Rig Veda 4.45.4: Mandala 4, Sukta 45, Mantra 4

Sukta 4.45

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Aśvinau (their powers/vehicles described through bird/bee imagery)

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

हंसासो ये वां मधुमन्तो अस्रिधो हिरण्यपर्णा उहुव उषर्बुधः । उदप्रुतो मन्दिनो मन्दिनिस्पृशो मध्वो न मक्षः सवनानि गच्छथः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.45.4

Transliteration

haṃsā́so yé vāṁ mádhu-manto asrídho híraṇya-parṇā uhúva uṣár-budhaḥ | udá-pruto mandíno mandi-nispṛ́śo mádhvo na mákṣaḥ sávānāni gacchathaḥ ||

Translation

હંસોની જેમ—મધુથી પરિપૂર્ણ, અચૂક, સુવર્ણ પાંખવાળા—ઉષાની સાથે જાગેલા, જળમાંથી ઉછળી ઊઠતા; આનંદિત, આનંદને સ્પર્શતા—મધુની માખીઓ સમા તમે સોમના સવન-પિષણો તરફ જાઓ છો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हंसासः: swans (metaphoric: swift ones)
• हंसासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मधुमन्तः: honeyed, sweet (with mead)
• मधुमन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• अस्रिधः: unfailing, unerring
• अस्रिधः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अ-स्रिध् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• हिरण्यपर्णाः: golden-winged / with golden feathers
• हिरण्यपर्णाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-पर्ण (प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि)

• ऊहुः: they have borne / carried
• ऊहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु; परस्मैपद) → ऊहुः (वेदिक परिपूर्ण/लिट्-रूप)

• उषर्बुधः: dawn-awakened ones / those awake at dawn
• उषर्बुधः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: उषर्-बुध (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• उदप्रुतः: up-springing, leaping up
• उदप्रुतः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उद-प्रुत् (प्रातिपदिक)

• मन्दिनः: gladdening, exhilarating
• मन्दिनः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मन्दिन् (प्रातिपदिक)

• मन्दिनिस्पृशः: touching/bringing exhilaration
• मन्दिनिस्पृशः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मन्दिनि-स्पृश् (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि)

• मध्वः: of honey / of mead
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• मक्षः: a bee
• मक्षः: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: मक्ष (प्रातिपदिक)

• सवनानि: pressings, Soma-oblations
• सवनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• गच्छथः: you two go / come
• गच्छथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु; परस्मैपद)