Rig Veda 4.41.4: Mandala 4, Sukta 41, Mantra 4

Sukta 4.41

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रा युवं वरुणा दिद्युमस्मिन्नोजिष्ठमुग्रा नि वधिष्टं वज्रम् । यो नो दुरेवो वृकतिर्दभीतिस्तस्मिन्मिमाथामभिभूत्योजः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.41.4

Transliteration

índrā yuváṃ varuṇā didyúm asmín ójiṣṭham ugrā ní vadhiṣṭaṃ vájram | yó no duḥ-évō vṛ́katiḥ dabhītís tásmin mimāthām abhi-bhū́ty ójaḥ ||

Translation

હે ઇન્દ્ર અને વરુણ, હે યુગલ મહાબલવાન ઉગ્રો, આ (અમારા અસ્તિત્વ)માં સર્વાધિક તેજસ્વી, અતિપ્રબળ વજ્રને સ્થાપિત કરો. જે કંઈ અમામાં દુર્ભાવ છે, જે ફાડનાર વાઘિયો-વૃત્તિ છે, જે છલભર્યો ભય છે—તે જ પર વિજયી બળથી તેને ચકનાચૂર કરો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रा: O Indra (addressed together with another)
• इन्द्रा: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वरुणा: O Varuṇa (addressed together with Indra)
• वरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• दिद्युम्: a lightning(-like) flash / brilliance
• दिद्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिद्यु (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this (one/this place/this matter)
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओजिष्ठम्: the strongest / most powerful
• ओजिष्ठम्: विशेषण (कर्मणः)
• Type: Adjective
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक) → ओजिष्ठ (superlative)

• उग्रा: O you two fierce ones
• उग्रा: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• नि: down, forth (as preverb)
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग)

• वधिष्टम्: you two struck down / smote
• वधिष्टम्: क्रिया (कर्तृ=युवम्)
• Type: Verb
• Root: वध् (धातु) / वधि- (aorist stem)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुरेवः: ill-disposed, hostile
• दुरेवः: विशेषण (कर्तुः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: दुरेव (प्रातिपदिक; दु: + एव)

• वृकतिः: wolfish attack / tearing (as by a wolf)
• वृकतिः: कर्तृ (समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: वृकति (प्रातिपदिक)

• दभीतिः: harm, injury, deception
• दभीतिः: कर्तृ (समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: दभीति (प्रातिपदिक; from √दभ्/दम्भ् ‘to harm, deceive’)

• तस्मिन्: in/against that (one)
• तस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मिमाथाम्: you two have crushed / churned
• मिमाथाम्: क्रिया (कर्तृ=युवम्)
• Type: Verb
• Root: √मथ् (धातु) ‘to churn, crush, agitate’

• अभिभूत्योजः: overpowering might / victorious strength
• अभिभूत्योजः: कर्म (क्रियायाः)
• Type: Noun (compound)
• Root: अभिभूति-ओजस् (समास; अभि-√भू ‘overpower’ + ओजस् ‘might’)