Rig Veda 1.64.12: Mandala 1, Sukta 64, Mantra 12

Sukta 1.64

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.64)

Devata: Maruts (as Rudra’s sons)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

घृषुं पावकं वनिनं विचर्षणिं रुद्रस्य सूनुं हवसा गृणीमसि । रजस्तुरं तवसं मारुतं गणमृजीषिणं वृषणं सश्चत श्रिये ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.64.12

Transliteration

ghṛ́ṣuṃ pāvakáṃ vanínaṃ vícarṣaṇiṃ rudrásya sūnúṃ hávasā gṛṇīmasi | rajásturaṃ tavásaṃ mā́rutaṃ gaṇám ṛjīṣíṇaṃ vṛ́ṣaṇaṃ saścata śríye ||

Translation

અમે હવસા (આહ્વાન/સ્તુતિ) વડે રુદ્રના સૂનુ—ઘૃષુ (જ્વલંત), પાવક (પરિશુદ્ધ), વનિન (આનંદદાયક), વિચર્ષણિ (વિસ્તૃતદર્શી)—ને ગાઈએ છીએ. હે મારુત ગણ, રજસ્તુર (મધ્યલોકોમાં વેગવાન), તવસ (પ્રબળ), ઋજીષિણ (સીધા ગતિ કરનાર), વೃಷણ (વૃષભસમાન બળવાન)—શ્રિયે (અંતર તેજ/સમૃદ્ધિ)ના વૃદ્ધિ માટે અમારી સાથે ગતિ કર.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• घृषुम्: bright, blazing
• घृषुम्: कर्म (गृणीमसि इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: घृषु- (प्रातिपदिक; ‘घृषु’ = तेजस्विन्/दीप्त)

• पावकम्: purifying, pure
• पावकम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पावक- (पु- √पू ‘शोधने/पावने’ से; ‘पावक’ = पवित्र/अग्नि-सदृश)

• वनिनम्: the ‘vanin’ one (woodland/forest-associated; vigorous)
• वनिनम्: कर्म (विशेष्य/विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वनिन्- (प्रातिपदिक; ‘वनिन्’ = वन/वनन-सम्बद्ध; RV में ‘वनिन्’ = वन-निवासी/वन-सम्बद्ध/उत्साही)

• विचर्षणिम्: wide-ruling, renowned among peoples
• विचर्षणिम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वि-चर्षणि- (प्रातिपदिक; ‘चर्षणि’ = जन/मनुष्य/समुदाय; ‘विचर्षणि’ = सर्वजन-प्रसिद्ध/व्यापक-प्रभाव)

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: सम्बन्ध (सूνούम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रुद्र- (प्रातिपदिक)

• सूनुम्: son
• सूनुम्: कर्म (गृणीमसि)
• Type: Noun
• Root: सूनु- (प्रातिपदिक)

• हवसा: with invocation/oblation
• हवसा: करण (गृणीमसि—‘हवसा’ = हवि/आह्वान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: हवस्- (प्रातिपदिक; ‘हवस्’ = हवि/आह्वान/यज्ञ-प्रार्थना)

• गृणीमसि: we praise/sing
• गृणीमसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गॄ (गिर्/गृ ‘स्तुतौ/गायने’)

• रजस्तुरम्: rushing through the regions (rajas)
• रजस्तुरम्: कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रजस्- + तुर- (तुर ‘शीघ्र/प्रबल’)

• तवसम्: mighty
• तवसम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तवस्- (प्रातिपदिक; ‘बल/तेज’)

• मारुतम्: Marut-like / belonging to the Maruts
• मारुतम्: कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मारुत- (मरुत्-सम्बद्ध)

• गणम्: troop, host
• गणम्: कर्म (सश्चत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गण- (प्रातिपदिक)

• ऋजीषिणम्: bearing ṛjīṣa (pressing-straw), ritual-ardent
• ऋजीषिणम्: कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋजीषिन्- (प्रातिपदिक; ‘ऋजीष’ = barley-stalk/pressing-straw; ‘ऋजीषिन्’ = ऋजीष-युक्त, यज्ञ-सम्बद्ध/उत्साही)

• वृषणम्: bull-like, virile, strong
• वृषणम्: कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक; ‘वृषन्’ = वीर्यवान्/बलवान्)

• सश्चत: follow, accompany
• सश्चत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सच् (सच ‘अनुगमने/सङ्गमे’)

• श्रिये: for splendor/prosperity
• श्रिये: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for splendor/prosperity’)
• Type: Noun
• Root: श्री- (प्रातिपदिक)