Sukta 95

Mantra 1

द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्यान्या वत्समुप धापयेते । हरिरन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ॥

ભિન્ન રૂપ ધરાવતી બે (સ્ત્રીઓ) પોતાના જ લક્ષ્ય તરફ ગતિ કરે છે; બંને એકબીજાની પાસે વાછરડાને દૂધ પિવડાવે છે. એકમાં હરિત-તામ્ર વર્ણવાળો સ્વધાવાન—સ્વનિયમિત—બને છે; બીજીમાં શુક્ર—પ્રકાશમાન—અતિ તેજસ્વી રૂપે દેખાય છે.

Mantra 3

त्रीणि जाना परि भूषन्त्यस्य समुद्र एकं दिव्येकमप्सु । पूर्वामनु प्र दिशं पार्थिवानामृतून्प्रशासद्वि दधावनुष्ठु ॥

એના ત્રિ-જન્મો (ત્રિ-લોકીય પ્રકટતાઓ) તેને શોભાવે છે: એક સમુદ્રમાં, એક દિવ્ય લોકમાં, એક અપ્સુ—જળોમાં. પૃથ્વીજનોની પૂર્વ દિશાને અનુસરી, તે ઋતુઓનું પ્રશાસન કરે છે અને તેમને ઋતક્રમમાં વિભાજિત કરીને સ્થાપે છે.

Mantra 4

क इमं वो निण्यमा चिकेत वत्सो मातॄर्जनयत स्वधाभिः । बह्वीनां गर्भो अपसामुपस्थान्महान्कविर्निश्चरति स्वधावान् ॥

કોણે તમારા માટે આ ગુપ્ત રહસ્યને ઓળખ્યું છે—કે વત્સ સ્વ-ધાભિઃ, પોતાની સ્વધા-શક્તિઓથી, માતાઓને જનમાવે છે? અનેક કર્મોના ગર્ભરૂપ, અપ્સામ્ ઉપસ્થાન—જળોના અંકમાંથી, મહાન કવિ (ઋષિ) સ્વધાવાન બની નિષ્ચરિત થાય છે.

Mantra 5

आविष्ट्यो वर्धते चारुरासु जिह्मानामूर्ध्वः स्वयशा उपस्थे । उभे त्वष्टुर्बिभ्यतुर्जायमानात्प्रतीची सिंहं प्रति जोषयेते ॥

પ્રકટ થઈ, તે તેમાં સુંદર બની વધે છે; વાંકાંઓના ઉપસ્થમાં ઊર્ધ્વ, સ્વયશા—સ્વયં-યશસ્વી. જન્મતા તેને જોઈ, ત્વષ્ટૃની બે (માતાઓ) ભય પામે છે; પ્રતિચી—સામે વળી, સિંહને સામે રાખી, તેઓ આનંદથી તેને સ્વીકારે છે.

Mantra 6

उभे भद्रे जोषयेते न मेने गावो न वाश्रा उप तस्थुरेवैः । स दक्षाणां दक्षपतिर्बभूवाञ्जन्ति यं दक्षिणतो हविर्भिः ॥

બે શુભ શક્તિઓ તેને પ્રીતિથી સ્વીકારે છે; તે ડગમગતો નથી—જેમ રંભતી ગાયો તેમ તેની પ્રેરણાઓ તેની પાસે આવી ઊભી રહે છે. તે દક્ષતાઓના દક્ષપતિ (કૌશલ્ય-શક્તિઓનો અધિપતિ) બન્યો છે; જેને તેઓ જમણી બાજુથી હવિર્બિઃ (અર્પણો) વડે અભિષેક કરે છે.

Mantra 7

उद्यंयमीति सवितेव बाहू उभे सिचौ यतते भीम ऋञ्जन् । उच्छुक्रमत्कमजते सिमस्मान्नवा मातृभ्यो वसना जहाति ॥

તે ઉપર ઉઠે છે અને સવિતૃ જેમ બાહુઓ વિસ્તારે છે; ભયંકર બની, રંગ ચઢાવતો, તે પોતાની બે તેજસ્વી ધારાઓને તાણે છે. તે પ્રકાશમય ચાદર (મંતલ)ને ઉપર ધકેલી ગતિમાં મૂકે છે; આ લોકમાંથી જૂનાં આવરણો ઉતારી, માતૃઓ પાસેથી નવા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે.

Mantra 8

त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत्सम्पृञ्चानः सदने गोभिरद्भिः । कविर्बुध्नं परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर्बभूव ॥

તે તીવ્ર, ઉત્તમ—વધુ અગ્રગણ્ય—રૂપ ઘડે છે, જ્યારે તે સદનમાં ગો (કિરણ-ગાયો) અને અદ્‌ભિઃ (જળો) સાથે મિશ્રિત થાય છે. કવિની ધી (દ્રષ્ટિ-બુદ્ધિ) બુધ્ન—આધારને ચારે તરફથી ઘસી ઉજળી કરે છે. તે જ દેવતાતા—દૈવી વ્યવસ્થા—અને અંતરમાં દેવત્વનું સિદ્ધ સંયોગ બની જાય છે.

Mantra 10

धन्वन्त्स्रोतः कृणुते गातुमूर्मिं शुक्रैरूर्मिभिरभि नक्षति क्षाम् । विश्वा सनानि जठरेषु धत्तेऽन्तर्नवासु चरति प्रसूषु ॥

ધન્વન્—શુષ્ક વેરાનમાં—તે સ્રોત (પ્રવાહ) ઊભો કરે છે, માર્ગ અને તરંગ રચે છે; તેજસ્વી તરંગો વડે તે ભૂમિ-મંડળને સ્પર્શી વ્યાપે છે. સર્વ પ્રાચીન નિધિઓને તે ગર્ભોમાં સ્થાપે છે; અને નવી પ્રસૂતિઓની અંદર તે ગૂઢ શક્તિરૂપે પ્રસવક્રિયામાં વિચરે છે.

Mantra 11

एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

એ રીતે, હે અગ્નિ, અમારી સમિધાથી વૃદ્ધિ પામતા, હે પાવક, અમારા માટે રેવત્—સમૃદ્ધ અને તેજસ્વી—યશરૂપે પ્રકાશિત થા. અને તે અમારા માટે મિત્ર અને વરુણ બળવાન કરે; અદિતિ, સિંધુ (પ્રવાહમાન સત્તાનો નદીરૂપ), પૃથિવી તથા દ્યૌ (આકાશ) તેને ધારણ કરે.