Adhyaya 37

Verse 1

श्रीशुक उवाच केशी तु कंसप्रहित: खुरैर्महीं महाहयो निर्जरयन् मनोजव: । सटावधूताभ्रविमानसङ्कुलं कुर्वन् नभो हेषितभीषिताखिल: ॥ १ ॥ तं त्रासयन्तं भगवान् स्वगोकुलं तद्धेषितैर्वालविघूर्णिताम्बुदम् । आत्मानमाजौ मृगयन्तमग्रणी- रुपाह्वयत् स व्यनदन्मृगेन्द्रवत् ॥ २ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。カンサに遣わされた悪魔ケーシーは、ヴラジャに巨大な馬として現れた。心の速さで駆け、蹄で大地を裂き、たてがみの振る舞いで雲と天神の飛行車を乱し、恐るべき嘶きで一切を震え上がらせた。

Verse 2

श्रीशुक उवाच केशी तु कंसप्रहित: खुरैर्महीं महाहयो निर्जरयन् मनोजव: । सटावधूताभ्रविमानसङ्कुलं कुर्वन् नभो हेषितभीषिताखिल: ॥ १ ॥ तं त्रासयन्तं भगवान् स्वगोकुलं तद्धेषितैर्वालविघूर्णिताम्बुदम् । आत्मानमाजौ मृगयन्तमग्रणी- रुपाह्वयत् स व्यनदन्मृगेन्द्रवत् ॥ २ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。カンサに遣わされた魔王ケーシーは、ヴラジャに巨大な馬の姿で現れた。心の速さで駆け、蹄で大地をえぐり、たてがみの揺れで雲と天界の飛行宮殿（ヴィマーナ）を空に散らし、恐ろしい嘶きで一切を震え上がらせた。彼がゴークラを脅かし、嘶きと尾の旋風で雲を巻き上げていたとき、主シュリー・クリシュナは戦いへと呼びかけられた。ケーシーは獅子のごとく吠えた。

Verse 3

स तं निशाम्याभिमुखो मुखेन खं पिबन्निवाभ्यद्रवदत्यमर्षण: । जघान पद्‌भ्यामरविन्दलोचनं दुरासदश्चण्डजवो दुरत्यय: ॥ ३ ॥

主が目の前に立っておられるのを見るや、ケーシーは激怒し、天を呑み込まんばかりに口を大きく開けて突進した。猛々しい速さで、近づき難く征服し難いその馬の魔は、蓮華の眼をもつ主を前脚二本で打ち据えようとした。

Verse 4

तद् वञ्चयित्वा तमधोक्षजो रुषा प्रगृह्य दोर्भ्यां परिविध्य पादयो: । सावज्ञमुत्सृज्य धनु:शतान्तरे यथोरगं तार्क्ष्यसुतो व्यवस्थित: ॥ ४ ॥

しかし超越者なる主はケーシーの一撃をかわされた。ついで怒りをもって両腕でその脚をつかみ、空中で振り回し、侮るように百弓の距離へ投げ捨てられた。まるでガルダが蛇を放り投げるように。のち主シュリー・クリシュナはその場に泰然と立っておられた。

Verse 5

स: लब्धसंज्ञ: पुनरुत्थितो रुषा व्यादाय केशी तरसापतद्धरिम् । सोऽप्यस्य वक्त्रे भुजमुत्तरं स्मयन् प्रवेशयामास यथोरगं बिले ॥ ५ ॥

意識を取り戻したケーシーは怒りに燃えて起き上がり、口を大きく開けて再びハリに突進した。だが主は微笑まれ、まるで蛇を地の穴へ入れるかのように、左腕をたやすくその口へ差し入れられた。

Verse 6

दन्ता निपेतुर्भगवद्भ‍ुजस्पृश- स्ते केशिनस्तप्तमयस्पृशो यथा । बाहुश्च तद्देहगतो महात्मनो यथामय: संववृधे उपेक्षित: ॥ ६ ॥

ケーシーの歯は主の御腕に触れた瞬間、たちまち抜け落ちた。魔にはその御腕が溶けた鉄のように灼熱と感じられたのである。さらにケーシーの体内で、大いなる主の御腕は著しく膨張し、放置された病で腹が張るかのように大きく広がった。

Verse 7

समेधमानेन स कृष्णबाहुना निरुद्धवायुश्चरणांश्च विक्षिपन् । प्रस्विन्नगात्र: परिवृत्तलोचन: पपात लण्डं विसृजन् क्षितौ व्यसु: ॥ ७ ॥

主クリシュナの腕が膨張してケーシーの呼吸を完全に止めると、悪魔は足を痙攣させてばたつかせ、体は汗まみれになり、白目をむき、脱糞して地面に倒れ死んだ。

Verse 8

तद्देहत: कर्कटिकाफलोपमाद् व्यसोरपाकृष्य भुजं महाभुज: । अविस्मितोऽयत्नहतारिक: सुरै: प्रसूनवर्षैर्वर्षद्‌भिरीडित: ॥ ८ ॥

剛腕のクリシュナは、今やカルカティカの実のように見えるケーシーの体から腕を引き抜いた。敵をいとも簡単に殺したことに少しも驕ることなく、主は神々が降らせた花を受け入れた。

Verse 9

देवर्षिरुपसङ्गम्य भागवतप्रवरो नृप । कृष्णमक्लिष्टकर्माणं रहस्येतदभाषत ॥ ९ ॥

王よ、その後、神々の中でも偉大な賢者であるナーラダ・ムニが、人里離れた場所で主クリシュナに近づきました。その最も高貴な献身者は、いとも簡単に遊戯を行われる主に次のように語りかけました。

Verse 10

कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मन् योगेश जगदीश्वर । वासुदेवाखिलावास सात्वतां प्रवर प्रभो ॥ १० ॥ त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । गूढो गुहाशय: साक्षी महापुरुष ईश्वर: ॥ ११ ॥

[ナーラダ・ムニは言った] おお、クリシュナよ、クリシュナよ、無限の主よ、すべての神秘的な力の源よ、宇宙の主よ！ おお、ヴァースデーヴァよ、すべての存在の避難所よ！ おお、主よ、あなたは薪の中に眠る火のように、心の洞窟の中に目に見えずに座っている、すべての被造物の至高の魂です。あなたはすべての人の中にいる証人であり、至高人格神であり、究極の支配神です。

Verse 11

कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मन् योगेश जगदीश्वर । वासुदेवाखिलावास सात्वतां प्रवर प्रभो ॥ १० ॥ त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । गूढो गुहाशय: साक्षी महापुरुष ईश्वर: ॥ ११ ॥

[ナーラダ・ムニは言った] おお、クリシュナよ、クリシュナよ、無限の主よ、すべての神秘的な力の源よ、宇宙の主よ！ おお、ヴァースデーヴァよ、すべての存在の避難所よ！ おお、主よ、あなたは薪の中に眠る火のように、心の洞窟の中に目に見えずに座っている、すべての被造物の至高の魂です。あなたはすべての人の中にいる証人であり、至高人格神であり、究極の支配神です。

Verse 12

आत्मनात्माश्रय: पूर्वं मायया ससृजे गुणान् । तैरिदं सत्यसङ्कल्प: सृजस्यत्स्यवसीश्वर: ॥ १२ ॥

あなたはすべての魂の避難所であり、至高の支配者として、ただ意志するだけでご自身の望みを成就されます。ご自身の創造的な力によって、あなたは太初に物質自然の様式を顕現させ、それらを通じてこの宇宙を創造し、維持し、そして破壊されるのです。

Verse 13

स त्वं भूधरभूतानां दैत्यप्रमथरक्षसाम् । अवतीर्णो विनाशाय साधुनां रक्षणाय च ॥ १३ ॥

まさにその創造主であるあなたが、王を装うダイティヤ、プラマタ、ラークシャサといった悪魔たちを滅ぼし、また敬虔な人々を守るために、今この地上に降臨されました。

Verse 14

दिष्ट्या ते निहतो दैत्यो लीलयायं हयाकृति: । यस्य हेषितसन्त्रस्तास्त्यजन्त्यनिमिषा दिवम् ॥ १४ ॥

馬の悪魔はあまりにも恐ろしく、そのいななきは半神たちを怯えさせ、天界の王国を捨てさせるほどでした。しかし、私たちの幸運のおかげで、あなたはその悪魔を殺すという遊戯を楽しまれました。

Verse 15

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

全能の主よ、わずか二日のうちに、私はチャヌーラ、ムシュティカ、その他の力士たち、そして象のクヴァラヤーピーダとカンサ王が、あなたの手によって死ぬのを見るでしょう。その後、あなたがカーラヤヴァナ、ムラ、ナラカ、そして法螺貝の悪魔を殺し、パーリジャータの花を盗み、インドラを打ち負かすのを見るでしょう。また、あなたが多くの英雄的な王の娘たちと結婚し、ヌリガ王を呪いから解放し、シャマンタカ宝石を手に入れるのを見るでしょう。あなたはヤマラージャの住処からバラモンの死んだ息子を連れ戻し、パウンドラカとダンタヴァクラを殺し、チェーディの王を終わらせるでしょう。私はドゥวารカでこれらすべての英雄的な遊戯を見るでしょう。

Verse 16

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

全能の主よ、わずか二日のうちに、私はチャヌーラ、ムシュティカ、その他の力士たち、そして象のクヴァラヤーピーダとカンサ王が、あなたの手によって死ぬのを見るでしょう。その後、あなたがカーラヤヴァナ、ムラ、ナラカ、そして法螺貝の悪魔を殺し、パーリジャータの花を盗み、インドラを打ち負かすのを見るでしょう。また、あなたが多くの英雄的な王の娘たちと結婚し、ヌリガ王を呪いから解放し、シャマンタカ宝石を手に入れるのを見るでしょう。あなたはヤマラージャの住処からバラモンの死んだ息子を連れ戻し、パウンドラカとダンタヴァクラを殺し、チェーディの王を終わらせるでしょう。私はドゥวารカでこれらすべての英雄的な遊戯を見るでしょう。

Verse 17

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

全能の主よ。あと二日で、あなたの御手によってチャーヌーラ、ムシュティカ、その他の闘士たち、さらにクヴァラヤーピーダの象と王カンサが討たれるのを私は見るでしょう。続いて、あなたがシャンカースラ、カーラヤヴァナ、ムラ、ナラカを滅ぼし、パーリジャータの花を奪い、インドラを打ち破るのも拝するでしょう。あなたが御勇力を花嫁料として多くの勇王の娘たちを娶り、ドヴァーラカーにおいて宇宙の主として、王ヌリガを呪いから解放し、別の妃とともにスヤマンタカの宝珠を受け取られるのも見るでしょう。さらに、あなたはヤマラージャの界からバラモンの亡き子を連れ戻し、その後パウンドラカを討ち、カーシーの都を焼き、ダンタヴァクラを斃し、大ラージャスーヤ祭においてチェーディ王を終わらせるでしょう。ドヴァーラカーに住まわれる間のこれらの英雄的リーラー、そして他の多くの御業は、超越の詩人たちが地上で歌い讃えるもの—私はそれらを悉く拝見するのです。

Verse 18

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

宇宙の主よ。ドヴァーラカーにおいて、あなたは王ヌリガを呪いから解放し、別の妃とともにスヤマンタカの宝珠を受け取り、さらにヤマラージャの界からバラモンの亡き子を連れ戻される—そのすべてを私は拝するでしょう。

Verse 19

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

その後、あなたがパウンドラカを討ち、カーシーの都を焼き、ダンタヴァクラを斃し、そして大祭（ラージャスーヤ）においてチェーディ王を終わらせるのを私は見るでしょう。

Verse 20

चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्‌द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥

そして、ドヴァーラカーに住まわれる間にあなたがなされる他の数多の英雄的リーラーも、地上で超越の詩人たちが歌い讃えるとおり、私は拝見するでしょう。

Verse 21

अथ ते कालरूपस्य क्षपयिष्णोरमुष्य वै । अक्षौहिणीनां निधनं द्रक्ष्याम्यर्जुनसारथे: ॥ २१ ॥

その後、あなたが時そのもの（カーラ）として顕れ、アルジュナの御者となって、大地の重荷を除くために大軍勢を滅ぼされるのを私は見るでしょう。

Verse 22

विशुद्धविज्ञानघनं स्वसंस्थया समाप्तसर्वार्थममोघवाञ्छितम् । स्वतेजसा नित्यनिवृत्तमाया- गुणप्रवाहं भगवन्तमीमहि ॥ २२ ॥

至上主バガヴァーンよ、私たちは御身に帰依いたします。御身は完全に清浄なる霊的覚知の凝集であり、常に本来の御姿に安住しておられます。御意志は決して挫かれず、ゆえに望ましきすべてをすでに成就され、御霊力によって永遠にマーヤーのグナの流れを超越しておられます。

Verse 23

त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमद्यात्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्वताम् ॥ २३ ॥

私は御身に礼拝いたします。おおイーシュヴァラ、ただ御自身のみに依る至高の統御者よ。御身はアートマ・マー ヤーによって、この宇宙の無量の差別ある配列を築かれました。いまリーラーのために人の御姿を取り、ヤドゥ・ヴリシュニ・サートヴァタの中の第一の英雄として、人間の戦いに参与しておられます。

Verse 24

श्रीशुक उवाच एवं यदुपतिं कृष्णं भागवतप्रवरो मुनि: । प्रणिपत्याभ्यनुज्ञातो ययौ तद्दर्शनोत्सव: ॥ २४ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。かくしてヤドゥ族の主クリシュナに申し上げたのち、バガヴァタの中で最も卓越した大聖ナーラダは伏して礼拝した。主の許しを得ると、直接に主を拝した歓喜の祭りに満たされて、彼は辞して去って行った。

Verse 25

भगवानपि गोविन्दो हत्वा केशिनमाहवे । पशूनपालयत् पालै: प्रीतैर्व्रजसुखावह: ॥ २५ ॥

戦いにおいて悪魔ケーシーを討った後も、至上主ゴーヴィンダは喜びに満ちた牧童の友らと共に、牛や他の家畜を守りつつ牧し続けた。かくして彼はヴラジャの住民すべてに幸福をもたらした。

Verse 26

एकदा ते पशून्पालाश्चारयन्तोऽद्रिसानुषु । चक्रुर्निलायनक्रीडाश्चोरपालापदेशत: ॥ २६ ॥

ある日、牧童たちは山の斜面で家畜を放ちながら、「盗人と牧者」を口実に、盗んでは隠す遊びをした。互いに盗人役と家畜を守る者役に分かれて演じたのである。

Verse 27

तत्रासन् कतिचिच्चोरा: पालाश्च कतिचिन्नृप । मेषायिताश्च तत्रैके विजह्रुरकुतोभया: ॥ २७ ॥

その遊びで、王よ、ある者は盗人となり、ある者は牧童となり、またある者は羊となった。彼らは危険を恐れず、喜びに満ちて戯れた。

Verse 28

मयपुत्रो महामायो व्योमो गोपालवेषधृक् । मेषायितानपोवाह प्रायश्चोरायितो बहून् ॥ २८ ॥

そのとき、魔王マーヤの子で大幻術師のヴ्योーマが、牧童の姿で現れた。盗人の役を装って遊びに加わり、羊役の牧童たちの大半をさらっていった。

Verse 29

गिरिदर्यां विनिक्षिप्य नीतं नीतं महासुर: । शिलया पिदधे द्वारं चतु:पञ्चावशेषिता: ॥ २९ ॥

その大妖は次々と牧童たちをさらい、山の洞窟へ投げ入れては巨石で入口を塞いだ。ついに羊役として残ったのは四、五人だけとなった。

Verse 30

तस्य तत् कर्म विज्ञाय कृष्ण: शरणद: सताम् । गोपान् नयन्तं जग्राह वृकं हरिरिवौजसा ॥ ३० ॥

その所業を見抜いた、聖なる帰依者の庇護者である主クリシュナは、さらに牧童を連れ去ろうとする彼を力強く掴んだ。獅子が狼を捕らえるがごとく。

Verse 31

स निजं रूपमास्थाय गिरीन्द्रसद‍ृशं बली । इच्छन्विमोक्तुमात्मानं नाशक्नोद्ग्रहणातुर: ॥ ३१ ॥

妖は本来の姿となり、大山のごとく巨大で剛力となった。だが解き放たれようともがいても、主の堅い掴みに力を奪われ、逃れることはできなかった。

Verse 32

तं निगृह्याच्युतो दोर्भ्यां पातयित्वा महीतले । पश्यतां दिवि देवानां पशुमारममारयत् ॥ ३२ ॥

不落の主アチュタ（シュリー・クリシュナ）はヴィヨーマースラを両腕で締め上げて地に投げ伏せ、天上の神々が見守る中、ヤジュニャの供犠獣を屠るように彼を討ち滅ぼされた。

Verse 33

गुहापिधानं निर्भिद्य गोपान्नि:सार्य कृच्छ्रत: । स्तूयमान: सुरैर्गोपै: प्रविवेश स्वगोकुलम् ॥ ३३ ॥

ついでクリシュナは洞窟の入口を塞ぐ岩を打ち砕き、苦難の中に閉じ込められていた牧童たちを救い出された。天上の神々とゴーパたちが御名を讃える中、主は御自身のゴークラへ帰還された。