Adhyaya 75: The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ तामसमन्वन्तरे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः । पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । पञ्चमोऽपि मनुर्ब्रह्मन् रैवतो नाम विश्रुतः । तस्योत्पत्तिं विस्तरशः शृणुष्व कथयामि ते ॥

ここに、ターマサ・マンヴァンタラに属する『シュリー・マーラカンデーヤ・プラーナ』第七十四章は終わる。いま第七十五章が始まる。マーラカンデーヤは言った。「ブラーフマナよ、第五のマヌはライヴァタ（Raivata）の名で名高い。彼の起源を詳しく聞け。わたしが汝に語ろう。」

Verse 2

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः ॥

幸運に恵まれた聖仙がいて、名をリタヴァーク（Ṛtavāk）といった。子がなかったにもかかわらず、彼には一人の男子が生まれた――大いなる心をもつレヴァティヤンタ（Revatyanta）である。

Verse 3

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनादींश्च स चाशीলোऽभवन्मुने ॥

彼はその子のために、誕生儀礼（ジャータカルマ）に始まる諸儀式を正しく行い、さらに入門・授戒（ウパナヤナ）に始まる儀式も執り行った。けれども、聖仙よ、その子は素行の悪い者となってしまった。

Verse 4

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृति सोऽप्यृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवाप मुनिपुङ्गवः ॥

その子が生まれた時より、まさにその時から、聖仙もまた—仙人たちの中の雄牛たる者—長く尾を引く病にとらわれた。

Verse 5

माता तस्य परामार्तिः कुष्ठरोगादिपीडिता । जगाम स पिता चास्य चिन्तयामास दुःखितः ॥

その母は癩病（らいびょう）や他の病に悩まされ、極度の苦悩に沈んだ。父もまた憂いに満ち、思い煩う念に沈み込んだ。

Verse 6

किमेतदिति सोऽप्यस्य पुत्रोऽप्यत्यन्तदुर्मतिः । जग्राह भार्यामन्यस्य मुनिपुत्रस्य सम्मुखीम् ॥

「これは何事か？」—甚だ邪悪な心をもつその子でさえ、他人の妻、すなわち聖仙の子の妻を、彼の目前で奪い取った。

Verse 7

ततो विषण्णमनसा ऋतवागिदमुक्तवान् । अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता ॥

そのとき心沈んだリタヴァーク（Ṛtavāk）は言った。「人にとって安寧のためには、悪しき息子を持つより、子なきほうがまさる。」

Verse 8

कुपुत्रो हृदयायासं सर्वदा कुरुते पितुः । मातुश्च स्वर्गसंस्थांश्च स्वपितॄन् पातयत्यधः ॥

悪しき息子は常に父の心を痛める。さらに母をも貶め、天に住まう自らの祖先さえも堕とすのである。

Verse 9

सुहृदां नोपकाराय पितॄणाञ्च न तृप्तये । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

彼は友に益なく、また祖霊をも満足させない。両親の悲嘆ゆえに――ああ、その悪人の誕生は忌むべきものだ。

Verse 10

धन्यास्ते तनया येषां सर्वलोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शान्ताः साधुकर्मण्यनुव्रताः ॥

万人に認められる子を持つ者は幸いである――他者を助け、心安らかで、正しき行い（ダルマ）に堅く帰依する。

Verse 11

अनिर्वृतं तथा मन्दं परलोकपराङ्मुखम् । नरकाय न सद्गत्यै कुपुत्रालम्बि जन्मनः ॥

そのような生は喜びなく鈍く、来世に背を向ける。善き趣ではなく地獄へと導く――悪しき子という重荷に依存するがゆえに。

Verse 12

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले च जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते ध्रुवम् ॥

悪しき子は友を苦しめ、敵を喜ばせる。しかも必ずや、両親に早すぎる老いをもたらす。

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच एवṃ सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनॊवृत्तिर्वृत्तं गर्गमपृच्छत ॥

マールカṇḍेयは言った。かくしてその聖仙は――極悪の子の所業により心を燃え立たせ――起こった事の次第をガールギャに問いただした。

Verse 14

ऋतवागुवाच सुव्रतेन पुरा वेदा गृहीता विधिवन्मया । समाप्य वेदान् विधिवत् कृतो दारपरिग्रहः ॥

リタヴァークは言った。「かつて私は厳しい誓戒を守り、規定に従ってヴェーダを学んだ。ヴェーダの学を正しく修了してのち、法（ダルマ）にかなって婚姻に入った。」

Verse 15

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः । न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

妻とともに、行うべき儀礼—シュラウタとスマールタ—を、ヴァシャット（vaṣaṭ）の供献をも含めて修した。今日に至るまで、大聖よ、それらを欠けたまま行ったことは一度もない。

Verse 16

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता । पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

定められた受胎の儀（ガルバーダーナ）によってであり、欲望に溺れてではない。この子は「子を得る」という目的のためにもうけられた—「プト（Put）」と名づく地獄を恐れてのことだ、聖者よ。

Verse 17

सोऽयं किमात्मदोषेण मम दोषेण वा मुने । अस्मद्दुःखवहो जातो दौःशील्याद् बन्धुशोकदः ॥

それゆえ、聖者よ、この子の出生は彼自身の過失によるのか、それとも私の過失によるのか。彼は我らに悲嘆をもたらし、悪しき行いによって親族にも苦しみを与える者となった。

Verse 18

रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत ॥

賢者のうち最勝なる方よ、あなたのこの子はレーヴァティーの終わりに生まれた。ゆえに不吉な時に出生したため、あなたにとって憂いの原因となったのである。

Verse 19

न तेऽपचारो नैवास्य मातुर्नायं कुलस्य ते । तस्य दौःशील्यहेतुस्तु रेवत्यन्तमुपागतम् ॥

「汝にも、母にも咎はなく、また汝の家系の過ちでもない。むしろ、その悪しき振る舞いの因はレヴァティヤンタ（Revatyanta）に及んだのである。」

Verse 20

ऋतवागुवाच यस्मान्ममैकपुत्रस्य रेवत्यन्तसमुद्भवम् । दौःशील्यमेतत्सा तस्मात् पततामाशु रेवती ॥

リタヴァーグ（Ṛtavāgu）は言った。「我が一人子の悪行はレヴァティヤンタ（Revatyanta）より起こった。ゆえにレヴァティー（Revatī）はその位より速やかに墜ちよ（投げ落とされよ）。」

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच तेनैवं व्याहृते शापे रेवत्यृक्षं पपात ह । पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः ॥

マールカṇḍेय（Mārkaṇḍeya）は語った。「その呪詛がかく宣せられるや、レヴァティー熊（レヴァティーがṛkṣaの姿となったもの）は墜ち、民衆は皆これを見守り、心は驚愕にとらわれた。」

Verse 22

रेवत्यृक्षञ्च पतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः । भावयामास सहसा वनकन्दरनिर्झरम् ॥

そしてそのレヴァティー熊は、クムダ山に落ちるや否や、たちまち周囲一帯に森と洞窟と流れ（渓流）を現出させた。

Verse 23

कुमुदाद्रिश्च तत्पातात् ख्यातो रैवतकॊऽभवत् । अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीधरः ॥

またその墜落のゆえに、クムダ山は「ライヴァタカ（Raivataka）」として世に名高くなり、全地にわたり比類なく美しい山となった。

Verse 24

तस्यर्क्षस्य तु या कान्तिर्जाता पङ्कजिनी सरः । ततो जज्ञे तदा कन्या रूपेणातीव शोभना ॥

その熊の光輝から蓮華に満ちた湖が生じ、そしてその湖より、その時、姿かたちきわめて麗しい一人の乙女が生まれ出た。

Verse 25

रेवतीकान्तिसम्भूतां तां दृष्ट्वा प्रमुचो मुनिः । तस्या नाम चकारेत्थं रेवती नाम भागुरे ॥

彼女――レーヴァティーの光輝より生まれたその乙女――を見て、聖仙プラムチャは名を授けた。「レーヴァティー」と、ああバーグリーよ。

Verse 26

पोषयामास चैवैतां स्वाश्रमाभ्याससम्भवाम् । प्रमुचः स महाभागस्तस्मिन्नेव महाचले ॥

そして幸運なる聖仙プラムチャは、自らの庵の近くに生まれた彼女を、その大いなる山のその場で養い育て、成長させた。

Verse 27

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् । स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

だが彼女が美を具えた若き乙女となったのを見て、聖仙は思案し始めた。「誰が彼女の夫となり得ようか？」

Verse 28

एवं चिन्तयतस्तस्य ययौ कालो महान् मुने । न चाससाद सदृशं वरं तस्या महामुनिः ॥

このように思い巡らすうちに、多くの時が過ぎ去った、ああ聖者よ。だがその大いなる苦行者は、彼女にふさわしい花婿を見いだせなかった。

Verse 29

ततस्तस्याः वरं प्रष्टुमग्निं स प्रमुको मुनिः । विवेश वह्निशालां वै प्रष्टारं प्राह हव्यभुक् ॥

そのとき聖仙プラムチャは、彼女のための恩寵をアグニに問わんとして火室に入り、供物を食する者アグニは問いかける者に告げた。

Verse 30

महाबलो महावीर्यः प्रियवाग् धर्मवत्सलः । दुर्गमो नाम भविता भर्ता ह्यस्य महीपतिः ॥

彼は大いなる力と大いなる武勇を備え、言葉は甘く、ダルマに帰依するであろう。名をドゥルガマという王が、地上の主として彼女の夫となる。

Verse 31

मार्कण्डेय उवाच । अनन्तरञ्च मृगयाप्रसङ्गेनागतॊ मुने । तस्याश्रमपदं धीमान् दुर्गमः स नराधिपः ॥

マールカンデーヤは言った。「そののち、聖者よ、狩猟の途上で、賢王ドゥルガマはその庵の集落に来た。」

Verse 32

प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः । पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिन्दीजठरोद्भवः ॥

彼はプリヤヴラタの系譜に生まれ、大いなる力と武の冴えを備え、ヴィクラマシーラの子であり、カーリンディーの胎より生まれた。

Verse 33

स प्रविश्याश्रमपदं तां तन्वीं जगतीपतिः । अपश्यमानस्तमृषिं प्रियेत्यामन्त्र्य पृष्टवान् ॥

庵の境内に入った地上の主は、そのほっそりした女人を見た。聖仙の姿が見えぬゆえ、彼は彼女に「愛しき者よ」と呼びかけ、（聖仙について）尋ねた。

Verse 34

राजोवाच । क्व गतो भगवाञस्मादाश्रमान्मुनिपुङ्गवः । तं प्रणे तुमिहेच्छामि तत् त्वं प्रब्रूहि शोभने ॥

王は言った。「この庵から、尊ぶべき聖仙、牟尼の中の雄牛はどこへ行かれたのか。ここでその御方のもとへ導かれたい。ゆえに、美しき者よ、私に告げよ。」

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । अग्निसालां गतो विप्रस्तच्छ्रुत्वा तस्य भाषितम् । प्रियेत्यामन्त्रणञ्चैव निष्चक्राम त्वरा न्वितः ॥

マールカンデーヤは言った。婆羅門は火殿へ行っていたが、彼女の言葉と「いとしき方よ」という呼びかけを聞くと、急ぎ足でただちに外へ出て来た。

Verse 36

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्गमं मुनिः । नरेन्द्रचिह्नसहितं प्रश्रयावनतं पुरः ॥

聖仙は、王権のしるしを帯びた大心の王ドゥルガマが、謙虚と敬意をもって身をかがめ、御前に立つのを見た。

Verse 37

तस्मिन् दृष्टे ततः शिष्यमुवाच स तु गौतमम् । गौतमानी यतां शीघ्रमर्घोऽस्य जगतीपतेः ॥

それを見て、師は弟子ガウタマに言った。「ガウタマよ、急いでこの地の主のためにアルギャ（迎賓の供水）を持って来なさい。」

Verse 38

एकस्तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः । जामाता च विशेषेण योग्योर्'घस्य मतो मम ॥

というのも、まずこの王は久方ぶりに来訪した。さらに、とりわけ婿として、私は彼をアルギャを受けるにふさわしい者と見なすからである。

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच ततः स चिन्तयामास राजा जामातृकारणम् । विवेद च न तन्मौनी जगृहेऽर्घञ्च तं नृपः ॥

マールカンデーヤは言った。そこで王は、婿に関わる因縁について思い巡らした。また沈黙する聖仙がそれを受け取らぬことを悟り、王は恭敬の迎礼の供物（アルギャ arghya）を引き取った。

Verse 40

तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घं महामुनिः । स्वागतं प्राह राजेन्द्रमपि ते कुशलं गृहे ॥

大聖仙たるバラモンは、アルギャ（arghya）を受けてから、席に着いた王に告げた。「ようこそ。御家中はつつがなくお過ごしか。」

Verse 41

कोषे बलेऽथ मित्रेषु भृत्यामात्ये नरेश्वर । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

おお人々の主よ――御国庫、軍勢、同盟者は安泰か。家臣と大臣たちは健やかか。さらに、万事の拠り所たる強き腕の御身ご自身は、つつがなきか。

Verse 42

पत्नी च ते कुशलीनी यत एवाऽनुतिष्ठति । पृच्छाम्यस्यास्ततो नाहं कुशल्योऽपरास्तव ॥

また、家の秩序を保ち継がせる御后は安らかか。ゆえに私は后について問うのであって、他の好意ある者（あるいは他の女たち）について同じようには問わぬ。

Verse 43

राजोवाच त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत । जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

王は言った。「あなたの御加護により、善き誓戒を保つ方よ、我にはいずこにも災いはない。だが一つ気がかりが生じた。聖仙よ、あなたが語る『ここにいる我が妻』とは、いったい誰なのか。」

Verse 44

ऋषिरुवाच रेवती सुमहाभागा त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरी । तव भर्या वरारोहा तां त्वं राजन्न वेत्सि किम् ॥

聖仙は言った。「レーヴァティー――三界の中にあっても最も幸いで、なおかつ美しき者――こそ、王よ、麗しき姿を具えた汝の妃である。汝は彼女を知らぬのか。」

Verse 45

राजोवाच सुभद्रां शान्ततनयां कावेरीतनयां विभो । सुराष्ट्रजां सुजातां च कदम्बां च वरूथजाम् ॥

王は言った。「尊き御方よ、我はスバドラ、シャーンタタナヤー、カーヴェリータナヤー、スラーシュトラジャー、スジャーター、カダンバーを知っております。さらにヴァルーサジャーも存じております。」

Verse 46

विपाठां नन्दिनीं चैव वेद्मि भार्यां गृहे द्विज । तिष्ठन्ति मे न भगवन् रेवतीं वेद्मि कान्वियम् ॥

「婆羅門よ、我が宮中の妃としてヴィパーターとナンディニーもまた存じている。だが尊き御方よ、レーヴァティーは我がもとに留まらぬ。私が知るべきそのレーヴァティーとは、いかなる者なのか。」

Verse 47

ऋषिरुवाच प्रियेतिसाम्प्रतं येयं त्वयोक्ता वरवर्णिनी । किं विस्मृतन्ते भूपाल श्लाघ्येयं गृहिणी तव ॥

聖仙は言った。「たった今、汝自身がこの優れ、光り輝く女人を『愛しき者』と呼んだではないか。なぜ忘れたのだ、地を護る者よ。汝のこの妃は讃嘆に値する。」

Verse 48

राजोवाच सत्यमुक्तं मया किन्तु भावो दुष्टो न मे मुने । नात्र कोपं भवान् कर्तुमर्हत्यस्मासु याचितः ॥

王は言った。「我が言葉は真実である。されど聖仙よ、我が意は邪ではない。この件において我らに怒りを向け給うな――どうかお願い申し上げる。」

Verse 49

ऋषिरुवाच तत्त्वं ब्रवीषि भूपाल ! न भावस्तव दूषितः । व्याजहार भवान् एतद् वह्निना नृप चोदितः ॥

聖仙は言った。「汝の言葉は真実である、地を護る者よ。汝の意図は汚れない。王よ、汝がこのように語ったのは、アグニ（火神）に促されたからである。」

Verse 50

मया पृष्टो हुतवहः कोऽस्या भर्तेति पार्थिव । भविता तेन चाप्युक्तो भवान् एव अद्य वै वरः ॥

「王よ、私はフタヴァハ（アグニ）に『彼女の夫となるのは誰か』と問うた。すると彼は『今日、汝自身が彼女の花婿である』と答えた。」

Verse 51

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप । प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

「ゆえに彼女を受け入れよ。王よ、私はこの乙女を汝に授けた。彼女もまた『愛しき者』と呼ばれ（それに同意し）た。しかるに、なぜなお躊躇し思案するのか。」

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच ततोऽसावभवन् मौनी तेनोक्तः पृथिवीपतिः । ऋषिस्तथोद्यता कर्तुं तस्या वैवाहिकं विधिम् ॥

マールカンデーヤは語った。「そのように告げられると、王は沈黙した。すると聖仙は、彼女の婚礼の儀礼を執り行う準備を整えた。」

Verse 53

तमुद्यतं सा पितरं विवाहाय महामुने । उवाच कन्या यत्किञ्चित् प्रश्रयावनतानना ॥

大いなる聖者よ、父が婚礼の支度を整えているのを見て、その乙女は慎み深く顔を伏せ、へりくだって幾言かを述べた。

Verse 54

यदि मे प्रीतिमांस्तात प्रसीदं कर्तुमर्हसि । रेवत्यृक्षे विवाहं मे तत्करोतु प्रसादितः ॥

「父上、もし私をお喜びになり、恩寵をお示しくださるなら――どうかご慈悲をもって、私の婚礼をレーヴァティー（Revati）というナクシャトラのもとで執り行わせてください。」

Verse 55

ऋषिरुवाच रेवत्यृक्षं न वै भद्रे चन्द्रयोगि व्यवस्थितम् । अन्यानि सन्ति ऋक्षाणि सुभ्रु वैवाहिकानि ते ॥

仙人は言った。「おだやかな乙女よ、レーヴァティーはこの儀礼に必要な『チャンドラヨーガ』（candrayoga、月の結び）にふさわしい位置にない。ほかにも、眉麗しき者よ、婚姻に適したナクシャトラがある。」

Verse 56

कन्योवाच तात तेन विना कालो विफलः प्रतिभाति मे । विवाहो विफले काले मद्विधायाः कथं भवेत् ॥

乙女は言った。「父上、あれ（レーヴァティー）がなければ、時は私にとって実りなきものに見えます。実りなき時に、私のような者の婚姻がどうして成り立ちましょうか。」

Verse 57

ऋषिरुवाच ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं विनिपातितम् ॥

仙人は言った。「かつて、リタヴァーク（Ṛtavāk）と名高い一人の苦行者がレーヴァティーに怒りを抱き、その憤怒によって、そのナクシャトラを落下させた（投げ落とした）のだ。」

Verse 58

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति मदिरेक्षणा । न चेच्छसि विवाहं त्वं सङ्कटं नः समागतम् ॥

「そして私は、この黒き瞳の乙女を、彼の妻として与えると約束してしまった。もし婚姻を望まぬというなら、我らには重大な難儀（サンカट、深刻な困難）が降りかかっているのだ。」

Verse 59

कन्योवाच ऋतवाक् स मुनिस्तात किमेवं तप्तवांस्तपः । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुतास्मि किम् ॥

乙女は言った。「父上、なぜ聖仙リタヴァーク（Ṛtavāk）はこれほど厳しい苦行をなさるのですか。わたしは『ブラフマ・バンドゥ』（生まれだけのバラモン）の娘だと、父が告げていないのですか。」

Verse 60

ऋषिरुवाच ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले नैव तपस्विनः । सुता त्वं मम यो देवान् कर्तुमन्यान् समुत्सहे ॥

聖仙は言った。「わが子よ、汝はただの『ブラフマ・バンドゥ』の娘ではない。苦行なき者の娘でもない。汝はわが娘である。わたしは自らの力によって、ほかの神々さえも生起させ得るのだから。」

Verse 61

कन्योवाच तपस्वी यदि मे तातस् तत् किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे तदृक्षे क्रियते न तु ॥

乙女は言った。「父上、もし彼が真の苦行者なら、天にあるこの星宿（ṛkṣa）は何なのですか。これを上へと持ち上げ（その位置を移し）、わたしの婚礼がその星宿のもとで執り行われるようにしてください。」

Verse 62

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रन्ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव ॥

聖仙は言った。「そのとおりにしよう、吉祥なる者よ。高貴なる淑女よ、喜びなさい。汝のために、レーヴァティー（Revati）の星宿を引き上げ、月の道に据え置こう。」

Verse 63

मार्कण्डेय उवाच ततस्तपः प्रभावेण रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथापूर्वं तथा चक्रे सोमयोगी द्विजोत्तम ॥

マールカṇḍेयは語った。「そのとき、彼の苦行の力によって、あの大聖仙—二度生まれ（dvija）の中の最勝にして、月のヨーガを修する者—は、意図されたとおり正しい仕方でレーヴァティー（Revati）の星宿を復し、整えたのである。」

Verse 64

विवाहञ्चैव दुहितुर्विधिवद् मन्त्रयोगिनम् । निष्पाद्य प्रीतिमान् भूयो जामातारमथाब्रवीत् ॥

真言（マントラ）に通じたその男と娘との婚礼をしかるべく成就し、満足して喜んだのち、彼は再び婿に語りかけた。

Verse 65

औद्वाहिकान्ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुर्लभ्यमपि दास्यामि ममाप्रतिहतं तपः ॥

婚礼の儀礼が終わると、聖仙は言った。「王よ、告げよ——何を汝に与えようか。得難きものとて授けよう。わが苦行（タパス）は妨げられぬのだから。」

Verse 66

राजोवाच मनोः स्वायम्भुवस्याहमुत्पन्नः सन्ततौ मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद् वृणोम्यहम् ॥

王は言った。「聖者よ、我はスヴァーヤンブヴァ・マヌの系譜に生まれた。汝の恩寵により、一つのマンヴァンタラの主となる पुत्र（むすこ）を願う。」

Verse 67

ऋषिरुवाच भविष्यत्येष ते कामो मनुस्त्वत्तनयो महीम् । सकलां भोक्ष्यते भूप धर्मविच्च भविष्यति ॥

聖仙は言った。「汝のこの願いは成就する。汝の子はマヌとなろう。王よ、彼は全地を治め、ダルマを知る者となる。」

Verse 68

मार्कण्डेय उवाच तामादाय ततो भूपः स्वमेव नगरं ययौ । तस्मादजायत सुतो रेवत्याः रैवतो मनुः ॥

マールカンデーヤは語った。「それから王は彼女を伴い、自らの都へ帰った。彼女（レーヴァティー）から一人の पुत्रが生まれた——ライヴァタ・マヌである。」

Verse 69

समेतः सकलैर्धर्मैर्मानवैः पराजितः । विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो वेदविद्यार्थशास्त्रवित् ॥

彼はあらゆるダルマを具え、人々の中で征服されることなく、すべてのシャーストラの意義を悟り、ヴェーダと学知、ならびに諸論書の趣旨を知る者であった。

Verse 70

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् । कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

そのマンヴァンタラにおいて、ああブラーフマナよ、私が神々、聖仙（リシ）、インドラ、そして諸王（パールティヴァ）を語るのを、心を尽くして聴け。

Verse 71

सुमेधसस्तत्र देवास्तथा भूपतयो द्विज । वैकुण्ठश्चामिताभश्च चतुर्दश चतुर्दश ॥

そこでは、ああ二度生まれの者よ、神々はスメリーダサ（Sumedhasa）であり、王たちもまた同様であった。その中にヴァイクンタ（Vaikuṇṭha）とアミターバ（Amitābha）があり、十四と十四の数であった。

Verse 72

तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः । नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥

そしてその四つの神々の群のうち、主はヴィブー（Vibhū）という名のインドラであり、百の祭祀を成就したことによって顕著であった。

Verse 73

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

ヒラニヤローマ（Hiraṇyalomā）、ヴェーダシュリー（Vedaśrī）、またウールドヴァバーフ（Ūrdhvabāhu）；ヴェーダバーフ（Vedabāhu）、スダーマー（Sudhāmā）、そして大聖仙パルジャニヤ（Parjanya）—これらがその中に名を挙げられる。

Verse 74

वसिष्ठश्च महाभागो वेदवेदान्तपारगः । एते सप्तर्षयश्चासन् रैवतस्यान्तरे मनोः ॥

また、ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）—大いに福徳あり、ヴェーダとヴェーダーンタに通暁する者—これらが、ライヴァタ・マヌのマンヴァンタラにおける七仙（サプタリシ）であった。

Verse 75

बलबन्धुर्महावीर्यः सुयष्टव्यस्तथापरः । सत्यकाद्यास्तथैवासन् रैवतस्य मनोः सुताः ॥

バラバンドゥ（Balabandhu）、マハーヴィールヤ（Mahāvīrya）、さらにスヤシュタヴ்ய（Suyaṣṭavya）；またサティヤカ（Satyaka）ら—これらがライヴァタ・マヌの子らであった。

Verse 76

रैवतान्तास्तु मनवः कथिता ये मया तव । स्वायम्भुवाश्रया ह्येते स्वारोचिषमृते मनुम् ॥

このように、（ライヴァタをも含め）ライヴァタに至るまでの諸マヌを、私は汝に説き示した。これらはスヴァーヤンブヴァ（Svāyambhuva）に連なって生じたものである—ただしスヴァーローチシャ（Svārociṣa）・マヌを除く。

Verse 77

य एषां शृणुयान्नित्यं पठेदाख्यानमुत्तमम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लोकं प्राप्नोत्यभीप्सितम् ॥

この優れた物語を常に聴聞し、あるいは誦する者は、一切の罪より解き放たれ、望む世界（境地）に到達する。