Opening the text

Rishi: RV-derived; in AV 20 the r̥ṣi attribution follows the Rigvedic source-hymn (Indra-Soma praise); exact r̥ṣi for this verse depends on the RV locus of 20.76 (not provided in input).
Devata: Indra (with soma-offering as co-agent)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style praise meter; typical for Indra hymns)
AV 20.76 ઇન્દ્રકેન્દ્રિત ત્રિષ્ટુભ સ્તુતિગીત (ઋગ્વેદીય પુનરાવર્તન) છે. યોગ્ય માપ (માત્રા), પ્રેરિત સ્તુતિવાણી (ગિરઃ) અને સોમપાનની મધુરતા—આ ત્રણેના સંયોગથી વિજય અને સમૃદ્ધિ પવિત્ર બને છે. યજમાન/પોષકના પક્ષે દ્યાવા-પૃથિવીને સ્થિર કરવી, ઉપક્રમોને “પારના કાંઠા” સુધી ધકેલવા, અને ઘૃતસમૃદ્ધ, મધુર, સુસજ્જ આહુતિઓ દ્વારા ઇન્દ્રનું વરદાન/કૃપા સુનિશ્ચિત કરવી—એવો આ સૂક્તનો આશય છે.
Mantra 1
वने॒ न वा॒ यो न्य॑धायि चा॒क्रं छुचि॑र्वां॒ स्तोमो॑ भुरणावजीगः । यस्येदिन्द्रः॑ पुरु॒दिने॑षु॒ होता॑ नृ॒णां नर्यो॒ नृत॑मः क्ष॒पावा॑न्
વનમાં હોય કે અન્યત્ર—જેણે ચક્રને સ્થાને સ્થાપ્યું છે; શુદ્ધ છે સ્તોત્ર, અને આરંભે જ વેગવાન છે. જેના માટે ઇન્દ્ર અનેક દિવસો સુધી હોતૃરૂપે રહે છે—માનવો માટે પુરુષાર્થવાન, સર્વથી વીર, રાતો સુધી અડગ રહેનાર.
Mantra 2
प्र ते॑ अ॒स्या उ॒षसः॒ प्राप॑रस्या नृ॒तौ स्या॑म॒ नृत॑मस्य नृ॒णाम्। अनु॑ त्रि॒शोकः॑ श॒तमाव॑ह॒न्नॄन् कुत्से॑न॒ रथो॒ यो अस॑त् सस॒वान्
આ પ્રભાત અને પછીના પ્રભાત માટે—હે તને—અમે મનુષ્યોમાં સર્વથી પુરુષાર્થવાનના વીરનૃત્યમાં ભાગીદાર બનીએ. અનુસરીને, ત્રિ-પ્રકાશી રથ—વિજયી—કુત્સ સાથે સો પુરુષોને અહીં લઈ આવ્યો.
Mantra 3
कस्ते॒ मद॑ इन्द्र॒ रन्त्यो॑ भू॒द् दुरो॒ गिरो॑ अ॒भ्यु॑१ग्रो वि धा॑व । कद् वाहो॑ अ॒र्वागुप॑ मा मनी॒षा आ त्वा॑ शक्यामुप॒मं राधो॒ अन्नैः॑
હે ઇન્દ્ર, તારો કયો ‘મદ’ (ઉલ્લાસ/રમણ) તને આનંદિત કરતો રહ્યો છે?—ઉગ્ર બની દોડી આવ; સ્તુતિગીતો દ્વાર પર ઊભાં છે. ક્યારે મારી મનીષા (વિચારશક્તિ) તારા તરફ, તારા વાહનદળને અહીં વાળી, નજીક આવશે—જેથી હું અન્નોથી તારી સર્વોત્તમ કૃપા-દાતી સંપત્તિ (રાધસ) પ્રાપ્ત કરી શકું?
Mantra 4
कदु॑ द्यु॒म्नमि॑न्द्र॒ त्वाव॑तो॒ नॄन् कया॑ धि॒या क॑रसे॒ कन्न॒ आग॑न्। मि॒त्रो न स॒त्य उ॑रुगाय भृ॒त्या अन्ने॑ समस्य॒ यदस॑न् मनी॒षाः
હે ઇન્દ્ર, તને ધારણ કરનારા પુરુષોના દ્યુમ્ન (યશ/તેજ)ને ક્યારે તું વધારશે? કઈ ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ)થી—અને કેવી રીતે—આ મનીષાઓ (પ્રેરણાઓ) આવી? હે ઉરુગાય (વિસ્તૃત ગતિ ધરાવનાર), સત્ય મિત્ર સમાન તું તારા ભૃત્યો (આશ્રિતો) માટે છે—જ્યારે દાતાના અન્નમાં જ્ઞાની મનીષાઓ વસતી હતી.
Mantra 5
प्रेर॑य॒ सूरो॒ अर्थं॒ न पा॒रं ये अ॑स्य॒ कामं॑ जनि॒धा इ॑व॒ ग्मन्। गिर॑श्च॒ ये ते॑ तुविजात पू॒र्वीर्नर॑ इन्द्र प्रति॒शिक्ष॒न्त्यन्नैः॑
હે શૂર (વીર), લક્ષ્યને—જાણે દૂરના પાર સુધી—પ્રેરિત કર; જે લોકો તેની કામના (ઇચ્છા)ને જાણે જન્માવે છે, તેઓ આગળ વધે. અને હે તુવિજાત (ઘણાવાર જન્મેલો) ઇન્દ્ર, તારા અનેક પ્રાચીન સ્તુતિગીતો—જેનાં બદલામાં મનુષ્યો અન્નોથી પ્રતિશિક્ષા (પ્રતિદાન) આપે છે—તે પણ પ્રબળ થાય.
Mantra 6
मात्रे॒ नु ते॒ सुमि॑ते इन्द्र पू॒र्वी द्यौर्म॒ज्मना॑ पृथि॒वी काव्ये॑न । वरा॑य ते घृ॒तव॑न्तः सु॒तासः॒ स्वाद्न॑न् भवन्तु पी॒तये॒ मधू॑नि
હે ઇન્દ્ર! હવે યોગ્ય માપે અને સુવ્યવસ્થાથી, પ્રાચીન દ્યૌ (આકાશ) મહિમાથી અને પૃથ્વી કાવ્ય-પ્રેરિત કૌશલથી તારા માટે સ્થિર રહે. તારા વરદાન માટે ઘૃતવંત, પિષાયેલા સોમરસો મધુર બને—પીવા માટે મધુમય પેય બની રહે.
Mantra 7
आ मध्वो॑ अस्मा असिच॒न्नम॑त्र॒मिन्द्रा॑य पू॒र्णं स हि स॒त्यरा॑धाः । स वा॑वृधे॒ वरि॑म॒न्ना पृ॑थि॒व्या अ॒भि क्रत्वा॒ नर्यः॒ पौंस्यै॑श्च
અમે ઇન્દ્ર માટે મધુર મધુ-પાન (મધ્વઃ) અપરિમિત અને પૂર્ણ રૂપે ઢોળ્યું છે; કારણ કે તે સત્ય દાનવાળો છે. તે પૃથ્વીથી ઉપર સુધી વિશાળ અધિકારમાં વધ્યો છે—વીર સંકલ્પ (ક્રતુ) સાથે અને પુરુષાર્થભર્યા બળો સાથે.
Mantra 8
व्या॑न॒लिन्द्रः॒ पृत॑नाः॒ स्वोजा॒ आस्मै॑ यतन्ते स॒ख्याय॑ पू॒र्वीः । आ स्मा॒ रथं॒ न पृत॑नासु तिष्ठ॒ यं भ॒द्रया॑ सुम॒त्या चो॒दया॑से
ઇન્દ્રે પોતાના જ બળથી યુદ્ધોને વિખેરી નાખ્યાં છે; પ્રાચીન શક્તિઓ તેની મિત્રતા માટે તેની તરફ પ્રયત્ન કરે છે. યુદ્ધોમાં રથ સમો અડગ ઊભો રહેજે—જેને તું શુભતા અને સારા મંત્ર (સુમતિ) વડે આગળ ધપાવે છે.
It is used to secure Indra’s favor for success—especially victory and prosperity—by combining authoritative praise with a properly prepared sweet offering.
The hymn asks that the pressed draughts be ‘ghṛtavant’ and ‘madhūni’—rich and sweet—because that auspicious potency is the ritual form of the boon Indra is invited to grant.
Dawn is especially fitting (the hymn invokes uṣas), and it can also be recited before a major contest, journey, or decisive undertaking to ‘carry the aim to the farther shore’ (completion).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.