Adhyaya 159

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

聖マールカンデーヤは言った。されば、大王よ、ナルマダーの上にある至上に清めるティールタへ赴くべし。得がたくして、成就せるアナラケーシュヴァラの霊廟として名高い。

Verse 2

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्

バーラタよ、たとえ罪業を負う者であっても、その聖なる渡しで沐浴すれば、「地獄の門」と呼ばれるこの上なく恐ろしい処を見ずに済む。

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम

ユディシュティラは言った。いとしき方よ、この世の人々は善悪の果を味わい尽くして、あるしるしを帯びて再び生まれるという。徳ある者の最上よ、そのしるしを私に語ってください。

Verse 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

ちょうどジーヴァが身を捨てて去り、その身をもはや見ないように、同じくそれは進みゆき、五大を具えて再び別の身体へと赴く。

Verse 5

त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्

皮・骨・肉・脂・血・髪、そして幾百の腱より成り、さらに糞・尿・精の塊であるこの身から、人にいかなる真の「自己」という名が生じ得ようか。

Verse 6

एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्

かく告げられると、ヨーガに通暁するマールカンダは、万有にして常住なる神々の神マヘーシュヴァラを観想し、語り始めた。

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे

マールカンデーヤは言った。「聞け、パールタよ、この大いなる問いを。わたしは聞いたままに語ろう——昔、仙人と神々の集会において、ブラフマー自らの御許から。」

Verse 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

自らを制する者には師が戒めとなり、邪なる者には王が戒めとなる。だがこの世で罪を秘す者には、ヴィヴァスヴァーンの子ヤマこそが真の懲らしめ手となる。

Verse 9

अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्

ヤマの界において、贖罪を修さぬ者はさまざまな責め苦を受ける。しかしてその苦患より解かれると、彼らは多くの連なりゆく身ある生の流れを辿ってゆく。

Verse 10

गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

彼らが再び人の身に戻るとき、罪のしるしを帯びる。そのしるしを今、汝に説き明かそう——一心に聴け、王よ。

Verse 11

सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः

あらゆる責め苦に耐え、ヴァイヴァスヴァタ（閻魔）の住処に至ったのち、長き刑罰を受けた者たちは、目に見える印を帯びて世に戻る。

Verse 12

गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः

虚言を語る者は吃りとなり、牛に関わる事で偽りを言う者は唖となる。バラモンを殺した者は癩病として生まれ、酒に溺れる者は歯が黒ずむ。

Verse 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः

黄金を盗む者は爪が歪み病む者となり、師の床を汚す者は重い皮膚病に悩まされる。禁じられた交わりに耽る者は卑しい胎に生まれ、与うべきものを与えぬ者は貧しくなる。

Verse 14

ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्

王よ、ふさわしからぬ者のためにヤジュニャ（供犠）を行う者は村の豚となる。さらに、多くの供犠を行う者も、「犬の招きの饗宴」という不浄の食を口にするゆえに驢馬となる。

Verse 15

अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः

よく確かめずに食する者は、寂しい森に住む猿となる。人を罵る者は猫となり、藪に火を放つ者は蛍となる。

Verse 16

अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्

無明を授ける者は、まことに牡牛となる。おお婆羅門よ、婆羅門に古くなった食を施す者は、不能の境に堕ちる。

Verse 17

मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

嫉みより、人は生まれつきの盲となる。書を盗む者もまた盲として生まれる。果実を奪い去る者には子が死す—疑いなし。

Verse 18

मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः

死して猿の身となり、そこを離れれば喉の病に悩まされる。また、それらの果を分け与えず許しも得ずに食する者は、子なき者となる。

Verse 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

衣を盗む者は大蜥蜴となる。毒を盛る者は風を食として生きる者となる。王よ、出家の道を捨てて邪にさまよう者は、砂漠の鬼魅となる。

Verse 20

वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

聖なる伝承はこう告げる。悪口を言いふらす者は風の病に悩まされ、水を盗む者も同じく罰を受ける。穀物を盗む者は鼠として生まれ、まだ思春期に至らぬ少女に近づく者は蛇となる。

Verse 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

師（グル）の妻を欲する者は、久しく蜥蜴となる。また、水の出口・水路を破壊する者は魚として生まれ変わる。

Verse 22

अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

売ってはならぬ物を売る者は、醜く歪んだ目をもつ人となる。法に背いて女に近づく者は狼となり、売買で欺く者は梟（ふくろう）となる。

Verse 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्

死者の後の十一日間の忌中に食を取る者は、犬として生まれ変わる。また、宗教のために二度生まれ（バラモン等）へ施しを約して与えぬ者は、蜂となる。

Verse 24

राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्

王妃に不義の近づきをなす者は、邪悪な盗人となり、穢れを食む猪として生まれ変わる。二度生まれ（バラモン等）を誹る者は、亀の身を得る。

Verse 25

व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः

王よ、不正な奉仕によって生計を立てる寺院の奉仕者は、「チャンダーラ」と刻印された王族の胎に堕ちる。果物を売る者は不運となり、卑賤の女を妻とする者は蠍として生まれる。

Verse 26

मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

足で火に触れる者は、病みて肉を食らう猫として生まれ変わる。実の姉妹に近づく者は宦官として生まれ、香を盗む者は悪臭を帯びる。

Verse 27

ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च

村のへつらい者、昼にのみ名を得る者、そして占星術師は驢馬として生まれ変わる。偽りの学者は猫となり、ただの饒舌家—たとえ自らを「ヴィヤーサ」と称しても—同じ報いに至る。

Verse 28

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

王よ、心奥の秘事を明かすことによって、まさにそれらの徴が現れる—他人（人や財）に関わることであれ、少なかれ多かれ。

Verse 29

कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम

このように行えば、疑いなく畜生の生を得る。王の中の最勝者よ、かかる徴は他にも多く存在する。

Verse 30

स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत

人々は自らの業によって定められたままの境遇を担っているのが見られる。そこから生が起こり、そこから死が起こる、あらゆる衆生において、バ―ラタよ。

Verse 31

जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते

疑いはない。善と不善が熟して等しく現れるとき、女と男の交わりによって、清らかな精と血が備わるときに出生が起こる。

Verse 32

पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः

五大元素を具え、しかもそれらを超える至上主—「第六」として—、彼は有身のうちに諸感官、心、生命の息、知、寿命、安楽、そして堅忍を形づくる。

Verse 33

धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ

また彼は、保持と促し、苦、欲、そして我執をも起こさせる。さらに努力、身体の形と色つや、自らの愛着と嫌悪、そして有となること・無となることの相をももたらす。

Verse 34

तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः

これらすべては、始まりなきそのアートマンに属する。しかも彼は始まりを望む。第一の月に、胎児は湿った塊となり、身体の諸要素はなお判然とせず、形を成していない。

Verse 35

मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च

第二の月には腫れた塊となり、第三の月には諸根（感官）を具える。虚空（ākāśa）より軽さ・微妙さ・音と聴力などが生じ、風（vāyu）より触・運動・乾燥の性が生ずる。

Verse 36

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

火の原理であるピッタより、視覚・消化・熱・形相・照明が生じ、水（salila）より、味・冷涼・潤い・湿り・柔らかさが生ずる。

Verse 37

भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः

地（bhūmi）より、香りと嗅覚、重さと堅固な形が生ずる。不生の自己（アートマン）はまずこれらを受け取り、第三の月にはまた脈動し、動き始める。

Verse 38

दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः

妊婦の切なる心願（dauḥṛda）が満たされぬなら、胎児は害を受け、醜形となることも、さらには死に至ることもある。ゆえに女性にとって愛しく益あるものを備えるべきである。

Verse 39

स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः

第四の月には四肢が安定し、第五の月には血が生じる。第六の月には力と肌の色つやが現れ、爪と毛髪の生起もまた起こる。

Verse 40

मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि

心と覚知を具え、無数の爪と毛に覆われ、七月・八月に至って皮膚を得、さらに記憶さえも備える。

Verse 41

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

幾度も罪は胎児へ、またそれを宿す母へと走り寄る。ゆえに八月に生まれる子は、生命の息（プラーナ）から離れ、保たれない。

Verse 42

नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः

九月、あるいは十月に至り、強き産みの風に押されて、子は外へ出る——器の孔を射抜く矢のごとく——しばしば熱の苦しみを伴う。

Verse 43

शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्

身体の諸部分、すなわち肢とその支分を具え、人の身には百八のマルマ（急所・生命点）があり、また骨は三百あると説かれる。

Verse 44

सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत

自生なる創造主は頭蓋の七つの骨板を定め給うた。さらに四肢には、バ―ラタよ、三クロールと半クロールの毛がある。

Verse 45

द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा

心臓より七万二千の（脈道）が流れ出る。これらはまことに「ヒター」なるナーディーと呼ばれ、その中に月の光のごとく輝く一本がある。

Verse 46

एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्

かくして輪は、四種の衆生の群れの中に回転する。すべての有身の者に、生起と滅尽とが起こるのである。

Verse 47

गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप

ダルマによって道は上へと向かい、アダルマによっては下へと落ちる。あらゆる身分の者にとって、王よ、その帰結は自らの務めを踏み外すことから生じる。

Verse 48

देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्

神としてのあり方においても人としての生においても、布施や享受など、目に現れる行いは、偉大なる王よ、すべてカルマより生じた果である。

Verse 49

स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते

自らの業が恐るべきものとなり—たとえ「善」と見えても、欲と怒りによって得られたなら—人は救いなき恐ろしい地獄へと沈み込む。

Verse 50

उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्

衆生を救済するため、ナルマダー河の岸にこの聖なる渡し場（ティールタ）がある。かくして、この最上の大聖地マハーティールタ、ナラケーシュヴァラは最勝と宣言される。

Verse 51

नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्

そのティールタは地獄を払い、大いなる功徳を授け、重罪を滅する。その聖なる渡しはあらゆるティールタの中で最上であり、世に稀である。

Verse 52

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति

そのティールタで沐浴し、マヘーシュヴァラを礼拝する者は、たとえ重罪を負っていても、地獄を見ることはない。

Verse 53

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः

そのティールタで吉祥なる「ヴァイタラニーの牛」を布施する者は、たやすく解放される。ヴァイタラニーについて疑いはない。

Verse 54

युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज

ユディシュティラは言った。「ヤマの恐るべき門にある、ヴァイタラニーと呼ばれる川とは、いかなる姿で、いかなる広さを持ち、どのように流れるのか、ブラーフマナよ。」

Verse 55

कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद

「いかにして衆生はそこから解き放たれるのか。誰にとってはそこに常住があり、また誰にとってはそれが好ましいのか。これを詳しく語ってください。」

Verse 56

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्

聖マールカンデーヤは言った。「ダルマの子よ、強き腕の者よ、私の語るすべてを聞きなさい。ヤマの門にある大河はヴァイタラニー（Vaitaraṇī）と呼ばれる。」

Verse 57

अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता

それは底知れず、彼岸もなく、ただ見るだけで恐怖を呼ぶ。水は膿と血であり、肉の泥によって成り立っている。

Verse 58

तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः

その液は激しく渦巻き、烈火のただ中のギーのようにうねる。そこにある膿は虫で満ち、鉄の口をもち、雷のごとき嘴を備える。

Verse 59

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः

そこにはシシュマーラやマカラが満ち、雷のごとき刃を備え、さらに他の水の生きものもいる――猛々しく凶暴で、急所を穿つ。

Verse 60

तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्

そこでは十二のアーディティヤが、まるでプララヤの終末のごとく猛々しく燃えさかり、そこに人々は落ちて、きわめて恐ろしい苦痛に泣き叫ぶ。

Verse 61

हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति

「ああ、兄弟よ！ ああ、子よ！ ああ、母よ！」—彼らは幾度も嘆き続ける。恐るべき剣の葉の森において、落ちゆく者を守る者は……

Verse 62

प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी

生きものたちは渡り、沈み、疲れに落ちることもある。されどその大河は、四種の生類の群れによって見るべきものとされる。

Verse 63

तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च

その中では、真実のダーナ（正しい布施）によって彼らは渡る。さもなくば落ちる。母を敬わず、また師、そして自らのグル（guru）をも敬わぬ者は、安全な渡りを得ない。

Verse 64

अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्

彼女を侮る愚か者どもは、絶え間ない住処（苦の境）を得る。（彼らが侮るのは）貞節の誓いに生き、聖なる行いを備え、ダルマにおいて堅固で揺るがぬ妻である。

Verse 65

परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्

彼らを捨てて裏切る罪人たちは、かの罰の境に絶えず住する。信を寄せた者—主君、友、そして苦行の修行者—を欺いたゆえである。

Verse 66

स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः

女・子・老い人・貧しき者の「落ち度」を探し出して害の口実とする者は、極重の罪人として、かの苦患のただ中で煮えたぎらされ、声を上げて泣き叫ぶ。

Verse 67

श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्

疲れ飢えたブラーフマナを妨げる悪しき心の者は、かの地にて三百劫のあいだ虫に食われ続ける。

Verse 68

ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्

ブラーフマナに布施（ダーナ）を約して与えぬ者、また人を呼び寄せておいて「何もない（汝のために）」と言う者—その者の罰処の住まいは絶え間ない。

Verse 69

अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः

放火の者、毒を盛る者、悪意をもって王の御殿に赴く者（あるいは王家を侵す者）、讒言する者；誓約を破る者、偽証する者、酒に溺れる者—かかる罪人は断罪される。

Verse 70

वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः

境界の標を打ち壊す者、自ら施したものを奪い返す者、良田の堤を破る者、そして他人の妻を犯す者——かかる罪人は厳しく非難される。

Verse 71

ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः

ラサ（酩酊の飲料）を売るバラモン、シュードラの女を妻とする者、また渇きに苦しむ牛の群れの囲い・堤を破る者——これらの行いは咎められる。

Verse 72

कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी

たとえ乙女の貞節を汚した者、また苦しみを与えた者であっても、定められたダーナ（布施）を捧げれば安らぎを得る。同様に、カピラー酒に溺れるシュードラ、肉食で生きるバラモンも、この布施によって清められる。

Verse 73

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप

彼らは常にそこに住まう——疑うな、王よ。いま聞け、人々の主よ、その渡しが汝にとって吉祥となり、助けとなる所以を。

Verse 74

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्

アヤナ（至）とヴィシュヴァ（分）、ヴィヤティーパータ、日没の刻、その他の吉時に——最上のダーナ（布施）を捧げるべきである。

Verse 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

黒または黄褐の、吉祥なる「ヴァイタラニー」の牝牛を作り、角は黄金、蹄は白銀とし、青銅の器に搾乳するように整えるべきである。

Verse 76

कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने

黒衣二枚で覆い、七種の穀物を添え、量り盛りの小丘を「頂」として設け、銅の器の上に坐らせて整えるべきである。

Verse 77

यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः

鉄の杖を備えた閻魔（ヤマ）の黄金像を作り、さらに甘蔗の茎を用いて、布の帯で小さな舟（筏）を結び固めるべきである。

Verse 78

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्

その筏の上に、学識ある者は、太陽の身より生まれたかのごとく輝く牝牛を据え、しかるべく日傘と一足の履物を備えさせるべきである。

Verse 79

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्

指輪と衣をブラーフマナに捧げ、ついで牝牛の尾を取り、この真言を唱えるべきである。

Verse 80

ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः

オーム。「ヤマの門、そのまことに恐ろしきところに、ヴァイタラニーの河がある。これを渡らんと願い、我はこれを汝に捧ぐ。ヴァイタラニーよ、汝に礼拝す。」—これが安置・加持（アディヴァーサナ）の真言である。

Verse 81

गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

我が前に牛たちあれ、我が後ろに牛たちあれ。牛たち我が心に住まい、我は牛たちのただ中に住まわん。

Verse 82

ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः

オーム。ヴィシュヌの御姿なる方よ、二度生まれし者の中の最勝、地上の神、聖なる饗宴の列を清める者よ。正当なるダクシナー（dakṣiṇā）を添えて、この供施を我は捧げたり。ヴァイタラニーよ、汝に礼拝す。—これが布施（dāna）の真言である。

Verse 83

ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

ブラーフマナとダルマラージャ、そして吉祥なるヴァイタラニーの牝牛を恭しく右繞してのち、すべてをブラーフマナに正式に奉献すべし。

Verse 84

पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः

次いでスラビー（Surabhī）の尾を取り、ブラーフマナを（牛の）前に立たせて、

Verse 85

धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः

「おお牝牛よ、あの大いなる恐怖の中、ヤマの門で我を待て。おお牝牛よ、我は渡り越えんと願う。汝に敬礼す、ヴァイタラニー（Vaitaraṇī）よ！」これが『随行』の真言（アヌヴラジャ・マントラ）である。

Verse 86

अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी

彼が行くのに随って同行し、すべて（施与の品々）をその家へ運ぶべきである。かくなせば、王よ、川は安楽を運ぶものとなり、渡りは幸いとなる。

Verse 87

तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः

その牝牛によって、彼女（川）は渡らせる水の流れとなる。人はあらゆる願いを得る—天上のものも、人間のものも。

Verse 88

रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

病む者は病より解き放たれ、甚だしい災厄も鎮まる。健やかな時に行えば功徳は千倍に増し、病の時に行えば百倍と数えられる。

Verse 89

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्

しかし、すでに死せる者のために、その不在のままになされる布施は、ただ同等（限られた価値）とみなされる。ゆえに自らの手で施すべきである。死が来たとき、誰が誰に与えようか。かく思い知って、王よ、自ら施したものは大いなる果報を結ぶ。

Verse 90

इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्

かくして汝に告げた、ダルマの子よ、これはヴァイタラニーに関わる布施である。ここで信心をもって聴く者、また正しく誦する者は、量り知れぬヴィシュヌの御住処に至る。

Verse 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

聖マールカンデーヤは言った。アーシュヴァユジャ月が来たり、暗半月の第十四日となれば、沐浴してのち、シュラッダを行い、マヘーシュヴァラ（シヴァ）を正しく礼拝すべきである。

Verse 92

पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः

ピトリ（祖霊）には、信心と信を具して布施を捧げよ。その後、聖なる物語の聴聞などによって、夜を徹して覚醒の行をなすべきである。

Verse 93

ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्

それから夜明けの時、ナルマダーの水に沐浴し、作法に従ってタルパナを行え。まず神々に、ついで祖霊に、正しい儀礼のとおりに。

Verse 94

सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः

黄金の器に入れたギーの灯明を、相応しき二度生まれ（ドヴィジャーティ）に施すべきである。その後、妬みを離れてブラーフマナたちに食を供え、自らも謙虚に共にいただけ。

Verse 95

एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः

人の中の最勝よ、このようにしてこれを成し遂げれば、いかなる生きものも地獄へは赴かない。されど地獄の境涯は、戒めと法の教訓として、必ずや人間に「見せられる」のである。

Verse 96

अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप

この法により儀礼を修めたなら、人は地獄を見ない。王よ、かのティールタにて命終する者には、定められた規則のとおりにその果報が現れる。

Verse 97

मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना

一つのマヌヴァンタラのあいだ、得難きシヴァの世界に住まうことを得る。太陽の色に輝くヴィマーナに乗り、幾百の鈴の音に荘厳されて。

Verse 98

स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः

大いなる幸運の者よ、彼はその境へ赴き、アプサラスの群に仕えられつつ、告げられた期間のあいだ種々の歓楽を味わう。疑いはない。

Verse 99

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

そして定められた時が満ちると、彼はここに戻って人として生まれる。あらゆる病を離れ、百の秋、すなわち百年を生きる。

Verse 100

प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

アーシュヴァユジャ月の黒分（暗半月）の第十四日（チャトゥルダシー）に至り、昼夜まる一日そこに留まりてマヘーシュヴァラを礼拝するなら、大罪を負う者でさえ解放される――これに疑いはない。

Verse 101

अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते

ユディシュティラよ、まことに地獄は二十八クロールもある。そこにおける苦しみから解き放たれた者たちは、シヴァの世界へと赴く。

Verse 102

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः

そこで神々の主権に満ちた大いなる天上の享楽を味わったのち、人々はさらに地上において人間としての生を得る――それはまことに得難い。