Sukta 26
Sukta 10.26
Pūṣan (with ‘dasrā’ as attendant powers/possibly Aśvins)
Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
આ સૂક્ત માર્ગો અને યાત્રાઓના દિવ્ય માર્ગદર્શક પૂષણને આવાહન કરે છે. જીવનશક્તિના રથને સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ માર્ગ પર દોરવા તથા ઉપાસકની હાક સાંભળવા તેની પ્રાર્થના કરે છે. સંક્ષિપ્ત મંત્રોમાં તે બાહ્ય મુસાફરીને આંતરિક સન્માર્ગ સાથે જોડે છે—ક્રમબદ્ધ પ્રેરણાઓ, સુયોજિત/સુયુક્ત શક્તિઓ, અને દ્રષ્ટા તથા યજ્ઞકર્તા માટે અવરોધોના નિવારણનું વર્ણન કરે છે.
Mantras
Mantra 1
प्र ह्यच्छा मनीषा स्पार्हा यन्ति नियुतः । प्र दस्रा नियुद्रथः पूषा अविष्टु माहिनः ॥
હા, લક્ષ્ય તરફ ઇચ્છનીય મનીષાઓ નિયુત (યોક્ત, નિયમિત) થઈ આગળ વધે છે. અદ્ભુત શક્તિઓ પોતાના નિયુત રથ સાથે આગળ ગતિ કરે છે; મહાન પૂષન અમને માર્ગે દોરી જાય અને યાત્રાનું રક્ષણ કરે.
Mantra 2
यस्य त्यन्महित्वं वाताप्यमयं जनः । विप्र आ वंसद्धीतिभिश्चिकेत सुष्टुतीनाम् ॥
જેનું મહિત્વ પવનની વ્યાપક ગતિશીલ શક્તિ સમાન છે—આ જન તેને તરફ આકર્ષાઈ નજીક આવે છે. વિપ્ર પોતાના દીપ્ત ધીથીઓ દ્વારા તેની પાસે પહોંચે છે અને સુષ્ટુતિઓ (યોગ્ય સ્તુતિગીતો)નું સાચું જ્ઞાન પામે છે.
Mantra 3
स वेद सुष्टुतीनामिन्दुर्न पूषा वृषा । अभि प्सुरः प्रुषायति व्रजं न आ प्रुषायति ॥
તે સુસ્તુતિઓને યથાર્થ રીતે જાણે છે; ઇન્દુ—પ્રકાશમાન સોમબિંદુ—પોષણ પોષક સમાન, બળનો વૃષભ છે. તે અભિલાષી સાધક પર તેજસ્વી સમૃદ્ધિ વરસાવે છે, અને અમારી વ્રજ—સંગ્રહિત શક્તિઓના ગોઠમાં—પણ તેને વરસાવે છે.
Mantra 4
मंसीमहि त्वा वयमस्माकं देव पूषन् । मतीनां च साधनं विप्राणां चाधवम् ॥
હે દેવ પોષણ, અમે તને મનમાં ધારીએ છીએ—અમારો જ—મતિઓનો સાધક અને વિપ્રોના અધવ (દબાણ-બળ/પ્રેસિંગ-ફોર્સ) રૂપે.
Mantra 5
प्रत्यर्धिर्यज्ञानामश्वहयो रथानाम् । ऋषिः स यो मनुर्हितो विप्रस्य यावयत्सखः ॥
યજ્ઞોનો તે પ્રતિઅર્ધિ—યોગ્ય ભાગ અને સમતોલ આધાર છે; બળવાન અશ્વો દ્વારા રથોને ઝડપી ગતિ આપનાર છે. તે ઋષિ છે; મનુષ્ય માટે નિમિત્ત કરાયેલો સખા છે; વિપ્ર (પ્રકાશિત) માટે અવરોધકને દૂર હંકારી દે છે.
Mantra 6
आधीषमाणायाः पतिः शुचायाश्च शुचस्य च । वासोवायोऽवीनामा वासांसि मर्मृजत् ॥
આકાંક્ષી ધી (આધીષ)નો પતિ, શુચિ (પવિત્ર તેજ)નો અને શુચિત્વનો પણ સ્વામી—વસ્ત્ર-વાય (વાસોવાયો) તે; આંતરિક શક્તિઓનાં આવરણોને શુદ્ધ કરી, ગોઠવીને સુવ્યવસ્થિત કરે છે.
Mantra 7
इनो वाजानां पतिरिनः पुष्टीनां सखा । प्र श्मश्रु हर्यतो दूधोद्वि वृथा यो अदाभ्यः ॥
તે ઇન—વાજોનો પતિ છે; ઇન—પુષ્ટિઓનો સખા છે. હરિત-સુવર્ણ વૃદ્ધિને યોગ્ય માપે ઝાડી બહાર કરે છે; તે અદાભ્ય—જેને છેતરાઈ ન શકાય.
Mantra 8
आ ते रथस्य पूषन्नजा धुरं ववृत्युः । विश्वस्यार्थिनः सखा सनोजा अनपच्युतः ॥
હે પૂષન્, તારા રથની ધૂરી પર અજાઓ (બકરાં)એ જુવાં ફેરવીને બાંધી દીધું છે. તું સર્વ લક્ષ્યાર્થીઓનો સખા છે; અમારા સાથે પ્રાચીનથી જન્મેલો, સન્માર્ગથી કદી ન ખસે એવો અચ્યૂત છે.
Mantra 9
अस्माकमूर्जा रथं पूषा अविष्टु माहिनः । भुवद्वाजानां वृध इमं नः शृणवद्धवम् ॥
મહિમાવાન પૂષા અમારી ઊર્જાના રથનું રક્ષણ કરે. તે બળના વૈભવોનો વૃદ્ધિકર્તા બને અને અમારી આ હાક સાંભળે.
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic guardian of paths and safe passage. In RV 10.26 he is asked to lead the journey, protect the worshipper’s ‘chariot’ of life-energy, and bring increase and well-being.
It suggests that true inspiration (manīṣā) should be disciplined and rightly directed, like horses yoked to a chariot. The prayer asks that our thoughts and powers move forward in an effective, protected way.
It can be recited before travel or before beginning an important task, asking for a clear path, removal of obstacles, and steady energy. Traditionally it fits well with a simple ghee offering into a lamp or fire and a focused intention.
Ask anything about Sukta 26 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
