Atharva Veda 4.2.7: Kanda 4, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 7

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत्। स दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्यां कस्मै दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

Recitation with translationAtharva Veda 4.2.7

IAST Transliteration

hiraṇyagárbhaḥ sám avartatā́gre bhūtásya jātáḥ pátir éka āsīt | sá dā́dhāra pṛthivī́m utá dyā́m kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Hiraṇyagarbha at first came into being; born as the sole lord of what hath become. He upheld the earth and also the heaven: unto what God shall we with oblation do worship?

Translation

હિરણ્યગર્ભ આરંભે પ્રગટ થયો; ભૂત થયેલા સર્વનો જન્મેલો એકમાત્ર સ્વામી હતો. તેણે પૃથ્વી અને દ્યૌ (આકાશ)ને ધારણ કર્યા; કયા દેવને અમે હવિષા (આહુતિ)થી વિધિપૂર્વક પૂજીએ?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हिरण्यगर्भः: Hiraṇyagarbha (the golden embryo/cosmic germ)
• हिरण्यगर्भः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हिरण्यगर्भ (प्रातिपदिक) [हिरण्य + गर्भ]

• सम्: together, completely (prefix)
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अवर्तत: came into being / arose / turned
• अवर्तत: —
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तते/वर्तति)

• अग्रे: in the beginning, at first
• अग्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• भूतस्य: of what has become / of the created being
• भूतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक; √भू-क्त)

• जातः: born, arisen
• जातः: कर्तृ (हिरण्यगर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: जात (प्रातिपदिक; √जन्-क्त)

• पतिः: lord, master
• पतिः: कर्तृ (हिरण्यगर्भस्य)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• एकः: one, sole
• एकः: कर्तृ (पतिं विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• आसीत्: was
• आसीत्: —
• Type: Verb
• Root: √अस्

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाधार: supported, upheld
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• द्याम्: the sky, heaven
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• कस्मै: to whom?
• कस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाय: to the god
• देवाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हविषा: with oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• विधेम: may we offer / may we worship
• विधेम: —
• Type: Verb
• Root: वि + √धा

Attribution

Rishi: Hiraṇyagarbha/Prajāpati hymn tradition (variable in AV ancillary indices).

Devata: Hiraṇyagarbha (Prajāpati).

Chandas: Triṣṭubh.

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta