Samayakaraṇa (Determination of Proper Times / Formalizing the Condition)

Verse 1

वसिष्ट उवाच । व्याहृते शोभने वाक्ये मोहिन्या नृपतिस्तदा । उन्मील्य नेत्रे राजेंद्र शतपत्रनिभे तथा ॥ १ ॥

ヴァシシュタは言った。「モーヒニーがその麗しき言葉を語り終えると、王はその眼を開いた。おお王の中の最勝者よ、その眼は百弁の蓮華のごとくであった。」

Verse 2

सगद्गदमुवाचेदं मुग्धो मोहिनिदर्शनात् । मया बाले सुबहुशः पूर्णचंद्रनिभाननाः ॥ २ ॥

モーヒニーの姿に呆然となった彼は、声を詰まらせて言った。「おお満月のような顔をもつ乙女よ、我は幾度となく欺かれてきた。」

Verse 3

दृष्टास्तथानुभूताश्च नेदृग्दृष्टं वपुः क्वचित् । यादृशं त्वं धारयसे रूपं लोकविमोहनम् ॥ ३ ॥

我は多くの姿を見、また体験してきたが、かかる身をいずこにも見たことがない。そなたの帯びるこの姿こそ、諸世界をことごとく魅了し惑わせるものだ。

Verse 4

सोऽहं दर्शनमात्रेण त्वदीयेन वरानने । मनोभवशरैर्विद्धः पतितः सहसा क्षितौ । अजल्पितवचो देवि मोहितस्तव तेजसा ॥ ४ ॥

おお麗しき面貌の御方よ、ただそなたを見たのみで、我はマノーバヴァ（カーマ）の矢に射られ、たちまち地に倒れた。おお女神よ、言葉は途絶え、そなたの光輝により惑わされた。

Verse 5

कुरु प्रसादं करभोरु मह्यं दास्यामि सर्वं तव चित्तसंस्थम् । नादेयमस्तीह जगत्त्रयेऽपि तवानुरागेण निबद्धचेतसः ॥ ५ ॥

慈しみを我に垂れたまえ、象のごとき腿をもつ麗しき女よ。汝の心に宿る望みのすべてを我は与えよう。汝への愛により心を縛られた者には、三界において与え得ぬものは何一つない。

Verse 6

इमां धरां भूधरभूषितांगीं समुद्रवस्त्रां शशिसूर्यनेत्राम् । घनस्तनीं व्योमसुबद्धदेहां निष्काननां सुंदरि वामशीलाम् ॥ ६ ॥

麗しき者よ、この大地を見よ——山々をもって肢体を飾り、海を衣としてまとい、月と日を眼とする。暗き雨雲により胸は満ち、虚空はその身を堅く結ぶ。森に富み、なお美しく、性はやわらかである。

Verse 7

पातालगुह्यां बहुवृक्षरोम्णीं सप्ताधरां सुभ्रु तवास्मि दाता । सकोशबद्धां गजवाजिपूर्णां समन्त्रिहृद्यां नगरैः समेताम् ॥ ७ ॥

麗しき眉の女よ、我は汝に一つの都を授けよう——下界に秘められた洞窟のごとく隠れ、樹々は繁り、七つの基に支えられる。宝蔵により堅く守られ、象と馬に満ち、良き大臣たちにより心地よく、周囲の町々を備えて完全である。

Verse 8

आत्मानमपि दास्यामि तवा चार्वंगि संगमे । किं पुनर्द्धनरत्नादि प्रसीद मम मोहिनि ॥ ८ ॥

麗しき肢体の者よ、汝との交わりにおいては、我はこの身すら捧げよう。まして財宝や宝玉など、何を言うに足りようか。願わくは我に慈悲を、心を惑わす魅惑の者よ。

Verse 9

नृपस्य वचनं श्रुत्वा मोहिनी मधुराक्षरम् । समुवाच स्मितं कृत्वा तमुत्थाप्य नृपं तदा ॥ ९ ॥

王の言葉を聞くや、魅惑のモーヒニーは甘き音節で語り、微笑んだ。しかしてその時、王を起こし立て、彼に向かって言葉を発した。

Verse 10

न धरां भूधरोपेतां वरये वसुधाधिप । यद्विदिष्याम्यहं काले तत्कार्यमविशंकया ॥ १० ॥

おお大地の主よ、山々に飾られた国土を私は選びませぬ。時至って私が知ることとなる事柄は、ためらいなくそのまま成し遂げてください。

Verse 11

भजिष्यामि न संदेहः कुरुष्व समयं मम । राजोवाच । येन संतुष्यसे देवि समयं तं करोम्यहम् ॥ ११ ॥

「疑いなく、私はあなたを礼拝しお仕えいたします。どうか私のために条件を定めてください。」王は言った。「おお女神よ、あなたが満足される条件を、私はそのまま定め受け入れましょう。」

Verse 12

दशावस्थां गतो देहो मम त्वत्संगमं विना ॥ १२ ॥

あなたの同伴なくして、我が身はみじめな境に落ち、痛ましい衰えの段階をたどっております。

Verse 13

मोहिन्युवाच । दीयतां दक्षिणो हस्तो बहुधर्मकरस्तव । येन मे प्रत्ययो राजन् वचने तावके भवेत् ॥ १३ ॥

モーヒニーは言った。「あなたの右の手をお与えください。多くのダルマの行いをなすその手によって、王よ、あなたの言葉への確かな信を私に起こさせてください。」

Verse 14

राजा त्वं धर्मशीलोऽसि सत्यकीर्तिर्जगत्त्रये । न वक्तास्यनृतं काले मार्गाऽयं लौकिकः कृतः ॥ १४ ॥

王よ、あなたはダルマに篤く、真実の誉れは三界に知れ渡っています。しかるべき時に虚言を語ることはないゆえ、この世の作法としての道筋があなたのために定められたのです。

Verse 15

एवं ब्रवाणां राजेंद्रो मोहिनीं हृच्छयातुरः । अब्रवीन्नृपतिस्तां तु सुप्रसन्नमना नृप ॥ १५ ॥

彼女がそのように語ると、王は—妖艶なる女への欲に胸を悩ませつつも—大いに喜ぶ心で彼女に語りかけた。

Verse 16

जन्मप्रभृति वामोरु नानृतं भाषितं मया । स्वैरेष्वपि विहारेषु कदापि वरवाणिंनि ॥ १६ ॥

おお、美しき腿の君よ。生まれてこのかた、我は一度も偽りを語ったことがない。たとえ気ままな遊興の折であっても、甘き声の淑女よ、決して虚言を吐かなかった。

Verse 17

अथवा व्याहृतैर्वाक्यैः किमेभिः प्रत्ययाक्षरैः । दतो ह्येष मया हस्तो दक्षिणः पुण्यलांछनः ॥ १७ ॥

あるいは、これ以上の長広舌や確証の言葉が何の要ろうか。すでに我は、吉祥の徴ある右の手を、誓いのしるしとして差し出したのだから。

Verse 18

यन्मया सुकृतं किंचित्कृतमाजन्म सुन्दरि । तत्सर्वं तव वामोरु यदि कुर्यान्न ते वचः ॥ १८ ॥

おお、美しき人よ。生まれてより我が積んだわずかな功徳のすべてを—美しき腿の君よ—もし我が汝の言葉に従わぬなら、ことごとく汝に譲ろう。

Verse 19

अन्तरे ह्येष दत्तो मे धर्मो भार्या भवांगने । तव रूपेण मे क्षोभः सहसा प्रत्युपस्थितः ॥ १९ ॥

「されど今、肢体うるわしき君よ、ダルマにより我にはすでに妻が授けられている。だが汝の美を見た刹那、我が内に忽ち激しい動揺が起こったのだ。」

Verse 20

ऋतध्वजसुतश्चाहं नाम्ना रुक्मां गदो नृपः । इक्ष्वाकुवशसंभूतः सुतो धर्मांगदो मम ॥ २० ॥

私はṚtadhvajaの子、名をルクマーṅガダという王である。イクシュヴァーク（Ikṣvāku）の王統に生まれ、我が子はダルマーṅガダと名づけられる。

Verse 21

मृगव्याजेन गहनं प्रविष्टश्चारुलोचने । ततो दृष्टो वने हृद्यो वामदेवाश्रमो मया ॥ २१ ॥

麗しき眼の君よ、鹿を追うという口実で私は深い森へ入り、やがてその林の中で、心地よきヴァーマデーヴァ（Vāmadeva）の庵を目にした。

Verse 22

मुनिना जल्पितं तत्र किंचित्तेन विसर्जितः । आरुह्य वाहनश्रेष्ठंमन्दरं द्रष्टुमागतः ॥ २२ ॥

そこで聖仙は少し語ったのち、私を暇（いとま）とした。私は最上の乗り物に乗り、マンダラ（Mandara）山を拝しに出立した。

Verse 23

भ्रममाणो गिरिवरं कुतूहलमनास्तदा । प्राप्तं मच्छ्रवणे गीतं तव वक्त्रविनिर्गतम् ॥ २३ ॥

その優れた山をさまよい、好奇の念に満ちていたとき、あなたの口からこぼれ出た歌が私の耳に届いた。

Verse 24

तेन गीतेन चाकृष्टस्त्वत्समीपमुपागतः । दृष्टेः पथमनुप्राप्ता मम त्वं चारुलोचने ॥ २४ ॥

その歌に引き寄せられて私はあなたの近くへ赴いた。すると、麗しき眼の君よ、あなたは私の視界の道に現れた。

Verse 25

ततोऽहं मूर्च्छितो देवि विसंज्ञः पतितः क्षितौ । सांप्रतं चेतनायुक्तस्तव वाक्यामृतेन हि ॥ २५ ॥

それから、女神よ、私は気を失い、意識なく地に倒れました。けれど今は、まことにあなたの言葉の甘露によって息吹を得て、正気を取り戻しました。

Verse 26

पुनर्जातमिवात्मानं मन्येऽहं लोकमोहिनि । प्रत्युत्तरप्रदानेन प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २६ ॥

世を惑わす者よ、私はまるで生まれ変わったかのように思います。ふさわしい返答を授け、どうか私にご加護をお与えください。

Verse 27

नृपेणैव समुद्दिष्टा मोहिन्याहोत्तरं वचः । अहं ब्रह्मभवा राजंस्त्वदर्थं समुपागता ॥ २७ ॥

王にこう問われて、モーヒニーは答えた。「王よ、私は梵天ブラフマーより生まれた者。あなたのためにここへ参りました。」

Verse 28

श्रुत्वा कीर्ति स्मरोपेता मंदरं कनकाचलम् । परित्यज्य सुरान्सर्वान्विश्वंभरपुरोगमान् ॥ २८ ॥

その聖地の栄光を聞き、想起に満たされて、彼女はマンダラ――黄金の山へと赴いた。ヴィシュヴァンバラに率いられる者をも含め、あらゆる神々を後にして。

Verse 29

समाहितमनास्त्वत्र तपस्यानिरता स्थिता । संपूजयंती देवेशं गीतदानेन शंकरम् ॥ २९ ॥

そこで彼女は、心をよく収めて没入し、苦行に励みつつ留まった。そして神々の主シャンカラを、聖なる歌を添えた施与の供物によって礼拝した。

Verse 30

गीतदानमहं मन्ये सुराणामतिवल्लभम् । सर्वदानाधिकं भूप ह्यनंतगतिदायकम् ॥ ३० ॥

聖なる歌を施すことこそ、神々に最も愛される供養であると私は思う。王よ、それはあらゆる施しに勝り、無限の最高の帰趣を授ける。

Verse 31

येन तुष्टः पशुपतिः सद्यः प्रत्युपकारकः । ईप्सितोऽयं मया प्राप्तो भवानवनिपालकः ॥ ३१ ॥

パシュパティ（シヴァ）を歓喜させた者――恩にただちに報いる御方――その者を縁として、私は望み求めた大地の守護者たるあなたを得た、王よ。

Verse 32

अभिप्रीतोऽसि मे राजन्नभिप्रीता ह्यहं तव ॥ ३२ ॥

王よ、あなたは私にとって愛しきお方であり、まことに私もまたあなたにとって愛しき者である。

Verse 33

तमेवं मुक्त्वा द्विजराजवक्त्रा करं गृहीत्वा नृपतेस्तु वेगात् । उत्थापयामास धराशयानमिंद्रस्य यष्टीमिव मोहिनी सा ॥ ३३ ॥

かく語り終えるや、蓮華のごとき面貌――最勝の二度生まれの口から出る言葉のように――その妖艶なるモーヒニーは、たちまち王の手を取り、地に伏していた彼を勢いよく起こし上げた。まるでインドラがその杖を掲げるがごとく。

Verse 34

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे समयकरणं नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥

かくして、聖なる『ブリハン・ナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）における、「サマヤカラナ（適時の決定）」と名づけられた第十二章は終わる。