Sarga 15

Verse 1

ततः पञ्चवटीं गत्वा नानाव्यालमृगायुताम्।उवाच भ्रातरं रामस्सौमित्रिं दीप्ततेजसम्।।।।

やがて、さまざまな猛獣の満ちるパンチャヴァティーに至ると、ラーマは、燃えるような威光を放つ弟サウミトリ（ラクシュマナ）に語りかけた。

Verse 2

आगताः स्म यथोद्दिष्टममुं देशं महर्षिणा।अयं पञ्चवटीदेशस्सौम्य पुष्पितपादपः।।।।

やさしき者よ、大聖仙の示したとおり、われらはこの地に到った。ここがパンチャヴァティー、花咲く樹々に飾られた地である。

Verse 3

सर्वतश्चार्यतां दृष्टिः कानने निपुणोह्यसि।आश्रमः कतरस्मिन्नो देशे भवति सम्मतः।।।।

この森をあまねく見渡してくれ。汝はまことに見立てに巧みだ。ここでは、どの地が我らのアーシュラマにふさわしいであろうか。

Verse 4

रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण।तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः।।।।वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा।सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम्।।।।

おおラクシュマナよ、ヴァイデーヒー（シーター）が喜び、汝と我もまた安らかに住めるような地を探せ。水辺が近く、森は麗しく、地もまた心地よく、祭儀の薪、花、クシャ草、そして水が手近に得られるところを。

Verse 5

रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण।तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः।।3.15.4।।वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा।सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम्।।3.15.5।।

おおラクシュマナよ、ヴァイデーヒーを喜ばせ、また汝と我をも喜ばせる、そのような地を、水辺の近くに見いだせ。森も地も共に麗しく、聖なる薪、花、クシャ草、水がすぐ手に入るところを。

Verse 6

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण संयताञ्जलिः।सीतासमक्षं काकुत्स्थमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

このようにラーマに告げられると、ラクシュマナは合掌して恭敬し、シーターの面前でカクッツタ（ラーマ）に次の言葉を申し上げた。

Verse 7

परवानस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्षशतं स्थिते।स्वयं तु रुचिरे देशे क्रियतामिति मां वद।।।।

おおカークッツタよ、私はあなたに依り頼む—たとえあなたがこのまま百年とどまろうとも。あなたが自ら選ぶ麗しき地を示し、『そこに造れ』とお命じください。

Verse 8

सुप्रीतस्तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महात्मनः।विमृशन्रोचयामास देशं सर्वगुणान्वितम्।।।।

大いなる心のラクシュマナの言葉に喜んだラーマは、思案して、あらゆる善き徳を備えた地を選び定めた。

Verse 9

स तं रुचिरमाक्रम्य देशमाश्रमकर्मणि।हस्तौ गृहीत्वा हस्तेन रामस्सौमित्रिमब्रवीत्।।।।

庵（アーシュラマ）を建てるにふさわしい麗しき地に至ると、ラーマはサウミトリ（ラクシュマナ）の両手を自らの手で取り、彼に語りかけた。

Verse 10

अयं देशस्समश्रीमान् पुष्पितैस्तरुभिर्वृतः।इहाऽश्रमपदं सौम्य यथावत्कर्तुमर्हसि।।।।

「この地は平らで麗しく、花咲く樹々に囲まれている。ここに、やさしき者よ、しかるべく庵（アーシュラマ）を整えるがよい。」

Verse 11

इयमादित्यसङ्काशैः पद्मैस्सुरभिगन्धिभिः।अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्मशोभिता।।।।

「ここから遠からぬところに、愛らしき蓮の池が見える。太陽のごとく輝き、甘き香りを放つ蓮華に飾られている。」

Verse 12

यथातख्यातमगस्त्येन मुनिना भावितात्मना।इयं गोदावरी रम्या पुष्पितैस्तरुभिर्वृता।।।।हंसकारण्डवाकीर्णा चक्रवाकोपशोभिता।

自らを治めた聖仙アガスティヤの語ったとおり、この麗しきゴーダーヴァリーは花咲く樹々に囲まれ、白鳥や鴨が満ち、チャクラヴァーカ鳥の群れによっていよいよ輝いている。

Verse 13

नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः।।।।मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः।दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः।।।।

遠すぎもせず近すぎもせぬところに、やさしき者よ、山々が見える。美しく高く、洞窟も多い。孔雀の声がこだまし、鹿の群れが行き交い、花咲く樹々に覆われている。

Verse 14

नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः।।3.15.13।।मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः।दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः।।3.15.14।।

遠すぎもせず近すぎもせず、山々は見える。高くそびえ洞窟多く、孔雀の声がこだまし、花咲く樹々に覆われ、鹿の群れが行き交う。

Verse 15

सौवर्णैराजतैस्ताम्रैर्देशे देशे च धातुभिः।गवाक्षिता इवाभान्ति गजाः परमभक्तिभिः।।।।

金・銀・銅の鉱脈が所々に現れ、山々は窓格子のような斑紋を帯びて輝く。まるで鮮やかな筋を刻まれた大象のごとく、壮麗である。

Verse 16

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।।।

その地は豊かに荘厳されている。サーラ、ターラ、タマーラ、ナツメヤシ、ジャックフルーツ、マンゴーの樹々に満ち、野稲と濃きティミシャ、そしてプンナーガが香る。さらにマンゴー、アショーカ、ティラカ、チャンパカ、ケータカに覆われ、花咲く灌木と蔓草が寄り添い、また檀香、スパンダナ、ニーパ、パルナーサ、リクーチャ、ダヴァ、アシュヴァカルナ、カディラ、シャミー、キンシュカ、パータラの樹々もそこかしこに立つ。

Verse 17

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।

ここでは（3.15.16–3.15.18）が一つの段として伝えられ、パンチャヴァティーを飾る樹木と草木の長い列挙が繰り返される。サーラ、ターラ、タマーラ、ナツメヤシ、ジャックフルーツ、マンゴー、野稲、濃きティミシャ、プンナーガ、さらにアショーカ、ティラカ、チャンパカ、ケータカ、花灌と蔓草、そして檀香をはじめスパンダナ、ニーパ、パルナーサ、リクーチャ、ダヴァ、アシュヴァカルナ、カディラ、シャミー、キンシュカ、パータラである。

Verse 18

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।

この箇所は同じ植物描写の段（3.15.16–3.15.18）を重ねて伝え、パンチャヴァティーを覆い荘厳する数多の樹木と草花を列挙する。

Verse 19

इदं पुण्यमिदं मेध्यमिदं बहुमृगद्विजम्।इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धमेतेन पक्षिणा।।।।

ここは聖なる地、ここは祭儀にふさわしい地、獣と鳥に満ちた地である。サウミトラよ、われらはここに住まおう——この鳥（ジャターユ）と共に。

Verse 20

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा।अचिरेणाऽश्रमं भ्रातुश्चकार सुमहाबलः।।।।

ラーマにこのように告げられると、ラクシュマナ——敵の勇士を討つ者、力大なる者——ほどなく兄のためにアーシュラマ（庵）を築いた。

Verse 21

पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।3.15.22।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।3.15.23।।

そこで俊敏なるラクシュマナは、広々とした葉の庵を整えた。土を掘って固め、長い竹で堅固な支えを立て、骨組みを端正に組み、見映えよく仕上げた。

Verse 22

पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।।।

シャミーの枝を敷き広げ、強い縄で堅く結わえ、さらにクシャ草・カーシャ草・葦・葉で丁寧に屋根と庵を覆った。

Verse 23

पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।3.15.22।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।3.15.23।।

俊足のラクシュマナは地面をならし、ラाघヴァ（ラーマ）のために、麗しく、比類なく、見るに値する最上の住まいを作り上げた。

Verse 24

सहसा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीं गोदावरीं तदा।स्नात्वा पद्मानि चादाय सफलः पुनरागतः।।।।

そのとき、麗しきラクシュマナはただちにゴーダーヴァリー河へ赴き、沐浴して蓮華を摘み取り、用を果たして帰って来た。

Verse 25

ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि।दर्शयामास रामाय तदाश्रमपदं कृतम्।।।।

それから彼は花の供えをなし、定めの作法に従って鎮静の儀礼を修し、ラーマに整えられた庵の地を示した。

Verse 26

स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यमाश्रमं सीतया सह।राघवः पर्णशालायां हर्षमाहारयत्परम्।।।।

シーターとともに、穏やかにして見事に整えられた庵を見たラグハヴァは、葉の小屋において深い歓喜に満たされた。

Verse 27

सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्यां लक्ष्मणं तदा।अतिस्निग्धं च गाढं च वचनं चेदमब्रवीत्।।।।

大いに喜び、彼は両腕でラクシュマナを強く、深い慈愛をもって抱きしめ、次の心からの言葉を語った。

Verse 28

प्रीतोऽस्मि ते महत्कर्म त्वया कृतमिदं प्रभो।प्रदेयो यन्निमित्तं ते परिष्वङ्गो मया कृतः।।।।

「我は汝に満足している、気高き者よ。汝の成したこの業はまことに大いなるもの。ゆえに今、我が与え得るものとして—この抱擁を授けよう。」

Verse 29

भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण।त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम।।।।

おおラクシュマナよ、汝という、他者の心を知り、恩を忘れず、ダルマに通じた“子のごとき弟”を得たゆえに、我が正しき父は、まるで我より失われていないかのようだ。

Verse 30

एवं लक्ष्मणमुक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः।तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत्सुसुखं वशी।।।।

このようにラクシュマナに告げて、繁栄を増し、自らを制するラाघヴァは、多くの果実に恵まれたその地に、きわめて安らかに住まわれた。

Verse 31

कञ्चित्कालं स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च।अन्वास्यमानो न्यवसत्स्वर्गलोके यथामरः।।।।

しばらくの間、その正しき魂の御方は、シーターとラクシュマナに侍されつつそこに住まわれた—まるで天界の不死なる者のように。