Adhyaya 2

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं सूत महाभाग रामेणाक्लिष्टकर्मणा । सेतुर्बद्धो नदीनाथे ह्यगाधे वरुणालये

聖仙たちは言った。「幸いなるスータよ、労なく業を成すラーマは、いかにして河々の主たる、底知れぬ大海—ヴァルナ（Varuṇa）の住処—の上に橋（セートゥ）を架けたのか。」

Verse 2

सेतौ च कति तीर्थानि गंधमादनपर्वते । एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि पौराणिकोत्तम

「セートゥ（Setu）とガンダマーダナ山（Gandhamādana）には、いくつのティールタ（聖なる沐浴の霊地）があるのですか。信心に満ちた私どものために、最上のプラーナ語りよ、どうかお説きください。」

Verse 3

श्रीसूत उवाच । रामेण हि यथासेतुर्निबद्धो वरुणालये । तदहं संप्रवक्ष्यामि युष्माकं मुनिपुंगवाः

聖スータは言った。「羅摩（ラーマ）がまことにヴァルナ（Varuṇa）の住処において橋を結び築いたその次第を、今ここに汝ら最勝の聖仙たちに、余すところなく語ろう。」

Verse 4

आज्ञया हि पितू रामो न्यवसद्दंडकानने । सीतालक्ष्मणसंयुक्तः पंचवट्यां समाहितः

父の命に従い、ラーマはシーターとラクシュマナを伴ってダンダカの森に住み、パンチャヴァティーにおいて心を鎮め、専念し、戒律を保っていた。

Verse 5

तस्मिन्निव सतस्तस्य राघवस्य महात्मनः । रावणेन हृता भार्या मारीचच्छद्मना द्विजाः

その地に大いなる魂のラガヴァが住していた折、マリーチャを用いた欺きによって、ラーヴァナがその妃をさらい去った。おお、二度生まれの者たちよ。

Verse 6

मार्गमाणो वने भार्यां रामो दशरथात्मजः । पंपातीरे जगा मासौ शोकमोहसमन्वितः

森にて妻を求め歩くダシャラタの子ラーマは、悲嘆と迷いに包まれつつ、パンパーの岸辺へと至った。

Verse 7

दृष्टवान्वानरं तत्र कंचिद्दशरथात्मजः । वानरेणाथ पृष्टोऽयं को भवानिति राघवः

そのとき、ダシャラタの子ラーマは一匹の猿を見た。猿はラ―ガヴァに問うた。「汝は何者か。」

Verse 8

आदितः स्वस्य वृत्तांत्तं तस्मै प्रोवाच तत्त्वतः । अथ राघवसंपृष्टो वानरः को भवानिति

彼は初めから自らの来歴を真実のままに語った。ついでラ―ガヴァが問うと、猿もまた「汝は何者か」と問われた。

Verse 9

सोपि विज्ञापयामास राघवाय महात्मने । अहं सुग्रीवसचिवो हनूमा न्नाम वानरः

彼もまた大いなる魂のラ―ガヴァに告げた。「我はスグリーヴァの臣、猿のハヌマーンなり。」

Verse 10

तेन च प्रेरितोऽभ्यागां युवाभ्यां सख्यमिच्छता । आगच्छतं तद्भद्रं वां सुग्रीवांतिकमाशु वै

彼（スグリーヴァ）に遣わされ、汝ら二人と友誼を結ばんと願いここに来た。ゆえに言う。「来たれ—汝らに吉祥あれ—速やかにスグリーヴァの御前へ。」

Verse 11

तथास्त्विति स रामो पि तेन साकं मुनीश्वराः । सुग्रीवांतिकमागप्य सख्यं चक्रेऽग्निसाक्षिकम्

「然らん」とラーマは言い、彼と共にスグリーヴァのもとへ赴いた。そこで火を証人として友誼を結んだ。

Verse 12

प्रतिजज्ञेऽथ रामोऽपि तस्मै वालिवधं प्रति । सुग्रीवश्चापि वै देह्याः पुनरानयनं द्विजाः

そのときラーマもまた、ヴァーリを討つことについて彼に誓いを立てた。さらにスグリーヴァも、失われたものを再び取り戻し、返還することを誓った――おお、二度生まれの者たちよ。

Verse 13

इत्येवं समयं कृत्वा विश्वास्य च परस्परम् । मुदा परमया युक्तौ नरेश्वरकपीश्वरौ

かくして盟約を結び、互いに信を置いたのち、人の王と猿の王とは、至上の歓喜に包まれて結ばれた。

Verse 14

आसाते ब्राह्मणश्रेष्ठा ऋष्यमूकगिरौ तथा । सुग्रीवप्रत्ययार्थं च दुंदुभेः कायमाशु वै

彼らはリシャムーカ山に留まった――おお、婆羅門の中の最勝者よ。さらにスグリーヴァの確信のため、ラーマはただちにドゥンドゥビの屍に取りかかった。

Verse 15

पादांगुष्ठेन चिक्षेप राघवो बहुयोजनम् । सप्तताला विनिर्भिन्ना राघवेण महात्मना

ラーヴァガは足の親指でそれを幾多のヨージャナの彼方へと投げ飛ばし、さらに大いなる魂のラーヴァガは七本のターラ樹を貫き通した。

Verse 16

ततः प्रीतमना वीरः सुग्रीवो राममब्रवीत् । इंद्रादिदेवताभ्योऽपि नास्ति राघव मे भयम्

そのとき、心より喜んだ勇士スグリーヴァはラーマに言った。「おおラーヴァガよ、もはや我に恐れはない――インドラをはじめ諸天に対してさえも。」

Verse 17

भवान्मित्रं मया लब्धो यस्मादति पराक्रमः । अहं लंकेश्वरं हत्वा भार्यामानयितास्मि ते

汝を盟友として得た。汝の武勇は並外れている。われはランカーの主を討ち、汝の妻を連れ戻そう。

Verse 18

ततः सुग्रीवसहितो रामचंद्रो महाबलः । सलक्ष्मणो ययौ तूर्णं किष्किंधां वालिपालिताम्

それから大いなる力をもつラーマチャンドラは、スグリーヴァとラクシュマナを伴い、ヴァーリに守られた都キシュキンダーへと急ぎ進んだ。

Verse 19

ततो जगर्ज सुग्रीवो वाल्यागमनकांक्षया । अमृष्यमाणो वाली च गर्जितं स्वानुजस्य वै

そのときスグリーヴァは、ヴァーリの出現を求めて咆哮した。ヴァーリもまた耐えがたく、実弟である弟の咆哮を聞いた。

Verse 20

अंतःपुराद्विनिष्क्रम्य युयुधेऽवरजेन सः । वालिमुष्टिप्रहारेण ताडितो भृशविह्वलः

奥宮から出て、彼は弟と戦った。ヴァーリの拳の一撃を受け、ひどく打ち震え、苦悶した。

Verse 21

सुग्रीवो निर्गतस्तूर्णं यत्र रामो महाबलः । ततो रामो महाबाहुस्सुग्रीवस्य शिरोधरे

スグリーヴァは素早く、偉力あるラーマのもとへ退いた。すると強き腕をもつラーマは、スグリーヴァの首・頭のあたりに、

Verse 22

लतामाबध्य चिह्नं तु युद्धायाचोदयत्तदा । गर्जितेन समाहूय सुग्रीवो वालिनं पुनः

蔓草を目印として結び、それから戦いへと促した。轟く咆哮で再び呼び集め、スグリーヴァはヴァーリンをもう一度呼んだ。

Verse 23

रामप्रेरणया तेन बाहुयुद्धमथाकरोत् । ततो वालिनमाजघ्ने शरेणैकेन राघवः

ラーマの促しにより、彼は腕力の近接戦に入った。するとラグハヴァはただ一本の矢でヴァーリンを討ち倒した。

Verse 24

हते वालिनि सुग्रीवः किष्किंधां प्रत्यपद्यत । ततो वर्षास्वतीतासु सुग्रीवो वानराधिपः

ヴァーリンが討たれると、スグリーヴァはキシュキンダーを取り戻した。やがて雨季が過ぎ、ヴァーナラの王スグリーヴァは、

Verse 25

सीतामानयितुं तूर्णं वानराणां महाचमूम् । समादाय समागच्छदंतिकं नृपपुत्रयोः

シーターを速やかに連れ戻すため、彼はヴァーナラの大軍を集め、二人の王子のもとへ近づいた。

Verse 26

प्रस्थापयामास कपीन्सीतान्वेषणकांक्षया । विदितायां तु वैदेह्या लंकायां वायुसूनुना

シーター探索を願って、彼は猿たちを派遣した。やがて風の子によって、ヴァイデーヒーがランカーにいると知られたとき、

Verse 27

दत्ते चूडामणौ चापि राघवो हर्षशोकवान् । सुग्रीवेणानुजेनापि वायुपुत्रेण धीमता

頂の宝珠が手渡されると、ラ―ガヴァ（ラーマ）は歓喜と悲嘆とに満たされた――それを携えて来たのは、スグリーヴァの弟にして、風神ヴァーユの賢き子ハヌマーンであった。

Verse 28

तथान्यैः कपिभिश्चैव जांबवन्नलमुख्यकैः । अन्वीयमानो रामोऽसौ मुहूर्तेऽभिजिति द्विजाः

かくして、他の猿たちにも伴われ、ことにジャンバヴァーンとナラを主として、ラーマは進み行った。おお二度生まれの者たちよ、吉祥なるアビジット・ムフールタの刻に。

Verse 29

विलंघ्य विविधा न्देशान्महेंद्रं पर्वतं ययौ । चक्रतीर्थं ततो गत्वा निवासमकरोत्तदा

さまざまな国土を越えて、彼はマヘーンドラ山へ赴いた。さらにチャクラティールタへ行き、その時そこに住まいを定めた。

Verse 30

तत्रैव तु स धर्मात्मा समागच्छद्विभीषणः । भ्राता वै राक्षसेंद्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह

その地に、義なる心をもつヴィビーシャナが到来した――羅刹の王（ラーヴァナ）の弟であり、四人の大臣を伴っていた。

Verse 31

प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महात्मना । सुग्रीवस्य तु शंकाऽभूत्प्रणिधिः स्यादयं त्विति

大いなる御心のラーマは、歓迎の言葉をもって彼を受け入れた。だがスグリーヴァには疑いが起こった――「これは密偵ではあるまいか」と。

Verse 32

राघवस्तस्य चेष्टाभिः सम्यक्स्वचरितैर्हितैः । अदुष्टमेनं दृष्ट्वैव तत एनमपूजयत्

その振る舞いが正しく益あり、善き品性にかなうと見て、ラाघヴァは彼に悪意なきことを悟り、ただちにこれを敬い礼を尽くした。

Verse 33

सर्वराक्षसराज्ये तमभ्यषिंचद्विभीषणम् । चक्रे च मंत्रिप्रवरं सदृशं रविसूनुना

彼はヴィビーシャナをラークシャサ全王国の王として灌頂し、さらに日神の子（スグリーヴァ）がしたように、ふさわしく徳ある最上の大臣を任じた。

Verse 34

चक्रतीर्थं समासाद्य निवसद्रघुनंदनः । चिंतयन्राघवः श्रीमान्सुग्रीवादीनभाषत

チャクラティールタに到り、ラグ族の歓喜たる御方はそこに留まった。光輝あるラाघヴァは思案しつつ、スグリーヴァらに語りかけた。

Verse 35

मध्ये वानरमु ख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः । उपायः को नु भवतामेतत्सागरलंघने

ヴァーナラの名だたる首領たちのただ中で、彼は時宜にかなった言葉を告げた。「この大海を渡るため、そなたらはいかなる方策を立てるのか。」

Verse 36

इयं च महती सेना सागरश्चापि दुस्तरः । अंभोराशिरयं नीलश्चंचलोर्म्मिसमाकुलः

「この軍勢はまことに大いなるもの、しかも海は渡り難い。青き水の広がりは落ち着かず、揺れ動く波が満ちている。」

Verse 37

उद्यन्मत्स्यो महानक्रशंखशुक्तिसमाकुलः । क्वचिदौर्वानलाक्रांतः फेनवानतिभीषणः

大海は跳ねる魚にうねり、巨大な鰐や法螺貝・牡蠣が入り乱れて満ちていた。ところどころでは聖仙（リシ）の海底の火に捉えられたかのように泡立ち、見る者を震え上がらせるほど恐ろしかった。

Verse 38

प्रकृष्टपवनाकृष्टनीलमेघसमन्वितः । प्रलयांभोधरारावः सारवाननिलोद्धतः

烈しい風に駆られ、大海には濃い藍の雲が寄り添っていた。その轟きは、時の終わりのプララヤの雲が放つ雷鳴のごとく、強大な勢いでうねり、疾風に鞭打たれて荒れ狂った。

Verse 39

कथं सागरमक्षोभ्यं तरामो वरुणा लयम् । सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणां महौजसाम्

「どうしてこの揺るがぬ大海――ヴァルナの住処――を渡れるのか。しかも我らは、強大な気力を備えたヴァーナラの軍勢に皆、取り囲まれているのだ。」

Verse 40

उपायैरधिगच्छामो यथा नदनदीपतिम् । कथं तरामः सहसा ससैन्या वरुणालयम्

「正しい手立てによって、川と流れの主に至ろう。軍勢を伴ったまま、どうして急にヴァルナの住処を渡り切れるだろうか。」

Verse 41

शतयोजनमायातं मनसापि दुरासदम् । अतो नु विघ्ना बहवः कथं प्राप्या च मैथिली

「我らは百ヨージャナを来たが、それでもこの（海）は思いのうちにさえ越え難い。ゆえに障りは多い。では、いかにしてマイティリーに到達できようか。」

Verse 42

कष्टात्कष्टतरं प्राप्ता वयमद्य निराश्रयाः । महाजले महावाते समुद्रे हि निराश्रये

苦難よりさらに深き苦難へと落ち、今日われらは拠り所を失った――広大なる水、荒れ狂う風、この庇護なき大海のただ中で。

Verse 43

उपायं कं विधास्यामस्तरणार्थं वनौकसाम् । राज्याद्भ्रष्टो वनं प्राप्तो हृता सीता मृतः पिता

森に住む者ら、我らの同盟者を渡らせるため、いかなる策を講ずべきか。国を追われて森に至り、シーターは奪われ、父は逝った。

Verse 44

इतोऽपि दुःसहं दुःखं यत्सागरविलंघनम् । धिग्धिग्गर्जितमंभोधे धिगेतां वारिराशिताम्

これにも増して耐え難き苦しみは、大海を越えねばならぬこと。恥じよ、その轟きよ、海よ！恥じよ、この果てなき水の塊よ！

Verse 45

कथं तद्वचनं मिथ्या महर्षेः कुम्भजन्मनः । हत्वा त्वं रावणं पापं पवित्रे गंधमादने । पापोपशमनायाशु गच्छस्वेति यदीरितम्

壺より生まれし大聖アガスティヤの御言葉が、どうして虚ろであろうか。彼はこう宣した――「罪深きラーヴァナを討ち果たしたなら、罪障を速やかに鎮めるため、清浄なるガンダマーダナへ急ぎ往け」と。

Verse 46

श्रीसूत उवाच । इति रामवचः श्रुत्वा सुग्रीवप्रमुखास्तदा

聖スータは語った。「ラーマのこの言葉を聞くや、その時、スグリーヴァを頭として一同は……」

Verse 47

ऊचुः प्रांजलयः संर्मे राघवं तं महाबलम् । नौभिरेनं तरिष्यामः प्लवैश्च विविधैरिति

彼らは合掌して、偉力のラाघヴァに真心より申し上げた。「我らは舟と、さまざまな筏とによってこの海を渡りましょう。」

Verse 48

मध्ये वानरकोटीनां तदोवाच विभीषणः । समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुमर्हति

そのとき、無数のヴァーナラのただ中でヴィビーシャナが言った。「ラाघヴァ王は大海に帰依し、庇護を求めるべきである。」

Verse 49

खनितः सागरैरेष समुद्रो वरुणालयः । कर्तुमर्हति रामस्य तज्ज्ञातेः कार्यमंबुधिः

「この大海はヴァルナの住処、かつてサーガラの王たちが掘り開いたもの。ゆえに海は、ラーマの正当なる意志と権利を認め、その御業を成就すべきである。」

Verse 50

विभीषणेनैवमुक्तो राक्षसेन विपश्चिता । सांत्वयन्राघवः सर्वान्वानरानिदमब्रवीत्

賢き羅刹ヴィビーシャナにこのように告げられると、ラाघヴァはすべてのヴァーナラを慰め、次の言葉を述べた。

Verse 51

शतयोजन विस्तारमशक्ताः सर्ववानराः । तर्तुं प्लवोडुपैरेनं समुद्रमतिभीषणम्

筏や小舟をもってしても、百ヨージャナに広がるこの恐るべき大海を、すべてのヴァーナラは渡り切ることができなかった。

Verse 52

नावो न संति सेनाया बह्व्या वानरपुंगवाः । वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत्

この広大な軍勢に足る舟はない、ヴァーナラの雄たちよ。しかも、商人たちに害を及ぼすようなやり方で、私のような者がどうして進めようか。

Verse 53

विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेषु वा परः । प्लवोडुपप्रतारोऽतो नैवात्र मम रोचते

さらに我らの軍は広く散っている。敵は隙間の弱点を衝くであろう。ゆえに筏や小舟で渡ることは、ここでは私の望むところではない。

Verse 54

विभीषेणोक्तमे वेदं मोदते मम वानराः । अहं त्विमं जलनिधिमुपास्ये मार्गसिद्धये

ヴィビーシャナの言葉に、我がヴァーナラたちは喜んでいる。だが私は、この尊き海の主を礼拝し、道が成就するよう祈ろう。

Verse 55

नो चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्येनमहं तदा । महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः

もし道を示さぬなら、私は彼――海――を焼き尽くそう。大いなる抗しがたい武器をもって、猛き火と風に燃え輝かせて。

Verse 56

इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः । प्रतिशिश्ये जलनिधिं विधिवत्कुशसंस्तरे

そう語り終えると、ラाघヴァはサウミトリーと共にアーチャマナ（浄めの作法）を行い、規定に従ってクシャ草の床に、海に向かって横たわった。

Verse 57

तदा रामः कुशा स्तीर्णे तीरे नदनदीपतेः । संविवेश महाबाहुर्वेद्यामिव हुताशनः

そのとき、強大な腕をもつラーマは、川々の主の岸辺に、クシャ草を敷いた床の上に横たわった――祭壇に安住する聖火のごとく。

Verse 58

शेषभोगनिभं बाहुमुपधाय रघूद्वहः । दक्षिणो दक्षिणं बाहुमुपास्ते मकरालयम्

ラグ族の最勝者は、シェーシャの巻いた頭巾にも似た腕を枕として当て、南に向かって横たわり、マカラの住処たる大海を恭しく礼拝した。

Verse 59

तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले । नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽतिचक्रमुः

クシャ草を敷いた大地にラーマが眠るあいだ、誓戒の規律に怠りなく心を澄ませて、三つの夜が過ぎ去った。

Verse 60

स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मतत्परः । उपास्तेस्म तदा रामः सागरं मार्गसिद्धये

そこで三夜を過ごし、ダルマに専心し、戒行をもってヤジュニャを修するかのように、ラーマは渡行成就のため大海を礼拝した。

Verse 61

न च दर्शयते मन्दस्तदा रामस्य सागरः । प्रयतेनापि रामेण यथार्हमपि पूजितः

しかし大海はなおも応えず、ラーマに姿を現さなかった。ラーマが力を尽くし、相応しく法にかなって供養し礼拝したにもかかわらず。

Verse 62

तथापि सागरो रामं न दर्शयति चात्मनः । समुद्राय ततः क्रुद्धो रामो रक्तांतलोचनः

それでも大海はラーマに自らの姿を示さなかった。するとラーマは目尻を赤く染め、海に向かって憤怒した。

Verse 63

समीपवर्तिनं चेदं लक्ष्मणं प्रत्यभाषत । अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैर्मकरैर्वरुणालयम्

近くに立つラクシュマナに語りかけた。「今日、我が矢でマカラを貫き、ヴァルナの住処たる大海を……」

Verse 64

निरुद्धतोयं सौमित्रे करिष्यामि क्षणादहम् । सशंखशुक्ताजालं हि समीनमकरं शनैः

「サウミトリーよ、たちまちその水を封じよう。やがて海は、貝殻と法螺貝の群れとなり、魚とマカラまでもが露わになる。」

Verse 66

असमर्थं विजानाति धिक्क्षमामीदृशे जने । न दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः

「我を無力と見なすとは――かかる者、恥を知れ。宥和の言葉を尽くしても、大海は我に自らの姿を示さぬ。」

Verse 67

चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान् । सागरं शोषयिष्यामि पद्भ्यां यांतु प्लवंगमाः

「サウミトリーよ、我が弓を持て。毒蛇にも似た矢をも携えよ。大海を干し尽くす――ヴァーナラたちは徒歩で進め。」

Verse 68

एनं लंघितमर्यादं सहस्रोर्मिसमाकुलम् । निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्

「この大海は、あらゆる境を踏み越え、千の波に乱れ騒ぐ。われは矢をもってその自制を奪い、ヴァルナの住処すら無法の境とならしめよう。」

Verse 69

अद्य बाणैरमोघास्त्रैर्वारिधिं परिशोषये । क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः

「今日、外れぬ無敵の矢をもって海を干し尽くしてみせる。この鰐の棲み処は、忍耐により自らを抑えるこの我を、侮ってよい者と見なしている。」

Verse 70

एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधपर्याकुलेक्षणः । रामो बभूव दुर्धर्षस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः

そう言い終えると、弓を手にし、怒りに乱れた眼を燃やすラーマは、トリプラを滅したシヴァのごとく、近づき難い無敵の姿となった。

Verse 71

आकृष्य चापं कोपेन कम्पयित्वा शरैर्जगत् । मुमोच विशिखानुग्रांस्त्रिपुरेषु यथा भवः

怒りに弓を引き絞り、矢の威で世界を震わせて、彼は猛き矢束を放った。まさにバヴァ（シヴァ）がトリプラに向けたように。

Verse 72

दीप्ता बाणाश्च ये घोरा भासयन्तो दिशो दश । प्राविशन्वारिधेस्तोयं दृप्तदानवसंकुलम्

燃え立つ恐るべき矢は十方を照らしつつ、大海の水へと突き入った。その水は、驕れるダーナヴァたちで満ちていた。

Verse 73

समुद्रस्तु ततो भीतो वेपमानः कृतांजलिः । अनन्यशरणो विप्राः पाता लात्स्वयमुत्थितः

そのとき海は恐れおののき、震えながら合掌して—ほかに帰依するところなく、婆羅門たちよ—自らパーターラ（地下界）より起き上がった。

Verse 74

शरणं राघवं भेजे कैवल्यपदकारणम् । तुष्टाव राघवं विप्रा भूत्वा शब्दैर्मनोरमैः

彼はラ―ガヴァに帰依した。カイヴァリヤ（解脱）の境地をもたらす根本の御方に。ついで、婆羅門たちよ、耳に麗しい言葉でラ―ガヴァを讃嘆した。

Verse 76

समुद्र उवाच । नमामि ते राघव पादपंकजं सीतापते सौख्यद पादसेवनात् । नमामि ते गौतमदारमोक्षजं श्रीपादरेणुं सुरवृन्दसेव्यम्

海は言った。「ラ―ガヴァよ、シーターの主よ、あなたの蓮華の御足に礼拝いたします。御足への奉仕は安楽と福徳を授けるゆえに。さらに、神々の群れに仕えられる御足の聖なる塵に礼拝いたします。それはガウタマの妻が呪いより解き放たれた因として名高いものです。」

Verse 77

रामराम नमस्यामि भक्तानामिष्टदायिनम् । अवतीर्णो रघुकुले देवकार्यचिकीर्षया

「ラーマ、ラーマ。信愛の者たちの願いを叶える御方よ、あなたに礼拝します。あなたは神々の御業を成就せんとして、ラグ族に降誕されました。」

Verse 78

नारायणमनाद्यंतं मोक्षदं शिवमच्युतम् । रामराम महाबाहो रक्ष मां शरणागतम्

「（あなたは）ナーラーヤナ、始めも終わりもなく、解脱を授け、吉祥にして不滅の御方。ラーマ、ラーマ、偉大なる腕の主よ、帰依して来たこの私をお護りください。」

Verse 79

कोपं संहर राजेंद्र क्षमस्व करुणालय । भूमिर्वातो वियच्चापो ज्योतींषि च रघूद्वह

憤りを収めよ、王の中の王よ。赦したまえ、慈悲の住処よ。大地と風と虚空と水と、光り輝く星々はそれぞれの本性に安住する、ラグ族の最勝者よ。

Verse 80

यत्स्वभावानि सृष्टानि ब्रह्मणा परमेष्ठिना । वर्तंते तत्स्वभा वानि स्वभावो मे ह्यगाधता

梵天なる至上の配剤者が創りたまいし諸々の本性に従い、衆生はその本性のままに行ずる。されど我が本性は、まことに測りがたく、容易には変わらぬ。

Verse 81

विकारस्तु भवेद्गाध एतत्सत्यं वदाम्यहम् । लोभात्कामाद्भयाद्वापि रागाद्वापि रघूद्वह

されど本性の乱れは、深くして恐るべきものとなり得る—これぞ我が真実の言葉。貪り、欲、恐れ、あるいは執着より起ころうとも、ラグ族の最勝者よ。

Verse 82

न वंशजं गुणं हातुमुत्सहेयं कथंचन । तत्करिष्ये च साहाय्यं सेनायास्तरणे तव

我が一族に受け継がれし徳を、いかなる形でも捨て去ることはできぬ。ゆえに、汝の軍勢が渡るための助力をなそう。

Verse 83

इत्युक्तवन्तं जलधिं रामोऽवादीन्नदीपतिम् । ससैन्योऽहं गमि ष्यामि लंकां रावणपालिताम्

海がかく語り終えると、ラーマは水の主に告げた。「我は軍勢とともに、ラーヴァナに守られるランカーへ赴かん。」

Verse 84

तच्छोषमुपयाहि त्वं तरणार्थं ममाधुना । इत्युक्तस्तं पुनः प्राह राघवं वरुणालयः

「今すぐその干上がった渡り口へ来よ、我を渡るために。」そう告げると、ヴァルナの住処たる大海は、再びラाघヴァに語りかけた。

Verse 85

शृणुष्वाव हितो राम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर । यद्याज्ञया ते शुष्यामि ससैन्यस्य यियासतः

聞け、ラーマよ、汝の安寧のために。聞き終えたなら、なすべきことを行え。もし汝の命により、渡ろうとする軍勢のために我が干上がるべきならば……

Verse 87

अस्ति ह्यत्र नलोनाम वानरः शिल्पिसंमतः । त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः

ここにまことにナラという名のヴァーナラがいる。工匠たちに称えられる者だ。カクッツタの裔よ、彼はトヴァシュトリ（ヴィシュヴァカルマン）の力ある子である。

Verse 88

स यत्काष्ठं तृणं वापि शिलां वा क्षेप्स्यते मयि । सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति

彼が我に投げ入れる木であれ草であれ、あるいは石であれ、すべてを我は支えよう。それが汝の橋となる。

Verse 89

सेतुना तेन गच्छ त्वं लंकां रावणपालि ताम् । उक्त्वेत्यंतर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह

「その橋によって、ラーヴァナの治めるランカーへ行け。」そう言い終えると、彼（大海）は姿を消し、ラーマはそれからナラに語りかけた。

Verse 90

कुरु सेतुं समुद्रे त्वं शक्तो ह्यसि महामते । तदाऽब्रवीन्नलो वाक्यं रामं धर्मभृतां वरम्

「大海に橋を架けよ――大いなる心の者よ、汝はまことに成し得る。」そのときナラは、ダルマを護る者の中で最勝のラーマに、かく言葉を告げた。

Verse 91

अहं सेतुं विधास्यामि ह्यगाधे वरुणालये । पित्रा दत्तवरश्चाहं सामर्थ्ये चापि तत्समः

「我はこの測り知れぬヴァルナの住処、海に橋を築かん。我もまた父より恩寵を授かり、力においてその神なる技に等しい。」

Verse 92

मातुर्मम वरो दत्तो मन्दरे विश्वक र्मणा । शिल्पकर्मणि मत्तुल्यो भविता ते सुतस्त्विति

「マンダラ山にて、ヴィシュヴァカルマンは我が母に恩寵を授けた――『汝の子は工芸と造営の業において我に等しからん』と。」

Verse 93

पुत्रोऽहमौरसस्तस्य तुल्यो वै विश्वकर्मणा । अद्यैव कामं बध्नंतु सेतुं वानरपुं गवाः

「我は彼の嫡子にして、まことにヴィシュヴァカルマンに等しい。ゆえにヴァーナラの勇士らよ、望むままに橋を結び合わせよ――今日ただちに成し遂げよ。」

Verse 94

ततो रामनिसृष्टास्ते वानरा बलवत्तराः । पर्वतान्गिरिशृंगाणि लतातृणमहीरुहान्

それからラーマに遣わされた力強きヴァーナラたちは、山々とその峰々を集め、さらに蔓草・草木・樹々をもかき集めた。

Verse 95

समाजह्रुर्महाकाया गरुडानिलरंहसः । नलश्चक्रे महासेर्तुमध्ये नदनदीपतेः

その巨躯の者たちは、ガルダと風のごとく迅くそれらを集め合わせた。さらにナラは、河々の主たる大海のただ中に、偉大なるセートゥ（聖なる橋）を築いた。

Verse 96

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम् । जानकीरमणो रामः सेतुमेवमकारयत्

かくして、ジャーナキーの愛しきラーマはセートゥを造らせた。幅は十ヨージャナ、長さは百ヨージャナであった。

Verse 97

नलेन वानरेन्द्रेण विश्वकर्मसुतेन वै । तमेवं सेतुमासाद्य रामचन्द्रेण कारितम्

そのセートゥは、かくして到りて堅く据えられ、ラーマチャンドラによって造られた。造営を担ったのは、ヴァーナラの王にして、まことにヴィシュヴァカルマンの子なるナラである。

Verse 98

सर्वे पातकिनो मर्त्या मुच्यन्ते सर्वपातकैः । व्रतदान तपोहोमैर्न तथा तुष्यते शिवः

あらゆる罪ある人間は、そこで一切の罪より解き放たれる。誓願・布施・苦行・護摩の火供をもってしても、シヴァはこの聖なる功徳ほどには歓喜されない。

Verse 99

सेतुमज्जनमात्रेण यथा तुष्यति शंकरः । न तुल्यं विद्यते तेजोयथा सौरेण तेजसा

セートゥにただ沐浴するだけで、シャンカラはこの上なく歓喜される。その光輝に等しい光輝はなく、太陽の輝きに比肩するものがないのと同じである。

Verse 100

सेतुस्नानेन च तथा न तुल्यं विद्यते क्वचित् । तत्सेतुमूलं लंकायां यत्ररामो यियासया

セートゥにて聖なる沐浴を行うことに比べうるものは、いずこにもない。そのセートゥの根はランカーの方にあり、渡ろうと志したラーマが堅き決意をもって進み出た場所である。

Verse 101

वानरैः सेतुमारेभे पुण्यं पाप प्रणाशनम् । तद्दर्भशयनं नाम्ना पश्चाल्लोकेषु विश्रुतम्

ヴァーナラたちがセートゥの築造を始めたとき、罪を滅する聖なる功徳の地（行）が現れた。のちにそれは諸世界に「ダルバシャヤナ（Darbhaśayana）」の名で知られた。

Verse 102

एवमुक्तं मया विप्राः समुद्रे सेतुबंधनम् । अत्र तीर्थान्यनेकानि संति पुण्यान्यनेकशः

かくして、ブラーフマナたちよ、海上にセートゥを結び築いたことを私は語った。ここには多くのティールタ（聖地）があり、功徳ある霊場が豊かに満ちている。

Verse 103

न संख्यां नामधेयं वा शेषो गणयितुं क्षमः । किं त्वहं प्रब्रवीम्यद्य तत्र तीर्थानि कानिचित्

セーシャ（Śeṣa）でさえ、その数を数え尽くし、名をことごとく述べることはできない。それでも今日、そこにあるティールタのいくつかを私は宣言しよう。

Verse 104

चतुर्विंशति तीर्थानि संति सेतौ प्रधानतः । प्रथमं चकतीर्थं स्याद्वेतालवरदं ततः

セートゥには主として二十四のティールタがある。第一はチャカ・ティールタ（Caka-tīrtha）といい、次にヴェーターラ・ヴァラダ（Vetāla-varada）—ヴェーターラが恩寵を授けるティールタ—が来る。

Verse 105

ततः पापविनाशार्थं तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् । ततः सीतासरः पुण्यं ततो मंगलतीर्थकम्

次に、諸世界において罪を滅することで名高いティールタがある。続いて聖なるシーター・サラス、さらに吉祥なるマンガラ・ティールタがある。

Verse 106

ततः सकलपापघ्नी नाम्ना चामृतवापिका । ब्रह्मकुण्डं ततस्तीर्थं ततः कुंडं हनूमतः

次に「アムリタ・ヴァーピカー」があり、また「サカラ・パーパ・グニー」—一切の罪を滅するもの—とも呼ばれる。続いて聖なるブラフマー・クンダ、さらにハヌマーンのクンダがある。

Verse 107

आगस्त्यं हि ततस्तीर्थं रामतीर्थ मतः परम् । ततो लक्ष्मणतीर्थं स्याज्जटातीर्थमतः परम्

それからアガスティヤ・ティールタがあり、その先には至上とされるラーマ・ティールタがある。次いでラクシュマナ・ティールタ、さらにジャター・ティールタが続く。

Verse 108

ततो लक्ष्म्याः परं तीर्थमग्नितीर्थमतः परम् । चक्रतीर्थं ततः पुण्यं शिवतीर्थमतः परम्

次にラクシュミーの至上のティールタがあり、その後にアグニ・ティールタがある。さらに聖なるチャクラ・ティールタ、そしてシヴァ・ティールタが続く。

Verse 109

ततः शंखाभिधं तीर्थं ततो यामुनतीर्थकम् । गंगातीर्थं ततः पश्चाद्गयातीर्थमनन्तरम्

次にシャンクハと呼ばれるティールタがあり、続いてヤームナー・ティールタがある。その後にガンガー・ティールタが来て、ただちにガヤー・ティールタが続く。

Verse 110

ततः स्यात्कोटितीर्थाख्यं साध्यानाममृतं ततः । मानसाख्यं ततस्तीर्थं धनुष्कोटिस्ततः परम्

その後に、コーティティールタ（Koṭitīrtha）と呼ばれる聖なる渡しがあり、次いで「サーディヤたちの甘露」がある。さらにマーナサ（Mānasa）というティールタがあり、その彼方にダヌシュコーティ（Dhanuṣkoṭi）がある。

Verse 111

प्रधानतीर्थान्येतानि महापापहराणि च । कथितानि द्विजश्रेष्ठास्सेतुमध्यगतानि वै

これらは主要なるティールタであり、甚大な罪さえも滅する。最勝の二度生まれよ、まことにセートゥ（Setu）の域内にあるものとして、汝らに説き示された。

Verse 112

यथा सेतुश्च बद्धोऽभूद्रामेण जलधौ महान् । कथितं तच्च विप्रेन्द्राः पुण्यं पापहारं तथा

大いなるセートゥが、海においてラーマ（Rāma）によって築かれた次第—これもまた、婆羅門の最勝者たちよ、語り示された。さらに、罪を除くその功徳も同様に。

Verse 113

यच्छ्रुत्वा च पठित्वा च मुच्यते मानवो भुवि

これを聞き、また誦するならば、この世にある人は解き放たれる。

Verse 114

अध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । सो नंतमाप्नोति जयं परत्र पुनर्भवक्लेशमसौ न गच्छेत्

婆羅門の主たちよ、この章を誦する者、あるいは信愛をもってこれを聴く者は、彼岸において尽きることなき勝利を得て、再生を重ねる苦しみへと再び赴くことはない。

Verse 816

अन्येऽप्याज्ञापयिष्यंति मामेवं धनुषो बलात् । उपायमन्यं वक्ष्यामि तरणार्थं बलस्य ते

また他の者たちも、弓の力を頼みとしてこのように私に命じるであろう。汝の軍勢のため、渡るための別の手立てを我は語ろう。