Sukta 141

Mantra 1

बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिॠतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः ॥

નિશ્ચયે, તે તેજ દૃશ્ય રૂપમાં સ્થાપિત થયું—દેવનું ભર્ગ, સહસ (શક્તિ)માંથી જન્મેલું. જ્યારે મતિ (વિચાર) નજીક આવે છે અને સિદ્ધિ માટે અભિલાષામાં વળે છે, ત્યારે ઋતની ધેના (પ્રવાહી ગાયો) તેને સસરુતઃ (સતત વહેતી) બની આગળ દોરી જાય છે.

Mantra 2

पृक्षो वपुः पितुमान्नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु । तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः ॥

તેનું સ્વરૂપ પોષક રસથી સમૃદ્ધ છે, પિતૃ-શક્તિથી યુક્ત છે; શાશ્વત તે શયન કરે છે. બીજી વાર તે સાત શુભ માતાઓમાં વિશ્રામ પામે છે. ત્રીજી વાર, આ વૃષભના દોહન માટે, પોષક શક્તિઓ દશવિધ સમ્યક્ વિવેકને જન્મ આપે છે.

Mantra 3

निर्यदीं बुध्नान्महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः । यदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहा सन्तं मातरिश्वा मथायति ॥

જ્યારે બુધ્નથી મહિષના તેજસ્વી સ્વરૂપને બહાર લાવવામાં આવે છે, ત્યારે સ્વામીભૂત ઋષિઓ બળથી પગલાં ભરે છે. અને જ્યારે પ્રદિવના મધુને હવિ માટે અનુસરી, ગુહામાં ગુપ્ત રહેલ તેને માતરિશ્વા મથન કરીને પ્રગટ કરે છે.

Mantra 4

प्र यत्पितुः परमान्नीयते पर्या पृक्षुधो वीरुधो दंसु रोहति । उभा यदस्य जनुषं यदिन्वत आदिद्यविष्ठो अभवद्घृणा शुचिः ॥

જ્યારે તેને પરમ પિતાથી આગળ લાવવામાં આવે છે, ત્યારે તેની આસપાસ પોષક વૃદ્ધિઓ—વનસ્પતિઓ—તેની કુશળતાથી ઉગે છે. જ્યારે તેની બંને જન્માવસ્થાઓ ગતિ પામે છે, ત્યારે ખરેખર સૌથી યુવાન શુદ્ધ તેજ બની જાય છે—ઘૃણા (ઉત્કટતા)થી દહકતું પ્રકાશ.

Mantra 5

आदिन्मातॄराविशद्यास्वा शुचिरहिंस्यमान उर्विया वि वावृधे । अनु यत्पूर्वा अरुहत्सनाजुवो नि नव्यसीष्ववरासु धावते ॥

ત્યારે તે માતૃઓમાં પ્રવેશે—જેમામાં તે સ્થાપિત છે—શુદ્ધ, અહિંસિત; વિશાળતામાં પોતાને વિસ્તારે છે. પ્રાચીનોએ ચઢેલા પૂર્વ પથોને અનુસરી, તે સદા-નવાં અને વધુ નીચાં રૂપોમાં નીચે દોડે છે, હજી ગુપ્ત રહેલું જાગૃત કરવા.

Mantra 6

आदिद्धोतारं वृणते दिविष्टिषु भगमिव पपृचानास ऋञ्जते । देवान्यत्क्रत्वा मज्मना पुरुष्टुतो मर्तं शंसं विश्वधा वेति धायसे ॥

ત્યારે તેઓ ઊંચા આસનોમાં હોતાને પસંદ કરે છે; ભાગ—વિતરક—ને જેમ આહ્વાન કરે તેમ તેને અભિષેક કરે છે. જ્યારે સંકલ્પ અને મહિમાથી બહુ-સ્તુત તે દેવોમાં ગતિ કરે છે, ત્યારે તે મર્ત્યના સ્તુતિ-વચનને સર્વ રીતે સ્થાપન માટે વહન કરે છે.

Mantra 7

वि यदस्थाद्यजतो वातचोदितो ह्वारो न वक्वा जरणा अनाकृतः । तस्य पत्मन्दक्षुषः कृष्णजंहसः शुचिजन्मनो रज आ व्यध्वनः ॥

જ્યારે તે ઊભો થાય છે—પૂજનીય, પ્રાણવાયુથી પ્રેરિત—ઝડપદાર અશ્વ સમો; જરાથી અકૃત, ગાયક સમો; ત્યારે શુચિજન્ય છતાં અંધકારમાં પગલાં ધરાવતી તેની દૃષ્ટિ-શક્તિ (દક્ષુઃ) માટે, દૃઢ પથ અવકાશોમાં પાર ખુલ્લો થાય છે.

Mantra 8

रथो न यातः शिक्वभिः कृतो द्यामङ्गेभिररुषेभिरीयते । आदस्य ते कृष्णासो दक्षि सूरयः शूरस्येव त्वेषथादीषते वयः ॥

જ્ઞાનીજનોએ ગતિમાન કરેલા રથની જેમ, તે પોતાના અરુણ (રુદ્રવર્ણ) અંગો સાથે દ્યૌલોક તરફ ગમે છે. ત્યાર પછી, હે પ્રજ્વલક અગ્નિ, અંધકારથી હજી ઢંકાયેલા હોવા છતાં ઋષિઓ તારી પંખવાળી તેજશક્તિ માટે એવી તરસે છે, જેમ યોદ્ધાઓ વીરના પ્રચંડ આક્રમણના વેગ માટે તરસે છે.

Mantra 9

त्वया ह्यग्ने वरुणो धृतव्रतो मित्रः शाशद्रे अर्यमा सुदानवः । यत्सीमनु क्रतुना विश्वथा विभुररान्न नेमिः परिभूरजायथाः ॥

હે અગ્નિ, તારા સાથે ધૃતવ્રત વરુણ, મિત્ર અને સુદાનવ અર્યમન પૂર્ણતા પામે છે; કારણ કે તું સંકલ્પશક્તિ (ક્રતુ) વડે સર્વ રીતે વિશ્વોમાં વ્યાપક થઈ જન્મે છે, અને તેમને એમ પરિભવે છે જેમ નેમિ (ચક્રની કાંઠ) આરાઓને ઘેરી લે છે.

Mantra 10

त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि ॥

હે અગ્નિ, હે યવಿಷ್ಠ, સોમ દબાવનાર પ્રયત્નશીલ યજમાન માટે તું રત્ન અને દેવતાઓની સહાયક શક્તિઓને પ્રેરિત કરે છે. તેથી, બળથી યુવાન, સદા નવ્ય એવા તને અમે કર્મમાં ભગની જેમ ધારીએ છીએ—હે મહારત્નધારી, આધ્યાત્મિક ધનના વહનકર્તા.

Mantra 11

अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः ॥

હે (અગ્નિ), અમામાં તું રયિ—સાચો લાભ અને ગૃહ-આધાર—ભગની જેમ ભેળવી દે છે; અને ધરણસિ (આધાર-ભૂત પાયો) સમે તું દક્ષ—ઘડનાર શક્તિ—ને પણ સંયોજે છે. જેમ લગામો બે જન્મોને વશમાં રાખે, તેમ સુક્રતુ (સુ-સંકલ્પવાળો) તું દેવોના સ્તુતિ-શંસ અને ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) ને પણ એકસાથે અમારી પાસે લાવે છે.

Mantra 12

उत नः सुद्योत्मा जीराश्वो होता मन्द्रः शृणवच्चन्द्ररथः । स नो नेषन्नेषतमैरमूरोऽग्निर्वामं सुवितं वस्यो अच्छ ॥

અને અમારો સુદ્યોત્મા—તેજસ્વી જ્વાલાવાળો—જીરાશ્વ (ઝડપી ઘોડાવાળો) મન્દ્ર હોતૃ, ચન્દ્રરથ (ચમકતા રથવાળો), અમારી વાણી સાંભળે. અમૂઢ (અવિમૂઢ) અગ્નિ અમને નેેષતમૈઃ—સર્વોત્તમ નેતાઓ દ્વારા—વામં સુવિતં (પ્રિય, શુભ માર્ગ) અને વસ્યઃ (વધુ ઉત્તમ કલ્યાણ) તરફ લઈ જાય.

Mantra 13

अस्ताव्यग्निः शिमीवद्भिरर्कैः साम्राज्याय प्रतरं दधानः । अमी च ये मघवानो वयं च मिहं न सूरो अति निष्टतन्युः ॥

શિમીવત્ (બળવાન) અર્કો—સ્તુતિગીતો—થી અગ્નિ સ્તવાયો છે, સામ્રાજ્ય માટે વધુ દૂરનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કરતો. અને એ દાનશીલ મઘવાનોય અને અમે પણ—સૂર્ય જેમ ધુમ્મસને પાર, તેમ અવરોધને અતિક્રમીને વિસ્તરીએ.