Rig Veda 4.16.4: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 4

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स्वर्यद्वेदि सुदृशीकमर्कैर्महि ज्योती रुरुचुर्यद्ध वस्तोः । अन्धा तमांसि दुधिता विचक्षे नृभ्यश्चकार नृतमो अभिष्टौ ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.16.4

Transliteration

svàr yád védí su-dṛ́śīkam arkáiḥ máhi jyótī rurucúr yád dha vástōḥ | andhā́ tamā́ṃsi dúdhitā́ vi-cákṣe nṛ́bhyas cakāra nṛ́-tamo abhíṣṭau ||

Translation

જ્યારે તેણે સ્તુતિઓ (અર્કૈઃ) વડે સુદર્શન બનેલા સ્વર્ગીય પ્રકાશ-વિસ્તાર (સ્વર્યત્) ને જાણી લીધો, ત્યારે ઉષાના ફાટતાં જ મહાન જ્યોતિ પ્રગટ થઈ. ઇચ્છિત વિજયમાં, સર્વથી સાચો માનવ (નૃતમઃ) અંધ અંધકારોને ઓળખી વિખેરી નાખે છે અને શોધક નરો માટે યોગ્ય કર્મક્ષેત્ર (અભિષ્ટૌ) રચી આપે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वः: heaven; the heavenly light (svah)
• स्वः: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वस् (प्रातिपदिक) / स्वर्ग-भाव

• यत्: when; that which
• यत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेदि: he knew; he has perceived
• वेदि: Kartā
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) ‘to know’

• सुदृशीकम्: beautiful to see; fair-looking
• सुदृशीकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-दृशीक (प्रातिपदिक; सु + दृश्-इक)

• अर्कैः: with hymns/songs of praise
• अर्कैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• महि: greatly; mightily
• महि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘greatly’) / मह्-महिमन्-सम्बन्ध

• ज्योतिः: light; radiance
• ज्योतिः: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• रुरुचुः: they shone forth
• रुरुचुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु) ‘to shine’

• यत्: when; as
• यत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed; surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• वस्तोः: of the dawn; at daybreak
• वस्तोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वस्तु/वस्तु- (वस् ‘to dwell’ से) / वस्तु (प्रातिपदिक) ‘dawn, daybreak’

• अन्धाः: blind; dark
• अन्धाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• तमांसि: darknesses; dark masses
• तमांसि: Kartā
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• दुधिताः: shaken apart; scattered
• दुधिताः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दुधित (कृदन्त; √दुध्/दुह्? वैदिके ‘to shake/stir’—अर्थे ‘विक्षिप्त/प्रचालित’)

• विचक्षे: he beheld; he discerned
• विचक्षे: Kartā
• Type: Verb
• Root: वि-चक्ष् (धातु) ‘to see, discern’

• नृभ्यः: for men; to the heroes
• नृभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• चकार: he made; he fashioned
• चकार: Kartā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) ‘to make, do’

• नृतमः: the most manly; best of heroes
• नृतमः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘most manly/best of men’)

• अभिष्टौ: in the invocation; in the praise/appeal
• अभिष्टौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अभिष्टु (प्रातिपदिक; अभि + स्तु ‘invocation/praise’)