
Sukta 1.100
Indra (with Maruts)
આ સૂક્તમાં ઇન્દ્રની સ્તુતિ અપરાજેય, સૂર્યસમાન ગતિશીલ યોદ્ધા અને વૃત્રહંતા તરીકે થાય છે; તેને વારંવાર “મરુતો સાથે” બોલાવી દરેક સંઘર્ષ અને કાર્યમાં સમુદાયના સક્રિય રક્ષક રૂપે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ઇન્દ્રને વિજય, ધન, જળ અને સમૃદ્ધ સંતતિ પ્રદાન કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે; અને અંતે મિત્ત્ર–વરુણ, અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી અને દ્યૌ દ્વારા પ્રાપ્ત કલ્યાણ સર્વત્ર વિસ્તરે એવી વ્યાપક આશીર્વાદવાણી સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 2
यस्यानाप्तः सूर्यस्येव यामो भरेभरे वृत्रहा शुष्मो अस्ति । वृषन्तमः सखिभिः स्वेभिरेवैर्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
જેનો ગમનમાર્ગ સૂર્યના યાત્રામાર્ગ સમ અસ્પર્શિત (અનાપ્ત) છે, અને જેનું વૃત્રહા શૌર્ય દરેક અથડામણમાં પ્રગટ રહે છે—એ અતિપ્રબળ ઇન્દ્ર, પોતાના જ સખાઓ સાથે અને મરુત-શક્તિથી યુક્ત, અમારો સહાયક (ઊતિ) બને.
Mantra 3
दिवो न यस्य रेतसो दुघानाः पन्थासो यन्ति शवसापरीताः । तरद्द्वेषाः सासहिः पौंस्येभिर्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
જેનાં માર્ગો દ્યૌના રસ/બીજના પ્રવાહ સમ દૂધ દોહતા વહે છે, અને જે શવસ (બળ)થી પરિઘેરાયેલા છે; દ્વેષોને તરતા-જીતતા, પૌંસ્ય (પુરુષાર્થ) શક્તિઓથી વિજયી—મરુતો સાથેનો એ ઇન્દ્ર અમારો સહાયક (ઊતિ) બને.
Mantra 5
स सूनुभिर्न रुद्रेभिॠभ्वा नृषाह्ये सासह्वाँ अमित्रान् । सनीळेभिः श्रवस्यानि तूर्वन्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
એ ઇન્દ્ર, પુત્રો સાથે—રુદ્રો સમ—નૃષાહ્ય (નર-વિજયી) સંઘર્ષમાં અમિત્રોને દબાવી દેતો; એક જ નીડના સખાઓ સાથે, શ્રવસ્ય (કીર્તિમય) કાર્યો તરફ તૂર્વન (ઝડપે ધકેલતો)—મરુતો સાથેનો એ ઇન્દ્ર અમારો સહાયક (ઊતિ) બને.
Mantra 6
स मन्युमीः समदनस्य कर्तास्माकेभिर्नृभिः सूर्यं सनत् । अस्मिन्नहन्त्सत्पतिः पुरुहूतो मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
યુદ્ધક્રોધને જગાવનાર, સંઘર્ષનો કર્તા—અમારા નરો સાથે તેણે સૂર્યને જીત્યો. અહીં તેણે હનન કર્યું; સત્યનો સ્વામી, બહુ-આહ્વાનિત—મરુતો સાથે તે ઇન્દ્ર અમારી ઊતિ (સહાય) બને.
Mantra 7
तमूतयो रणयञ्छूरसातौ तं क्षेमस्य क्षितयः कृण्वत त्राम् । स विश्वस्य करुणस्येश एको मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
સહાયો તેને શૂર-વિજયમાં વિજયી કરે છે; પ્રજાઓ તેને ક્ષેમ (શાંતિ) માટે આશ્રય બનાવે છે. સર્વ કરુણાનો એકમાત્ર અધિપતિ તે જ છે—મરુતો સાથે તે ઇન્દ્ર અમારી ઊતિ (સહાય) બને.
Mantra 8
तमप्सन्त शवस उत्सवेषु नरो नरमवसे तं धनाय । सो अन्धे चित्तमसि ज्योतिर्विदन्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
બળના ઉછાળોમાં નરો તેને શોધે છે—તે નરને—સહાય માટે અને ધન-સમૃદ્ધિ માટે. અંધ તમસમાં પણ તે જ્યોતિને શોધી કાઢે છે—મરુતો સાથે તે ઇન્દ્ર અમારી ઊતિ (સહાય) બને.
Mantra 9
स सव्येन यमति व्राधतश्चित्स दक्षिणे संगृभीता कृतानि । स कीरिणा चित्सनिता धनानि मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
તે પોતાના ડાબા હાથથી અતિઉદ્ધતને પણ રોકે છે; જમણા હાથથી સિદ્ધ થયેલાં કર્મોને એકત્ર કરે છે. ગાયક (કીરિ) સાથે પણ તે ધનોની સમૃદ્ધિ જીતે છે—મરુતો સાથેનો એ ઇન્દ્ર અમારી સહાય (ઊતિ) બને.
Mantra 10
स ग्रामेभिः सनिता स रथेभिर्विदे विश्वाभिः कृष्टिभिर्न्वद्य । स पौंस्येभिरभिभूरशस्तीर्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
તે વિજેતા (સનિતા) આજે ગામો દ્વારા, રથો દ્વારા, અને સર્વ માનવ સમુદાયો (કૃષ્ટિ) દ્વારા જાણીતા થાઓ. તે પુરુષત્વના બળોથી શત્રુતાભર્યા નિષેધોને પરાજિત કરે—મરુતો સાથેનો ઇન્દ્ર અમારી સહાય અને રક્ષા (ઊતિ) બને.
Mantra 11
स जामिभिर्यत्समजाति मीळ्हेऽजामिभिर्वा पुरुहूत एवैः । अपां तोकस्य तनयस्य जेषे मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
બહુ-આહ્વાનિત (પુરુહૂત) તે પોતાના સમાન જાતિના (જામિ) લોકો દ્વારા પણ, અને અસમાન જાતિના (અજામિ) લોકો દ્વારા પણ—આવી પ્રેરણાઓથી—સમૃદ્ધ લાભ (મીળ્હ) જીતે છે. તે અમારે માટે જળ, સંતાનનું બાળક (તોક) અને વંશ (તનય) જીતે છે—મરુતો સાથેનો ઇન્દ્ર અમારી સહાય અને રક્ષા (ઊતિ) બને.
Mantra 12
स वज्रभृद्दस्युहा भीम उग्रः सहस्रचेताः शतनीथ ऋभ्वा । चम्रीषो न शवसा पाञ्चजन्यो मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
સ વજ્રધારી, દસ્યુહંતા, ભયંકર અને ઉગ્ર; સહસ્ર-ચેતન, શત-નીથ, ઋભુ સમ કૌશલ્યવાન. બળથી ચર્મીષ (ચામડાની ઢાલ) સમ દૃઢ, પંચજન્ય (પાંચ જાતિઓ) માટે આધારરૂપ ઊભો રહે છે. મરુતો સાથે ઇન્દ્ર અમારો સહાયક અને રક્ષક થાઓ.
Mantra 13
तस्य वज्रः क्रन्दति स्मत्स्वर्षा दिवो न त्वेषो रवथः शिमीवान् । तं सचन्ते सनयस्तं धनानि मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
તેનો વજ્ર અમારી સામે ગર્જે છે—સ્વયંપ્રેરિત; દ્યૌ સમ તેજસ્વી રવ છે તેનો નાદ, શિમીવાન (પ્રેરક બળથી ભરેલો). વિજય તેને ચોંટે છે, ધન પણ તેને ચોંટે છે. મરુતો સાથે ઇન્દ્ર અમારો સહાયક અને રક્ષક થાઓ.
Mantra 14
यस्याजस्रं शवसा मानमुक्थं परिभुजद्रोदसी विश्वतः सीम् । स पारिषत्क्रतुभिर्मन्दसानो मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
જેનુ અવિરત બળ માન (માપ) અને ઉક્ત (સ્તુતિ) ને આસ્વાદે છે, અને સર્વ દિશાઓથી રોદસી (બે લોક) ને પરિભુજ (આવરી) ને ભરિ દે છે—તે, ક્રતુઓ (ઇચ્છાશક્તિઓ) વડે આનંદિત, અમને ચારે તરફથી રક્ષે. મરુતો સાથે ઇન્દ્ર અમારો સહાયક અને રક્ષક થાઓ.
Mantra 15
न यस्य देवा देवता न मर्ता आपश्चन शवसो अन्तमापुः । स प्ररिक्वा त्वक्षसा क्ष्मो दिवश्च मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥
જેનાં બળની પરમ સીમા સુધી ન દેવો પહોંચ્યા, ન દેવતાઓ, ન મર્ત્યો, ન તો જળો પણ—એ દુરગામી, પોતાની ઘડતરશક્તિથી પૃથ્વી અને દ્યૌને વ્યાપે છે. મરુતો સાથે ઇન્દ્ર અમારી સહાય અને રક્ષા બને.
Mantra 16
रोहिच्छ्यावा सुमदंशुर्ललामीर्द्युक्षा राय ऋज्राश्वस्य । वृषण्वन्तं बिभ्रती धूर्षु रथं मन्द्रा चिकेत नाहुषीषु विक्षु ॥
લાલ અને શ્યામ, સુન્દર કિરણોવાળા, ઋજ્રાશ્વના ધન માટે શોભિત અને તેજસ્વી—ધૂરો પર પ્રેરક બળથી ભરેલું રથ ધારણ કરતી; નાહુષી જનસમૂહોમાં પ્રેરિત આનંદ પ્રગટ થાય છે.
Mantra 17
एतत्त्यत्त इन्द्र वृष्ण उक्थं वार्षागिरा अभि गृणन्ति राधः । ऋज्राश्वः प्रष्टिभिरम्बरीषः सहदेवो भयमानः सुराधाः ॥
હે વૃષભ ઇન્દ્ર! તને અર્પિત આ જ સ્તુતિને વાર્ષાગિરાઓ દાન માટે ગાય છે. ઋજ્રાશ્વ પોતાના યુગલો સાથે, અંબરીષ, સહદેવ, ભયમાન, સુદાનશીલ—તેને પ્રખર રીતે પ્રગટ કરે છે.
Mantra 18
दस्यूञ्छिम्यूँश्च पुरुहूत एवैर्हत्वा पृथिव्यां शर्वा नि बर्हीत् । सनत्क्षेत्रं सखिभिः श्वित्न्येभिः सनत्सूर्यं सनदपः सुवज्रः ॥
બહુ-આહ્વાનિત પુરુહૂત (ઇન્દ્ર)એ પોતાના પ્રેરિત બળોથી દસ્યુઓ અને શિમ્યુઓને સંહાર્યા અને પૃથ્વી પર પછાડી દીધા. તેજસ્વી સખાઓ સાથે તેણે ક્ષેત્ર (વિજયભૂમિ) જીત્યું; તેણે સૂર્ય જીત્યો; તેણે અપઃ (જળો) જીત્યાં—સુવજ્ર, શુભ વજ્રધારી.
Mantra 19
विश्वाहेन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिह्वृताः सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ઇન્દ્ર સર્વકાળે અમારો અધિવક્તા (રક્ષક-વક્તા) રહે, જેથી અમે અપરિહ્વૃત—અભ્રમિત રહી—વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) જીતીએ. અને તે અમારે માટે મિત્ર-વરুণ વધારતા રહે; અદિતિ, સિંધુ (નદી), પૃથ્વી તથા દ્યૌ (આકાશ) પણ.
Because Indra’s power is portrayed as arriving with the Maruts—storm-like companions who amplify his force—so the prayer asks for help that is swift, energetic, and victorious.
It asks for vāja (winning strength and success), wealth, released waters (life-sustaining abundance), and thriving children and descendants, along with protection from harm and deception.
The hymn closes by widening the blessing: Indra grants victory and advocacy, and these deities and cosmic supports are invoked to stabilize, increase, and sustain that good for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.