Sukta 19
Rishi: Atharvanic tradition (late protective hymn-cycle; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Vāyu (Wind) as installer of the protective ‘pur’
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (late AV style; refrain-driven)
આ ઉત્તરકાલીન અથર્વવેદીય રક્ષાસૂક્ત દૈવી આધારિત “પુર્” (કિલ્લો/આવરણ) સ્થાપે છે અને સમુદાયને વિધિપૂર્વક તેમાં પ્રવેશ કરાવે છે; સુરક્ષિત પ્રવેશ માટે વારંવાર આજ્ઞા આપે છે—‘પ્રવેશ કરો, સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશ કરો’. દરેક મંત્રમાં ‘આગળ પગલું ભરેલું/પ્રસરેલું’ એવી કોઈ એક વૈશ્વિક શક્તિનું નામ આવે છે અને અંતે ધ્રુવપદરૂપ પુનરાવર્તન થાય છે કે એ પુર્ શર્મ (કલ્યાણ, આશ્રય) અને વર્મ (કવચ, અભેદ્યતા) બંને આપે. સૂક્તનું બળ તેના કાર્યકારી આજ્ઞારૂપ વાક્યોમાં છે—પ્રવેશ, પૂર્ણ પ્રવેશ—રક્ષણને મંત્રથી રચાયેલ અને વસવાટયોગ્ય સ્થાન માની, તેને મંત્રથી જ સુરક્ષિત કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
शर्म। मि॒त्रः पृ॑थि॒व्योद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
શર્મ—આશ્રય! મિત્ર પૃથ્વી પર આગળ વધ્યો છે; તે પુર (દુર્ગ) તરફ હું તમને લઈ જાઉં છું. તેમાં પ્રવેશો; હા, સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો. તે (પૃથ્વી) તમને આશ્રય પણ અને કવચ પણ અર્પે.
Mantra 2
वा॒युर॒न्तरि॑क्षे॒णोद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
વાયુ અંતરિક્ષમાં આગળ વધ્યો; તે દુર્ગને હું તમારાં માટે આગળ લઈ આવું છું. તેમાં પ્રવેશો, તેમાં પૂર્ણ રીતે પ્રવેશો; તે તમને શર્મ (આશ્રય) અને વર્મ (કવચ) બન્ને અર્પે.
Mantra 3
सूर्यो॑ दि॒वोद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
સૂર્ય સ્વર્ગમાંથી આગળ વધ્યો; તે દુર્ગને હું તમારાં માટે આગળ લઈ આવું છું. તેમાં પ્રવેશો, તેમાં પૂર્ણ રીતે પ્રવેશો; તે તમને શર્મ (આશ્રય) અને વર્મ (કવચ) બન્ને અર્પે.
Mantra 4
च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्रै॒रुद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
ચન્દ્રમા નક્ષત્રો સાથે આગળ વધ્યો; તે દુર્ગને હું તમારાં માટે આગળ લઈ આવું છું. તેમાં પ્રવેશો, તેમાં પૂર્ણ રીતે પ્રવેશો; તે તમને શર્મ (આશ્રય) અને વર્મ (કવચ) બન્ને અર્પે.
Mantra 5
सोम॒ ओष॑धीभि॒रुद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
સોમ ઔષધિઓ સાથે આગળ વધ્યો; તે દુર્ગને હું તમારાં માટે આગળ લઈ આવું છું. તેમાં પ્રવેશો, તેમાં સંપૂર્ણ પ્રવેશો; તે તમને આશ્રય (શર્મ) અને કવચ (વર્મ) બન્ને અર્પે.
Mantra 6
य॒ज्ञो दक्षि॑णाभि॒रुद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
યજ્ઞ દક્ષિણાઓ (યજ્ઞદક્ષિણા) સાથે આગળ વધ્યો; તે દુર્ગને હું તમારાં માટે આગળ લઈ આવું છું. તેમાં પ્રવેશો, તેમાં સંપૂર્ણ પ્રવેશો; તે તમને આશ્રય (શર્મ) અને કવચ (વર્મ) બન્ને અર્પે.
Mantra 7
स॒मु॒द्रो न॒दीभि॒रुद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
જેમ સમુદ્ર નદીઓ સાથે આગળ વધ્યો છે, તેમ એ દુર્ગ (પુર) તરફ હું તમને લઈ જાઉં છું. તેમાં પ્રવેશો; તેમાં સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો. તે તમને આશ્રય (શર્મ) અને કવચ (વર્મ) બન્ને અર્પે.
Mantra 8
ब्रह्म॑ ब्रह्मचा॒रिभि॒रुद॑क्राम॒त् पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
બ્રહ્મ બ્રહ્મચારીઓ સાથે આગળ વધ્યું છે; એ દુર્ગ (પુર) તરફ હું તમને લઈ જાઉં છું. તેમાં પ્રવેશો; તેમાં સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો. તે તમને આશ્રય (શર્મ) અને કવચ (વર્મ) બન્ને અર્પે.
Mantra 9
इन्द्रो॑ वी॒र्ये॒३णोद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
ઇન્દ્ર વીર્ય (વીર-શક્તિ) સાથે આગળ વધ્યો છે; એ દુર્ગ (પુર) તરફ હું તમને લઈ જાઉં છું. તેમાં પ્રવેશો; તેમાં સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો. તે તમને આશ્રય (શર્મ) અને કવચ (વર્મ) બન્ને અર્પે.
Mantra 10
दे॒वा अ॒मृते॒नोद॑क्रामं॒स्तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
દેવો અમૃતત્વ સાથે આગળ વધ્યા છે; તે દુર્ગમાં હું તમને આગળ લઈ જઈ રહ્યો છું. તેમાં પ્રવેશો; હા, તેમાં સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો; તે તમને આશ્રય પણ અને કવચ પણ અર્પે.
Mantra 11
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाभि॒रुद॑क्राम॒त् तां पुरं॒ प्र ण॑यामि वः । तामा वि॑शत॒ तां प्र वि॑शत॒ सा वः॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ च यच्छतु
પ્રજાપતિ પોતાના પ્રજાજનો સાથે આગળ વધ્યા છે; તે દુર્ગમાં હું તમને આગળ લઈ જઈ રહ્યો છું. તેમાં પ્રવેશો; હા, તેમાં સંપૂર્ણ રીતે પ્રવેશો; તે તમને આશ્રય પણ અને કવચ પણ અર્પે.
Frequently Asked Questions
Here “pur” is a protective fortress/enclosure created by mantra and mirrored by a marked boundary or threshold, into which the group is ritually led for safety.
The repetition is performative: it turns protection into an enacted transition—crossing into the secured space—so the refuge (śarma) and armour (varma) become effective for the whole group.
Primarily for community/settlement security (rakṣā): it protects a household, village, or group entering a place, though individuals also benefit by being included within the fortified enclosure.
Ask anything about Sukta 19 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
