Adhyaya 23

Verse 1

अगस्त्य उवाच । त्रिलोचनं समासाद्य देवदेवः षडाननः । जगदंबिकयायुक्तः किं चकाराशु तद्वद

アガスティヤは言った。「三眼者トリローチャナのもとに赴いたとき、世界の母ジャガダンビカーを伴う六面の神々の主は、ただちに何をなされたのか。それを語ってください。」

Verse 2

स्कन्द उवाच । मुने कलशजाख्यामि यत्पृष्टं तन्निशामय । विरजःसंज्ञकं पीठं यत्प्रोक्तं सर्वसिद्धिदम्

スカンダは言った。「壺より生まれし賢者カラシャジャよ、汝の問うたことを説き明かそう。よく聴け。『ヴィラジャー』と名づく聖なる座（ピータ）があり、あらゆる成就（シッディ）を授けると宣言されている。」

Verse 3

तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः । यत्रास्ति तन्महालिंगं वाराणस्यां त्रिलोचनम्

その聖なる座をただ見るだけで、人はヴィラジャーとなり、穢れを離れる。そこヴァーラーナシーに、偉大なるリンガ、トリローチャナが鎮まっている。

Verse 4

तीर्थं पिलिपिलाख्यं तद्द्युनद्यंभसि विश्रुतम् । सर्वतीर्थमयं तीर्थं तत्काश्यां परिगीयते

「ピリピラー」と呼ばれる渡し場は、天の河の水において名高い。カーシーでは、あらゆるティールタの精髄を宿すティールタとして讃えられる。

Verse 5

विष्टपत्रितयांतर्ये देवर्षिमनुजोरगाः । ससरित्पर्वतारण्याः संति ते तत्र यन्मुने

三重の天界の内には、神々、リシたち、人々、そして蛇族がいる。さらに河川・山岳・森林もあり、これらすべてが、聖者よ、そこに存在する。

Verse 6

तदारभ्य च तत्तीर्थं तच्च लिंगं त्रिलोचनम् । त्रिविष्टपमिति ख्यातमतोहेतोर्महत्तरम्

その時以来、そのティールタと三眼者トリローチャナのリンガは「トリヴィシュタパ」として名高くなった。ゆえにそれはきわめて偉大とされる。

Verse 7

त्रिविष्टपस्य लिंगस्य महिमोक्ताः पिनाकिना । जगज्जनन्याः पुरतो यथा वच्मि तथा मुने

トリヴィシュタパ・リンガの偉大さは、弓を携える御方（シヴァ）によって、世界の母の御前で語られた。聖者よ、私はそのままに語り伝えよう。

Verse 8

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ शर्व सर्वद सर्वग । सर्वदृक्सर्वजनक किंचित्पृच्छामि तद्वद

女神は言った。「神々の神、世界の主よ。シャルヴァよ、万物を与え、遍く満ちる御方。すべてを見、すべてを生む御方よ。ひとつお尋ねしたい、どうかお答えください。」

Verse 9

इदं तव प्रियं क्षेत्रं कर्मबीजमहौषधम् । नैःश्रेयस्याः श्रियो गेहं ममापि प्रीतिदं महत्

ここは汝の愛でたまう聖なるクシェートラ、業（カルマ）の種子を癒す最上の霊薬。究竟の安楽（naiḥśreyasa）の光輝の住処にして、我にもまた大いなる歓喜を与える。

Verse 10

यत्क्षेत्ररजसोप्यग्रे त्रिलोक्यपि तृणायते । तस्याखिलस्य महिमा विष्वक्केनावगम्यते

この聖地の塵の一粒でさえ、三界はただの藁のごとく見える。かくも遍く包む聖域の、量り知れぬ大いなる威光を、いったい誰が究め得ようか。

Verse 11

यानीह संति लिंगानि तानि सर्वाण्यसंशयम् । निर्वाणकारणान्येव स्वयंभून्यपि तान्यपि

ここに存するいかなるリンガも、疑いなくすべてが涅槃（nirvāṇa）への因となる。さらにその中には、自ずから顕れた自生（svayaṃbhū）のリンガもある。

Verse 12

यद्यप्येवं तथापीश विशेषं वक्तुमर्हसि । काश्यामनादिसिद्धानि कानि लिंगानि शंकर

たとえその通りであっても、主よ、なお差別を詳らかに語り給え。シャṅカラよ、カーシーにおいて無始より成就し安立する（anādi-siddha）リンガはいずれか。

Verse 13

यत्र देवः सदा तिष्ठेत्संवर्तेऽपि स वल्लभः । यैरियं प्रथितिं प्राप्ता काशी मुक्तिपुरीति च

主が常にましますところのそれら（リンガ）—宇宙の壊滅の時にさえ愛でられるもの—まさにそれによってカーシーは「解脱の都」（mukti-purī）としての名声を得たのである。

Verse 14

येषां स्मरणतोप्यत्र भवेत्पापस्य संक्षयः । दर्शनस्पर्शनाभ्यां च स्यातां स्वर्गापवर्गकौ

それらのリンガは、ここにおいてただ想起するだけでも罪が滅し、さらに拝見し触れることによって、天界と究竟の解脱（モークシャ）とをともに得る。

Verse 15

येषां समर्चनादेव मध्ये जन्म सकृद्विभो । लिंगानि पूजितानि स्युः काश्यां सर्वाणि निश्चितम्

それらのリンガを正しく供養すれば、主よ、たとえ途中に一度の生を受けるだけでも足りる。確かにカーシーでは、すべてのリンガが礼拝されたも同然である。

Verse 16

विधाय मय्यनुक्रोशं कारुण्यामृतसागर । एतदाचक्ष्व मे शंभो पादयोः प्रणतास्म्यहम्

憐れみを垂れたまえ、シャンブ（Śambhu）よ、甘露の慈悲の大海よ。どうかこれをお告げください。私は御足にひれ伏して礼拝いたします。

Verse 17

इत्याकर्ण्य महेशानस्तस्या देव्याः सुभाषितम् । कथयामास र्विध्यारे महालिंगानि सत्तम

かくして女神の善き言葉を聞き終えると、マヘーシャーナは—徳ある者の最勝よ—大いなるリンガを正しい順序で語り始めた。

Verse 18

यन्नामाकर्णनादेव क्षीयंते पापराशयः । प्राप्यते पुण्यसंभारः काश्यां निवार्णकारणम्

その名を聞くだけで罪の山は滅し、カーシーにおいて功徳の蔵が得られる。それは解脱の因である。

Verse 19

देवदेव उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिकारणम् । इदं विदंति नैवापि ब्रह्मनारायणादयः

デーヴァデーヴァは言った。「聞け、女神よ。この聖なるクシェートラにおける解脱の因となる、至上の秘奥を。ブラフマーやナーラーヤナらでさえ、真にはこれを知らぬ。」

Verse 20

असंख्यातानि लिंगानि पार्वत्यानंदकानने । स्थूलान्यपि च सूक्ष्माणि नानारत्नमयानि च

パールヴァティーのアーナンダカーナナには、数えきれぬほどのシヴァ・リンガがある。大きなものも微妙なものもあり、また多くは種々の宝石で作られている。

Verse 21

नानाधातुमयानीशे दार्षदान्यप्यनेकशः । स्वयंभून्यप्यनेकानि देवर्षिस्थापितान्यहो

女神よ、さまざまな金属で作られたものも多く、石のものもまた数多い。さらに自ずから顕れたスヴァヤンブーも多く、そして驚くべきことに、神聖なるリシたちが建立したものも多い。

Verse 22

सिद्धचारणगंधर्व यक्षरक्षोर्चितान्यपि । असुरोरगमर्त्यैश्च दानवैरप्सरोगणैः

それらはまた、シッダ、チャーラナ、ガンダルヴァ、ヤクシャ、ラークシャサにも礼拝され、さらにアスラ、ナーガ、人間、ダーナヴァ、そしてアプサラスの群れにも供養される。

Verse 23

दिग्गजेर्गिरिभिस्तीर्थेरृक्ष वानर किन्नरैः । पतत्रिप्रमुखैर्देवि स्वस्वनामांकितानि वै

女神よ、それらには建立した者たち自身の名が刻まれている。方角の象、山々、ティールタ、熊、猿、キンナラ、そして鳥たちの長に至るまで。

Verse 24

प्रतिष्ठितानि यानीह मुक्तिहेतूनि तान्यपि । अदृश्यान्यपि दृश्यानि दुरवस्थान्यपि प्रिये

愛しき者よ、ここに安置されたどのリンガも、みな解脱（モークシャ）の因となる。見えぬものも見えるようになり、損なわれた姿であっても、このクシェートラにおいてなお礼拝に値する。

Verse 25

भग्नान्यपि च कालेन तानि पूज्यानि सुंदरि । परार्धशतसंख्यानि गणितान्येकदा मया

麗しき者よ、時によって砕かれたとしても、なお礼拝すべきである。かつて私は数えたが、その数は幾百のパラールダに及び、量り知れぬほどであった。

Verse 26

गंगाभस्यपि तिष्ठंति षष्टिकोटिमितानिहि । सिद्धलिंगानि तानीशे तिष्येऽदृश्यत्वमाययुः

ガンガーの岸辺そのものにリンガが立つ。まことに六千万の数である。あの成就した（シッダ）リンガは、女神よ、ティシュヤ（カリ）の時代に、マーヤーによって不可視となった。

Verse 27

गणनादिवसादवार्ङ्ममभक्तजनैःप्रिये । प्रतिष्ठितानि यानीह तेषां संख्या न विद्यते

愛しき者よ、数え始めたその日から、わが信徒たちはここにリンガを安置し続けてきた。ゆえに、この地で奉安された数は知れない。

Verse 28

त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् । तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि

しかし、あなたが問うたリンガ――それによってこのクシェートラが最上となるもの――その解脱を授けるリンガを、今わたしが語ろう、麗しき者よ。

Verse 29

कलावतीव गोप्यानि भविष्यंति गिरींद्रजे । परं तेषां प्रभावो यः स्वस्वस्थानं न हास्यति

山の主の御娘よ、彼らはあたかも妙なる術のヴェールに覆われたかのように秘されよう。されどその霊威は大いなるゆえ、各々の本来の聖なる住処を決して離れない。

Verse 30

कलिकल्मषपुष्टा ये ये दुष्टा नास्तिकाः शठाः । एतेषां सिद्धलिंगानां ज्ञास्यंत्याख्यामपीह न

カリの世の罪垢に養われた、邪悪にして不信心、狡猾なる者どもは、ここにおいてさえ、これら成就せる（自ずから顕れた）リンガの名と誉れすら知り得ない。

Verse 31

नामश्रवणतोपीह यल्लिंगानां शुभानने । वृजिनानि क्षयं यांति वर्धंते पुण्यराशयः

善き面影の者よ、これらリンガの名をただ聞くのみでも、罪障は滅し、功徳の積み重ねは増大する。

Verse 32

ओंकारः प्रथमं लिंगं द्वितीयं च त्रिलोचनम् । तृतीयश्च महादेवः कृत्तिवासाश्चतुर्थकम्

オーンカーラが第一のリンガ、トリローチャナが第二。マハーデーヴァが第三で、クリッティヴァーサが第四である。

Verse 33

रत्नेशः पंचमं लिंगं षष्ठं चंद्रेश्वराभिधम् । केदारः सप्तमं लिंगं धर्मेशश्चाष्टमं प्रिये

ラトネーシャが第五のリンガ、第六はチャンドレーシュヴァラと称される。ケーダーラが第七のリンガ、そしてダルメーシャが第八である、愛しき者よ。

Verse 34

वीरेश्वरं च नवमं कामेशं दशमं विदुः । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं शुभमेकादशं परम्

ヴィレーシュヴァラは第九、カーメーシャは第十と知られる。吉祥なるヴィシュヴァカルメーシュヴァラのリンガは、至上の第十一である。

Verse 35

द्वादशं मणिकर्णीशमविमुक्तं त्रयोदशम् । चतुर्दशं महालिंगं मम विश्वेश्वराभिधम्

マニカルニーシャは第十二、アヴィムクタは第十三。第十四は大いなるリンガ—わがもの—ヴィシュヴェーシュヴァラと名づけられる。

Verse 36

प्रिये चतुर्दशैतानि श्रियोहेतूनि सुंदरि । एतेषां समवायोयं मुक्तिक्षेत्रमिहेरितम्

愛しき者よ、美しき者よ——この十四は繁栄の因である。これらの総和の臨在こそ、ここに解脱の聖域として説き示される。

Verse 37

देवताः समधिष्ठात्र्यः क्षेत्रस्यास्य परा इमाः । आराधिताः प्रयच्छंति नृभ्यो नैःश्रेयसीं श्रियम्

これらの崇高なる神々は、この聖なる地の主宰の力である。礼拝されるとき、人々に最高善へ導く吉祥の繁栄を授ける。

Verse 38

आनंदकानने मुक्त्यै प्रोक्तान्येतानि सुंदरि । प्रिये चतुर्दशेज्यानि महालिंगानि देहिनाम्

美しき者よ、これらはアーナンダカーナナにおいて解脱のために説き明かされた。愛しき者よ、身を受けた者たちにとって、この十四の大リンガこそ礼拝の対象である。

Verse 39

प्रतिमासं समारभ्य तिथिं प्रतिपदं शुभाम् । एतेषां लिंगमुख्यानां कार्या यात्रा प्रयत्नतः

毎月、吉祥なるプラティパダー（第一ティティ）より始めて、これら最勝のリンガへの巡礼を怠りなく努めて行うべきである。

Verse 40

अनाराध्य महादेवमेषु लिंगेषु कुंभज । कः काश्यां मोक्षमाप्नोति सत्यं सत्यं पुनःपुनः

クンバジャ（アガスティヤ）よ、これらのリンガにおいてマハーデーヴァを礼拝せずして、誰がカーシーで解脱を得ようか。真実である、真実であると、幾度も繰り返し説く。

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीफलमभीप्सुभिः । पूज्यान्येतानि लिंगानि भक्त्या परमया मुने

ゆえに、聖仙よ、カーシーの真の果報を求める者は、あらゆる努力を尽くし、至上の信愛をもってこれらのリンガを供養すべきである。

Verse 42

अगस्त्य उवाच । एतान्येव किमन्यानि महालिंगानि षण्मुख । निर्वाणकारणानीह यदि संति तदा वद

アガスティヤは言った。「シャṇムカ（スカンダ）よ、これらのみが大リンガなのか。それともここに、涅槃の因となる他の大リンガもあるのか。もしあるなら、語ってください。」

Verse 43

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च संतीह महालिंगानि सुव्रत । कलिप्रभावाद्गुप्तानि भविष्यंत्येव तानि वै

スカンダは言った。「善き誓願を保つ者よ、ここには他の大リンガもある。しかしカリの影響により、それらはまことに秘され続けるであろう。」

Verse 44

यस्येश्वरे सदाभक्तिर्यः काशीतत्त्ववित्तमः । स एवैतानि लिंगानि वेत्स्यत्यन्यो न कश्चन

主への常住の帰依をもち、カーシーの内奥の真理を真に知る者のみが、これらのリンガを見分けるであろう。他の誰にもできない。

Verse 45

येषां नामग्रहेणापि कलिकल्मष संक्षयः । अमृतेशस्तारकेशो ज्ञानेशः करुणेश्वरः

その御名を唱えるだけでカリの時代の罪垢は滅する――アムリテーシャ、ターラケーシャ、ジュニャーネーシャ、カルネーシュヴァラ。

Verse 46

मोक्षद्वारेश्वरश्चैव स्वर्गद्वारेश्वरस्तथा । ब्रह्मेशो लांगलश्चैव वृद्धकालेश्वरस्तथा

また、モークシャドヴァーレーシュヴァラ、スヴァルガドヴァーレーシュヴァラ、ブラフメーシャ、ラーンガラ、そして同じくヴリッダカーレーシュヴァラと称される。

Verse 47

वृषेशश्चैव चंडीशो नंदिकेशो महेश्वरः । ज्योतीरूपेश्वरं लिंगं ख्यातमत्र चतुर्दशम्

さらにヴリシェーシャ、チャンディーシャ、ナンディケーシャ、マヘーシュヴァラがあり、ここでジュヨーティールーペーシュヴァラと呼ばれるリンガは第十四として名高い。

Verse 48

काश्यां चतुर्दशैतानि महालिंगानि सुंदरि । इमानि मुक्तिहेतूनि लिंगान्यानंदकानने

麗しき者よ、カーシーにはこの十四の大リンガがある――解脱の因となるリンガであり、アーナンダカーナナに鎮まっている。

Verse 49

कलिकल्मषबुद्धीनां नाख्येयानि कदाचन । एतान्याराधयेद्यस्तु लिंगानीह चतुर्दश

カリの穢れに染まった心には、これを決して語り広めてはならない。だが、ここでこの十四のリンガを礼拝する者は…（その果報にふさわしくなる）。

Verse 50

न तस्य पुनरावृत्तिः संसाराध्वनि कर्हिचित् । काशीकोशोयमतुलो न प्रकाश्यो यतस्ततः

その者には、輪廻（サンサーラ）の道への再来は決してない。この比類なき「カーシーの宝蔵」は、どこでも誰にでも明かしてはならない。

Verse 51

एतल्लिंगाभिधा देवि महापद्यपि दुःखहृत् । रहस्यं परमं चैतत्क्षेत्रस्यास्य वरानने

女神よ、たとえ大いなる災厄のただ中にあっても、このリンガの名を唱えること、あるいは知ることは悲しみを取り去る。これこそがこの聖地（クシェートラ）の至上の秘奥である、美しき面影の御方よ。

Verse 52

चतुर्दशापि लिंगानि मत्सान्निध्यकराणि हि । अविमुक्तस्य हृदयमेतदेव गिरींद्रजे

この十四のリンガは、まことに我が直近の臨在をもたらす。まさにこの一群こそがアヴィムクタの「心臓」である、山の王の娘よ。

Verse 53

इमानि यानि लिंगानि सर्वेषां मुक्तिदानि हि । एकैकभुवनस्येह सारमादाय सर्वतः । मयैतानि कृतान्येव महाभक्तिकृपावशात्

これらのリンガは、まことにすべての者に解脱を授ける。あらゆる方角より諸世界それぞれの精髄をここに集め、我自らがこれらを स्थापितした――大いなる信愛への憐れみによって。

Verse 54

अस्मिन्क्षेत्रे ध्रुवं मुक्तिरिति या प्रथिति प्रिये । कारणं तत्र लिंगानि ममैतानि चतुर्दश

愛しき者よ、「この聖なる地においては解脱が必ず得られる」という世に名高い言葉――その因は、わが十四のリンガにほかならない。

Verse 55

त एव व्रतिनः कांते त एव च तपस्विनः । ध्यातान्येतानि यैर्भक्तैर्लिंगान्यानंदकानने

愛しき人よ、真に誓戒を守る者も、真に苦行する者も、ただ彼らのみ――歓喜の林においてこれらのリンガを観想する帰依者たちである。

Verse 56

त एवाभ्यस्तसद्योगा दत्तदानास्त एव हि । काश्यामिमानि लिंगानि यैर्दृष्टान्यपि दूरतः

ただ彼らのみが正しきヨーガを真に修し、ただ彼らのみが真に布施をなした――カーシーにあるこれらのリンガを、遠くからでも拝した者たちである。

Verse 57

इष्टापूर्ताश्च ये धर्माः प्रणीता मुनिसत्तमैः । ते सर्वे तेन विहिता यावज्जीवं निरेनसा

最勝の聖仙たちが説いたイシュタとプールタのいかなる法行も、すべては彼によって成就される。生涯にわたり、罪なくして。

Verse 58

येनाविमुक्तमासाद्य महालिंगानि पार्वति । सकृदभ्यर्चितानीह स मुक्तो नात्र संशयः

パールヴァティーよ、アヴィムクタに至り、ここで大いなるリンガをたとえ一度でも礼拝する者は解脱する。これに疑いはない。

Verse 59

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च विंध्यारे देव्यै प्रोक्तानि शंभुना । स्वभक्तानां हिताथार्य तान्यथाकर्णयाग्रज

スカンダは言った。「さらに、ヴィンディヤの森において、シャンブ（シヴァ）は自らの帰依者の利益のため、女神にほかの教えも説かれた。尊き聖仙よ、今それらを順序正しく聞きなさい。」

Verse 60

शैलेशः संगमेशश्च स्वर्लीनो मध्यमेश्वरः । हिरण्यगर्भ ईशानो गोप्रेक्षो वृषभध्वजः

「（これらがカーシーの尊きリンガである：）シャイレーシャ、サンガメーシャ、スヴァルリーナ、マディヤメーシュヴァラ、ヒラニヤガルバ、イーシャーナ、ゴープレークシャ、そしてヴリシャバドヴァジャ。」

Verse 61

उपशांत शिवो ज्येष्ठो निवासेश्वर एव च । शुक्रेशो व्याघ्रलिंगं च जंबुकेशं चतुर्दशम्

「ウパシャーンタ・シヴァ、ジュイェーシュタ、そしてニヴァーセーシュヴァラ。さらにシュクレーシャ、ヴィヤーグラリンガ、ジャンブケーシャ—これらによって十四（大リンガ）が満ちる。」

Verse 62

मुने चतुर्दशैतानि महांत्यायतनानि वै । एतेषामपि सेवातो नरो मोक्षमवाप्नुयात्

「聖仙よ、この十四はまことに大いなる聖所である。これらに仕え、篤く参拝するなら、人はモークシャ（解脱）を得る。」

Verse 63

चैत्रकृष्णप्रतिपदं समारभ्य प्रयत्नतः । आ चतुर्दशिपूज्यानि लिंगान्येतानि सत्तमैः

「チャイトラ月の黒分（暗月）の初日から心して始め、十四日目に至るまで、これらのリンガを最上の帰依者たちは怠りなく礼拝すべきである。」

Verse 64

एतेषां वार्षिकी यात्रा सुमहोत्सवपूर्वकम् । कार्या मुमुक्षुभिः सम्यक्क्षेत्रसंसिद्धिदायिनी

彼らの年ごとの巡礼は、大いなる祭礼を伴って行うべきである。解脱を求める者は正しくこれを修し、聖地カーシーの聖域において円満なる霊的成就を授かる。

Verse 65

मुने चतुर्दशैतानि महालिंगानि यत्नतः । दृष्ट्वा न जायते जंतुः संसारे दुःखसागरे

聖仙よ、これら十四の大いなるリンガを丹念に拝観する者は、苦しみの海たるサンサーラに再び生まれることがない。

Verse 66

क्षेत्रस्य परमं तत्त्वमेतदेव प्रिये ध्रुवम् । संसाररोगग्रस्तानामिदमेव महौषधम्

愛しき者よ、これこそが聖地の最高にして確かな真理である。サンサーラの病に苦しむ者にとって、ただこれのみが大いなる霊薬となる。

Verse 67

क्षेत्रस्योपनिषच्चैषा मुक्तिबीजमिदं परम् । कर्मकाननदावाग्निरेषा लिंगावलिः प्रिये

愛しき者よ、これこそ聖地の奥義、まさにウパニシャッドのごとき秘説であり、解脱の最上の種子である。このリンガの連なりは、業（カルマ）の森を焼き尽くす山火事の炎である。

Verse 68

एकैकस्यास्य लिंगस्य महिमाद्यंत वर्जितः । मयैव ज्ञायते देवि सम्यङ्नान्येन केनचित्

女神よ、これら一つ一つのリンガの大いなる威徳は、始まりも終わりもなく尽きることがない。それを正しく知るのは、ただ我のみであり、他の誰でもない。

Verse 69

इति श्रुत्वा मुने प्राह देवी हृष्टतनूरुहा । प्रणम्य देवमीशानं सर्वज्ञं सर्वदं शिवम्

これを聞いて、聖仙よ、女神は歓喜に震え、身の毛もよだつほどであった。彼女は主イーシャーナ、全知にして一切を授けるシヴァに礼拝し、ひれ伏してから語った。

Verse 70

देव्युवाच । रहस्यं परमं काश्यां यदेतत्समुदीरितम् । तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ

女神は言った。「愛しき方よ、カーシーについて説き明かされたこの至上の秘義を聞き、わたしの心は強い渇仰（さらに知りたい思い）に満たされました。」

Verse 71

यदुक्तं लिगमेकैकं महासारतरं परम् । काश्यां परमनिर्वाणकारणं कारणेश्वर

「カーラネーシュヴァラよ、あなたは、諸リンガは一つ一つが至上に肝要であり、まさにカーシーにおける最高の解脱の因である、とお説きになりました。」

Verse 72

प्रत्येकं महिमानं मे ब्रूह्येषां भुवनेश्वर । चतुर्दशानां लिंगानां श्रवणादघहारिणाम्

「世の主よ、これら十四のリンガそれぞれの大いなる功徳を、わたしにお語りください。その名を聞くだけで罪が滅するというのです。」

Verse 73

ओंकारेशस्य लिंगस्य कथमत्र समागमः । अतिपुण्यतमात्तस्मात्क्षेत्रादमरकंटकात्

「オームカーレーシャのリンガは、あの比類なく清浄なる聖地アマラカンタカから、いかにしてここ（カーシー）へ来たのですか。」

Verse 74

किमात्मकोऽयमोंकारो महिमास्य च को हर । केनाराधि पुरा चैष ददावाराधितश्च किम्

「おおハラよ、このオṃカーラの真の本性とは何か、その偉大さはいかほどか。いにしえに誰がこれを礼拝し、歓喜せしめたとき何を授けたのか。」

Verse 75

मृडानीवाक्सुधामेतां विधाय श्रुतिगोचराम् । कथामकथयद्देव ओंकारस्यमहाद्भुताम्

このように、聖なる教えとして聞くにふさわしい、ムリダー二ー（パールヴァティー）の甘露のごとき言葉を整えたのち、主はオṃカーラの驚異の物語を語り始めた。

Verse 76

देवदेव उवाच । कथामाकर्णयापर्णे वर्णयामि तवाग्रतः । यथोंकारस्य लिंगस्य प्रादुर्भाव इहाभवत्

神々の主は言った。「聞きなさい、アパルナーよ。ここにおいてオṃカーラのリンガがいかに顕現したか、汝の前で説き明かそう。」

Verse 77

पुरानंदवने चात्र ब्रह्मणा विश्वयोनिना । तपस्तप्तं महादेवि समाधिं दधतापरम्

「いにしえ、ここアーナンダヴァナにおいて、宇宙の根源たるブラフマーは、偉大なる女神よ、最上のサマーディに住して苦行を修した。」

Verse 78

पूर्णे युगसहस्रेऽथ भित्त्वा पातालसप्तकम् । उदतिष्ठत्पुरोज्योतिर्विद्योतित हरिन्मुखम्

「やがて千のユガが満ちると、七つのパーターラを貫いて、前方に赫々たる光明が立ち現れ、ブラフマーの顔を照らし出した。」

Verse 79

यदंतराविरभवन्निर्व्याजेन समाधिना । तदेव परमं धाम बहिराविरभूद्विधेः

ブラフマーの偽りなきサマーディによって内に顕れた至上の住処は、創造主に対して外にもまた顕現した。

Verse 80

योभूच्चटचटाशब्दः स्फुटतो भूमिभागतः । तच्छब्दाद्व्यसृजद्वेधाः समाधिं क्रमतो वशी

そのとき地の一処より、はっきりと「チャタ・チャタ」という音が起こった。その音により、自らを制する創造主は、段階を追ってサマーディから解き放たれた。

Verse 81

स्रष्टाविसृष्ट तद्ध्यानो यावदुन्मील्यलोचने । पुरः पश्येद्ददर्शाग्रे तावदक्षरमादिमम्

創造主はその流出の行に心を定めて眼を開いた。前方を見やるや否や、彼は眼前に原初の不滅なるアクシャラを見た。

Verse 82

अकारं सत्त्वसंपन्नमृक्क्षेत्रं सृष्टिपालकम् । नारायणात्मकं साक्षात्तमः पारे प्रतिष्ठितम्

彼は「ア（A）」の音を見た。サットヴァに満ち、リグ・ヴェーダの領域にして創造を護るもの。まさにナーラーヤナの本性として、闇を超えて安住していた。

Verse 83

उकारमथ तस्याग्रे रजोरूपं यजुर्जनिम् । विधातारं समस्तस्य स्वाकारमिव बिंबितम्

次いで彼の前に「ウ（U）」の音が現れた。ラジャスの相を帯び、ヤジュル・ヴェーダの源となるもの。万有を定める者が、まるで己が姿に映ったかのようであった。

Verse 84

नीरवध्वांतसंकेत सदनाभं तदग्रतः । मकारं स ददर्शाथ तमोरूपं विशेषतः

彼の前に、彼はやがて「M」の音を見た――沈黙の闇の徴を帯び、住処のごとく現れ、とりわけタマスそのものの相であった。

Verse 85

साम्नो योनिं लये हेतुं साक्षाद्रुद्रस्वरूपिणम् । अथ तत्पुरतो ध्याता व्यधात्स्वनयनातिथिम्

それを彼は、サーマン（『サーマ・ヴェーダ』）の胎、融解の因、まさしくルドラの御姿として見た。ついで瞑想者は、それを自らの前に据え、己が眼の客人として拝した。

Verse 86

विश्वरूपमयाकारं सगुणं वापि निर्गुणम् । अनाख्यनादसदनं परमानंदविग्रहम्

それは宇宙そのものより成る姿――属性を具するとも、属性を超えるとも――言い尽くせぬナーダ（nāda）の住処、至上の歓喜を身とするものであった。

Verse 87

शव्दब्रह्मेति यत्ख्यातं सर्ववाङ्मयकारणम् । अथोपरिष्टान्नादस्य बिंदुरूपं परात्परम्

「シャブダ・ブラフマン」として名高い、あらゆる言葉と表現の根因——そのナーダの上に、彼はビンドゥ（Bindu）の相、至上をも超える至上を拝した。

Verse 88

कारणं कारणानां च जगद्योनिं च तं परम् । विधिर्विलोकयांचक्रे तपसागोचरीकृतम्

その至上者――因の因にして世界の胎――を、ブラフマー（ヴィディ）は見つめた。タパス（苦行）の力により、それは彼の認識に届くものとなった。

Verse 89

अवनादोमिति ख्यातं सर्वस्यास्य प्रभावतः । भक्तमुन्नयते यस्मात्तदोमिति य ईरितः

それは「オーム（Oṃ）」として名高い、下降するナーダであり、その力によってこの一切が顕現する。さらに信奉者を高めるがゆえに、ゆえに「オーム」と宣言される。

Verse 90

अरूपोपि सरूपाढ्यः स धात्रा नेत्रगीकृतः । तारयेद्यद्भवांभोधेः स्वजपासक्तमानसम् । ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत्

形なきものにして、あらゆる形を豊かに具える。創造主（ダートリ）は彼を内なる観想の対象とした。彼は自らのジャパに心を捧げる者を、生滅流転の大海より渡らせるゆえである。ゆえに彼は「ターラ（Tāra）」—救済の音—として名高く、ブラフマーが見た御方である。

Verse 91

प्रणूयते यतः सर्वैः परनिर्वाणकामुकैः । सर्वेभ्योभ्यधिकस्तस्मात्प्रणवो यैः प्रकीर्तितः

至上のニルヴァーナを希求するすべての者によって唱えられるがゆえに、その音節は「プラナヴァ（Praṇava）」と讃えられ、あらゆる（発声）に勝る。

Verse 92

स्वसेवितारं पुरुषं प्रणयेद्यः परंपदम् । अतस्तप्रणवं शांतं प्रत्यक्षीकृतवान्विधिः

献身する奉仕の魂を至上の境地へ導く者、それがプルシャである。ゆえにブラフマー（ヴィディ）は、その寂静なるプラナヴァを自らの直証として直接に顕現させた。

Verse 93

त्रयीमयस्तुरीयोयस्तुर्यातीतोखिलात्मकः । नादबिंदुस्वरूपो यः स प्रैक्षि द्विजगामिना

ヴェーダ三部の精髄にして、第四（トゥリーヤ）であり、また第四をも超える者。遍く一切を本性とし、ナーダとビンドゥとして現れるその御方を、二度生まれの旅人（ブラフマー）は拝した。

Verse 94

प्रावर्तंत यतो वेदाः सांगाः सर्वस्य योनयः । सवेदादिः पद्मभुवा पुरस्तादवलोकितः

その御方より、補助学を伴うヴェーダが流れ出で、万有の胎なる根源となる。ヴェーダの初めそのものなる彼を、蓮華より生まれし者（梵天）は先に拝した。

Verse 95

वृषभो यस्त्रिधाबद्धो रोरवीति महोमयः । सनेत्रविषयी चक्रे परमः परमेष्ठिना

かの崇高なる「牡牛」は、三重に結ばれ、大いなるオーム（Oṃ）を響かせる。パラメーシュティン（梵天）—有身の中の至上者—はそれを眼前の境として顕した。

Verse 96

शृंगश्चत्वारि यस्यासन्हस्तासः सप्त एव च । द्वे शीर्षे च त्रयः पादाः स देवो विधिनैक्षत

四つの角、七つの手、二つの頭、三つの足を具えるその御姿の神を、梵天（ヴィディ）は拝見した。

Verse 97

यदंतर्लीनमखिलं भूतं भावि भवत्पुनः । तद्बीजं बीजरहितं द्रुहिणेन विलोकितम्

過去・未来・現在の一切の存在が内に溶け込むその中にある、種なき「種子」を、ドルヒナ（梵天）は拝した。

Verse 98

लीनं मृग्येत यत्रैतदाब्रह्मस्तंबभाजनम् । अतः स भाज्यते सद्भिर्यल्लिंगं तद्विलोकितम्

梵天から草の一葉に至るまで、この全宇宙が溶け入ったものとして求められるその処ゆえ、善き人々はその実在を「裂き分け」て洞察しようとする。まさにそのリンガ（徴）を拝した。

Verse 99

पंचार्था यत्र भासंते पंचब्रह्ममयं हि यत् । आदिपंचस्वरूपंयन्निरैक्षि ब्रह्मणा हि तत्

五つの原理が輝き出るところ――まことに「五ブラフマン」より成るそれ――ブラフマーはその太初の五重の姿を観じた。

Verse 100

तमालोक्य ततो वेधा लिंगरूपिणमीश्वरम् । पंचाक्षरं प्रपंचाच्च भिन्नं तुष्टाव शंकरम्

それを見て、ヴェーダ（ブラフマー）はリンガの姿をとる主を仰ぎ、顕現世界を超えたシャンカラを讃え、さらに五音の真言パーンチャークシャリーをも讃嘆した。

Verse 110

नानावर्णस्वरूपाय वर्णानां पतये नमः । नमस्ते स्वररूपाय नमो व्यंजनरूपिणे

多様なる文字そのものを御身とする御方、あらゆる音素の主よ、礼拝します。母音としての御身に礼拝し、子音としての御身に礼拝します。

Verse 120

शब्दब्रह्म नमस्तुभ्यं परब्रह्म नमोस्तुते । नमो वेदांतवेद्याय वेदानां पतये नमः

シャブダブラフマンとしての御身に礼拝し、パラブラフマンとしての御身に礼拝します。ヴェーダーンタによって知られる御方に礼拝し、ヴェーダの主に礼拝します。

Verse 130

सर्वभुक्सर्वकर्ता त्वं सर्वसंहारकारक । योगिनां हृदयाकाश कृतालय नमोस्तु ते

あなたは一切を享受する者、一切をなす者、そして一切の滅尽を遂げる者。ヨーギーたちの心空を住処とされた御方よ、あなたに礼拝します。

Verse 140

त्वमेव हि शरण्यं मे त्वमेव हि गतिः परा । त्वामेव प्रणमामीश नमस्तुभ्यं नमो नमः

あなたこそ我が唯一の帰依処、あなたこそ我が至上の到達点。主よ、ただあなたに礼拝し奉る――あなたに敬礼、幾度も幾度も。

Verse 150

ईश्वर उवाच । सुरश्रेष्ठ तपःश्रेष्ठ सर्वाम्नाय निधिर्भव । सृष्टेःकरणसामर्थ्यं तवास्तु मदनुग्रहात्

イーシュヴァラは言われた。「神々の中の最勝者、苦行者の最勝者よ——あらゆる聖なる伝承の宝庫となれ。我が恩寵により、創造を成し遂げる力が汝に宿らん。」

Verse 160

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तीर्थानि सह सागरैः । षष्टि कोटि सहस्राणि मत्स्योदर्यां विशंति हि

月の八日と十四日には、ティールタ（聖地）たちが大海とともに、まことにマツヨーダリーへと入りゆく。その数、六十クロールと幾千にも及ぶ。

Verse 170

केवलं भूमिभाराय जन्मिनो जन्म तस्य वै । येनानंदवने दृष्टो नोंकारः सर्वकामदः

生まれし者にとって、その生はまこと地上の重荷にすぎぬ——ただしアーナンダヴァナにて、あらゆる願いを授けるオームカーラを拝見したのであれば別である。

Verse 180

स्कंद उवाच । ब्रह्मापि भजतेद्यापि तल्लिंगं कलशोद्भव । स्तुवन्ब्रह्म स्तवेनैव स्वात्मना विहितेन हि

スカンダは言った。「壺より生まれしアガスティヤよ！今なおブラフマーはそのリンガを礼拝し、自らの自己によって作されたこの讃歌により至上者を讃えている。」

Verse 182

ब्रह्मस्तवमिमं जप्त्वा त्रिकालं परिवत्सरम् । अंतकाले भवेज्ज्ञानं येन बंधात्प्रमुच्यते

このブラフマー讃歌を一年のあいだ日に三度誦するなら、臨終の時に真の智慧が生じ、それによって束縛から解き放たれる。