Rig Veda 1.32.10: Mandala 1, Sukta 32, Mantra 10

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)

Devata: इन्द्रः (Indra)

Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

अतिष्ठन्तीनामनिवेशनानां काष्ठानां मध्ये निहितं शरीरम् । वृत्रस्य निण्यं वि चरन्त्यापो दीर्घं तम आशयदिन्द्रशत्रुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.32.10

Transliteration

átiṣṭhantīnām aniveśanā́nāṃ kā́ṣṭhānāṃ mádhye níhitaṃ śárīram | vṛtrásya niṇyáṃ ví caranty ā́po dī́rghaṃ táma ā́śayad índraśatruḥ ||

Translation

આધાર વિનાના ઊભેલા થાંભલાઓ વચ્ચે, કાઠાંના મધ્યમાં શરીર છુપાયેલું પડ્યું હતું. વૃત્રના ગુપ્ત નિવાસમાં જળો નિર્ભયે ફરતાં વહે છે; ઇન્દ્રશત્રુ લાંબી અંધકારમાં ખેંચાઈ પડ્યો—અવરોધની શક્તિ જડ રાત્રિ બની.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अति: over, beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• स्थन्तीनाम्: of (the waters) standing
• स्थन्तीनाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: स्था (धातु) → स्थन्ती (वर्तमान कृदन्त)

• अनिवेशनानाम्: of the unsettled/without abode
• अनिवेशनानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: निवेशन (प्रातिपदिक) < नि-विश्/वेश् ‘to settle, enter’ + अ- (निषेध)

• काष्ठानाम्: of the wooden posts/props (supports)
• काष्ठानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: अधिकरण
• Type: Noun (locative used adverbially)
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)

• निहितम्: placed, deposited
• निहितम्: कर्म (with implied agent) / विधेय
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → हित (ppp) with नि-; नि-धा → निहित

• शरीरम्: body, mass (here: the ‘body’/bulk)
• शरीरम्: कर्म/विषय (of ‘placed’)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)

• वृत्रस्य: of Vṛtra
• वृत्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper/common)
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• निन्यम्: the hidden recess, lair
• निन्यम्: कर्म (object of ‘वि चरन्ति’)
• Type: Noun
• Root: निन्य (प्रातिपदिक) < नि-नी ‘to lead down/in’ (Vedic: ‘hidden place, recess’)

• वि: apart, asunder, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• चरन्ति: they move, roam
• चरन्ति: क्रिया (कर्तृ: आपः)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक ‘water’)

• दीर्घम्: long, prolonged
• दीर्घम्: कर्म (with तमः)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• तमः: darkness
• तमः: कर्म (object of ‘आशयत्’)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• आशयत्: he laid/caused to lie, cast
• आशयत्: क्रिया (कर्तृ: इन्द्रशत्रुः; कर्म: तमः)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु ‘to lie, rest’) with आ-; causative sense in Vedic: ‘to cause to lie/put to rest’

• इन्द्रशत्रुः: Indra’s foe (Vṛtra)
• इन्द्रशत्रुः: कर्तृ
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: इन्द्र-शत्रु (समास; प्रातिपदिक)