Rig Veda 1.142.4: Mandala 1, Sukta 142, Mantra 4
Sukta 1.142
Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni as invoker/mediator; Indra as the brought power
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । इयं हि त्वा मतिर्ममाच्छा सुजिह्व वच्यते ॥
Transliteration
īḷitó agna ā́ vahéndraṃ citrám ihá priyám | iyáṃ hí tvā matír mámācchā́ su-jihva vacyáte ||
Translation
હે અગ્નિ, સ્તુત અને પ્રબુદ્ધ, અહીં ઇન્દ્રને—ચિત્ર, તેજસ્વી અને પ્રિય—લઈ આવ. કારણ કે, હે સુજિહ્વ (સુંદર જીભવાળા), મારી આ મતિ તને જ આહ્વાન કરે છે, જેથી વાણી યથાર્થ રીતે ઉચ્ચરાય અને વિજય-ઇચ્છા અહીં પ્રગટે.
Word by Word
ईळितःpraised, invoked
ईळितः:
विशेषणम् (अग्नेः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective/Participle
Rootईळ् (√īḷ ‘स्तु/प्रार्थ’) / kṛdanta from √īḷ
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधनम्
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
आhither, towards (us)
आ:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga/avyaya)
वहcarry/bring!
वह:
क्रिया (आह्वान/प्रेषण) ; कर्ता=अग्निः
TypeVerb
Rootवह् (√vah ‘वह/नी’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootचित्र (prātipadika)
इहhere
इह:
अधिकरण (स्थान) / क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootइह (avyaya)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootप्रिय (prātipadika)
इयम्this
इयम्:
कर्तृ (वच्यते इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun
Rootइदम् (sarvanāma-prātipadika)
हिfor, indeed
हि:
सम्बन्ध/हेतु-प्रदर्शक
TypeIndeclinable
Rootहि (avyaya)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (वच्यते/आच्छा-गमनस्य लक्ष्यः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (asmad/yusmad sarvanāma)
मतिःthought, devotion, intention
मतिः:
कर्तृ (वच्यते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमति (prātipadika; from √man ‘मन’)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (sarvanāma)
आच्छाtowards, unto
आच्छा:
क्रियाविशेषणम् (वच्यते—त्वाम् प्रति)
TypeIndeclinable
Rootआ + छा/छद् (Vedic preverbial adverb ‘towards, unto’; traditionally avyaya)
सुजिह्वO good-tongued (Agni)
सुजिह्व:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative compound)
Rootसु- + जिह्वा (prātipadika)
वच्यतेis uttered, is spoken
वच्यते:
क्रिया; कर्तृ=मतिः (वाक्य-विषयः)
TypeVerb
Rootवच् (√vac ‘वद्/ब्रू’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.