Sukta 15

Mantra 1

इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधं विश्वासां विशां पतिमृञ्जसे गिरा । वेतीद्दिवो जनुषा कच्चिदा शुचिर्ज्योक्चिदत्ति गर्भो यदच्युतम् ॥

આ તમારો અતિથિ—ઉષા સાથે જાગેલો, સર્વ વિશોના પતિ—તેને તમે ગિરા વડે શોભાવો છો. તે દ્યૌમાંથી જન્મથી જાણે છે; શુચિ, તે હમણાં પણ આવે છે: ગુપ્ત ગર્ભ અચ્યુતને પણ ભક્ષે છે.

Mantra 2

मित्रं न यं सुधितं भृगवो दधुर्वनस्पतावीड्यमूर्ध्वशोचिषम् । स त्वं सुप्रीतो वीतहव्ये अद्भुत प्रशस्तिभिर्महयसे दिवेदिवे ॥

મિત્ર સમાન, જેને ભૃગુઓએ સુસ્થિર રીતે સ્થાપ્યો છે—વનસ્પતિના સ્વામી પર પૂજનીય, ઊર્ધ્વ શોચિષ્માન જ્વાળાઓવાળો—એવો તું, અદ્ભુત અગ્નિ, હવ્યમાં સુપ્રીત થઈ, અમારી પ્રશસ્તિઓ વડે દિનેદિને મહિમાવાન બને છે.

Mantra 3

स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥

હે તું, દક્ષતાનો અક્ષય રક્ષક, વૃદ્ધિકારક; આર્ય (ઉદાર) બળ, જે પરના અને અંતરના અવરોધોને જીતે છે. હે સહસના પુત્ર, મર્ત્યોમાં વિતહવ્ય—વિસ્તૃત—માટે અને ભરદ્વાજ—વિસ્તૃત—માટે સમૃદ્ધિનું આશ્રય (છર્દિ) વિસ્તારો, રાય (ધન-સમૃદ્ધિ) આપો.

Mantra 4

द्युतानं वो अतिथिं स्वर्णरमग्निं होतारं मनुषः स्वध्वरम् । विप्रं न द्युक्षवचसं सुवृक्तिभिर्हव्यवाहमरतिं देवमृञ्जसे ॥

તમે તેજસ્વી સ્તુતિઓથી અગ્નિને ઘડો—ચમકતા અતિથિ, સ્વર્ણમય (પ્રકાશમય) નેતા, મનુષ્યનો હોતૃ, સુયજ્ઞ (સ્વધ્વર) નો પુરોહિત. દીપ્ત વાણીવાળા વિપ્ર સમાન, સુવૃક્તિઓથી તમે દેવ અગ્નિને શોભાવો—હવ્યવાહ, અશ્રાંત ગતિશીલ શક્તિ.

Mantra 5

पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन्रुरुच उषसो न भानुना । तूर्वन्न यामन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न ततृषाणो अजरः ॥

પાવક જ્વાલાથી—જે ચેતનાને જગાવે છે—તે રાત્રિઓમાં ઉષા જેવી કિરણમયતા સાથે ઝળહળે છે. માર્ગમાં તૂર્વન (ઝડપી) અશ્વ સમાન ધસી આગળ વધે છે; હવે રણ (યુદ્ધ) માં પ્રવેશે છે—ઘૃણા (તપ્ત તેજ) સમાન, કદી તૃપ્ત ન થતું, અજર (અવૃદ્ધ/અજર) તેજ.

Mantra 6

अग्निमग्निं वः समिधा दुवस्यत प्रियम्प्रियं वो अतिथिं गृणीषणि । उप वो गीर्भिरमृतं विवासत देवो देवेषु वनते हि वार्यं देवो देवेषु वनते हि नो दुवः ॥

અગ્નિને—અગ્નિને—તમે સમિધા (ઇંધણ)થી વારંવાર સેવા કરો; સદા પ્રિય એવા અતિથિ, પ્રિયતમને સ્તુતિથી ગાવો. તમારી ગીરો (વાણી) વડે નજીક આવો અને અમૃત (અમર) માટે સ્થાન વિસ્તારો; દેવ દેવોમાં ઇચ્છનીય વરદાન જીતે છે; દેવ દેવોમાં અમારી સેવા અને તેની સિદ્ધિ પણ જીતે છે.

Mantra 7

समिद्धमग्निं समिधा गिरा गृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवम् । विप्रं होतारं पुरुवारमद्रुहं कविं सुम्नैरीमहे जातवेदसम् ॥

સમિધાથી પ્રજ્વલિત અગ્નિને હું સમિધા અને ગીરા (વાણી) વડે સ્તુતિ કરું છું—શુચિ, પાવક, યજ્ઞમાં પુરોભાગે સ્થાપિત, ધ્રુવ. વિપ્ર, હોતાર, બહુવાર (ઘણું આપનાર), અદ્રુહ (અહિંસક/અનપકારી), કવિ—એવા જાતવેદસને અમે સુમ્નો (કૃપાઓ) સાથે ઇચ્છીએ છીએ.

Mantra 8

त्वां दूतमग्ने अमृतं युगेयुगे हव्यवाहं दधिरे पायुमीड्यम् । देवासश्च मर्तासश्च जागृविं विभुं विश्पतिं नमसा नि षेदिरे ॥

હે અગ્ને, તને—અમૃત (અમર) દૂતને—યુગે યુગે હવ્યવાહ (હવિ વહન કરનાર), પાયુ (રક્ષક), ઈડ્ય (પૂજનીય) તરીકે સ્થાપ્યા છે. દેવો અને મર્ત્યો—બંને—જાગૃત, વિભુ (વ્યાપક), વિશ્પતિ (પ્રજાનો અધિપતિ) એવા તને નમસ્કારથી બેસાડે છે.

Mantra 9

विभूषन्नग्न उभयाँ अनु व्रता दूतो देवानां रजसी समीयसे । यत्ते धीतिं सुमतिमावृणीमहेऽध स्मा नस्त्रिवरूथः शिवो भव ॥

હે અગ્નિ, તું તેજસ્વી રીતે વિભૂષિત થઈ, બંને વ્રતો/વિધિઓનું અનુસરણ કરતો, દેવોનો દૂત બની, બે રજસો—આકાશ અને પૃથ્વી—માં વિહાર કરે છે. કારણ કે અમે તારી ધીતી (પ્રેરિત બુદ્ધિ) અને સુમતિ (સુવિચાર)ને પોતાના માટે પસંદ કરીએ છીએ, તેથી હવે તું અમારા માટે ત્રિવરૂથ—ત્રિગુણ આશ્રય—શિવ, કલ્યાણકારી અને કૃપાળુ બન.

Mantra 10

तं सुप्रतीकं सुदृशं स्वञ्चमविद्वांसो विदुष्टरं सपेम । स यक्षद्विश्वा वयुनानि विद्वान्प्र हव्यमग्निरमृतेषु वोचत् ॥

તે સુપ્રતીક—સુંદર મુખવાળો, સુદૃશ—સુદર્શન, સ્વઞ્ચ—સીધો ગતિ કરનાર—એને અમે, અજાણ હોવા છતાં, વધુ જાણનાર તરીકે અનુસરીએ. તે વિદ્વાન બની સર્વ વયુનાઓ—વિચારપૂર્વકના ઉપાયો/કાર્યો—ને યજ્ઞરૂપે સિદ્ધ કરે; અને અગ્નિ અમૃતોમાં (અમર દેવોમાં) હવ્યને આગળ પ્રખર રીતે ઉચ્ચારે/પ્રચાર કરે.

Mantra 11

तमग्ने पास्युत तं पिपर्षि यस्त आनट् कवये शूर धीतिम् । यज्ञस्य वा निशितिं वोदितिं वा तमित्पृणक्षि शवसोत राया ॥

હે અગ્નિ, તેને તું રક્ષે છે અને તેને પાર ઉતારે છે—જે તારી પાસે, હે શૂર કવિ, ધીતી (પ્રેરિત વિચાર) લઈને પહોંચ્યો છે. યજ્ઞની નિશિતિ (તીક્ષ્ણતા) હોય કે તેની ઉદિતિ (ઉન્નત ઉદય) હોય—તેને જ તું શવસ (બળ) અને રાયા (અંતરંગ સંપત્તિ/સમૃદ્ધિ)થી પરિપૂર્ણ કરે છે.

Mantra 12

त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥

હે અગ્નિ, સેવા માટે પ્રયત્નશીલ જનને તું રક્ષા કર; હે સહસાવન્ (મહાબળવાન), અમને નિર્દોષ રાખ, અવદ્યા (દોષ)થી બચાવ. ધ્વસ્મન્વત્ (અવરોધ-વિજયી) શક્તિ ધરાવતો માર્ગ તારી પાસે સંમુખ આવે; આત્માને પ્રિય, સહસ્રગણો રયિ (સમૃદ્ધિ) અમારી પાસે એકત્ર થાય.

Mantra 13

अग्निर्होता गृहपतिः स राजा विश्वा वेद जनिमा जातवेदाः । देवानामुत यो मर्त्यानां यजिष्ठः स प्र यजतामृतावा ॥

અગ્નિ હોતૃ છે, ગૃહપતિ છે, તે રાજા છે; જાતવેદા સર્વ જન્મો અને ઉત્પત્તિઓ જાણે છે. દેવો માટે અને મર્ત્યો માટે જે યજિષ્ઠ (સર્વોત્તમ યજ્ઞકર્તા) છે—એ ઋતાવાન (ઋતનો ધારક) યજ્ઞને આગળ પ્રેરિત કરે.

Mantra 14

अग्ने यदद्य विशो अध्वरस्य होतः पावकशोचे वेष्ट्वं हि यज्वा । ऋता यजासि महिना वि यद्भूर्हव्या वह यविष्ठ या ते अद्य ॥

હે અગ્નિ, આજે અધ્વર-યાત્રાના હોતૃ, હે પાવકશોચે (પવિત્ર તેજવાળા), જ્યારે તું પ્રજાઓને આવરી લે છે—કારણ કે તું યજ્વા, સત્ય યજ્ઞકર્તા છે. ઋતાઓ દ્વારા તું યજન કરે છે; મહિમાથી તું વિસ્તૃત અને બહુરૂપ બને છે. તેથી, હે યવિષ્ઠ (સૌથી યુવાન), આજે જે હવ્યો તારા છે તે વહન કર.

Mantra 15

अभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यो नि त्वा दधीत रोदसी यजध्यै । अवा नो मघवन्वाजसातावग्ने विश्वानि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥

હે અગ્નિ, સુસ્થાપિત એવા આગળ વધતા પ્રયત્નો તારી તરફ વળે છે, કારણ કે તું પ્રગટ છે; યજ્ઞકર્મ માટે દ્યાવા-પૃથિવી તને અહીં સ્થાપે છે. હે મઘવન્, વાજસાતામાં દાતાર અગ્નિ, તારા અવસ (રક્ષણ) વડે અમને સહારો આપ; જેથી અમે સર્વ દુરીતોને પાર કરી જઈએ—હા, તેમને પાર કરીએ, પાર કરીએ, તારી સહાયથી પાર કરીએ.

Mantra 16

अग्ने विश्वेभिः स्वनीक देवैरूर्णावन्तं प्रथमः सीद योनिम् । कुलायिनं घृतवन्तं सवित्रे यज्ञं नय यजमानाय साधु ॥

હે અગ્નિ, એક જ તેજસ્વી મુખવાળા સર્વ દેવો સાથે, ઊનથી આવૃત એવા પ્રથમ યોનિ-આસનમાં બેસ. ઘોંસલો રચનાર, ઘૃતવંત (ઘૃતથી સમૃદ્ધ) એવા તું—સવિતૃ માટે, યજમાન માટે, યજ્ઞને સારા અને સીધા માર્ગે યોગ્ય રીતે આગળ લઈ જા.

Mantra 17

इममु त्यमथर्ववदग्निं मन्थन्ति वेधसः । यमङ्कूयन्तमानयन्नमूरं श्याव्याभ्यः ॥

આ જ અગ્નિને, અથર્વન જેમ, વિદ્વાન ઋષિઓ મન્થન કરીને પ્રગટ કરે છે. મન્થનમાં વધતો તે જેને—અકૂયમાન (અવિમૂઢ) રહી—શ્યાવ્ય આવરણોમાંથી બહાર લાવી આગળ ધરે છે.

Mantra 18

जनिष्वा देववीतये सर्वताता स्वस्तये । आ देवान्वक्ष्यमृताँ ऋतावृधो यज्ञं देवेषु पिस्पृशः ॥

દેવોના આગમન માટે, સર્વસિદ્ધિ માટે અને અમારા કલ્યાણ માટે તું જન્મ લે. હે ઋતનો વર્ધક, અમૃત દેવોને અહીં લાવ; યજ્ઞને દેવોમાં સ્પર્શી પ્રવેશ કરાવ.

Mantra 19

वयमु त्वा गृहपते जनानामग्ने अकर्म समिधा बृहन्तम् । अस्थूरि नो गार्हपत्यानि सन्तु तिग्मेन नस्तेजसा सं शिशाधि ॥

હે ગૃહપતિ અગ્નિ, મનુષ્યોના સ્વામી, અમે સમિધાથી તને મહાન કર્યો છે. અમારા ગાર્હપત્ય અગ્નિઓ દૃઢપણે સ્થિર રહે; તારા તીક્ષ્ણ તેજથી અમારી શક્તિને સંયમિત તીવ્રતામાં ધાર ચઢાવ.