HomeRig VedaMandala 1Sukta 100Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.100

Rishi: Ṛjraśva (as named within the hymn tradition of RV 1.100; associated with the Vārṣāgiras/Angirasa milieu)
Devata: Indra (with Maruts as supporting powers in the refrain)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for Indra hymns in this mandala section)

स ग्रामेभिः सनिता स रथेभिर्विदे विश्वाभिः कृष्टिभिर्न्वद्य । स पौंस्येभिरभिभूरशस्तीर्मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥

स ग्रामे॑भि॒: सनि॑ता॒ स रथे॑भिर्वि॒दे विश्वा॑भिः कृ॒ष्टिभि॒र्न्व१॒॑द्य । स पौंस्ये॑भिरभि॒भूरश॑स्तीर्म॒रुत्वा॑न्नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती ॥

sá grā́mebhiḥ sanítā sá ráthebhir vidé víśvābhiḥ kṛ́ṣṭibhir nv àdyá | sá paúṃsyebhir abhíbhūr áśastīr marútvān no bhavátv índra ūtī́ ||

તે વિજેતા (સનિતા) આજે ગામો દ્વારા, રથો દ્વારા, અને સર્વ માનવ સમુદાયો (કૃષ્ટિ) દ્વારા જાણીતા થાઓ. તે પુરુષત્વના બળોથી શત્રુતાભર્યા નિષેધોને પરાજિત કરે—મરુતો સાથેનો ઇન્દ્ર અમારી સહાય અને રક્ષા (ઊતિ) બને.

सः । ग्रामे॑भिः । सनि॑ता । सः । रथे॑भिः । वि॒दे । विश्वा॑भिः । कृ॒ष्टिऽभिः॑ । नु । अ॒द्य । सः । पौंस्ये॑भिः । अ॒भि॒ऽभूः । अश॑स्तीः । म॒रुत्वा॑न् । नः॒ । भ॒व॒तु॒ । इन्द्रः॑ । ऊ॒ती ॥सः । ग्रामेभिः । सनिता । सः । रथेभिः । विदे । विश्वाभिः । कृष्टिभिः । नु । अद्य । सः । पौंस्येभिः । अभिभूः । अशस्तीः । मरुत्वान् । नः । भवतु । इन्द्रः । ऊती ॥saḥ | grāmebhiḥ | sanitā | saḥ | rathebhiḥ | vide | viśvābhiḥ | kṛṣti-bhiḥ | nu | adya | saḥ | paiṃsyebhiḥ | abhi-bhūḥ | aśastīḥ | marutvān | naḥ | bhavatu | indraḥ | ūtī

सःhe
सः:
कर्तृ (सर्वत्र अनुवर्तते) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ग्रामेभिःwith (the) villages/settlements
ग्रामेभिः:
करण (सह/द्वारा) / साधन
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
सनिताwinner, gainer
सनिता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun (agent) / Epithet
Root√सन् (प्राप्तौ/लाभे) → सनि- (कृदन्त-प्रातिपदिक) + तृच्
सःhe
सः:
कर्तृ / विषयः
TypePronoun
Rootतद्
रथेभिःwith chariots
रथेभिः:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
विदेis known / is found (as)
विदे:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
विश्वाभिःwith all
विश्वाभिः:
करण (कृष्टिभिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
कृष्टिभिःwith the peoples/communities
कृष्टिभिः:
करण / सहचर्य
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
सम्बन्धक/उपपद-निपातः
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अद्यtoday
अद्य:
अधिकरण (काल) / कालाधिकरणम्
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
सःhe
सः:
कर्तृ / विषयः
TypePronoun
Rootतद्
पौंस्येभिःwith manly powers
पौंस्येभिः:
करण
TypeNoun (abstract) / Instrumental plural
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; पुम्स्-सम्बद्धः ‘manly power’)
अभिभूःoverpowering, vanquisher
अभिभूः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective (epithet)
Root√भू (भवने) + अभि- (उपसर्ग) → अभिभू (प्रातिपदिक) / ‘overpowering’
अशस्तीःreproaches, ill-fames
अशस्तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootअशस्ति (प्रातिपदिक; ‘non-praise’, ‘reproach/ill-fame’)
मरुत्वान्accompanied by the Maruts
मरुत्वान्:
कर्तृ-विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (epithet)
Rootमरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘possessing the Maruts’)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान (हित) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवतुlet (him) be
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवने)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऊतीas help, as aid
ऊती:
प्रत्यय/प्रेडिकेटिव (सहायकत्वे) / कर्तृ-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid’)