして捨てられたか、そしてサウミトリー（ラクシュマナ）が、捨てよとの命を受けた大いなる魂として、いかに自らの愛する者を捨離したかを語った。

Verse 25

तथा सुग्रीवमासाद्य तथैव च विभीषणम् । संभाष्य चागमस्त्वत्र ततः पुष्पकसंस्थितिः

同じく彼はスグリーヴァ、またヴィビーシャナに会い、彼らと語り合ってここに到り、その後プシュパカ（空飛ぶ車）に乗り座した。

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कथाश्चित्राश्चक्रे तस्य पुरस्तदा । राजर्षीणां पुराणानां दृष्टांतैर्बहुभिर्मुनिः

そのとき聖仙アガスティヤは彼の前で、王仙（ラージャルシ）たちの古き伝承の多くの譬えを引きつつ、奇しき物語を語り聞かせた。

Verse 27

ततः कथावसाने च चलचित्तं रघूत्तमम् । विलोक्य प्रददौ तस्मै रत्नाभरणमुत्तमम्

かくて物語が結ばれると、なお揺らぐラグーッタマの心を見て、彼は最上の宝玉の飾りをその者に授けた。

Verse 28

यन्न देवेषु यक्षेषु सिद्धविद्याधरेषु च । नागेषु राक्षसेन्द्रेषु मानुषेषु च का कथा

その飾りは、神々の中にも、ヤクシャの中にも、シッダやヴィディヤーダラの中にも見出されず、ナーガや羅刹の王たちの中にもない。まして人間界にあろうか。

Verse 29

यस्येन्द्रायुधसंघाश्च निष्क्रामंति सहस्रशः । रात्रौ तमिस्रपक्षेऽपि लक्ष्यतेऽर्कोपमत्विषः

それより、インドラの弓のごとき閃光が幾千幾万とほとばしり出る。月なき闇夜でさえ、太陽に等しい光輝を放って見える。

Verse 30

तद्रामस्तु गृहीत्वाऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टः कुतस्त्वेतन्मुने तव

そこでラーマはそれを手に取り、驚きに目を見開いて、好奇に満ちて問うた。「おお牟尼よ、これはいかにして汝のもとへ来たのか。」

Verse 31

अत्यद्भुतकरं रत्नैर्निर्मितं तिमिरापहम् । कण्ठाभरणमाख्याहि नेदमस्ति जगत्त्रये

「この首飾りについて語ってください。宝玉で作られ、まことに妙なるもの、闇を払うものです。三界にこれに等しいものはありません。」

Verse 32

अगस्तिरुवाच । यत्पश्यसि रघुश्रेष्ठ तडागमिदमुत्तमम् । ममाश्रमसमीपस्थं तद्देवदेवनिर्मितम्

アガスティヤは言った。「おお、ラグ族の最勝者よ、汝が見るこのすぐれた池は、わが庵の近くにあり、神々の主によって造られたのだ。」

Verse 33

तस्य तीरे मया दृष्टं यदाश्चर्यमनुत्तमम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्व रघु नन्दन

「その岸辺で、比類なき奇瑞をわたしは見た。いま汝に語ろう——聞け、ラグ家の喜びよ。」

Verse 34

कदाचिद्राघवश्रेष्ठ निशीथेऽहं समुत्थितः । पश्यामि व्योममार्गेण प्रद्योतं भास्करोपमम्

「ある時、ラ―ガヴァの最勝者よ、真夜中に起き上がると、天の道を進む赫々たる光を見た。太陽のごとく輝いていた。」

Verse 35

यावत्तावद्विमानं तदप्सरोगणराजितम् । तस्य मध्यगतश्चैकः पुरुषस्तरुणस्तथा । अन्धस्तत्र समारूढः स्तूयते किन्नरैर्नृपः

「たちまち、アプサラスの群れに飾られた天のヴィマーナが現れた。その中央にはただ一人の若者が立ち、またそこには盲目の王が乗り、キンナラたちに讃えられていた。」

Verse 36

रत्नाभरणमेतच्च बिभ्रत्कण्ठे सुनिर्मलम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं कामदेव इवापरः

「その首には、清らかに磨かれた宝玉の飾りを帯び、十二の太陽のように輝いていた。まるで別のカーマデーヴァのごとく見えた。」

Verse 37

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्स्कंधलग्नो रघूद्वह । एकस्य देवदूतस्य सलिलांतमुपागतः

ラグ族の最良の者よ。その時、彼は至高の天の車から降り、ある神の使いの肩につかまって、水辺へとやって来ました。

Verse 38

ततश्च सलिलात्तस्मादाकृष्य च कलेवरम् । मृतकस्य ततो दंतैर्भक्षयामास सत्वरम्

それから、彼はその水の中から死体を引き上げると、すぐにその亡骸を歯で貪り食い始めました。

Verse 39

यथायथा महामांसं स भक्षयति राघव । तथातथा पुनः कायं तद्रूपं तत्प्रजायते

ラーガヴァよ、彼がその肉を食らうやいなや、彼の体は再び形を成し、同じ種類と姿になるのです。

Verse 40

ततस्तृप्तिं चिरात्प्राप्य शुचिर्भूत्वा प्रहर्षितः । निष्कम्य सलिलाद्यावद्विमानमधिरोहति

そして、ついに満足を得て、清らかになり歓喜すると、彼は水から上がり、直ちに天の車に乗りました。

Verse 41

तावन्मया द्रुतं गत्वा स पृष्टः कौतुकान्नृपः । सेव्यमानोऽपि गन्धर्वैः समंताद्बुद्धितत्परैः

その時、私は急いで行き、好奇心からその王に尋ねました。彼は四方から熱心なガンダルヴァたちに仕えられていましたが。

Verse 42

भोभो वैमानिकश्रेष्ठ मुहूर्तं प्रतिपालय । अगस्तिर्नाम विप्रोऽहं मित्रावरुणसंभवः

「おお、ヴィマーナに乗る者のうち最勝の者よ、しばし一刻待て。われはミトラとヴァルナより生まれし、アガスティヤと名づくるバラモンである。」

Verse 43

तच्छ्रुत्वा सम्मुखो भूत्वा प्रणाममकरोत्ततः । तैश्च वैमानिकैः सार्धं सर्वैस्तैः किन्नरादिभिः

「それを聞くや、彼は向き直り、ただちに礼拝した――ヴィマーナの住人たち、そしてキンナラら一切とともに。」

Verse 44

सोऽयं राजा मया पृष्टः कृतानतिः पुरः स्थितः । कस्त्वमीदृग्वपुः श्रीमान्विमानवरमाश्रितः । सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च गन्धर्वैः किन्नरैस्तथा

「その王は礼拝して、我が前に立った。そこで我は問うた。『汝は誰ぞ――かくも光り輝き、麗しき姿を具え、最上のヴィマーナに坐し、アプサラス、ガンダルヴァ、キンナラらに侍されているのは。』」

Verse 45

अत्राऽगत्य तडागांते महामांसप्रभक्षणम् । कृतवानसि वैकल्यं कस्मात्ते दृष्टिसंभवम्

「汝はここに来て、この池のほとりで、あの大いなる肉を食した。なぜそのような過ちを犯したのか――そして今の境遇は何の因より生じたのか。」

Verse 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

「ヴィマーナの住人は言った。『善いかな、善いかな、聖仙の最勝よ、汝が我がもとへ来たことよ。汝が来臨したゆえ、我が運命は必ずや順縁となった。』」

Verse 47

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः

聖者を拝見すること自体が功徳である。聖者こそ生けるティールタ（聖地）だからだ。ティールタは時を経て果を結ぶが、聖者との邂逅はただちに果報をもたらす。

Verse 48

तस्मात्सर्वं तवाख्यानं कथयामि महामुने । येन मे गर्हितं भोज्यं विभवश्च तथेदृशः

それゆえ、大いなるムニよ、私は一切の次第を語ろう。いかにして我が食は非難されるものとなり、またこのような並外れた栄華が我に及んだのかを。

Verse 49

अहमासं पुरा राजा श्वेतोनाम महामुने । आनर्ताधिपतिः पापः सर्वलोकनिपीडकः

大いなるムニよ、かつて私はシュヴェータ（Śveta）という名の王であり、アーナルタ（Ānarta）を治めていた。罪深き振る舞いに沈み、万民を苦しめ圧迫する暴君であった。

Verse 50

न किंचित्प्राङ्मया दत्तं न हुतं जातवेदसि । न च रक्षा कृता लोके न त्राताः शरणागताः

かつて私は少しの布施もせず、アグニ（Agni）に供物を投じる供犠も行わなかった。世にあって誰をも守らず、庇護を求めて来る者を救いもしなかった。

Verse 51

दृष्ट्वादृष्ट्वा मया रत्नं यत्किंचिद्धरणीतले । तद्वै बलाद्धृतं सर्वं सर्वेषामिह देहिनाम्

私が目にした宝はもちろん、地上のいかなる物であれ、力ずくでことごとく奪い取った。この世の生きとし生けるものの所有を、すべて強奪したのである。

Verse 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

やがて長い時が過ぎ、老いが我が力を圧したとき、わが実の子は武力で王国を奪い、私を追放して、辱めと非難の中に置いた。

Verse 53

ततोऽहं जरया ग्रस्तो वैराग्यं परमं गतः । समायातोऽत्र विप्रेंद्र भ्रममाण इतस्ततः

その後、老いに苦しめられた私は、最上の離欲（ヴァイラーギャ）に至った。あちらこちらをさまよい、ああ婆羅門の中の最勝者よ、ついにこの地へと辿り着いた。

Verse 54

ततः क्षुत्क्षामकण्ठोऽहं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । मृतश्च संनिविष्टोहं क्षुधया परिपीडितः

それから、飢えで喉がからからになった私は、この地の吉祥なる水で沐浴した。飢えに責め立てられ、私は死してその場に倒れ伏した。

Verse 55

प्राविश्याऽत्र जले पुण्ये पंचत्वं समुपागतः । ततश्च तत्क्षणादेव विमानं समुपस्थितम्

この聖なる水に入り、私は命終えて五大（地水火風空）と一つとなった。するとその瞬間、天の車ヴィマーナが現れた。

Verse 56

मामन्येन शरीरेण समादाय च किंकराः । तत्रारोप्य ततः प्राप्ता ब्रह्मणः सदनं प्रति

すると神の従者たちは、別の身体となった私を抱き上げ、ヴィマーナに乗せて、梵天（ブラフマー）の御殿へと運び去った。

Verse 57

दिव्यमाल्यावरधरंदिव्यगन्धानुलेपनम् । दिव्याभरणसंजुष्टं स्तूयमानं च किन्नरैः

天の花鬘と妙なる衣に飾られ、神聖なる香を塗られ、天上の宝飾を身にまとい、我はキンナラたちに讃えられた。

Verse 58

ततो ब्रह्मसभामध्ये ह्यहं तैर्देवकिंकरैः । तादृग्रूपो विचक्षुश्च धारितो ब्रह्मणः पुरः

やがて梵天の सभाのただ中で、かの天の侍者たちは、かくのごとき姿と輝く眼差しを備えた我を、梵天みずからの御前へと導いた。

Verse 59

सर्वैः सभागतैर्दृष्टा विस्मितास्यैः परस्परम् । अन्यैश्च निन्दमानैश्च धिक्छब्दस्य प्रजल्पकैः

सभाに集った者は皆、驚きに満ちた顔で互いに目を交わして見つめた。ある者は非難して、「恥ぞ！」と咎めの言葉をつぶやき続けた。

Verse 60

किंकरा ऊचुः । एष देवश्चतुर्वक्त्रः सभेयं तस्य सम्भवा । सर्वैर्देवगणैर्जुष्टा प्रणामः क्रियतामिति

侍者たちは言った。「これぞ四面の神、梵天なり。この सभाは彼より生じ、諸天の群れにより荘厳されている。ゆえに礼拝し、頂礼せよ。」

Verse 61

ततोऽहं प्रणिपत्योच्चैस्तं देवं देवसंयुतम् । उपविष्टः सभामध्ये व्रीडयाऽवनतः स्थितः

そこで我は、諸天に囲まれたその神の御前に深くひれ伏した。さらに सभाの中央に座し、恥じて頭を垂れたまま佇んだ。

Verse 62

यथायथा कथास्तत्र प्रजायन्ते सभातले । देवद्विजनरेन्द्राणां धर्माख्यानानि कुंभज

おおクンバジャよ、集会の場の床にさまざまな語らいが起こるにつれ、神々・バラモン・王たちに関わるダルマの物語が語り継がれた。

Verse 63

तथातथा ममातीव क्षुद्वृद्धिं संप्रगच्छति । जाने किं भक्षयाम्याशु दृषदः काष्ठमेव वा

そのようにして、わが飢えはひどく増していった。私は思った、「急いで何を食べよう—石か、それとも木までも？」

Verse 64

ततो मया प्रणम्योच्चैर्विज्ञप्तः प्रपितामहः । प्राणिपत्य मुनिश्रेष्ठ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

それから私は深く礼拝して、大祖父（梵天ブラフマー）に申し上げた。おお最勝の牟尼よ、五体投地ののち、遠く羞恥を捨てて率直に語った。

Verse 65

क्षुधा मां बाधते अतीव सांप्रतं प्रपितामह । तथा पश्यामि नो किंचित्तादृग्भोज्यं प्रयच्छ मे

「おお大祖父よ、いま飢えが私を激しく責め立てます。食すべきものが何ひとつ見当たりません—どうかそのような食をお授けください。」

Verse 66

क्षुत्पिपासादयो दोषा न विद्यंतेऽत्र ते किल । स्वर्गे स्थितस्य यच्चैतत्तत्किमेवंविधं मम

「ここには飢えや渇きといった過失は無いと申します。もし私が天界に住しているのなら、なぜ私の身はこのようなのでしょうか。」

Verse 67

पितामह उवाच । त्वया नान्नं क्वचिद्दत्तं कस्यचित्पृथिवीतले । तेनात्रापि बुभुक्षा ते वृद्धिं गच्छति दुर्मते

祖父（ピターマハ）は言った。「汝は地上のいかなる者にも、かつて食を施さなかった。ゆえにここにおいてさえ、汝の飢えは増すのだ――おお、迷える者よ。」

Verse 68

तथा हृतानि रत्नानि यानि दृष्टिगतानि ते । चक्षुर्हीनस्ततो जातो मम लोके गतोऽपि च

「また、汝の目に入った宝珠を、汝は盗み取った。ゆえに汝は視力を奪われたのだ。たとえ我が世界に来たとしても。」

Verse 69

यस्त्वं पातकयुक्तोऽपि संप्राप्तो मम मंदिरम् । तद्वक्ष्याम्यखिलं तेऽहं शृणुष्वैकमनाः स्थितः

たとえ汝が罪を負っていようとも、汝は我が मंदिर（神殿）に来た。ゆえに我は汝にすべてを余すところなく語ろう――ここに立ち、心を一つにして聴け。

Verse 70

यस्मिञ्जले त्वया मुक्ताः प्राणाः पापा त्मनापिच । श्वेतद्वीपपतिस्तत्र कलिकालभयातुरः

まさにその水において、汝は—罪ある身でありながら—命の息を捨てた。その場所に白洲（シュヴェータドヴィーパ）の主が在し、カリの時代を恐れて憂い悩んでおられる。

Verse 71

ततोऽस्य स्पर्शनात्सद्यो विमुक्तः सर्वपातकैः । अन्नादानात्परा पीडा जायते क्षुत्समु द्भवा

その後、それに触れるだけで、人はただちに一切の罪から解き放たれる。だが食の布施というダルマに背けば、甚だしい苦が生じる――飢えより生まれる苦（その報い）である。

Verse 72

तथा रत्नापहारेण सञ्जाता चांधता तव । नैवान्यत्कारणं किंचित्सत्यमेतन्मयोदितम्

同様に、宝石を盗んだことによって、あなたの失明が生じました。他に原因は全くありません。これが私が語った真実です。

Verse 73

ततो मया विधिः प्रोक्तः पुनरेव द्विजोत्तम । एषोऽपि ब्रह्मलोकस्ते नरकादतिरिच्यते । तस्मात्तत्रैव मां देव प्रेषयस्व किमत्र वै

そこで、再生族の最良の者よ、私は再び所定の手順を宣言しました。あなたのこのブラフマーの世界でさえ、地獄を凌駕しています。したがって、主よ、私をそこへ送ってください。ここに留まることに何の意味があるでしょうか。

Verse 74

ब्रह्मोवाच । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं प्रेषि तोऽसि किमत्र वै । नरके तव वासो न श्वेतद्वीपसमुद्भवम्

ブラフマーは言った。「それゆえ、そこへ行きなさい。あなたは遣わされたのです。ここで何の用があるのですか？シュヴェータドヴィーパから生じたあなたには、地獄に住む場所はありません。」

Verse 75

माहात्म्यं नाशमायाति शास्त्रं स्यात्सत्यवर्जितम् । तस्मात्त्वं नित्यमारूढो विमा ने त्रैवसुन्दरे

マハートミャ（威光）は滅び、聖典は真実を失うでしょう。したがって、トライヴァスンダラという名の天の戦車に常に乗っていなさい。

Verse 76

गत्वा जलाशये तस्मिन्यत्र प्राणाः समुज्झिताः । तमेव निजदेहं च भक्षयस्व यथेच्छया

命の息が捨てられたその湖に行き、そこであなたの望むままに、あなた自身の体を貪り食いなさい。

Verse 77

तद्भविष्यति मद्वाक्या दक्षयं जलमध्यगम् । तावत्कालं च दृष्टिस्ते भोज्यकाले भविष्यति

我が言葉により、それは成就するであろう。汝は水の中にありて尽きることなし。食事の時にのみ、汝の視力は戻るであろう。

Verse 78

ततोऽहं तस्य वाक्येन दीपोत्सवदिने सदा । निशीथेऽत्र समा गत्य भक्षयामि निजां तनुम्

かくて、彼の命により、灯明の祭りの日、真夜中に常にここに来て、我は自らの体を食らうのである。

Verse 79

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामि यावद्दैवं दिनं स्थितम् । मानुषं च तथा वर्षमीदृग्रूपो व्यवस्थितः

かくて我は、神の一日が続く間、すなわち人の一年間、満足を得る。この姿にて我は留まるなり。

Verse 80

नास्त्यसाध्यं मुनिश्रेष्ठ तव किंचिज्जगत्त्रये । येनैकं चुलुकं कृत्वा निपीतः पयसांनिधिः

聖仙の中の最良の者よ、三界において汝に不可能なことはなし。汝はかつて大海を一飲みで飲み干したのだから。

Verse 81

तस्मान्मुने दयां कृत्वा ममोपरि महत्तराम् । अकृत्या द्रक्ष मामस्मात्सर्वलोकविगर्हितात्

それゆえ、聖仙よ、我に大いなる慈悲を垂れ、全宇宙から非難されるこの悪業から我を救いたまえ。

Verse 82

तथा दृष्टिप्रदानं मे कुरुष्व मुनिसत्तम । निर्विण्णोऽस्म्यंधभावेन नान्या त्वत्तोऽस्ति मे गतिः

どうか我に視力を授け給え、最勝の聖仙よ。盲目の闇に疲れ果てた。汝をおいて我に帰依処はない。

Verse 83

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपया मम मानसम् । द्रवीभूतं तदा वाक्यमवोचं तं रघूत्तम

その言葉を聞くや、我が心は慈悲に溶けた。かくして我は、ラグ族の最勝たるその高貴なる者に、次の言葉を告げた。

Verse 84

त्वमन्ननिष्क्रयं देहि कण्ठस्थमिह भूषणम् । येन नाशं प्रयात्येषा बुभुक्षा जठरोद्भवा

食の代価として、汝が首に掛ける飾りをここに与えよ。そうすれば腹より起こるこの飢えは滅び去る。

Verse 85

तथाऽद्यप्रभृति प्राज्ञ रत्नदीपान्सुनिर्मलान् । अत्रैव सरसस्तीरे देहि दामोदराय च

また今日より、賢き者よ、この池のほとりにて、曇りなき宝の灯明を捧げよ。さらにダーモダラにも捧げよ。

Verse 86

द्धस येन संजायते दृष्टिः शाश्वती तव निर्मला । मम वाक्यादसंदिग्धं सत्येनात्मानमालभे

これによって、汝の清らかにして永遠の視力が生ずる。我が言葉に疑いはない。真実により、我は己が身を賭して誓う。

Verse 87

राजोवाच । ममोपरि दयां कृत्वा त्वमेव मुनिसत्तम । गृहाण रत्नसंभूतं कण्ठाभरणमुत्तमम्

王は言った。「最上の聖仙よ、どうか我に慈悲を。宝玉より成るこの最勝の首飾りをお受けください。」

Verse 90

ततो दयाभिभूतेन मया तस्य प्रतिग्रहः । निःस्पृहेणापि संचीर्णो मुनिना रण्यवासिना । ततः प्रक्षाल्य मे पादौ यावत्तेनान्ननिष्क्रये । विभूषणमिदं दत्तं सद्भक्त्या भावितात्मने । ततस्तस्य प्रणष्टा सा बुभुक्षा तत्क्षणान्नृप । संजाता परमा तृप्तिर्देवपीयूषसंभवा

「それから私は慈悲に打たれて、彼の供物を受け取った――たとえ私は欲を離れ、森に住む牟尼であっても。彼が我が足を洗い終えると、清らかな心と真実のバクティをもって、この飾りを食の代価として捧げた。その瞬間に、おお王よ、彼の飢えは消え、天の甘露より生じたかのような至上の満足が起こった。」

Verse 91

तस्य नष्टं मृतं कायं तच्च जीर्णं पुरोद्भवम् । यदासीदक्षयं नित्यं तस्मिंस्तोये व्यवस्थितम्

彼の身は――失われたかのように、死したかのように、前の生より老い朽ちて――捨て置かれた。だが彼のうちの不滅にして常住なるものは、その聖なる水に安住していた。

Verse 92

ततः संस्थापितस्तेन तस्मिन्स्थाने सुभक्तितः । दामोदरो रघुश्रेष्ठ कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

それから、ラグ族の最勝者よ、彼は勝れた信愛をもって、その場所にダーモダラを安置し、壮麗なる堂宇を建立した。

Verse 93

तस्याग्रे श्रद्धया युक्तो दीपं दयाद्यथायथा । तथातथा भवेद्दृष्टिस्तस्य नित्यं सुनिर्मलाम्

信を具えて御前に灯明を幾度も捧げるほどに、その人の見解は常に清浄となり、澄みわたってゆく。

Verse 94

ततो मासात्समासाद्य दिव्यचक्षुर्महीपतिः । स बभूव नृपश्रेष्ठः स्पृहणीयतमः सताम्

やがて一か月が過ぎると、その王は天眼（ दिव्यचक्षु ）を得て、諸王の中の最勝となり、徳ある人々に最も慕われる者となった。

Verse 95

ततः प्रोवाच मां हृष्टः प्रणिपत्य कृतांजलिः । हर्षगद्गदया वाचा प्रस्थितस्त्रिदिवं प्रति

その後、彼は歓喜して私に語りかけ、合掌してひれ伏し、喜びに声を詰まらせながら天界へと旅立った。

Verse 96

त्वत्प्रसादात्प्रणष्टा मे बुभुक्षाऽतिसुदारुणा । तथा दृष्टिश्च संजाता दिव्या ब्राह्मणसत्तम

あなたのご加護により、私を苛んだ恐るべき飢えは滅び去りました。さらに、ああ最勝のバラモンよ、私の内に天なる視（ दिव्य दृष्टि ）が生じました。

Verse 97

अनुज्ञां देहि मे तस्माद्येन गच्छामि सांप्रतम् । ब्रह्मलोकं मुनिश्रेष्ठ तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ゆえに、最勝の聖仙よ、どうかお許しください。今このティールタの威力によって、私はブラフマローカへ旅立ちたいのです。

Verse 98

ततो मया विनिर्मुक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । स जगाम प्रहृष्टात्मा ब्रह्मलोकं सनातनम्

その後、私が許すと、彼は幾度も幾度も礼拝して、歓喜の心のまま、永遠のブラフマローカへと赴いた。

Verse 99

एवं मे भूषणमिदं जातं हस्तगतं पुरा । तव योग्यमिदं ज्ञात्वा तुभ्यं तेन निवेदितम्

かくしてこの装身具は、はるか昔より我が手に渡っていた。汝にふさわしきものと知り、彼は汝へと奉呈した。

Verse 100

ततः प्रभृति राजेंद्र समागत्यात्र मानवाः । रत्नदीपान्प्रदायोच्चैः स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । कार्तिके मासि निर्यांति देहांते त्रिदिवालयम्

その時より、王よ、人々はここに集い、宝玉を飾った灯明を恭しく捧げ、この吉祥なる水に沐浴する。命終の時—とりわけカールティカ月には—彼らは天界の住処へと赴く。

Verse 101

ये पुनः प्राणसंत्यागं प्रकुर्वंति समाहिताः । पापात्मानोऽपि ते यांति ब्रह्मलोकं रघूत्तम

また、心を統一してその地で命を捨てる者は、たとえ罪深き者であっても、ブラフマローカに至る。おお、ラグ族の最勝者（ラーマ）よ。

Verse 102

ततो दृष्ट्वा सहस्राक्षः प्रभावं तज्जलोद्भवम् । पांसुभिः पूरयामास समंताद्भयसंकुलम्

そのとき千眼者（インドラ）は、その水より生じた驚異の威力を見て恐れに満ち、四方から塵土をもって埋め尽くした。

Verse 103

तदद्य दिवसः प्राप्तो दीपोत्सवसमुद्भवः । सुपुण्योऽत्र ममादेशात्त्वं कुरुष्व सुकूपिकाम्

その日が今まさに到来した—灯明の祭が起こった吉祥の時である。ゆえに我が命により、ここに善き小井戸（クーピカー）を建立せよ。この地において大いなる功徳となる。

Verse 107

तत्र स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य रत्नदीपं प्रदाय च । समस्तं कार्तिकं यावदयोध्यां प्रस्थितास्ततः

そこで沐浴し、ピトリ（祖霊）にタर्पナの供養を捧げ、宝なる灯明を献じてから、彼らはアヨーディヤーへと旅立ち、カルティカ月の全期間を敬虔に守った。

Verse 108

ततो विभीषणं मुक्त्वा हनूमंतं च वानरम् । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे तत्तीर्थस्य प्रभावतः

それから、ヴィビーシャナと猿族のハヌマーンを残し、他の者たちは皆、そのティールタの霊験によってブラフマローカへと至った。

Verse 109

सूत उवाच । अद्यापि दीपदानं यः कुरुते तत्र सादरम् । संप्राप्ते कार्तिके मासि स्नात्वा तत्र जले शुभे । स सर्वपातकैर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

スータは言った。「今なお、カルティカ月の到来に際し、その吉祥なる水で沐浴し、かの地で敬虔に灯明を捧げる者は、あらゆる罪より解き放たれ、ブラフマローカにて尊ばれる。」

Verse 110

एवं तत्र समुत्पन्नं तत्तडागं शुभावहम् । आनर्त्तीयं तथा विष्णुकूपिका सा च शोभना

かくして、そこに吉祥にして福をもたらす池が生じた。それはアーナルッティーヤ（Ānarttīya）と呼ばれ、またその麗しき井戸はヴィシュヌクーピカー（Viṣṇukūpikā）と名づけられた。