ઇન્દ્ર in the Ramcharitmanas

ફરી દુષ્ટોના સમૂહને હૃદયથી વંદન કરું છું, જે કારણ વિના પોતાના હિતેચ્છકોના પણ વિરોધી થઈ જાય છે. બીજાનું હિત તેમની હાનિ છે, બીજાનો લાભ તેમનું અહિત છે; બીજાના નાશમાં આનંદ માને છે અને બીજાની સમૃદ્ધિમાં દુઃખી રહે છે. હરિ અને હરના યશને તે પૂનમના…

મારી વાત સાંભળીને ઉપાય કરો, ઈશ્વર મદદ કરશે અને કાર્ય સિદ્ધ થશે. સતી, જેણે દક્ષના યજ્ઞમાં પોતાનું શરીર ત્યાગ્યું હતું, તે હિમાલયના ઘરમાં જન્મી છે. તેણે શંભુને પતિ રૂપે મેળવવા તપ કર્યું છે, અને શિવ બધું ત્યાગીને સમાધિમાં બેઠા છે. જોકે આ…

હિમાલયમાં એક ગુફા અત્યંત પવિત્ર હતી, અને તેની નજીક સુરસરી ગંગા સુંદર વહેતી હતી. આશ્રમ પરમ પવિત્ર અને સુંદર હતો, તે જોઈને દેવર્ષિ નારદનું મન અત્યંત પ્રસન્ન થયું. પર્વત, નદી અને વનના વિભાગોને નિહાળતા રમાપતિ વિષ્ણુના ચરણોમાં તેમને અનુરાગ થયો.…

જેમ કોઈ મૂઢ કૂતરો મૃગરાજને જોઈને સૂકી હાડી લઈને ભાગી જાય છે, ભયથી કે સિંહ તે છીનવી લેશે, તેમ સુરપતિ ઇન્દ્રે લાજ ન માની.

નારદના મનમાં કોઈ ક્રોધ ન ઉપજ્યો; તેમણે પ્રિય વચનો કહીને કામને સંતોષવ્યો. મુનિના ચરણોમાં શિર નમાવી આજ્ઞા લઈને, મદન ત્યારે પોતાના સાથીઓ સહિત ચાલ્યો ગયો. મુનિની સુશીલતા અને પોતાનું કૃત્ય, બધું દેવરાજની સભામાં જઈને વર્ણવ્યું. બધા સાંભળીને…

તેમને વરદાન આપીને બ્રહ્મા ચાલ્યા ગયા, અને તે બધા આનંદિત થઈને પોતાના ઘરે આવ્યા. માયાની પુત્રીનું નામ મંદોદરી હતું, જે અત્યંત સુંદરી અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતી. તે જ માયાએ તેને લાવીને રાવણને આપી, એ જાણીને કે તે રાક્ષસોનો સ્વામી થશે. તેને…

ત્યાં મોટા મોટા રાક્ષસ યોદ્ધા રહેતા હતા, પણ દેવોએ યુદ્ધમાં તે બધાને મારી નાખ્યા. હવે ઇન્દ્રના મોકલેલા યક્ષરાજના કરોડો રક્ષક ત્યાં રહેવા લાગ્યા. ગમે ત્યાં દશાનનને આની ખબર મળી; તેણે સેના સજાડી, જઈને ગઢને ઘેરી લીધો. ભયંકર યોદ્ધાઓ અને મોટી…

રાજા વસિષ્ઠની સાથે એવી શોભ્યા, જેમ દેવોના ગુરુ બૃહસ્પતિની સાથે ઇન્દ્ર શોભે છે. કુળની રીત અને વેદના વિધાન પ્રમાણે સર્વ કરીને, સર્વ પ્રકારે સર્વ કંઈ યોગ્ય રીતે જમી ગયું તે જોઈને રાજા સંતુષ્ટ થયા. રામનું સ્મરણ કરીને અને ગુરુની આજ્ઞા મેળવીને…

જે ઉત્તમ ઘોડા પર રામ સવાર હતા, તેનું સૌંદર્ય સરસ્વતી પણ સંપૂર્ણપણે વર્ણવી શકતી નથી. શંકર રામના રૂપથી અનુરક્ત થયા, અને તેમની પંદર આંખો તેમને અત્યંત પ્રિય લાગી. જ્યારે હરિ પ્રેમ સાથે રામને જુએ છે, ત્યારે લક્ષ્મી સહિત લક્ષ્મીપતિ વિષ્ણુ મોહિત…

ધૂપના ધુમાડાથી આકાશ કાળું થઈ ગયું, જાણે સાવણ મહિનાના ઘનઘમંડ વાદળો ભર્યા હોય. દેવો સ્વર્ગના વૃક્ષોના ફૂલોની માળાઓ વરસાવવા લાગ્યા, જાણે બગલાની હારમાળા મનને મોહી રહી હોય. દરવાજાઓ પરના સુંદર મણિમય તોરણ એવા લાગતા હતા, જાણે ઇન્દ્રનો ધનુષ સજાવેલો…

પ્રભુને સોતા જાણીને લક્ષ્મણ ઊઠ્યા અને કોમળ વચન બોલીને સચિવને સૂઈ જવા કહ્યું. થોડે દૂર બાણ અને ધનુષ્ય સજાડીને તે વીરાસનમાં બેસીને જાગવા લાગ્યા. ગુહે વિશ્વાસુ પહેરેદારોને બોલાવીને અત્યંત પ્રેમથી તેમને એક-એક સ્થાને મૂક્યા. તે પોતે લક્ષ્મણ…

ત્યાં નાના પ્રકારનાં વસ્ત્ર, ઓશિકા અને ગાદલાં હતાં, કોમળ, નિર્મળ અને સુંદર, દૂધના ફેન જેવાં સફેદ. તે પથારી પર સીતા અને રામ રાત્રે ઊંઘત, અને પોતાના સૌંદર્યથી રતિ અને કામદેવનો ગર્વ હરી લેત. તે જ સીતા અને રામ હવે ઘાસની પથારી પર ઊંઘે છે…

મેં જોયું છે મારા પિતાના ઘરનું વૈભવ અને વિલાસ, જ્યાં રાજાઓના રત્નજડિત મુકુટ તેમના ચરણપીઠ પર ભેગા થાય છે. આવું મારા પિતાનું ઘર સુખોનું ભંડાર છે, પણ પ્રિયતમ વિના મનને ભાવતું નથી, બિલકુલ થોડુંય નહિ. મારા સસરા ચક્રવર્તી કોસલરાજ છે, જેમની…

રામ લક્ષ્મણ અને સીતા સહિત પર્ણકુટીમાં શોભતા હતા, જેમ ઇન્દ્ર સચી અને જયંત સમેત અમરપુરમાં નિવાસ કરે છે.

તે તપસ્વી દયનીય છે જે તપ છોડીને ભોગોમાં પ્રસન્ન થાય છે. દયનીય છે તે ચુગલી કરનાર અને વિના કારણ ક્રોધ કરનાર, જે માતા, પિતા, ગુરુ અને બાંધવોનો વિરોધી છે. બધી રીતે દયનીય છે તે જે બીજાનો અપકાર કરે છે, જે ફક્ત પોતાનું શરીર પાળે છે અને અત્યંત…

જે યોગ્ય-અયોગ્યનો વિચાર છોડીને પિતાના વચનનું પાલન કરે છે, તે સુખ અને સુયશના ભાજન બને છે અને અમરોના સ્વામી ઇન્દ્રના દરબારમાં નિવાસ કરે છે।

કુશા ઘાસના સુંદર પલંગને જોઈને ભરતે તેની પ્રદક્ષિણા કરી અને પ્રણામ કર્યા. તેમણે ચરણોના નિશાનવાળી ધૂળ આંખોમાં લગાવી; તેમના પ્રેમની અધિકતા કહી શકાતી નથી. તેમણે બે-ચાર સુવર્ણ બિંદુ જોયા અને તેમને સીતા સમજીને મસ્તક પર રાખ્યા. આંખોમાં આંસુ અને…

પતિ દેવ સમજનારી, સુચરિત સ્ત્રીઓમાં રત્ન, સીતાની ઘાસની પથારી જોઈને મારું હૃદય ફટીને તૂટતું નથી, તે નિશ્ચિત વજ્રથી પણ કઠોર છે.

જ્યારે ભરતે મુનિનો પ્રભાવ જોયો, ત્યારે લોકપતિઓના બધા લોક તેને નાના લાગ્યા. સુખોનો સમાજ વર્ણવી શકાય નહિ; તે જોઈને જ્ઞાનીઓ પણ વૈરાગ્ય ભૂલી જાય છે. આસન, શય્યા, સુંદર વસ્ત્રો અને છત્રો; વન, ઉપવન, નાના પ્રકારના પક્ષીઓ અને હરણો હતા. સુગંધિત ફૂલો…

માર્ગમાં અસંખ્ય જડ અને ચેતન જીવ હતા, જેમના પર પ્રભુએ દૃષ્ટિ નાખી હતી અને જેમણે પ્રભુને જોયા હતા। તે બધા પરમ પદને યોગ્ય થયા, અને ભરતના દર્શને તેમનો ભવરોગ મિટાવી દીધો। આ વાત ભરત માટે મોટી નથી, જેમને રામ પોતાના મનમાં સ્મરે છે। જગતમાં જે…