Adhyaya 11

Verse 1

सूत उवाच । पिंगला नाम या वेश्या मया पूर्वमुदाहृता । शिवभक्तार्चनात्पुण्यात्त्यक्त्वा पूर्वकलेवरम्

スータは語った。先に述べたピンガラー（Piṅgalā）という名の遊女は、シヴァの帰依者たちを礼拝した功徳によって、以前の身体を捨て去った。

Verse 2

चन्द्रांगदस्य सा भूयः सीमंतिन्यामजायत । रूपौदार्यगुणोपेता नाम्ना वै कीर्तिमालिनी

彼女は再びチャンドラ―ンガダ（Candrāṅgada）の妻として生まれ、美と寛大さと徳を備え、名をキールティマーリニー（Kīrtimālinī）と呼ばれた。

Verse 3

भद्रायुरपि तत्रैव राजपुत्रो वणिक्पतेः । ववृधे सदने भानुः शुचाविव महातपाः

その地でバドラーユもまた、王子として、その商主の家に育った。澄みわたる季節に日輪が増し輝くように、彼は大いなる光彩を放って成長した。

Verse 4

तस्यापि वैश्यनाथस्य कुमारस्त्वेक उत्तमः । स नाम्ना सुनयः प्रोक्तो राजसूनोः सखाऽभवत्

そのヴァイシャの長にもまた、ひとりのすぐれた息子がいた。名をスナヤといい、王子の友となった。

Verse 5

तावुभौ परमस्निग्धौ राजवैश्यकुमारकौ । चित्रक्रीडावुदारांगौ रत्नाभरणमंडितौ

その二人の少年――王子と商人の子――はきわめて親愛で、さまざまな遊戯を楽しみ、姿かたちも気高く、宝玉の飾りで身を荘厳していた。

Verse 6

तस्य राजकुमारस्य ब्राह्मणैः स वणिक्पतिः । संस्कारान्कारयामास स्वपुत्रस्यापि विस्तरात्

その王子のために、商主はブラーフマナたちにサンスカーラ（通過儀礼）を執り行わせた。自らの子にもまた、ことごとく正しく、詳しく行わせた。

Verse 7

काले कृतोपनयनौ गुरुशुश्रूषणे रतौ । चक्रतुः सर्वविद्यानां संग्रहं विनयान्वितौ

時至って二人はウパナヤナの入門を受け、師（グル）への奉仕に励み、謙虚さを備えて、あらゆる学芸の総集を修めた。

Verse 8

अथ राजकुमारस्य प्राप्ते षोडशहायने । स एव ऋषभो योगी तस्य वेश्मन्युपाययौ

王子が十六歳に達したとき、そのままの聖仙――ヨーギーのリシャバ（Ṛṣabha）が彼の御殿へと来臨した。

Verse 9

सा राज्ञी स कुमारश्च शिवयोगिनमागतम् । मुहुर्मुहुः प्रणम्योभौ पूजयामासतुर्मुदा

王妃と王子は、シヴァのヨーギーの来臨を見て、幾度も礼拝し、二人そろって喜びのうちに供養し敬った。

Verse 10

ताभ्यां च पूजितः सोऽथ योगीशो हृष्टमानसः । तं राजपुत्रमुद्दिश्य बभाषे करुणार्द्रधीः

二人に供養されて、ヨーギーたちの主は心より歓喜し、慈悲に潤う思いをもって王子に向かい語り始めた。

Verse 11

शिवयोग्युवाच । कच्चित्ते कुशलं तात त्वन्मातुश्चाप्यनामयम् । कच्चित्त्वं सर्वविद्यानामकार्षीश्च प्रतिग्रहम्

シヴァのヨーギーは言った。「わが子よ、つつがなくあるか。母君もまた病なく安らかか。あらゆる学芸の教えを、しかるべく受け取ったか。」

Verse 12

कच्चिद्गुरूणां सततं शुश्रूषातत्परो भवान् । कच्चित्स्मरसि मां तात तव प्राणप्रदं गुरुम्

「師たちへの奉仕に、常に心を尽くしているか。わが子よ、覚えているか――そなたに命を授けた師、わたしのことを。」

Verse 13

एवं वदति योगीशे राज्ञी सा विनयान्विता । स्वपुत्रं पादयोस्तस्य निपात्यैनमभाषत

ヨーギンの主がそのように語っているとき、謙譲を備えた王妃は、わが子をその御足もとに伏させ、そして彼に言葉をかけた。

Verse 14

एष पुत्रस्तव गुरो त्वमस्य प्राणदः पिता । एष शिष्यस्तु संग्राह्यो भवता करुणात्मना

「尊きグルよ、この子はあなたの子です。あなたは彼にとって命を授ける父。ゆえに、慈悲を本性とするあなたが、この弟子を受け入れ導いてください。」

Verse 15

अतो बन्धुभिरुत्सृष्टमनाथं परिपालय । अस्मै सम्यक्सतां मार्गमुपदेष्टुं त्वमर्हसि

「ゆえに、親族に捨てられたこの無依の者をお守りください。あなたは、善き人々の歩む道を正しく彼に説き示すにふさわしいお方です。」

Verse 16

इति प्रसादितो राज्ञ्या शिवयोगी महामतिः । तस्मै राजकुमाराय सन्मार्गमुपदिष्टवान्

このように王妃に請われて、広大な智慧をもつシヴァのヨーギンは、その王子に正しき道を説き示した。

Verse 17

ऋषभ उवाच । श्रुतिस्मृतिपुराणेषु प्रोक्तो धर्मः सनातनः । वर्णाश्रमानुरूपेण निषेव्यः सर्वदा जनैः

リシャバは言った。「永遠のダルマは、シュルティ、スムリティ、そしてプラーナに説き明かされている。人々は自らのヴァルナとアーシュラマに応じて、常にこれを修すべきである。」

Verse 18

भज वत्स सतां मार्गं सदेव चरितं चर । न देवाज्ञां विलंघेथा मा कार्षीर्देवहेलनम्

わが子よ、善き人々の道を敬い、デーヴァにふさわしい行いをもって生きよ。神聖なる命に背くな、決してデーヴァを侮るな。

Verse 19

गोदेवगुरुविप्रेषु भक्तिमान्भव सर्वदा । चांडालमपि संप्राप्तं सदा संभावयातिथिम्

常に牛とデーヴァと師とブラーフマナに帰依せよ。たとえ賤民が来ようとも、いつも客として敬いもてなせ。

Verse 20

सत्यं न त्यज सर्वत्र प्राप्तेऽपि प्राणसंकटे । गोब्राह्मणानां रक्षार्थमसत्यं त्वं वद क्वचित्

いかなる所でも、命の危難にあっても、真実を捨てるな。されど牛とブラーフマナを守るためには、ある場合に限り不実を語ることも許される。

Verse 21

परस्वेषु परस्त्रीषु देवब्राह्मण वस्तुषु । तृष्णां त्यज महाबाहो दुर्लभेष्वपि वस्तुषु

大いなる腕をもつ者よ、他人の財、他人の妻、そしてデーヴァとブラーフマナの所有物への渇望を捨てよ。たとえ稀で魅惑的であっても。

Verse 22

सत्कथायां सदाचारे सद्व्रते च सदागमे । धर्मादिसंग्रहे नित्यं तृष्णां कुरु महामते

大いなる賢者よ、常に高貴なる法話、善き行い、正しき誓願、聖なる教えへの渇仰を育め。さらに、ダルマとそれに伴う諸徳を絶えず集め、護持せよ。

Verse 23

स्नाने जपे च होमे च स्वाध्याये पितृतर्पणे । गोदेवातिथिपूजासु निरालस्यो भवानघ

咎なき者よ、沐浴の浄め、真言の誦持（ジャパ）、火供（ホーマ）、聖典の自習、祖霊への供養（タルパナ）において怠るな。さらに、聖牛と諸天（デーヴァ）と来客を敬い奉れ。

Verse 24

क्रोधं द्वेषं भयं शाठ्यं पैशुन्य मसदाग्रहम् । कौटिल्यं दंभमुद्वेगं यत्नेन परिवर्जय

努めて、怒り、憎しみ、恐れ、欺き、讒言、非に執すること、曲がり心、偽善、そして動揺を捨て去れ。

Verse 25

क्षात्रधर्मरतोऽपि त्वं वृथा हिंसां परित्यज । शुष्कवैरं वृथालापं परनिदां च वर्जय

たとえ武人の法（クシャトリヤ・ダルマ）に励むとしても、むなしい暴力は捨てよ。実りなき怨み、空言、他者を責めることを避けよ。

Verse 26

मृगया द्यूतपानेषु स्त्रीषु स्त्रीविजितेषु च । अत्याहारमतिक्रोधमतिनिद्रामतिश्रमम्

狩猟、賭博、飲酒、女色への耽溺、そして女に支配されることを避けよ。また、過食、過度の怒り、過眠、過労をも避けよ。

Verse 27

अत्यालापमतिक्रीडां सर्वदा परिवर्जय

常に、多弁と過度の遊興を避けよ。

Verse 28

अतिविद्यामतिश्रद्धामतिपुण्यमतिस्मृतिम् । अत्युत्साहमतिख्यातिमतिधैर्यं च साधय

豊かな学び、深き信、すぐれた功徳、確かな記憶、昂ぶる精進、よき名声、そして揺るがぬ勇気を修めよ。

Verse 29

सकामो निजदारेषु सक्रोधो निज शत्रुषु । सलोभः पुण्यनिचये साभ्यसूयो ह्यधर्मिषु

欲は己が伴侶にのみとどめ、怒りはただ敵に向けよ。貪りは功徳の積集に向け、憤りは不義に従う者にこそ留めよ。

Verse 30

सद्वेषो भव पाखण्डे सरागः सज्जनेषु च । दुर्बोधो भव दुर्मंत्रे बधिरः पिशुनोक्तिषु

偽善には嫌悪を保ち、善き人には愛着を抱け。邪なる勧めには動かされ難く、讒言の言葉には耳を貸すな。

Verse 31

धूर्त्तं चंडं शठं क्रूरं कितवं चपलं खलम् । पतितं नास्तिकं जिह्मं दूरतः परिवर्जय

狡猾なる者、暴虐なる者、奸計の者、残酷なる者、賭博に溺れる者、移ろいやすき悪人、堕落した者、無神の者、心の曲がれる者を、遠くより避けよ。

Verse 32

आत्मप्रशंसा मा कार्षीः परिज्ञातेंगितो भव । धने सर्वकुटुंबे च नात्यासक्तः सदा भव

自らを讃えるな。事の兆しと人の意を見抜く者となれ。財にも、また一族すべてにも、決して過度に執着するな。

Verse 33

पत्न्याः पतिव्रतायाश्च जनन्याः श्वशुरस्य च । सतां गुरोश्च वचने विश्वासं कुरु सर्वदा

常に、貞節の誓いを守る妻、母、舅、そして善き人々とグル（師）の言葉を信じよ。

Verse 34

आत्मरक्षापरो नित्यमप्रमत्तो दृढव्रतः । विश्वासं नैव कुर्वीथाः स्वभृत्येष्वपि कुत्र चित्

常に自らを守ることに努め、怠らず警戒し、誓いに堅くあれ。どこにも安易に信を置くな、たとえ自分の召使いであっても。

Verse 35

विश्वस्तं मा वधीः कंचिदपि चोरं महामते । अपापेषु न शंकेथाः सत्यान्न चलितो भव

賢者よ、汝を信じた者を害してはならぬ、たとえ盗人であっても。無垢なる者を疑うな、真実から揺らぐな。

Verse 36

अनाथं कृपणं वृद्धं स्त्रियं बालं निरागसम् । परिरक्ष धनैः प्राणैर्बुद्ध्या शक्त्या बलेन च

寄る辺なき者、貧しき者、老いた者、女、子ども、罪なき者を守れ。財によって、命によって、智慧によって、力能によって、そして腕力によって。

Verse 37

अपि शत्रुं वधस्यार्हं मा वधीः शरणागतम् । अप्यपात्रं सुपात्रं वा नीचो वापि महत्तमः

たとえ敵が討たれるべきであっても、庇護を求めて来た者を殺してはならぬ。ふさわしくなくとも、ふさわしくとも、卑しくとも、たとえ高貴であっても。

Verse 38

यो वा को वापि याचेत तस्मै देहि शिरोपि च । अपि यत्नेन महता कीर्तिमेव सदार्जय

誰であれ汝に乞う者があれば、たとえ己が首を代価としても与えよ。大いなる精進をもって、常にただ高貴なる名声（サトキールティ）を得ることに励め。

Verse 39

राज्ञां च विदुषां चैव कीर्तिरेव हि भूषणम् । सत्कीर्तिप्रभवा लक्ष्मीः पुण्यं सत्कीर्तिसंभवम्

王にとっても学識ある者にとっても、まことの飾りは名声のみである。高貴なる名声より繁栄は生じ、功徳（プンニャ）もまた高貴なる名声より生まれる。

Verse 40

सत्कीर्त्या राजते लोकश्चंद्रश्चंद्रिकया न्यथा । गजाश्वहेमनिचयं रत्नराशिं नगोपमम्

高貴なる名声によって世は輝く。月が月光によって輝くように。象や馬の山、黄金の蓄え、宝玉の山塊によってではない。

Verse 41

अकीर्त्योपहतं सर्वं तृणवन्मुंच सत्वरम् । मातुः कोपं पितुः कोपं गुरोः कोपं धनव्य यम्

悪名に打たれ汚されたものは、草のごとく速やかに捨て去れ。母の怒り、父の怒り、そして師（グル）の怒りを招くな—それらは財と安寧を滅ぼす。

Verse 42

पुत्राणामपराधं च ब्राह्मणानां क्षमस्व भोः । यथा द्विजप्रसादः स्यात्तथा तेषां हितं चर

お方よ、汝の子らとブラーフマナたちの過ちを赦し給え。二度生まれし者（ドヴィジャ）が恩寵を垂れ、喜ぶように、彼らの利益のために行え。

Verse 43

राजानं संकटे मग्नमुद्धरेयुर्द्विजोत्तमा । आयुर्यशो बलं सौख्यं धनं पुण्यं प्रजोन्नतिः

最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）は、災厄に沈む王を救い上げ得る。その加護より、長寿・名声・力・安楽・財・功徳（プンニャ）・民の繁栄が生ずる。

Verse 44

कर्मणा येन जायेत तत्सेव्यं भवता सदा । देशं कालं च शक्तिं च कार्यं चा कार्यमेव च

善き結果を生む行いは、常に汝が奉じて実践すべきである。場所・時・自らの力を顧み、なすべきこととなすべからざることを見定めよ。

Verse 45

सम्यग्विचार्य यत्नेन कुरु कार्यं च सर्वदा । न कुर्याः कस्यचिद्बाधां परबाधां निवारय

正しく思惟してのち、常に努めてなすべき務めを行え。誰をも害するな；他者の害をも防ぎ止めよ。

Verse 46

चोरान्दुष्टांश्च बाधेथाः सुनीत्या शक्तिमत्तया । स्नाने जपे च होमे च दैवे पित्र्ये च कर्मणि

善き政（すにーてぃ）と有効な力をもって、盗賊と悪人を抑えよ。沐浴、ジャパ、ホーマ、そして神々と祖霊（ピトリ）への祭儀に励め。

Verse 47

अत्वरो भव निद्रायां भोजने भव सत्वरः । दाक्षिण्ययुक्तमशठं सत्यं जनमनोहरम्

眠りにおいては急ぐな、しかし食は時と量を守り速やかに取れ。丁重で、欺きなく、真実を語り、人の心に好ましき者となれ。

Verse 48

अल्पाक्षरमनंतार्थं वाक्यं ब्रूहि महामते । अभीतो भव सर्वत्र विपक्षेषु विपत्सु च

大いなる心の人よ、文字は少なくとも意味は無限なる一句を語れ。あらゆる所で恐れなき者となれ—敵の中にあっても、災厄の時にあっても。

Verse 49

भीतो भव ब्रह्मकुले न पापे गुरुशासने । ज्ञातिबंधुषु विप्रेषु भार्यासु तनयेषु च

ブラーフマナの家系については慎み深くあれ。罪を軽んじてはならず、グルの戒めを畏れよ。親族や友、ブラーフマナ、妻たち、そして息子たちに対しても用心せよ。

Verse 50

समभावेन वर्तेथास्तथा भोजनपंक्तिषु । सतां हितोपदेशेषु तथा पुण्य कथासु च

平等心をもって振る舞え。食事の列においても同じである。さらに、善き人々の利益ある教えと、功徳をもたらす聖なる物語とに、揺るがず耳を傾けよ。

Verse 51

विद्यागोष्ठीषु धर्म्यासु क्वचिन्मा भूः पराङ्मुखः । शुचौ पुण्यजलस्यांते प्रख्याते ब्रह्मसंकुले

法にかなう学びの集いにおいて、決して背を向けるな。清浄なる地、聖なる水のほとり、名高くブラーフマナの満ちる所に身を置け。

Verse 52

महादेशे शिवमये वस्तव्यं भवता सदा । कुलटा गणिका यत्र यत्र तिष्ठति कामुकः

汝は常に、シヴァの霊威に満ちた大いなる地に住むべし。淫らなる女や遊女のいる所、また欲に駆られた男がとどまる所は—

Verse 53

दुर्देशे नीचसंबाधे कदाचिदपि मा वस । एकमेवाश्रितोपि त्वं शिवं त्रिभुवनेश्वरम्

卑しき者でひしめく悪しき地に、たとえ一瞬たりとも住んではならぬ。たとえただ御一人にのみ帰依するとしても——三界の主シヴァに——

Verse 54

सर्वान्देवानुपासीथास्तद्दिनानि च मानयन् । सदा शुचिः सदा दक्षः सदा शांतः सदा स्थिरः

すべての神々（デーヴァ）を礼拝し、その聖日を敬え。常に清らかで、常に有能で、常に静謐で、常に揺るがぬ者となれ。

Verse 55

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

常に内なる六敵を征し、ひたすら一心に唯一者へ帰依せよ、罪なき者よ。ヴェーダを知るバラモン、静かな人々、そして戒律に堅く輝ける苦行者たちを敬い、交われ。

Verse 56

युग्मम् । पुण्यवृक्षान्पुण्यनदीः पुण्यतीर्थं महत्सरः । धेनुं च वृषभं रत्नं युवतीं च पतिव्रताम्

聖なる樹々、聖なる河、聖なるティールタ（聖地の渡し）と大いなる湖を敬え。また、牝牛と牡牛、貴き宝玉、そして夫に貞節を尽くす若き妻をも敬え。

Verse 57

आत्मनो गृहदेवांश्च सहसैव नमस्कुरु । उत्थाय समये ब्राह्मे स्वाचम्य विमलाशयः

ただちに自らの家の神々に礼拝せよ。ブラーフマの時（夜明け前）に起き、清らかな志をもってアーチャマナ（ācamana）を行え。

Verse 58

नमस्कृत्यात्मगुरुवे ध्यात्वा देवमुमापतिम् । नारायणं च लक्ष्मीशं ब्रह्माणं च विनायकम्

自らの霊的師に礼拝し、主ウマーパティ（シヴァ）を観想したのち、ナーラーヤナ（ラクシュミーの主・ヴィシュヌ）、ブラフマー、そしてヴィナーヤカ（ガネーシャ）にも敬礼すべきである。

Verse 59

स्कन्दं कात्यायनीं देवीं महालक्ष्मीं सरस्वतीम् । इन्द्रादीनथ लोकेशान्पुण्यश्लोकानृषीनपि

また、スカンダ、女神カーティヤーヤニー、マハーラクシュミー、サラスヴァティーに礼拝し、さらにインドラをはじめとする世界の主たち、そして功徳の讃歌に歌われる聖仙（リシ）にも敬礼せよ。

Verse 60

चिंतयित्वाथ मार्त्तंडमुद्यंतं प्रणमेत्सदा । गंधं पुष्पं च तांबूलं शाकं पक्वफलादिकम्

次に、昇りゆくマールタンダ（太陽神）を観想して、常に礼拝せよ。香、花、タームブーラ（檳榔の供物）、青菜、熟した果実などを供えよ。

Verse 61

शिवाय दत्त्वोपभुंक्ष्व भक्ष्यं भोज्यं प्रियं नवम् । यद्दत्तं यत्कृतं जप्तं यत्स्नातं यद्धुतं स्मृतम्

シヴァに捧げたのち、噛むべきもの・食すべきものを、清新で喜ばしいままにいただけ。施したこと、行ったこと、ジャパとして誦したこと、沐浴したこと、火に供えたこと、心に念じたこと——

Verse 62

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

そして、あなたが修したあらゆる苦行を、すべてシヴァに奉献せよ。食していても読誦していても、横たわっていても歩んでいても；見、聞き、語り、受け取るときにも、ただシヴァのみを念じ続けよ。

Verse 63

रुद्राक्षकंकणलसत्करदंडयुग्मो मालांतरालधृतभस्म सितत्रिपुंडूः । पंचाक्षरं परिपठन्परमंत्रराजं ध्यायन्सदा पशुपतेश्चरणं रमेथाः

両腕に輝くルドラークシャの腕輪をまとい、花鬘の間に聖灰を戴き、額に明らかな三条の聖線（トリプンダラ）を示しつつ、五音の真言—真言の王—を絶えず誦し、常に観想して、パシュパティ（シヴァ）の御足に歓喜せよ。

Verse 64

इति संक्षेपतो वत्स कथितो धर्मसंग्रहः । अन्येषु च पुराणेषु विस्तरेण प्रकीर्तितः

かくして、愛しき子よ、このダルマの要集は略して語られた。ほかのプラーナでは、さらに詳しく称説されている。

Verse 65

अथापरं सर्वपुराणगुह्यं निःशेषपापौघहरं पवित्रम् । जयप्रदं सर्वविपद्विमोचनं वक्ष्यामि शैवं कवचं हिताय ते

さらに今、汝の利益のために、すべてのプラーナの秘奥たるシヴァのカヴァチャ（護身讃）を説こう。清浄にして罪の洪流をことごとく滅し、勝利を授け、あらゆる災厄より解き放つ。