Sukta 87
Rishi: Traditionally Indra-related seers (RV provenance; AV20 is largely Rigvedic re-collection)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (Rigvedic-style)
AV 20.87 ઋગ્વેદીય શૈલીનું ત્રિષ્ટુભ્ છંદનું સ્તોત્ર છે. તે ઇન્દ્રની યુદ્ધ-શક્તિ અને ધન આપનાર અધિપત્યને આહ્વાન કરી યજમાન માટે વિજય, યશ (શ્રવસ) અને રક્ષણરૂપ “વિસ્તૃત મુક્ત અવકાશ” (વરિવસ) પ્રાપ્ત થાય એવી પ્રાર્થના કરે છે. ઇન્દ્રના પ્રાચીન સોમપાન અને મધ્યાકાશને વિશ્વવ્યાપી રીતે વિસ્તૃત કરનાર તેના કૃત્યનું સ્મરણ કરીને, આ સ્તોત્ર પુરાણપ્રસંગને વર્તમાન અસરકારિતામાં ફેરવે છે: “સ્વયં મહાન” ગણાતા શત્રુઓને ધરાશાયી કરનાર એ જ શક્તિ હવે અમારી સ્પર્ધા જીતાડે અને દીર્ઘકાળ ટકતી સ્વસ્તિ સાથે અમને સુરક્ષિત રાખે.
Mantras
Mantra 1
अध्व॑र्यवोऽरु॒णं दु॒ग्धमं॒शुं जु॒होत॑न वृष॒भाय॑ क्षिती॒नाम्। गौ॒राद् वेदी॑यां अव॒पान॒मिन्द्रो॑ वि॒श्वाहेद् या॑ति सु॒तसो॑ममि॒च्छन्
હે અધ્વર્યવો, ક્ષિતીનાં (જનસમૂહોના) વૃષભ—બળવાન—માટે અરુણ (લાલછાંય) દુગ્ધ અંશુ (સોમદંડ)નું જુહોતન કરો. વેદી પર તેજસ્વી પાત્રમાંથી ઇન્દ્ર સદા નજીક આવે છે, સુતસોમ (પિષાયેલો સોમ) ઇચ્છતો, પોતાના પાન માટે.
Mantra 2
यद् द॑धि॒षे प्र॒दिवि॒ चार्वन्नं॑ दि॒वेदि॑वे पी॒तिमिद॑स्य वक्षि । उ॒त हृ॒दोत मन॑सा जुषा॒ण उ॒शन्नि॑न्द्र॒ प्रस्थि॑तान् पाहि॒ सोमा॑न्
જ્યારે તું ઊંચા સ્વર્ગમાં ઝડપી અશ્વને સ્થાપે છે અને દિવસે દિવસે તેનો પાન (પીતી) અહીં લાવે છે—ત્યારે હૃદય અને મનથી પ્રસન્ન, ઉત્સુક હે ઇન્દ્ર, આગળ મૂકાયેલા સોમપાત્રોનું પાન કર; સોમોને રક્ષા કર.
Mantra 3
ज॒ज्ञा॒नः सोमं॒ सह॑से पपाथ॒ प्र ते॑ मा॒ता म॑हि॒मान॑मुवाच । एन्द्र॑ पप्राथो॒र्व॑१न्तरि॑क्षं यु॒धा दे॒वेभ्यो॒ वरि॑वश्चकर्थ
નવજાત તું બળ માટે સોમ પીતો; તારી માતાએ તારો મહિમા પ્રગટ કર્યો. હે ઇન્દ્ર, તું વિશાળ અંતરિક્ષને વિસ્તારી દીધું; યુદ્ધ દ્વારા દેવો માટે અવકાશ અને કૃપા (વરિવસ) ઊભી કરી.
Mantra 4
यद् यो॒धया॑ मह॒तो मन्य॑माना॒न् साक्षा॑म॒ तान् बा॒हुभिः॒ शाश॑दानान्। यद् वा॒ नृभि॒र्वृत॑ इन्द्राभि॒युध्या॒स्तं त्वया॒जिं सौ॑श्रव॒सं ज॑येम
જ્યારે તું સામસામે યુદ્ધમાં મહાન એવા, પોતાને મહાન માનનારા શત્રુઓને, પોતાના બાહુઓથી પ્રહાર કરીને ઢાળી દીધા; અથવા જ્યારે, હે ઇન્દ્ર, વીરોથી ઘેરાયેલો તું આક્રમણમાં જોડાયો—તારા દ્વારા જ અમે તે સ્પર્ધા જીતીએ, જે સુકીર્તિથી સમૃદ્ધ છે.
Mantra 5
प्रेन्द्र॑स्य वोचं प्रथ॒मा कृ॒तानि॒ प्र नूत॑ना म॒घवा॒ या च॒कार॑ । य॒देददे॑वी॒रस॑हिष्ट मा॒या अथा॑भव॒त् केव॑लः॒ सोमो॑ अस्य
હું ઇન્દ્રના પ્રથમ કર્તવ્યોનું વર્ણન કરું છું, અને પછીના પણ, જે દાનવીર (મઘવા)એ કર્યા. જ્યારે ત્યારે, હે વીર-સહાયક શ્રેષ્ઠ, તારી અદ્ભુત માયા-કૌશલ્યથી, ત્યાર પછી સોમ (સોમરસ) તેનો એકલાનો બની ગયો.
Mantra 6
तवे॒दं विश्व॑म॒भितः॑ पश॒व्यं॑१ यत् पश्य॑सि॒ चक्ष॑सा॒ सूर्य॑स्य । गवा॑मसि॒ गोप॑ति॒रेक॑ इन्द्र भक्षी॒महि॑ ते॒ प्रय॑तस्य॒ वस्वः॑
આ સર્વ જગત તારો જ છે—ચારેય તરફનું આ પશુ-સમૃદ્ધ ક્ષેત્ર—જેને તું સૂર્યના નેત્રથી જુએ છે. ગાયોના તું એકમાત્ર ગોપતિ છે, હે ઇન્દ્ર; તું આગળ ધરી રાખેલી સંપત્તિમાંથી અમે ભાગ લઈએ.
Mantra 7
बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वो॑ दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य । ध॒त्तं र॒यिं स्तु॑व॒ते की॒रये॑ चिद् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः
હે બૃહસ્પતિ! તમે બંને—તમે અને ઇન્દ્ર—દિવ્ય તથા પાર્થિવ ધનના સ્વામી છો. સ્તુતિ કરનારને, ગાયકને પણ, ધન-સમૃદ્ધિ આપો; અને સદા કલ્યાણકારી રક્ષાઓ (સ્વસ્તિભિઃ) વડે અમારું રક્ષણ કરો.
Frequently Asked Questions
It is recited to secure victory in battle or competition, to gain good reputation (śravas), and to obtain wealth and ongoing protection (svasti).
It recalls Indra’s first Soma-drinking as the source of his strength; this mythic precedent is invoked so the same victorious power operates for the reciter now.
No. The hymn is primarily a stotra (praise-prayer). Optional simple offerings (water/milk/ghee) may accompany it, but no specific substances are mandated by the text.
Ask anything about Sukta 87 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
