Rig Veda 8.96.3: Mandala 8, Sukta 96, Mantra 3

Sukta 8.96

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रस्य वज्र आयसो निमिश्ल इन्द्रस्य बाह्वोर्भूयिष्ठमोजः । शीर्षन्निन्द्रस्य क्रतवो निरेक आसन्नेषन्त श्रुत्या उपाके ॥

Transliteration

índrasya vájra āyasó ní-miśla índrasya bāhvór bhū́yiṣṭham ójaḥ | śī́rṣann índrasya krátavo nireké āsánn éṣanta śrútyā upā́ke ||

Translation

ઇન્દ્રનો વજ્ર લોખંડનો છે—ક્ષણમાં ચમકી ઊઠે એવો; ઇન્દ્રની બાહુઓમાં સર્વાધિક ઓજ છે. ઇન્દ્રના શિરે ક્રતવો (સંકલ્પ-શક્તિઓ) સ્પષ્ટ અને વિભક્ત રૂપે સ્થિત છે; શ્રુતિથી ગ્રહણ થતી પ્રેરિત વાણીના શ્રવણ માટે તેઓ નજીક દબાણ કરે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वज्रः: the thunderbolt
• वज्रः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• आयसः: of metal/iron
• आयसः: कर्तृ (as qualifier of subject)
• Type: Adjective (material/qualifier)
• Root: आयस (प्रातिपदिक)

• निमिश्लः: swift-flashing / quickly striking
• निमिश्लः: कर्तृ (as qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: निमिश्ल (प्रातिपदिक; RV-विशेष)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• बाह्वोः: of (his) two arms
• बाह्वोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)

• भूयिष्ठम्: the greatest / most
• भूयिष्ठम्: कर्म (object/complement with implied ‘had/contained’)
• Type: Adjective
• Root: भूयिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of बहु/भूयस्)

• ओजः: strength, might
• ओजः: कर्तृ/विधेय (predicative subject: ‘strength’)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• शीर्षन्: (on) the head
• शीर्षन्: अधिकारण/आश्रय (locus: ‘on the head’ in sense)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• क्रतवः: powers of will / resolve / insights
• क्रतवः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• निरेकाः: unmixed, whole, complete
• निरेकाः: कर्तृ (as qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: निरेक (प्रातिपदिक; ‘unmixed, pure, entire’)

• आसन्: were
• आसन्: क्रिया (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• एषन्त: they sought / strove for
• एषन्त: क्रिया (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु) / एष् (Vedic present stem)

• श्रुत्याः: of hearing / of fame (renown)
• श्रुत्याः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)

• उपाके: in nearness, close by
• उपाके: अधिकारण (location)
• Type: Noun (locative)
• Root: उपाक (प्रातिपदिक)