Sukta 82
Rishi: Atharvanic tradition (as per anukramaṇī for 7.82)
Devata: Agni (primary), with ‘devatāḥ’ as attending gods
Chandas: Mixed/irregular (appears triṣṭubh-like in cadence; requires metrical verification against padapāṭha edition)
AV 7.82 સમૃદ્ધિ વધારતું અગ્નિસ્તુતિ-સૂક્ત છે. તે યજ્ઞને જ દૃઢ બનાવી ધન—ખાસ કરીને પશુધન, દોડ/સ્પર્ધાના ઇનામરૂપ લાભ, અને “મંગલ સંપત્તિ”—યજમાનમાં સ્થિર થાય એમ કરાવે છે. ઉષા → સૂર્ય → દિવસ જેવી બ્રહ્માંડની નિયમિતતા (ઋત) સાથે યજ્ઞસિદ્ધિ જોડીને, દેવતાઓને યજ્ઞને “આગે વધારવા/નેતૃત્વ કરવા” વિનવે છે; અને અગ્નિ માટે ઘૃતધારાઓ પ્રચુર રીતે વહેતી રહે ત્યારે, અગ્નિ વાહક તથા ઋતસ્થાપક રૂપે પ્રગટે છે.
Mantras
Mantra 1
अग्निः। अ॒भ्यऽर्चत सुष्टु॒तिं गव्य॑मा॒जिम॒स्मासु॑ भ॒द्रा द्रवि॑णानि धत्त । इ॒मं य॒ज्ञं न॑यत दे॒वता॑ नो घृ॒तस्य॒ धारा॒ मधु॑मत् पवन्ताम्
અગ્નિ માટે: સુસ્તુતિ ગાવો; ગવ્યો વિજય-ધન, આજીનો લાભ અમને આપો; અમામાં કલ્યાણકારી દ્રવિણો સ્થાપો. હે દેવો, અમારા આ યજ્ઞને આગળ દોરો; ઘૃતની મધુમય ધારાઓ વહેતી રહે.
Mantra 2
मय्यग्रे॑ अ॒ग्निं गृ॑ह्णामि स॒ह क्ष॒त्रेण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । मयि॑ प्र॒जां मय्यायु॑र्दधामि॒ स्वाहा॒ मय्य॒ग्निम्
મારા અંદર, સૌપ્રથમ, હું અગ્નિને ગ્રહણ કરું છું—ક્ષત્ર (રાજસત્તા) સાથે, તેજ સાથે, બળ સાથે. મારા અંદર હું પ્રજાને સ્થાપું છું, મારા અંદર આયુષ્યને સ્થાપું છું: સ્વાહા! મારા અંદર અગ્નિ રહે.
Mantra 3
इ॒हैवाग्ने॒ अधि॑ धारया र॒यिं मा त्वा॒ नि क्र॒न् पूर्व॑चित्ता निका॒रिणः॑ । क्ष॒त्रेणा॑ग्ने सु॒यम॑मस्तु॒ तुभ्य॑मुपस॒त्ता व॑र्धतां ते॒ अनि॑ष्टृतः
અહીં જ, હે અગ્નિ, તું ધન-રત્નને દૃઢપણે ધારણ કર; પૂર્વથી જ કાવતરું ઘડનારા ઠગો તને નીચે ન પાડી દે. હે અગ્નિ, ક્ષત્ર (રાજસત્તા) દ્વારા તને સુયમ—સારો નિયંત્રણ—પ્રાપ્ત થાઓ; તારા ઉપસત્તા (સેવકો/સહાયકો) અક્ષત રહી વધે.
Mantra 4
अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑ उ॒षसो॒ अनु॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ वि॑वेश
ઉષાઓના અનુસરણમાં અગ્નિએ સૌપ્રથમ પોતાનું અગ્રમુખ પ્રગટ કર્યું; દિવસોના અનુસરણમાં જાતવેદા, શક્તિમાં પ્રથમ જન્મેલો. સૂર્યના અનુસરણમાં, ઉષાઓના અનુસરણમાં, તેની કિરણોના અનુસરણમાં—તે પ્રવેશ્યો; હા, દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)માં તે વ્યાપી ગયો.
Mantra 5
प्रत्य॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒त् प्रत्यहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । प्रति॒ सूर्य॑स्य पुरु॒धा च॑ र॒श्मीन् प्रति॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तान
ઉષાઓ તરફ અગ્નિએ પોતાનું અગ્રમુખ દર્શાવ્યું; દિવસો તરફ જાતવેદા શક્તિમાં પ્રથમ બની ઊભો રહ્યો. સૂર્યની બહુવિધ રીતે વિસ્તરેલી કિરણો તરફ તે પહોંચ્યો; દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી) તરફ તે પોતાને વિસ્તારીને ફેલાવી દીધો.
Mantra 6
घृ॒तं ते॑ अग्ने दि॒व्ये स॒धस्थे॑ घृ॒तेन॒ त्वां मनु॑र॒द्या समि॑न्धे । घृ॒तं ते॑ दे॒वीर्न॒प्त्य॑१आ व॑हन्तु घृ॒तं तुभ्यं॑ दुह्रतां॒ गावो॑ अग्ने
હે અગ્ને, તારા દિવ્ય સધસ્થ (આકાશીય આસન)માં તારા માટે ઘૃત છે; ઘૃતથી મનુ આજે તને પ્રજ્વલિત કરે છે. દેવીઓ—નપ્ત્યાઃ (દિવ્ય કન્યાઓ/વંશજાઓ)—તને ઘૃત વહન કરીને લાવે; હે અગ્ને, ગાયો તારા માટે ઘૃત દોહીને આપે.
Frequently Asked Questions
It is primarily a prosperity (paustika) hymn: it strengthens Agni and the sacrifice so that cattle-wealth, prize/victory gains, and auspicious riches accrue to the patron.
Ghṛta is the central oblation that feeds Agni; the hymn treats abundant, sweet-flowing ghee as the mechanism by which the yajña becomes effective and prosperity—especially dairy and cattle increase—manifests.
Dawn or early morning is especially fitting because the hymn links Agni with Uṣas and Sūrya; it is also appropriate at the beginning of an offering sequence when kindling and stabilizing the fire.
Ask anything about Sukta 82 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
