Rig Veda 8.101.8: Mandala 8, Sukta 101, Mantra 8

Sukta 8.101

Rishi: Jamadagni (as named within the verse; likely lineage/affiliation marker)

Devata: Aśvins (Nāsatyas)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verification needed)

Samhita Patha (Devanagari)

रातिं यद्वामरक्षसं हवामहे युवाभ्यां वाजिनीवसू । प्राचीं होत्रां प्रतिरन्तावितं नरा गृणाना जमदग्निना ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.101.8

Transliteration

rātíṃ yád vām arakṣásaṃ hávāmahe yuvā́bhyāṃ vājinīvasū | prācī́ṃ hótrāṃ prá-tirantāv itaṃ narā gṛṇānā́ jamád-agninā ||

Translation

હે વાજિનીવસૂ, યુવા બંનેને અમે એવી રાતિ (દાન) માટે હવામહે છીએ જે અહિંસક, અરક્ષસ—રક્ષસ-રહિત છે. ત્યારે હે નરો (વીરો), આગળ વધતા આવો—પ્રાચી હોત્રા, આગળ દોરી જતી યાજ્ઞિક પ્રેરણાની તરફ; અમે ગાન કરીએ છીએ, જમદગ્નિ સાથે આ સ્તુતિમાં.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रा॒तिम्: gift, bounty
• रा॒तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राति- (प्रातिपदिक; दा- ‘देने’ से) / राति ‘दान, उपहार’

• यत्: when/that (which)
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्धबोधक)

• वा: or/indeed
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• अमरक्षसम्: free from harm/demonic obstruction
• अमरक्षसम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अ- + मरक्षस्- (प्रातिपदिक; ‘हानि/विघ्न’), बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘रक्षस्-रहित’

• हवामहे: we invoke/call
• हवामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वा- (आह्वाने)

• युवाभ्याम्: by/with you two
• युवाभ्याम्: करण
• Type: Pronoun
• Root: युव- (युष्मद्-द्विवचन-रूप; ‘you two’)

• वाजिनीवसू: O you two, possessors of prize-winning might and wealth
• वाजिनीवसू: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: वाजिनी- + वसु- (प्रातिपदिक); द्वन्द्व/समास: ‘वाजिनी (दौड़नेवाली/शक्तिमती) और वसु (धन)’; इन्द्राग्नी-युगल का विशेषण

• प्राचीम्: eastern/forward-facing
• प्राचीम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्राच्- (प्रातिपदिक; ‘पूर्वाभिमुख/पूर्वीय’)

• होत्राम्: the priestly invocation/Hotrā-service
• होत्राम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होत्रा- (प्रातिपदिक; ‘होतृ-कार्य/होम-सेवा/आह्वान’)

• प्रतिरन्ता: responding favorably/answering
• प्रतिरन्ता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (participle)
• Root: प्रति- + रम्/रन्त् (धातु-सम्बद्ध; ‘प्रसन्न/अनुकूल होना, प्रत्युत्तर देना’) → ‘प्रतिरन्त’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• आवितम्: protecting/protective
• आवितम्: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (past participle)
• Root: अव्- (रक्षणे) + आ-; ‘आवित’ (कृदन्त; रक्षित/पालित)

• नरा: the two men/heroes (the two gods)
• नरा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर- (प्रातिपदिक)

• गृणाना: praising/singing
• गृणाना: कर्तृ (सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: गृ- / गॄ- (स्तुतौ) → गृणान- (वर्तमान कृदन्त; शतृ/शानच्-प्रकार)

• जमदग्निना: by Jamadagni (the seer)
• जमदग्निना: करण
• Type: Noun (proper)
• Root: जमदग्नि- (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)