HomeUpanishadsNirvanaVerse 3
Previous Verse
Next Verse

Verse 3

Nirvana

अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः । निष्केवलज्ञानम् ॥१-११॥

अथ । निर्वाण-उपनिषदम् । व्याख्यास्यामः । परमहंसः । सः-अहम् । परिव्राजकाः । पश्चिम-लिङ्गाः । मन्मथः । क्षेत्र-पालः । गगन-सिद्धान्तः । अमृत-कल्लोल-नदी । अक्षयम् । निरञ्जनम् । निः-संशयः । ऋषिः । निर्वाणः । देवता । निष्कुल-प्रवृत्तिः । निष्केवल-ज्ञानम् ॥

atha nirvāṇopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | paramahaṃsaḥ so’ham | parivrājakāḥ paścimaliṅgāḥ | manmathaḥ kṣetrapālaḥ | gaganasiddhāntaḥ amṛtakallolanadī | akṣayaṃ nirañjanam | niḥsaṃśaya ṛṣiḥ | nirvāṇo devatā | niṣkulapravṛttiḥ | niṣkevalajñānam ||1-11||

Kini kami akan menguraikan Upaniṣad Nirvāṇa. Pokok ajarannya ialah Paramahaṃsa—“so’ham, Aku adalah Dia”. Para pelepasnya ialah para pengembara pertapa; tanda lahiriahnya ialah tanda barat. Manmatha adalah penjaga ladang. Ajarannya laksana langit; sungainya ialah amṛta dengan gelombang-gelombangnya. Ia tak binasa, niranjana—tanpa noda. Niḥsaṃśaya adalah ṛṣi (pelihat). Nirvāṇa adalah dewata (ketuhanan)nya. Laku-hidupnya niskula—melampaui ikatan keluarga dan garis keturunan. Pengetahuannya ialah niṣkevala-jñāna: pengetahuan mutlak, non-dual.

Now we shall expound the Nirvāṇa Upaniṣad. (Its) subject is the Paramahaṃsa—‘I am He’. (Its) renunciants are the wandering mendicants; (its) external mark is the western sign. Manmatha is the guardian of the field. The doctrine is the sky; the river is the nectar with its waves. (It is) imperishable, stainless. Niḥsaṃśaya is the seer. Nirvāṇa is the deity. (Its) activity is without lineage. (Its) knowledge is non-dual, absolute knowledge.

Brahman as akṣaya (imperishable) and nirañjana (stainless); nirvāṇa as the goal realized by so’ham-knowledgeMahavakya: Implicitly operationalizes mahāvākya practice: identity-realization (so’ham) as a contemplative condensation of mahāvākya teaching.AtharvaChandas: Prose