Rig Veda 10.46.2: Mandala 10, Sukta 46, Mantra 2
Sukta 10.46
Devata: Agni (with Bhṛgu lineage as mythic agents)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन् ॥
Transliteration
imáṃ vidhánto apā́ṃ sadhásthe paśúṃ na naṣṭáṃ padáir ánu gman | guhā́ cátantam uśíjo námo-bhir icchánto dhīrā́ bhṛ́gavo ’vindan ||
Translation
જળોના સહસ્થાનમાં આ અગ્નિને ઘડીને, તેઓ તેને ખોવાયેલા પશુ સમાન પગલાંઓથી અનુસરી ગયા. ગુહામાં છુપાયેલો, ગુપ્ત ગતિ કરતો—તેને જ્વાલા-શોધકો, ધીર એવા ભૃગુઓ, નમસ્કારભર્યા સમર્પણથી શોધી કાઢ્યા.
Word by Word
इमम्this (one)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विधन्तःdisposing/arranging; performing (rites)
विधन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√धा (धा धारणे) + वि-; वर्तमान कृदन्त (शतृ) ‘विधत्’
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री) ‘जल’
सधस्थेin the common seat/abode
सधस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक) ‘सह-स्थान/आसन’
पशुम्the beast/cattle
पशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
नष्टम्lost
नष्टम्:
कर्म (पशुम् विशेषण)
TypeParticiple/Adjective
Root√नश् (नश् अदर्शने/नाशे) → नष्ट (भूतकृदन्त) अथवा ‘नष्ट’ विशेषण
पदैःby tracks/footprints
पदैः:
करण
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक) ‘footstep/track’
अनुalong; following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
ग्मन्they went
ग्मन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ गतौ) ; लुङ् (आगम-लोपयुक्त) 3पु. बहु.
गुहाin a cave
गुहा:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक) ‘गुहा/गह्वर’
चतन्तम्hiding/hidden
चतन्तम्:
कर्म (इमम्/पशुम् विशेषण)
TypeParticiple/Adjective
Root√चत्/चद् (वेद. ‘to hide/cover’—गूढार्थे) → चतन्त् (वर्तमान कृदन्त शतृ) अथवा ‘चत्’ धातोः विशेषण
उशिजःthe Ushij-priests (eager worshippers)
उशिजः:
कर्तृ (विधन्तः के विशेषणम्)
TypeNoun
Rootउशिज् (प्रातिपदिक; ‘उशिज्’ नाम—ऋत्विजः/अग्निसेवकाः)
नमोभिःwith obeisances
नमोभिः:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक) ‘obeisance’
इच्छन्तःseeking
इच्छन्तः:
कर्तृ (विधन्तः के विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√इष्/इच्छ् (इष् इच्छायाम्) → इच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त शतृ)
धीराःwise
धीराः:
कर्तृ (भृगवः के विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक) ‘wise/steadfast’
भृगवःthe Bhṛgus
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun (tribal/ṛṣi name)
Rootभृगु (प्रातिपदिक) ‘Bhr̥gu’
अविन्दन्they found
अविन्दन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदॢँ लभे/ज्ञाने; here ‘to find’) + अव-; लुङ् 3पु. बहु.
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.