Rig Veda 2.22.1: Mandala 2, Sukta 22, Mantra 1

Sukta 2.22

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra (with Vishnu and Soma in close association)

Chandas: Jagatī (likely; hymn 2.22 is predominantly Jagatī with a refrain-like cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिकद्रुकेषु महिषो यवाशिरं तुविशुष्मस्तृपत्सोममपिबद्विष्णुना सुतं यथावशत् । स ईं ममाद महि कर्म कर्तवे महामुरुं सैनं सश्चद्देवो देवं सत्यमिन्द्रं सत्य इन्दुः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.22.1

Transliteration

trí-kadrukeṣu mahiṣó yávāśiraṃ tuviśúṣmas tṛ́pat sómam apibat víṣṇunā sutáṃ yáthāvaśat | sá īṃ mamāda máhi kárma kártave mahā́m urúṃ sá enaṃ saścad devó deváṃ satyám índraṃ satyá índuḥ ||

Translation

ત્રિકદ્રુકેષુ મહિષ—મહાબળવાન, તુવિશુષ્મ—વિશાળ પરાક્રમવાળો—યવાશિર (જવમિશ્રિત) સોમને, વિષ્ણુના સુતં—વિષ્ણુ દ્વારા પિષાયેલ/દબાયેલ—જેમ ઇચ્છ્યું તેમ પી ગયો. પછી તે મહાન કર્મ કરવા માટે આનંદિત થયો—મહામુરુ, વિશાળ અને પ્રચંડ; અને સત્ય ઇન્દુ (સોમ) સત્ય ઇન્દ્રને અનુસર્યો—દેવ દેવને જોડાતો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिकद्रुकेषु: in the three pressing-vats (Trikadrukas)
• त्रिकद्रुकेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: त्रिकद्रुक (प्रातिपदिक)

• महिषः: the bull (Indra)
• महिषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• यवाशिरम्: barley-mixed (soma), barley-seasoned drink
• यवाशिरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यवाशिर (प्रातिपदिक; यव + आशिर ‘mixture/seasoning’)

• तुविशुष्मः: of mighty strength
• तुविशुष्मः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: तुवि-शुष्म (प्रातिपदिक)

• तृपत्: became satisfied
• तृपत्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अपिबत्: drank
• अपिबत्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)

• विष्णुना: by/with Viṣṇu
• विष्णुना: करण
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• सुतम्: pressed
• सुतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• यथा: as, according as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• अवशत्: willed/desired; had it in his power
• अवशत्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: वश् (धातु) (अव-उपसर्ग)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईम्: indeed, just
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात/अव्यय)

• ममाद: rejoiced, exulted
• ममाद: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

• महि: greatly
• महि: —
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘greatly’)

• कर्म: deed, act
• कर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• कर्तवे: to do, to accomplish
• कर्तवे: प्रयोजन/उद्देश्य
• Type: Verbal noun (Infinitive)
• Root: कृ (धातु) → कर्तृ (कृदन्त) → कर्तवे (दातिव्-इन्फिनिटिव्)

• महामुरुम्: very great and wide
• महामुरुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: महा-उरु (प्रातिपदिक; समास)

• सैनम्: the host/army
• सैनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सैन (प्रातिपदिक; ‘army/host’)

• सश्चत्: accompanied, followed
• सश्चत्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: सश्च्/सच् (धातु; ‘to accompany, follow’)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सत्यम्: true, real
• सत्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सत्यः: true
• सत्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• इन्दुः: the drop (Soma), the Soma-juice
• इन्दुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)