Rig Veda 6.41.3: Mandala 6, Sukta 41, Mantra 3

Sukta 6.41

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra (with Soma as offered power)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एष द्रप्सो वृषभो विश्वरूप इन्द्राय वृष्णे समकारि सोमः । एतं पिब हरिवः स्थातरुग्र यस्येशिषे प्रदिवि यस्ते अन्नम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.41.3

Transliteration

eṣá drápsō vṛṣabhó viśvá-rūpa índrāya vṛ́ṣṇe sám akāri sómaḥ | etáṃ píba harivaḥ sthā́tar ugrá yásyeśiṣe prá-divi yás te ánnam ||

Translation

આ બિંદુ—વૃષભ, સર્વરૂપ—ઇન્દ્ર માટે, બળવાન માટે, સોમ તૈયાર થયો છે. હે હરિવઃ (હરિ-અશ્વોના સ્વામી), એને પી; હે ઉગ્ર, સ્થિર રહેજે—જેનું અધિપત્ય પ્રદિવિ સુધી વિસ્તરે છે, અને જેના માટે આ અન્ન છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• द्रप्सः: drop; Soma-drop
• द्रप्सः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• वृषभः: bull (mighty one)
• वृषभः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• विश्व-रूपः: of all forms; manifold
• विश्व-रूपः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (उपसर्ग/पूर्वपद) + रूप (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: for the mighty one (the bull)
• वृष्णे: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सम्-अकारि: has been prepared/made
• सम्-अकारि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) + सम्

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• एतम्: this (him/it)
• एतम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पिब: drink
• पिब: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (पिबति)

• हरिवः: O bay-steeded one (Indra)
• हरिवः: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: हरिवत्/हरिवस् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• स्थातॄन्: supporters; upholders
• स्थातॄन्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्थातृ (प्रातिपदिक; √स्था)

• उग्र: O fierce one
• उग्र: (सम्बोधन)
• Type: Adjective (vocative)
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशिषे: you rule; you have power
• ईशिषे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईश् (ईष्टे)

• प्र-दिवि: in the highest heaven
• प्र-दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable (locative phrase)
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) + प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्नम्: food; nourishment
• अन्नम्: Kartā/Karma
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)