Opening the text

Rishi: Atharvan/Āṅgirasa (Indra-abhicaric style; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition for AVŚ 5.8)
Devata: Indra (Vṛtrahan, Ugra)
Chandas: Mixed/triṣṭubh-jagatī tendency in longer Atharvanic lines (to be confirmed against pada-count in the edition used)
AVŚ 5.8 ઇન્દ્રનું એક મંત્ર-ચાર્મ છે, જે અપોત્રોપાયક ઉપચારને બળજબરીના (અભિચારિક) પ્રભાવ સાથે જોડે છે: ઇન્દ્રની વાક્ ને આહ્વાન કરીને ‘પ્રવાહો’ (અતિસાર)ને હાંકી કાઢવામાં આવે છે અને સાથે જ આ પીડા પાછળ રહેલા શત્રુકારકોને પ્રહાર કરીને, બાંધીને, વશમાં કરવામાં આવે છે. આ સૂક્તની શક્તિ બે પરસ્પરપૂરક ગતિઓમાં પ્રગટ થાય છે—રોગનું નિષ્કાસન અને શત્રુઓને નીચે દબાવી/ભેદી નાખવું—એથી દર્દીનો પ્રાણ દૃઢપણે સ્થિર રહે છે અને કર્તા ઇન્દ્રના રક્ષણાત્મક પ્રભુત્વ હેઠળ ઉભો રહે છે.
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। वै॒क॒ङ्क॒तेने॒ध्मेन॑ दे॒वेभ्य॒ आज्यं॑ वह । अग्ने॒ ताँ इ॒ह मा॑दय॒ सर्व॑ आ य॑न्तु मे॒ हव॑म्
શત્રુનાશન માટે: વૈકઙ્કત ઇંધણથી દેવો માટે ઘી વહેંચી લઈ જા. હે અગ્નિ, અહીં તેમને આનંદિત કર; બધા મારા હવન-આહ્વાન તરફ અહીં આવી પહોંચે.
Mantra 2
इन्द्रा या॑हि मे॒ हव॑मि॒दं क॑रिष्यामि॒ तच्छृ॑णु । इ॒म ऐ॒न्द्रा अ॑तिस॒रा आकू॑तिं॒ सं न॑मन्तु मे । तेभिः॑ शकेम वी॒र्यं१ जात॑वेद॒स्तनू॑वशिन्
હે ઇન્દ્ર, મારા હવન-આહ્વાન પર આવી જા; હું આ કર્મ કરીશ—તું તે સાંભળ. આ ઇન્દ્રિય અતિસરા (ઝડપે ધસી આવનારા) મારા સંકલ્પને સંપૂર્ણ નમન કરે. તેમના દ્વારા અમે વીર્ય માટે સમર્થ બનીએ, હે જાતવેદસ, સ્વાધીન.
Mantra 3
यद॒साव॒मुतो॑ देवा अदे॒वः संश्चिकी॑र्षति । मा तस्या॒ग्निर्ह॒व्यं वा॑क्षी॒द्धवं॑ दे॒वा अ॑स्य॒ मोप॑ गु॒र्ममै॒व हव॒मेत॑न
જો ત્યાંનો એ અધર્મી (અદેવ) મનુષ્ય, હે દેવો, કોઈ કૃત્ય રચવા ઇચ્છે, તો તેની અગ્નિ આહુતિ ન વહેંચે, ન તો તેનું આહ્વાન સ્વીકારે. હે દેવો, તેની પાસે ન જાઓ; માત્ર મારા હવન-આહ્વાન તરફ જ આવો.
Mantra 4
अति॑ धावतातिसरा॒ इन्द्र॑स्य॒ वच॑सा हत । अविं॒ वृक॑ इव मथ्नीत॒ स वो॒ जीव॒न्मा मो॑चि प्रा॒णम॒स्यापि॑ नह्यत
દૂર દોડો, હે પ્રવાહો/વિકારો—ઇન્દ્રના વચનથી ઘાયલ થઈને દૂર થાઓ. જેમ વરુ ઘેટીને ચીરી નાંખે તેમ તમે ફાડવા ઇચ્છો; પરંતુ જ્યારે તે જીવતો હોય ત્યારે તેની પ્રાણવાયુ છૂટવા ન દો—તેને મજબૂતીથી બાંધી દો.
Mantra 5
यम॒मी पु॑रोदधि॒रे ब्र॒ह्माण॒मप॑भूतये । इन्द्र॒ स ते॑ अधस्प॒दं तं प्रत्य॑स्यामि मृ॒त्यवे॑
જે મંત્રને તેમણે દુષ્ટતા દૂર કરવા માટે પોતાના આગળ સ્થાપ્યો છે—હે ઇન્દ્ર, તે તારો છે. તેનો નીચલો આધાર હું મૃત્યુ પર પાછો ફેંકું છું.
Mantra 6
यदि॑ प्रे॒युर्देव॑पु॒रा ब्रह्म॒ वर्मा॑णि चक्रि॒रे। त॒नू॒पानं॑ परि॒पाणं॑ कृण्वा॒ना यदु॑पोचि॒रे सर्वं॒ तद॑र॒सं कृ॑धि
જો તેઓ આગળ નીકળી ગયા હોય—દેવ-દુર્ગવાળા—અને બ્રહ્મ-વર્મા (મંત્ર-કવચ) રચ્યાં હોય; દેહ-રક્ષા અને સર્વત્ર રક્ષા રૂપે જે કવચ તેઓ બાંધે છે, અને તેના ઉપર જે કંઈ તેઓ જપે/બડબડે છે—હે (દેવ), તે બધું તું નિરસ, શક્તિહીન કરી દે.
Mantra 7
यान॒साव॑तिस॒रांश्च॒कार॑ कृ॒णव॑च्च॒ यान्। त्वं तानि॑न्द्र वृत्रहन् प्र॒तीचः॒ पुन॒रा कृ॑धि॒ यथा॒मुं तृ॒णहां॒ जन॑म्
જે જે પ્રવાહો/દોષ-પ્રવાહો એ માણસે કર્યા છે, અને જે કરાવ્યા છે—હે ઇન્દ્ર, વૃત્રહન, તું તે બધાં પાછાં ફેરવી દે; પ્રતીચ (ઉલટા) કરીને તેને જ પરત ચઢે, જેથી તે ત્યાંનો તૃણહા (ઘાસ કાપનાર) માણસ જ ઘાયલ થાય.
Mantra 8
यथेन्द्र॑ उ॒द्वाच॑नं ल॒ब्ध्वा च॒क्रे अ॑धस्प॒दम्। कृ॒ण्वे॒३ऽहमध॑रां॒स्तथा॒मूञ्छ॑श्व॒तीभ्यः॒ समा॑भ्यः
જેમ ઇન્દ્રે ઉદ્વાચન (ઉઠેલું વચન/ઉચ્ચાર) મેળવીને તેમના માટે અધસ્પદ (નીચું સ્થાન) સ્થાપ્યું—તેમ જ હું પણ તે ત્યાંના લોકોને અધર (નીચા) કરું છું, શાશ્વત વર્ષો સુધી, સમયની સર્વ ઋતુઓમાં.
Mantra 9
अत्रै॑नानिन्द्र वृत्रहन्नु॒ग्रो मर्म॑णि विध्य । अत्रै॒वैना॑न॒भि ति॒ष्ठेन्द्र मे॒द्य॑१हं तव॑ । अनु॑ त्वे॒न्द्रा र॑भामहे॒ स्याम॑ सुम॒तौ तव॑
અહીં જ, હે ઇન્દ્ર, વૃત્રહન્, ઉગ્ર, એમને મર્મસ્થાને વીંધ. અહીં જ—હા, અહીં જ—એમના ઉપર ઊભા રહેજે, હે ઇન્દ્ર; હું યજ્ઞયોગ્ય (મેધ્ય) બની તારો છું. હે ઇન્દ્ર, તારા અનુસરણમાં અમે તને પકડી રાખીએ છીએ; તારી સુમતિમાં અમે નિવાસ કરીએ.
Both layers are present. It treats atīsāra by expelling the ‘fluxes’ and binding prāṇa (healing), while also directing Indra’s coercive force to strike and permanently subjugate hostile agents (abhicārika/apotropaic).
It is a ritual way of saying: ‘do not let the life-breath slip away.’ The hymn pairs spoken command with a physical ligature (cord/band) to stabilize vitality during dangerous weakness.
Marma is the vital spot or vulnerable life-point. In Atharvanic idiom it is targeted speech-magic asking Indra to disable enemies decisively—neutralizing the force behind the affliction and preventing recurrence.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.