Adhyaya 10

Verse 1

शिवशर्मोवाच । रमयंती मनोतीव केयं कस्येयमीशितुः । नयनानंदसंदोहदायिनीपूरनुत्तमा

シヴァシャルマンは言った。「心をこの上なく喜ばせるこの方は誰か、そしてこの都はどの主のものか。比類なきこの町は、眼に無数の歓びを注ぎ与える。」

Verse 2

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभागसुतीर्थफलितद्रुम । लोकोऽत्र रमते विप्र सहसाक्षपुरी त्वियम्

ガナたちは言った。「シヴァシャルマンよ、幸いなる者よ—すぐれたティールタの果実をたわわに実らせた樹のように—人々はここで歓喜する、ブラーフマナよ。こここそサハスラークシャ・プリーである。」

Verse 3

तपोबलेन महता विहिता विश्वकमर्णा । दिवापि कौमुदी यस्याः सौधश्रेणीश्रियं श्रयेत्

大いなる苦行の力によってヴィシュヴァカルマンが造り成したもの。その宮殿の列の栄光は、昼なお月光に照らされるかのようである。

Verse 4

यदाकलानिधिः क्वापि दर्शे ऽदृश्यत्वमावहेत् । तदा स्वप्रेयसीं ज्योत्स्नां सौधेष्वेषु निगूहयेत्

月—相の宝蔵—が新月に姿を隠して見えなくなるとき、彼は愛しき月光をこれらの宮殿のうちに秘める。

Verse 5

यदच्छभित्तौ वीक्ष्य स्वमन्ययोपिद्विशंकिता । मुग्धानाशुविशेच्चित्रमपिस्वांचित्रशालिकाम्

瑕なき壁に自らの姿を見て、己か他者かと疑うほど惑った女は、たちまち絵に描かれた像の中へさえ入り込み、自らの चित्रの間に入ったかのようである。

Verse 6

हर्म्येषु नीलमणिभिर्निर्मितेष्वत्रनिर्भयम् । स्वनीलिमानमाधाय तमोहःस्वपि तिष्ठति

ここにある青い宝石（サファイア）で築かれた楼閣では、闇さえも恐れなく留まり、その深い青さをまとって、昼なおそこに在る。

Verse 7

चंद्रकांतशिलाजालस्रुतमात्रामलंजलम् । तत्र चादाय कलशैर्नेच्छंत्यन्यज्जलं जनाः

そこにある水は一点の穢れもなく、チャンドラカーンタ（ムーンストーン）の板の網目からただ滲み出るのみ。人々はそれで壺を満たすと、他の水を望まない。

Verse 8

कुविंदा न च संत्यत्र न च ते पश्यतो हराः । चैलान्यलंकृतीरत्र यतः कल्पद्रुमोर्पयेत्

ここには機織りもおらず、商人の姿も見えない。衣と荘厳の飾りは、願いをかなえる樹カルパドゥルマ自らが授けるからである。

Verse 9

गणका नात्र विद्यंते चिंताविद्याविशारदाः । यतश्चिकेति सर्वेषां चिंता चिंतामणिर्द्रुतम्

ここには、憂いの学に通じた数占いや計算者は要らない。ひとたび思いが起これば、チンターマニと名づく宝珠がたちまち一切の願いを成就させる。

Verse 10

सूपकारा न संत्यत्र रसकर्म विचक्षणाः । दुग्धे सर्वरसानेका कामधेनुरतोयतः

ここには、味を巧みに調える料理人はいない。乳のみから無数の味わいが生まれるからである。願いを授けるカーマデーヌが、水を要さずそれらを与える。

Verse 11

कीर्तिरुच्चैःश्रवा यस्य सर्वतो वाजिराजिषु । रत्नमुच्चैःश्रवाः सोत्र हयानां पौरुषाधिकः

その名声は、馬王たちの中で讃えられるウッチャイヒシュラヴァのごとく高い。しかもここでは、そのウッチャイヒシュラヴァ自身—駿馬の宝—が輝き、勇猛においてすべての馬を凌ぐ。

Verse 12

ऐरावतो दंतिवरश्चतुर्दंतोत्र राजते । द्वितीय इव कैलासो जंगमस्फटिकोज्ज्वलः

ここには、四つの牙を備えた最上の象アイラーヴァタが燦然と輝く。まるで第二のカイラーサ、歩む水晶のごとく清らかに光りわたる。

Verse 13

तरुरत्नंपारिजातः स्त्रीरत्नं सोर्वशी त्विह । नंदनं वनरत्नं च रत्नं मंदाकिनी ह्यपाम्

樹々の宝はパーリジャータ（Pārijāta）、ここにおける女人の宝はウルヴァシー（Urvaśī）。森の宝はナンダナ（Nandana）、そして水の宝はマンダーキニー（Mandākinī）である。

Verse 14

त्रयस्त्रिंशत्सुराणां या कोटिः श्रुति समीरिता । प्रतीक्षते साऽवसरं सेवायै प्रत्यहंत्विह

ヴェーダに説かれる三十三神の「コーティ（千万）」は、ここで日ごとに、奉仕の機会を待ち受けている。

Verse 15

स्वर्गेष्विंद्रपदादन्यन्न विशिष्येत किंचन । यद्यत्त्रिलोक्यामैश्वर्यं न तत्तुल्यमनेन हि

天界においてインドラの位に勝るものはない。されど三界に遍くあるいかなる王権も、これには及ばない。

Verse 16

अश्वमेधसहस्रस्य लभ्यं विनिमयेन यत् । किं तेन तुल्यमन्यत्स्यात्पवित्रमथवा महत

たとえ交換によって千のアシュヴァメーダ（Aśvamedha）の果報を得られるとしても、清浄においても偉大さにおいても、これに比肩するものが他にあろうか。

Verse 17

अर्चिष्मती संयमिनी पुण्यवत्यमलावती । गंधवत्यलकेशी च नैतत्तुल्या महर्धिभिः

アルチシュマティー（Arciṣmatī）、サンヤミニー（Saṃyaminī）、プニヤヴァティー（Puṇyavatī）、アマラーヴァティー（Amalāvatī）、ガンダヴァティー（Gandhavatī）、アラケーシー（Alakeśī）—大いなる繁栄を具えていても—これには等しくない。

Verse 18

अयमेव सहस्राक्षस्त्वयमेव दिवस्पतिः । शतमन्युरयं देवो नामान्येतानि नामतः

この御方こそ「サハスラークシャ（千眼者）」、この御方こそ「ディヴァスパティ（天の主）」である。この神は「シャタマンユ（百の憤りを持つ者）」—それらはただ御名にほかならない。

Verse 19

सप्तापि लोकपाला ये त एनं समुपासते । नारदाद्यैर्मुनिवरैरयमाशीर्भिरीड्यते

七人の世界守護神でさえ、この御方を敬い礼拝する。ナーラダをはじめとする最勝の聖仙たちが、祝福の言葉をもって讃嘆する。

Verse 20

एतत्स्थैर्येण सर्वेषां लोकानां स्थैर्यमिष्यते । पराजयान्महेंद्रस्य त्रैलोक्यं स्यात्पराजितम्

この座の揺るぎによって、あらゆる世界の揺るぎが保たれる。もしマヘーンドラが敗れるなら、三界もまた敗れたも同然である。

Verse 21

दनुजा मनुजा दैत्यास्तपस्यंत्युग्रसंयमाः । गंधर्व यक्षरक्षांसि महेंद्रपदलिप्सवः

ダーナヴァ、人間、ダイティヤは、激しい自己制御をもってタパス（苦行）に励む。ガンダルヴァ、ヤクシャ、ラークシャサもまた、マヘーンドラの位を求めて修する。

Verse 22

सगराद्या महीपाला वाजिमेधविधायकाः । कृतवंतो महायत्नं शक्रैश्वर्यजिघृक्षवः

サガラらの王たちは、アシュヴァメーダ（馬祀）を執り行い、大いなる努力を尽くした—シャクラ（インドラ）の主権と栄光を我がものとせんがために。

Verse 23

निष्प्रत्यूहं क्रतुशतं यः कश्चित्कुरुतेऽवनौ । जितेंद्रियोमरावत्यां स प्राप्नोति पुलोमजाम्

地上において妨げなく百の祭祀を成就し、しかも諸根を制した者は、アマラーヴァティーにてプーロマジャー（シャチー）—インドラの妃—に到る。

Verse 24

असमाप्तक्रतुशता वसंत्यत्र महीभुजः । ज्योतिष्टोमादिभिर्यागैर्ये यजंत्यपि ते द्विजाः

ここには、百の祭祀を未だ成し終えぬ王たちが住み、また光明祭（ジョーティシュトーマ）などの供犠によって礼拝する二度生まれの者たちも住む。

Verse 25

तुलापुरुषदानादि महादानानि षोडश । ये यच्छंत्यमलात्मानस्ते लभंतेऽमरावतीम्

トゥラープルシャ・ダーナをはじめとする十六の大施を、清らかな魂の者が施すなら、その者はアマラーヴァティーを得る。

Verse 26

अक्लीबवादिनो धीराः संग्रामेष्वपराङ्मुखाः । विक्रांता वीरशयने तेऽत्र तिष्ठंति भूभुजः

ここに住まうのは、卑怯の言葉を吐かぬ王たち—剛毅にして戦場で背を向けず、勇躍して英雄の床に憩う者、すなわち英雄の死を遂げた者である。

Verse 27

इत्युद्देशात्समाख्याता महेंद्रनगरी स्थितिः । यायजूका वसंत्यत्र यज्ञविद्याविशारदाः

かくして、この簡略な示しによってマヘーンドラの都のありさまが語られた。ここにはヤーヤジューカたち—祭祀の学に通暁した達人—が住む。

Verse 28

इमामर्चिष्मतीं पश्य वीतिहोत्रपुरीं शुभाम् । जातवेदसि ये भक्तास्ते वसंत्यत्र सुव्रताः

この光り輝く吉祥の都、ヴィーティホートラプリーを見よ。ジャータヴェーダス（アグニ）に帰依する者たちは、清き誓いを守り、ここに住まう。

Verse 29

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्दृढसत्त्वा जितेंद्रियाः । स्त्रियो वा सत्त्वसंपन्नास्ते सर्वे अग्नितेजसः

堅固なる心をもち、諸根を制して火中に入る者、また勇気に満ちた女人もまた—そのすべてはアグニの光輝そのものにより輝く。

Verse 30

अग्निहोत्ररता विप्रास्तथाग्निब्रह्मचारिणः । पंचाग्निव्रतिनो ये वै तेऽग्निलोकेग्नितेजसः

アグニホートラに専心するバラモン、聖火に仕えて梵行（ブラフマチャリヤ）を修する者、五火の誓いを守る者—まことに彼らはアグニの世界に住し、アグニの光輝にて輝く。

Verse 31

शीते शीतापनुत्यै यस्त्विध्मभारान्प्रयच्छति । कुर्यादग्निष्टिकां वाऽथ स वसेदग्निसन्निधौ

寒き時、他者の冷えを払うため薪束を施す者、あるいは火床（炉）を整える者は、アグニの祝福された御近くに住まう。

Verse 32

अनाथस्याग्निसंस्कारं यः कुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । अशक्तः प्रेरयेदन्यं सोग्निलोके महीयते

信をもって、頼る者なき人のために火の葬送儀礼を行う者、また自ら叶わずとも他者を促して行わせる者は、アグニの世界において尊ばれる。

Verse 33

जठराग्निविवृद्ध्यै यो दद्यादाग्नेयमौषधम् । मंदाग्नये स पुण्यात्मा वह्निलोके वसेच्चिरम्

消化の弱い者の腹の火を増すため、アグニを燃え立たせる薬を施す人は、功徳ある魂として久しくヴァフニ（アグニ）の世界に住まう。

Verse 34

यज्ञोपस्कर वस्तूनि यज्ञार्थं द्रविणं तु वा । यथाशक्ति प्रदद्याद्यो ह्यर्चिष्मत्यांवसेत्स वै

力に応じてヤジュニャ（祭祀）に要る供具、あるいは祭祀のための財を施す者は、まことに光輝の界アルチシュマティー（Arciṣmatī）に住する。

Verse 35

अग्निरेको द्विजातीनां निःश्रेयसकरः परः । गुरुर्देवो व्रतं तीर्थं सर्वमग्निर्विनिश्चितम्

二度生まれの者（ドヴィジャーティ）にとって、アグニこそ最高の善を授ける至上者である。まことにアグニは師（グル）、神、誓願、ティールタ（聖地）であり、すべてはアグニに定まる。

Verse 36

अपावनानि सर्वाणि वह्निसंसर्गतः क्षणात् । पावनानि भवंत्येव तस्माद्यः पावकः स्मृतः

あらゆる不浄は火に触れるや否や一瞬で清浄となる。ゆえに彼は「パーヴァカ（Pāvaka）」—浄める者—と憶念される。

Verse 37

अपि वेदं विदित्वा यस्त्यक्त्वा वै जातवेदसम् । अन्यत्र बध्नाति रतिं ब्राह्मणो न स वेदवित्

たとえバラモンがヴェーダを学び尽くしたとしても、ジャータヴェーダス（アグニ）を捨て、喜びを他に結びつけるなら、彼は真のヴェーダ知者ではない。

Verse 38

अंतरात्मा ह्ययं साक्षान्निश्चितो ह्याशुशुक्षणिः । मांसग्रासान्पचेत्कुक्षौ स्त्रीणां नो मांसपेशिकाम्

このアグニはまさしく顕現した内なる自己であり、直接の証人であって、たちまちに焼き尽くす。腹の中で肉の一片を煮るが、女の「肉塊」を煮てはならぬ。

Verse 39

तैजसी शांभवी मूर्तिः प्रत्यक्षा दहनात्मिका । कर्त्री हंत्री पालयित्री विनैनां किं विलोक्यते

この輝ける姿こそシャンバヴィー、すなわちシヴァ自らの臨在であり、燃えさかる火の本質として眼前に顕れる。彼女は為す者、滅ぼす者、護る者；彼女なくして何が見え、何が知られようか。

Verse 40

चित्रभानुरयं साक्षान्नेत्रं त्रिभुवनेशितुः । अंधं तमोमये लोके विनैनं कः प्रकाशकः

この輝く太陽は、まことに三界の主の眼そのものである。闇より成る宇宙において、彼なくして誰が何を照らし得ようか。

Verse 41

धूपप्रदीपनैवेद्य पयो दधि घृतैक्षवम् । एतद्भुक्तं निषेवंते सर्वे दिवि दिवौकसः

香と灯明と供物の食—さらに乳・凝乳・ギー・甘蔗の汁—これらが供えられ、プラサーダとしていただかれるとき、天に住まうすべての神々は満ち足り、微妙なる分け前を受け取る。

Verse 42

शिवशर्मोवाच । कोयं कृशानुः कस्यायं सूनुः कथमिदं पदम् । आग्नेयं लब्धमेतेन ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

シヴァシャルマンは言った。「この火（クリシャーヌ）とは誰か。誰の子であるのか。いかにしてこの者はこの『火の位』を得たのか。ここ、我が前で明らかに語れ。」

Verse 43

गणावूचतुः । आकर्णय महाप्राज्ञ वर्णयावो यथातथम् । योयं यस्य यथाऽनेन प्रापि ज्योतिष्मतीपुरी

ガナたちは言った。「聞け、偉大なる賢者よ。ありのままに語ろう――この者は誰か、誰に属するのか、そしていかなる手段によって光輝く都ジュヨーティシュマティープリーに到ったのか。」

Verse 44

नर्मदायास्तटे रम्ये पुरे नर्मपुरे पुरा । पुरारिभक्तः पुण्यात्माऽभवद्विश्वानरो मुनिः

昔、ナルマダー河の麗しい岸辺、ナルマプルと呼ばれる都に、聖仙ヴィシュヴァーナラが住していた――清らかな魂をもち、トリプラの敵（シヴァ）に帰依する者であった。

Verse 45

ब्रह्मचर्याश्रमे निष्ठो ब्रह्मयज्ञरतःसदा । शांडिल्यगोत्रः शुचिमान्ब्रह्मतेजो निधिर्वशी

彼は梵行（ブラフマチャリヤ）のアーシュラマに堅く住し、常にブラフマ・ヤジュニャ――聖なる学びと誦持――に励んだ。シャーンディリヤの系譜に属し、清浄にして自制し、ブラフマンの威光を蔵する者であった。

Verse 46

विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो लौकिकाचारचंचुरः । कदाचिच्चिंतयामास हृदि ध्यात्वा महेश्वरम्

彼はあらゆるシャーストラの義を悟り、世の正しい作法にも通じていた。ある時、心中にマヘーシュヴァラを観想し、深く思索し始めた。

Verse 47

चतुर्णामप्याश्रमाणां कोतीव श्रेयसे सताम् । यस्मिन्प्राप्नोति संक्षुण्णे परत्रेह च वा सुखम्

「四つのアーシュラマのうち、善き人々の福祉に最も資するのはどれか。これに従えば、人生の重圧のただ中にあっても、この世と彼世の双方で安楽を得るのはどれか。」

Verse 48

इदं श्रेयस्त्विदं श्रेयस्त्विदं तु सुकरं भवेत् । इत्थं सर्वं समालोड्य गार्हस्थ्यं प्रशशंस ह

「これも善く、あれもまた善い。しかもこの道は実に行じやすい。」かく万事を量り定めて、彼は家住の道（ガールハスティヤ）を讃えた。

Verse 49

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः । एषामाधारभूतोसौ गृहस्थो नान्यथेति च

梵行の学生であれ、家住であれ、林住であれ、托鉢の遊行者であれ——そのいずれにおいても、家住者こそが皆の拠り所である。これ以外にはあり得ない。

Verse 50

देवैर्मनुष्यैः पितृभिस्तिर्यग्भिश्चोपजीव्यते । गृहस्थः प्रत्यहं यस्मात्तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी

神々も人々も祖霊も、さらには諸々の生きものさえも、日々家住者の養いに依って生きる。ゆえにグリハスタは、四住期（アーシュラマ）の中で最勝である。

Verse 51

अस्नात्वा चाप्यहुत्वा वाऽदत्त्वा वाश्नाति यो गृही । देवादीनामृणी भूत्वा नरकं प्रतिपद्यते

沐浴せずに食し、供物を捧げずに食し、布施せずに食する家住者は、神々などに負債を負う者となり、地獄へと赴く。

Verse 52

अस्नाताशी मलं भुंक्ते त्वजपी पूयशोणितम् । अहुताशी कृमीन्भुंक्तेप्यदत्त्वाविड्विभोजनः

沐浴せずに食する者は穢れを食し、ジャパなく食する者は膿と血を食す。供物なく食する者は虫を食し、施しなく食する者は糞を食物として食する。

Verse 53

ब्रह्मचर्यं हि गार्हस्थ्ये यादृक्कल्पनयोज्झितम् । स्वभावचपले चित्ते क्व तादृग्ब्रह्मचारिणि

家住の生における梵行（ブラフマチャリヤ）で、作為や空想のこしらえを離れたものはまことに稀である。生来移ろいやすい心に、たとえ戒を受けた梵行者であっても、どこにその堅固さがあろうか。

Verse 54

हठाद्वा लोकभीत्या वा स्वार्थाद्वा ब्रह्मचर्यभाक् । संकल्पयति चित्ते चेत्कृतमप्यकृतं तदा

力ずくや世間への恐れ、あるいは私利のために梵行を受けても、心の内で欲を思い描くなら、外に「行った」ことさえ、行わなかったのと同じとなる。

Verse 55

परदारपरित्यागात्स्वदारपरितुष्टितः । ऋतुकालाभिगामित्वाद्ब्रह्मचारी गृहीरितः

他人の妻を断ち、自らの妻に満ち足り、しかも正しい時にのみ近づくゆえに、家住であっても「ブラフマチャーリー（梵行者）」—行いにおいて節制する者—と説かれる。

Verse 56

विमुक्तरागद्वेषो यः कामक्रोधविवर्जितः । साग्निः सदारः स गृही वानप्रस्थाद्विशिष्यते

貪りと嫌悪を離れ、欲と怒りを捨て、聖なる火を守りつつ妻とともに生きるその家住者は、林住者（ヴァーナプラスタ）すら凌ぐ。

Verse 57

वैराग्याद्गृहमुत्सृज्य गृहधर्मान्हृदि स्मरेत् । स भवेदुभयभ्रष्टो वानप्रस्थो न वा गृही

（誤った）離欲によって家を捨てながら、心の内では家住の務めを思い慕うなら、その人は両方を失う。真の林住者でもなく、真の家住者でもない。

Verse 58

अयाचितोपस्थितया यो वृत्त्या वर्तते गृही । येन केनापि संतुष्टो भिक्षुकात्स विशिष्यते

乞わずして来たる生計により家住として生き、得たるものに満足する者は、托鉢の修行者にも勝る。

Verse 59

प्राथयेद्यत्क्वचित्किंचिद्दुष्प्रापं वा भविष्यति । अशनेषु न संतुष्टः स यतिः पतितो भवेत्

もし修行僧がどこであれ何かを乞い、ことに得難き物を求め、授かった食に満足しないなら、その出家者は誓戒より堕したと見なされる。

Verse 60

गुणागुणविचार्येत्थं स वै विश्वानरो द्विजः । उद्ववाह विधानेन स्वोचितां कुलकन्यकाम्

かくして功徳と過失を量り、婆羅門ヴィシュヴァーナラは正しい作法に従い、自らの家系にふさわしい乙女をしかるべく娶った。

Verse 61

अग्निशुश्रूषणरतः पंचयज्ञपरायणः । षट्कर्मनिरतो नित्यं देवपित्रतिथिप्रियः

彼は聖火の奉仕に励み、日々の五つのヤジュニャに専念し、常に六つの務めを行じ、神々と祖霊と客人に愛された。

Verse 62

धर्मार्थकामान्युक्तात्मा सोर्जयन्स्वस्वकालतः । परस्परमसंकोचं दंपत्योरानुकूल्यतः

心を整え、彼はダルマ・アルタ・カーマをそれぞれ相応の時に修めた。夫婦は互いに束縛なく、和合と善意をもって暮らした。

Verse 63

पूर्वाह्णे दैविकं कर्म सोकरोत्कर्मकांडवित् । मध्यंदिने मनुष्याणां पितॄणामपराह्नके

儀礼の作法に通じた彼は、午前には神々への聖なる行を修し、正午には人々への務めを果たし、午後には祖霊に捧ぐべき供物を献じた。

Verse 64

एवं बहुतिथे काले गते तस्याग्रजन्मनः । भार्या शुचिष्मती नाम कामपत्नी वसुव्रता

かくして多くの日がその長子の生に過ぎゆくうち、妻はシュチシュマティー（Śuciṣmatī）と名づけられ、夫に尽くし、徳ある誓戒に堅く住して、そのように暮らしていた。

Verse 65

अपश्यंत्यंकुरमपि संततेः स्वर्गसाधनम् । विज्ञाय शंकंरं कांतं प्रणिपत्य व्यजिज्ञपत्

子の芽生えすら見えず—それが天界への資（たす）けとされるゆえ—彼女は愛するシャンカラ（Śaṅkara）に近づき、伏して礼拝し、願いを申し述べた。

Verse 66

शुचिष्मत्युवाच । आर्यपुत्रार्यधिषण प्राणनाथ प्रियव्रत । न दुर्लभं ममास्तीह किंचित्त्वच्चरणार्चनात्

シュチシュマティーは言った。「高貴なる夫よ、高き叡智を備えた方よ、我が命の主よ、愛しき誓いに堅き方よ——あなたの御足を礼拝するゆえに、ここで我に得難きものは何もありません。」

Verse 67

ये वै भोगाः समुचिताः स्त्रीणां ते त्वत्प्रसादतः । अलंकृत्य मया भुक्ताः प्रसंगाद्वच्मि तान्यपि

女性にふさわしいあらゆる歓びは、あなたの御恩によって私に与えられました。身を飾り、それらを味わってまいりましたが、この折にそれらのことさえも申し添えます。

Verse 68

सुवासांसि सुवासाश्च सुशय्या सुनितंबिनी । स्रक्तांबूलान्नपानाश्च अष्टौ भोगाः स्वधर्मिणाम्

麗しき衣、芳しき香、よき寝床、姿の美しい愛し人。花鬘、檳榔、食と飲—これぞ自らのダルマに従う者の八つの享楽である。

Verse 69

एकं मे प्रार्थितं नाथ चिराय हृदिसंस्थितम् । गृहस्थानां समुचितं तत्त्वं दातुमिहार्हसि

主よ、ただ一つの願いが久しく我が心に宿っております。ここに、家住者にふさわしい真実の要をお授けください。

Verse 70

विश्वानर उवाच । किमदेयं हि सुश्रोणि तव प्रियहितैषिणि । तत्प्रार्थय महाभागे प्रयच्छाम्यविलंबितम्

ヴィシュヴァーナラは言った。「美しい腰のそなたよ、愛しきものと益あるものを求める者よ。そなたに与えられぬものがあろうか。幸いなる婦人よ、願え。ためらわず直ちに授けよう。」

Verse 71

महेशितुः प्रसादेन मम किंचिन्न दुर्ल्भम् । इहामुत्र च कल्याणि सर्वकल्याणकारिणः

マヘーシャの恩寵により、我に得難きものは何一つない。吉祥なる者よ、この世においても来世においても、彼こそが一切の福徳を成すお方である。

Verse 72

इति श्रुत्वा वचः पत्युस्तस्य सा पतिदेवता । उवाच हृष्टवदना यदि देयो वरो मम

夫の言葉を聞くと、その貞節なる妻は喜びに顔を輝かせて言った。「もし私に願いが授けられるのなら……」

Verse 73

वरयोग्यास्मि चेन्नाथ नान्यं वरमहं वृणे । महेशसदृशं पुत्रं देहि माहेश्वरानव

主よ、もし私が御加護に値するなら、ほかの願いは求めません。マヘーシャに等しい御子を、マーヘーシュヴァラ（シヴァ派）の系譜の新芽としてお授けください。

Verse 74

इति तस्या वचः श्रुत्वा शुचिष्मत्याः शुचिव्रतः । क्षणं समाधिमाधाय हृ द्येतत्समचिंतयत्

その清らかな婦人の言葉を聞くと、清浄の誓いを守る者はしばし三昧に入り、胸の内でそれを思い巡らした。

Verse 75

अहो किमेतया तन्व्या प्रार्थितं ह्यतिदुर्लभम् । मनोरथपथाद्दूरमस्तुवा स हि सर्वकृत्

ああ、このほっそりした婦人の願いは、きわめて得難く成し難い。凡なる欲望の道をはるかに離れている。まことに彼（マヘーシャ）こそ万事の作者だからである。

Verse 76

तेनैवास्या मुखे स्थित्वा वाक्स्वरूपेण शंभुना । व्याहृतं कोऽन्यथाकर्तुमुत्सहेत भवेदिदम्

なぜなら、シャンブ自らが言葉そのものの姿となって彼女の口に宿り、これを告げたのだ。いったい誰がそれを別のものに変え得ようか。

Verse 77

ततः प्रोवाच तां पत्नीमेकपत्निव्रते स्थितः । विश्वानरमुनिः श्रीमानिति कांते भविष्यति

そのとき、ただ一人の妻に誓いを立てて堅く守る、光輝ある仙人ヴィシュヴァーナラは妻に告げた。「愛しき人よ、そのとおりになる。」

Verse 78

इत्थमाश्वास्य तां पत्नीं जगाम तपसे मुनिः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्काशीनाथोधितिष्ठति

かくして妻を慰めたのち、聖仙は苦行（タパス）のために旅立った――カ―シーの主、ヴィシュヴェーシュヴァラが自ら顕現して住まわれるその地へ。

Verse 79

प्राप्य वाराणसीं तूर्णं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । तत्याज तापत्रितयमपिजन्मशतार्जितम्

ヴァーラーナシーに速やかに至り、マニカルニカーを拝して、彼は三種の苦悩を捨て去った――たとえそれが幾百の生に積もったものであっても。

Verse 80

दृष्ट्वा सर्वाणि लिंगानि विश्वेश प्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुंडेषु वापीकूटसरःसु च

彼はあらゆるリンガを拝し、その中でも第一なるヴィシュヴェーシャを仰ぎ、またすべての聖なるクンダ（池）、井戸、堤、湖にて沐浴して、

Verse 81

नत्वा विनायकान्सर्वान्गौरीः सर्वाः प्रणम्य च । संपूज्य कालराजं च भैरवं पापभक्षणम्

すべてのヴィナーヤカに礼拝し、すべてのガウリーに敬礼し、さらにカーララージャと、罪を喰らうバイラヴァを正しく供養して、

Verse 82

दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च

ダンダナーヤカを首とするガナたちを努めて讃え、またアーディケーシャヴァを首とするケーシャヴァたちをも歓喜させて、

Verse 83

लोलार्कमुख्य सूर्यांश्च प्रणम्य च पुनः पुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतंद्रितः

ロ―ラールカを首とする太陽の聖所に幾度も礼拝し、怠ることなく、あらゆる聖なる渡し（ティールタ）にてピンダ（供養団子）を捧げた。

Verse 84

सहस्रभोजनाद्यैश्च यतीन्विप्रान्प्रतर्प्य च । महापूजोपचारैश्च लिंगान्यभ्यर्च्य भक्तितः

また、豊かな食施をはじめとする供養によってヤティとバラモンを満ち足らせ、さらに壮麗なプージャーの作法をもって、信愛のうちに諸リンガを礼拝した。

Verse 85

असकृच्चिन्तयामास किं लिंगं क्षिप्रसिद्धिदम् । यत्र निश्चलतामेति तपस्तनयकाम्यया

彼は幾度も思い巡らした。「いかなるリンガが速やかな成就を授けるのか。どこでタパス（苦行）によって、子を願うための揺るがぬ定住を得られるのか。」

Verse 86

श्रीमदोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । कालेशं वृद्धकालेशं कलशेश्वरमेव च

「輝けるオーンカーラナータか、それともクリッティヴァーセーシュヴァラか。カーレーシャ、ヴリッダカーレーシャ、あるいはまさしくカラシェーシュヴァラか。」

Verse 87

केदारेशं तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम् । ज्येष्ठेशं जंबुकेशं वा जैगीषव्येश्वरं तु वा

「あるいはケーダレーシャ、カーメーシャ、チャンドレーシャ、または三眼のトリローチャナ。あるいはジェーシュティヘーシャ、ジャンブケーシャ、またはジャイギーシャヴィエーシュヴァラか。」

Verse 88

दशाश्वमेधमीशानं द्रुमि चंडेशमेव च । दृक्केशं गरुडेशं च गोकर्णेशं गणेश्वरम्

あるいは、ダシャーシュヴァメーダ・イーシャーナ、ドルミ・チャンデーシャ、ドゥリッケーシャ、ガルデーシャ、ゴーカルネーシャ、またはガネーシュヴァラを礼拝する。

Verse 89

ढुंढ्याशागजसिद्धाख्यं धर्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्

（礼拝すべきは）Ḍhuṃḍhyāśāgajasiddhaと呼ばれるリンガ、またダルマ・イーシャ、ターラケーシュヴァラ、ナンディケーシャ、ニヴァーセーシャ、パトリーシャ、プリーティケーシュヴァラである。

Verse 90

पर्वतेशं पशुपतिं ब्रह्मेशं मध्यमेश्वरम् । बृहस्पतीश्वरं वाथ विभांडेश्वरमेव च

（礼拝すべきは）パルヴァテーシャ、パシュパティ、ブラフメーシャ、マディヤメーシュヴァラ、ブリハスパティーシュヴァラ、そしてヴィバーニデーシュヴァラである。

Verse 91

भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुत्तेशं तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्

あるいは（礼拝すべきは）バーラブーティーシュヴァラ、またはマハーラクシュミーシュヴァラ。さらにマルッテーシャ、モークシェーシャ、ガンゲーシャ、ナルマデーシュヴァラもまた。

Verse 92

मार्कंडं मणिकर्णीश रत्नेश्वरमथापि वा । अथवा योगिनीपीठं साधकस्यैव सिद्धिदम्

（礼拝すべきは）マールカンダ、マニカルニーシャ、そしてラトネーシュヴァラ。あるいはヨーギニーの座（ヨーギニー・ピータ）—修行者にまことに成就を授ける。

Verse 93

यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम् । अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव च

「（礼拝すべきは）ヤームネーシャ、ラーンガリーシャ、栄光に満ち遍在するヴィシュヴェーシュヴァラ、アヴィムクテーシュヴァラ、そしてヴィシャーラークシーシャである。」

Verse 94

व्याघ्रेश्वरं वराहेशं व्यासेशं वृषभध्वजम् । वरुणेशं विधीशं वा वसिष्ठेशं शनीश्वरम्

「（礼拝すべきは）ヴィヤーグレーシュヴァラ、ヴァラーヘーシャ、ヴィヤーセーシャ、牡牛の旗を掲げる主、ヴァルネーシャまたはヴィディーシャ、さらにヴァシシュテーシャとシャニーシュヴァラである。」

Verse 95

सोमेश्वरं किमिन्द्रेशं स्वर्लीनं संगमेश्वरम् । हरिश्चंद्रेश्वरं किं वा हरिकेशेश्वरं तु वा

「（礼拝すべきは）ソーメーシュヴァラ、あるいはインドレーシャ；スヴァルリーナ、サンガメーシュヴァラ；またはハリチャンドレーシュヴァラ；あるいはさらにハリケーシェーシュヴァラである。」

Verse 96

त्रिसंध्येशं महादेवमुपशांति शिवं तथा । भवानीशं कपर्दीशं कंदुकेशं मखेश्वरम्

「（礼拝すべきは）トリサンディエーシャ、マハーデーヴァ、ウパシャーンティ、そしてシヴァ；バヴァーニーシャ、カパルディーシャ、カンドゥケーシャ、マケーシュヴァラである。」

Verse 97

मित्रावरुणसंज्ञं वा किमेषामाशुपुत्रदम् । क्षणं विचार्य स मुनिरिति विश्वानरः सुधीः

「あるいは『ミトラーヴァルナ（Mitrāvaruṇa）』と呼ばれるのか。これらのうち、いずれが速やかに子を授けるのか。しばし思案して、賢き牟尼ヴィシュヴァーナラはこのように語った。」

Verse 98

आज्ञातं विस्मृतं तावत्फलितो मे मनोरथः । सिद्धैः संसेवितं लिंगं सर्वसिद्धिकरं परम्

かつて知りながら忘れていたが、いま我が願いは実を結んだ。この至上のリンガはシッダたちに奉仕され、あらゆる成就を授ける。

Verse 99

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य मनो निर्वृतिभाग्भवेत् । उद्घाटितं सदैवास्ते स्वर्गद्वारं हि यत्र वै

その場所は、ただ見るだけ、触れるだけで心が深い安らぎに満たされる。まことにそこには天界の門が常に開かれている。

Verse 100

दिवानिशं पूजनार्थं विज्ञाप्य त्रिदशेश्वरम् । पञ्चमुद्रे महापीठे सिद्धिदे सर्वजंतुषु

昼夜、神々の主に礼拝の許しを請い、名をパンチャムドラーという大いなる聖座にて供養すべし。そこは一切の生きとし生けるものに成就を授ける。

Verse 110

षण्मासात्सिद्धिमगमद्बहुनीराजनैरिह । किन्नरी हंसपद्यत्र भर्त्रा वेणुप्रियेण वै

ここにおいて、多くのアーラティを捧げ、彼女は六か月で成就を得た。キンナリーの名はハンサパダー、夫はヴェーヌプリヤである。

Verse 120

पंचगव्याशनो मासं मासं चांद्रायणव्रती । मासं कुशाग्रजलभुङ्मासं श्वसनभक्षणः

一か月はパンチャガヴャを食し、一か月はチャンドラーヤナの誓戒を守る。一か月はクシャ草の先から取った水を口にし、さらに一か月はただ息のみを「食」とする。

Verse 130

शब्दं गृह्णास्यश्रवास्त्वं हि जिघ्रेरघ्राणस्त्वं व्यंघ्रिरायासि दूरात् । व्यक्षः पश्येस्त्वं रसज्ञोप्यजिह्वः कस्त्वां सम्यग्वेत्त्यतस्त्वां प्रपद्ये

耳なくして音を聞き、鼻なくして香を嗅ぎ、足なくして遠くより来たり給う。眼なくして見、舌なくして味を知り給う。いかなる者が汝を正しく知り得ようか。ゆえに我は汝に帰依し奉る。

Verse 140

अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । अब्दं त्रिकालपठनात्कामदं शिवसंनिधौ

この功徳ある讃歌「アビラーシャーシュタカ」は、汝によって説き示された。もし一年のあいだ、日に三度、シヴァの御前にて誦するなら、願いを成就させるものとなる。

Verse 147

अब्दं जप्तमिदं स्तोत्रं पुत्रदं नात्र संशयः । इत्युक्त्वांतर्दधे बालः सोपि विप्रो गृहं गतः

「この讃歌を一年誦すれば、子を授ける。疑いはない。」そう言い終えると少年は姿を消し、そのバラモンもまた家へ帰って行った。