Sukta 30
Sukta 1.30
Vasiṣṭha (often for RV 1.30; verify per Anukramaṇī)
Indra
Gāyatrī (likely; three pādas with shorter cadence—verify exact syllable counts)
આ સૂક્ત મુખ્યત્વે ઇન્દ્રનું આવાહન છે—તેને સોમપાન માટેના યજ્ઞસ્થાને ત્વરિત આવવા, અર્પિત સોમરસ પાન કરવા અને વિજય, બળ તથા તેજસ્વી ધન (રયિ) પ્રદાન કરવા પ્રેરિત કરે છે. તેમાં ઇન્દ્રને વજ્રધારી, શતશક્તિવાળો મિત્ર તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે, જે અવરોધો તોડી યજમાનોને સમૃદ્ધ કરે છે; અને સાથે સહાય, રક્ષા તથા યજ્ઞક્રિયાની સફળ પૂર્ણતા માટેની વિનંતિઓ ક્રમશઃ રજૂ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
आ व इन्द्रं क्रिविं यथा वाजयन्तः शतक्रतुम् । मंहिष्ठं सिञ्च इन्दुभिः ॥
હે જનોએ, ઇન્દ્રને આમંત્રિત કરો; ક્રિવિ લોકો જેમ તેને નજીક ખેંચે તેમ—શતક્રતુ સ્વામીને ઉન્નત કરો. મહિષ્ઠ દાતાર પર સોમના ઇન્દુ-બિંદુઓ અર્પો; જેથી વિજયશક્તિ અમામાં જાગે.
Mantra 2
शतं वा यः शुचीनां सहस्रं वा समाशिराम् । एदु निम्नं न रीयते ॥
તે શુચિ શક્તિઓમાંથી સો લાવે કે સુસંયોજિત સમૃદ્ધિઓમાંથી સહસ્ર લાવે—તોય તે નીચાણમાં ઢળી પડતો નથી; દાતાની તેજસ્વી શક્તિ કદી ક્ષીણ થતી નથી, નીચે સરકતી નથી.
Mantra 3
सं यन्मदाय शुष्मिण एना ह्यस्योदरे । समुद्रो न व्यचो दधे ॥
જ્યારે આ શક્તિઓ બળવાન (ઇન્દ્ર)ના મદ/ઉલ્લાસ માટે એકત્ર થાય છે—કારણ કે તે તેની ઉદર (ઉદરમાં) ધારિત છે; સમુદ્રની જેમ તે વિશાળ વિસ્તૃતિને પોતાના અંદર ધારણ કરે છે.
Mantra 4
अयमु ते समतसि कपोत इव गर्भधिम् । वचस्तच्चिन्न ओहसे ॥
અમારું આ વચન તારી પાસે આવે છે અને તારા અંદર સ્થિર થાય છે—કબૂતરો જેમ પોતાના માળામાં; અને એ જ વાણી તું અમારા વૃદ્ધિ માટે પોષે છે.
Mantra 5
स्तोत्रं राधानां पते गिर्वाहो वीर यस्य ते । विभूतिरस्तु सूनृता ॥
હે રાધાઓના પતિ, ગિર્વાહ (સ્તુતિ-વાહક), હે વીર—તને અર્પિત આ સ્તોત્ર છે; તારી વિભૂતિ અમારા માટે સૂનૃતા—સત્ય અને તેજસ્વી વાણી—બનો.
Mantra 6
ऊर्ध्वस्तिष्ठा न ऊतयेऽस्मिन्वाजे शतक्रतो । समन्येषु ब्रवावहै ॥
હે શતક્રતુ (ઇન્દ્ર), અમારી ઊતિ (રક્ષા) માટે ઊભા રહો; આ વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ)માં; અને અન્ય સ્પર્ધાઓમાં પણ અમે સાથે મળીને (એકસુરે, વિજયમાં) બોલીએ.
Mantra 7
योगेयोगे तवस्तरं वाजेवाजे हवामहे । सखाय इन्द्रमूतये ॥
દરેક યોગે-યોગે, દરેક વાજે-વાજે, અમે વધુ તવસ્તર (પરાક્રમી) ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ—મિત્રો તરીકે—ઊતિ (રક્ષક સહાય) માટે.
Mantra 8
आ घा गमद्यदि श्रवत्सहस्रिणीभिरूतिभिः । वाजेभिरुप नो हवम् ॥
તે નિશ્ચયે આવશે, જો તે સાંભળે; સહસ્રગણી ઊતિઓ (હજારગણી સહાય) અને વાજો (બળ-સમૃદ્ધિઓ) સાથે નજીક આવી—અમારા હવ (આહ્વાન) તરફ.
Mantra 9
अनु प्रत्नस्यौकसो हुवे तुविप्रतिं नरम् । यं ते पूर्वं पिता हुवे ॥
પ્રાચીન નિવાસના અનુસરણમાં હું તુવિપ્રતિ—વિશાળ શક્તિવાળા તે નરને આહ્વાન કરું છું; જેને તારા પૂર્વજ પિતાએ પૂર્વે જ આહ્વાન કર્યો હતો.
Mantra 10
तं त्वा वयं विश्ववारा शास्महे पुरुहूत । सखे वसो जरितृभ्यः ॥
હે પુરુહૂત—ઘણાવાર આહ્વાનિત! સર્વ ઇચ્છનીય સમૃદ્ધિઓ ઇચ્છતા અમે તને ઉપદેશ આપીએ છીએ અને પ્રાર્થના કરીએ છીએ; હે સખા, હે વસુ—ધનદાતા, ગાયક-સ્તુતકારો માટે (અમારો) થા.
Mantra 11
अस्माकं शिप्रिणीनां सोमपाः सोमपाव्नाम् । सखे वज्रिन्त्सखीनाम् ॥
અમારા—શિપ્રિણી, તેજસ્વી ગાલવાળાઓના—હે સોમપાઃ, સોમપાન કરનારાઓમાં સોમપાન કરનાર! હે વજ્રિન, સખાઓના સખા બની રહે.
Mantra 12
तथा तदस्तु सोमपाः सखे वज्रिन्तथा कृणु । यथा त उश्मसीष्टये ॥
તથા જ થાઓ, હે સોમપા; હે સખા, હે વજ્રધારી—તેમ જ કર. જેથી અમે તને યજ્ઞાર્પણ અને તેની સિદ્ધિ માટે ઇચ્છીએ.
Mantra 13
रेवतीर्नः सधमाद इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः । क्षुमन्तो याभिर्मदेम ॥
ઇન્દ્ર સાથેના સહ-માદમાં અમારી પાસે રેવતી—સમૃદ્ધિ વધારતી શક્તિઓ—હોય; બહુવાજ, પ્રચુર બળવાળી. તેમની સાથે અમે તેજસ્વી બનીએ અને અંતરંગ આનંદમાં ઉલ્લાસિત થઈએ.
Mantra 14
आ घ त्वावान्त्मनाप्तः स्तोतृभ्यो धृष्णवियानः । ऋणोरक्षं न चक्र्योः ॥
હા—પોતાની આત્મસ્થ, પ્રાપ્ત શક્તિ સાથે તું ગાયક-સ્તુતકારો પાસે ધૃષ્ટપણે આવે છે, હે ધીર. તું ચક્રો માટે જાણે ધરીને મુક્ત કરે છે—ગતિમાં રહેલો આંતરિક અવરોધ દૂર કરે છે.
Mantra 15
आ यद्दुवः शतक्रतवा कामं जरितॄणाम् । ऋणोरक्षं न शचीभिः ॥
હે શતક્રતુ (ઇન્દ્ર), જ્યારે તું સ્તુતિકારોની સેવામાં/ભક્તિમાં નજીક આવે છે અને ગાયક-જનોની કામના પૂર્ણ કરે છે, ત્યારે તારી શચીભિઃ (પ્રભાવી શક્તિઓ) વડે તું અક્ષને બંધનમાંથી મુક્ત કરે છે—અંતરની ગતિને શક્ય બનાવે છે.
Mantra 16
शश्वदिन्द्रः पोप्रुथद्भिर्जिगाय नानदद्भिः शाश्वसद्भिर्धनानि । स नो हिरण्यरथं दंसनावान्त्स नः सनिता सनये स नोऽदात् ॥
સદા ઇન્દ્ર આગળ ધકેલતી શક્તિઓથી, ગુંજતી બળોથી, અવિરત ઊર્જાઓથી ધનો જીતે છે. દંસનાવાન—દીપ્ત કર્મોના અધિપતિ—અમને સુવર્ણ રથ આપે; તે જ અમારો વિજેતા બને વિજય માટે, અને અમને દાન આપે.
Mantra 17
आश्विनावश्वावत्येषा यातं शवीरया । गोमद्दस्रा हिरण्यवत् ॥
હે અશ્વિનો, અશ્વસમૃદ્ધ આ અર્પણ-શક્તિ સાથે આવો—વીર્યવાન શવીરયા (ઉત્કટ બળ) વડે. હે દસ્રા (અદ્ભુત કર્તા), ગોમત્ (ગૌસમૃદ્ધ) અને હિરણ્યવત્ (સુવર્ણમય) વૈભવ લાવો.
Mantra 18
समानयोजनो हि वां रथो दस्रावमर्त्यः । समुद्रे अश्विनेयते ॥
હે દસ્રા અશ્વિનો! તમારો રથ એક જ સમાન યોગમાં જોડાયેલો છે—અમર્ત્ય; તે સમુદ્રમાં ગતિ કરે છે, હે અશ્વિનો, પોતાની વિશાળતામાં આગળ વધતો.
Mantra 19
न्यघ्न्यस्य मूर्धनि चक्रं रथस्य येमथुः । परि द्यामन्यदीयते ॥
તમે અઘ્ન્ય (અવિહિંસ્ય) ના મસ્તક પર રથનું ચક્ર સ્થિર કર્યું; અને બીજું (ચક્ર/ગતિશક્તિ) દ્યૌને પરિભ્રમણ કરે છે—પ્રકાશમય લોકોમાં યોગ્ય પરિક્રમાઓ સ્થાપિત કરતાં.
Mantra 20
कस्त उषः कधप्रिये भुजे मर्तो अमर्त्ये । कं नक्षसे विभावरि ॥
હે ઉષા, કધપ્રિયે! અમર્ત્યે, તારા અમર સાન્નિધ્યમાં તારા મર્ત્ય દાનનો ભોગ કોણ કરે છે? હે વિભાવરી, તું કોને પહોંચે છે—જાગૃતિનો પ્રકાશ લાવતી?
Mantra 21
वयं हि ते अमन्मह्यान्तादा पराकात् । अश्वे न चित्रे अरुषि ॥
અમે તો તને ખરેખર ઓળખ્યા છીએ—અહીંથી લઈને પરમ દૂર સીમા સુધી; હે અરુષિ (રુદ્ધ્ર-પ્રકાશમાન), તું ચિત્ર (દીપ્તિમાન) અશ્વ સમાન છે—જાગૃતિના પ્રકાશને વહન કરનાર ઝડપી વાહક.
Mantra 22
त्वं त्येभिरा गहि वाजेभिर्दुहितर्दिवः । अस्मे रयिं नि धारय ॥
હે દિવઃ દુહિતર (આકાશની પુત્રી), તે વાજો (બળ-સમૃદ્ધિઓ) સાથે અહીં આવ; અને અમામાં રયિ—અસ્તિત્વની પૂર્ણતા તથા તેજસ્વી સમૃદ્ધિ—દૃઢપણે સ્થાપિત કર.
Inside Sukta 30
How it unfolds
- Where it opens
A direct call: Indra is drawn near and ‘anointed’ with Soma-drops, praised as the most bountiful and victory-giving power.
- Development
The hymn intensifies praise with epithets (Śatakratu, Vajrī, Soma-pā, friend) and turns praise into concrete petitions—aid in contest, protection, and the rite’s successful fulfillment.
- Climax
The strongest supplication: Indra is urged to act ‘so’ (tathā…kṛṇu) that the worshippers’ desire and offering reach completion—linking divine power to ritual efficacy and communal victory.
- Where it settles
It closes by fixing the boon—rayi, force, and well-being—within the worshippers, ending in a stabilizing request for enduring prosperity rather than a momentary gift.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is lauded as Śatakratu (of a hundred powers/works), Vajrī (wielder of the thunderbolt), Soma-drinker, and the close friend of the sacrificers who answers the call of praise and pressing.
- Cosmic functionHe is the divine champion who releases the waters/light, breaks enclosing powers, protects the community, and establishes victory and expansive order through heroic force.
- Inner significanceIndra symbolizes awakened will-power and victorious clarity—an inner force that shatters fear, inertia, and obstruction, enabling the practitioner’s energy (ojas) to rise and accomplish the intended offering and goal.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (one of the Seven Ṛṣis/Saptarṣi) · Foremost among Vedic seers for his inspired hymns, priestly authority (purohita tradition), and association with the royal line of the Bharatas/Tr̥tsus; celebrated for spiritual insight and mastery of mantra.
Famous verses
śatakratum
tathā tad astu
त्वं त्येभिरा गहि वाजेभिर्दुहितर्दिवः । अस्मे रयिं नि धारय ॥Attributes of the deity
- Śatakratu (many-powered, many-skilled)
- Vajrī (thunderbolt-bearer)
- Soma-pā (drinker of Soma)
- Sakha (friend, ally of the worshipper)
- Vṛtra-slayer/obstacle-breaker motif
- Giver of rayi (wealth, plenitude)
- Swift to be invoked by stoma (praise)
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 7 are attributed to Vasiṣṭha and his family.
- Key Vasiṣṭha hymns to Varuṇa–Mitra, Agni, and Indra across the Rig Veda tradition.
- Central figure in later Vedic-Itihāsa memory as a paradigmatic brahmarṣi and royal chaplain.
The rite, step by step
- Prepare the altar space and recitation seat; establish ritual focus with introductory praises.
- Press and clarify Soma; set out the Soma-drops (indu) for offering.
- Recite the hymn as an āhvāna (invitation), calling Indra near and exalting him as Śatakratu/Vajrī.
- Make the Soma offering while repeating key refrains of request (victory, protection, rayi).
- Conclude with a settling prayer that the requested prosperity and strength be ‘placed’ firmly in the sacrificers (ni dhāraya motif).
Offerings
- Soma (pressed juice; indu)
- Ghee/clarified butter (as customary accompaniment in Vedic offerings)
- Stoma/stuti (formal praise as an offering of speech)
Frequently Asked Questions
It asks Indra to come to the Soma-offering, drink the Soma, and grant strength, victory over obstacles, protection, and rayi (prosperity and fullness).
Because Soma is the central offering that ‘invites’ and empowers Indra; the hymn treats Soma-drops (indu) and praise as the means that make Indra present and effective in helping the worshippers.
It is an epithet meaning ‘of a hundred powers/works,’ highlighting Indra’s many capacities—skill, might, and repeated ability to accomplish great deeds for those who invoke him.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
