Adhyaya 174: The Sanctifying Power of River Confluences: Release from the Preta-State and the Rite of Śravaṇa Dvādaśī with Vāmana Worship

Verse 1

श्रीवराह उवाच॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्॥ सङ्गमस्य प्रभावं हि पापिनामपि मुक्तिदम्॥

Dijo Śrī Varāha: De nuevo expondré otra enseñanza: la destrucción de las grandes transgresiones, a saber, el poder del saṅgama (confluencia), que otorga liberación incluso a los pecadores.

Verse 2

अत्रैव श्रूयते पूर्वं ब्राह्मणः संशितव्रतः॥ महानामेति विख्यातः स्थितोऽसौ वनमाश्रितः॥

Aquí mismo se oye desde tiempos antiguos: un brāhmaṇa de votos austeros, célebre con el nombre de Mahānāma, que vivía allí, refugiado en el bosque.

Verse 3

स्वाध्याययुक्तो होमे च नित्ययुक्तः स योगवित्॥ जपहोमपरो नित्यं स्वकालं क्षपते च सः॥

Dedicado al svādhyāya (recitación y estudio) y también al homa (ofrenda al fuego), siempre disciplinado y conocedor del yoga, permanecía constantemente entregado al japa y al homa, y así consumía su tiempo en su debido momento.

Verse 4

एवं कर्माणि कुर्वन्स ब्रह्मलोकजिगीषया॥ बहून्यब्दान्यतीतानि ब्राह्मणस्य वने तदा॥

Así, realizando tales actos con el anhelo de alcanzar Brahmaloka, transcurrieron entonces muchos años para aquel brāhmaṇa en el bosque.

Verse 5

तस्य बुद्धिरियं जाता तीर्थाभिगमनं प्रति॥ पुनस्तीर्थजलैरेतत्क्षालयामि कलेवरम्॥

En él surgió este pensamiento, orientado a visitar los tīrthas: «De nuevo, con las aguas de los tīrthas, lavaré y purificaré este cuerpo».

Verse 6

प्रयातो विधिवत्साक्षात् सूर्यस्योदयणं प्रति ॥ असिकुण्डादितः कृत्वा दक्षिणां कोटिकां ततः

Habiendo partido conforme al rito prescrito, se dirigió directamente hacia el lugar del nacimiento del Sol; comenzando desde Asikuṇḍa, realizó luego el giro meridional del recorrido sagrado.

Verse 7

तथा चोत्तरकोट्यां तु तथा मन्माथुरं च यत् ॥ क्रमेण सर्वतीर्थानि स्नात्वा मामपि पुष्करम्

Asimismo en el punto de giro septentrional, y asimismo en lo que concierne a mi Mathurā: habiéndose bañado, en orden, en todos los tīrthas, (resolvió) bañarse también en mí, Puṣkara.

Verse 8

गत्वा सर्वाणि तीर्थानि स्नात्वा पूतो भवाम्यहम् ॥ इति कृत्वा मथुराया निर्जगामाथ स द्विजः

«Habiendo ido a todos los tīrthas y habiéndome bañado, quedaré purificado». Tras decidirlo así, aquel dvija partió de Mathurā.

Verse 9

कृतपूजानमस्कारः अध्वानं प्रत्यपद्यत ॥ अध्वप्रपन्नो ह्यदृशत्पञ्चप्रेतान्सुभीषणान्

Habiendo realizado adoración y reverencias, emprendió el camino; y, mientras avanzaba por la senda, vio a cinco pretas sumamente espantosos.

Verse 10

ईषदुत्त्रस्तहृदयस्तिष्ठदुन्मील्य चक्षुषी ॥ आलम्ब्य स ततो धैर्यं त्रासमुत्सृज्य दूरतः

Con el corazón algo sobresaltado, se detuvo y abrió los ojos; luego, aferrándose al valor, desechó el temor y se mantuvo a distancia.

Verse 11

पप्रच्छ मधुरालापः के यूयं रौद्रमूर्त्तयः ॥ भवन्तः कर्मणा केन दुष्कृतेन भयावहाः

Con palabras suaves preguntó: «¿Quiénes sois, de formas terribles? ¿Por qué acción—por qué mala obra—os habéis vuelto tan temibles?»

Verse 12

एकस्थानात्सदा यूयं प्रस्थिताः कुत्र वा सदा ॥ प्रेता ऊचुः ॥ क्षुत्पिपासातुरा नित्यं बहुदुःखसमन्विताः

«Desde un mismo lugar partís siempre—¿adónde vais sin cesar?» Los pretas dijeron: «Estamos perpetuamente afligidos por el hambre y la sed, cargados de muchos sufrimientos.»

Verse 13

दुर्बुद्ध्या च वृताः सर्वे हीनज्ञानाः विचेतसः ॥ न जानीमो दिशं काचिद्विदिशं चापि चाध्वनि

«Todos estamos envueltos en mal juicio: faltos de entendimiento, confusos de mente. No conocemos dirección alguna, ni siquiera los desvíos, mientras vagamos por el camino.»

Verse 14

नान्तरिक्षं महीम् चापि जानीमो दिवसं तथा ॥ यदेतद्दुःखमापन्नं सुखोदर्कफलं भवेत्

«No conocemos ni el cielo ni la tierra; tampoco conocemos el día (ni el paso del tiempo). Que este sufrimiento que nos ha sobrevenido dé un fruto cuyo desenlace sea felicidad.»

Verse 15

अप्रकाममिदं भाति भास्करोदयणं प्रति ॥ अहं पर्युषितो नाम परः सूचिमुखस्ततः

«Esto se nos muestra sin alivio, frente al amanecer del Sol. Yo me llamo Paryuṣita; y el otro, Sūcīmukha.»

Verse 16

शीघ्रगो रोधकश्चैव पञ्चमो लेखकस्तथा ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ प्रेतानां कर्मजातानां नाम्नां वै सम्भवः कुतः

Dijo el Brāhmaṇa: «(Hay) Śīghraga, Rodhaka y también un quinto llamado Lekhaka. ¿De dónde surge el origen de los nombres de los pretas, nombres nacidos de sus propias acciones?»

Verse 17

किं तत्कारणमेतद्धि यूयं सर्वे सनामकाः ॥ प्रेत उवाच ॥ अहं स्वादु सदाश्नामि दद्मि पर्युषितं द्विजे

«¿Cuál es la causa de esto—que todos llevéis tales nombres?» El preta dijo: «Yo siempre como lo sabroso, pero al Brāhmaṇa le doy comida ya pasada (rancia).»

Verse 18

एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं द्विज ॥ सूचिता बहवोऽनेन विप्राश्चान्नादिकाङ्क्षिणः

«Teniendo en vista esta causa, oh Brāhmaṇa, recibí el nombre de “Paryuṣita” (lo rancio). Por ello, muchos brāhmaṇas—deseosos de comida y demás—fueron engañados y señalados como receptores de un sustento inferior.»

Verse 19

एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगस्तेन शोच्यते ॥ एको गृहस्य मध्ये तु भुङ्क्ते द्विजभयेन हि

«Con esta causa en vista, por eso se le llama “Śīghraga”. Pues, por temor al Brāhmaṇa, come solo—en el interior de la casa.»

Verse 20

समारुह्योद्विग्नमना रोधकस्तेन शोच्यते ॥ मौनेनापि स्थितो नित्यं याचितोऽपि लिखेन्महीम्

«Habiendo subido, con la mente agitada, por eso se le llama “Rodhaka” (el obstructor). Aun permaneciendo siempre en silencio, aun cuando se le ruega, no hace sino “escribir/trazar” en el suelo.»

Verse 21

अस्माकमपि पापिष्ठो लेखकस्तेन नाम वै ॥ मदेन लेखकॊ याति रोधकस्तु ह्यवाक्छिराः

Aun entre nosotros, el más pecador es el llamado «Lekhaka»; en verdad, por esa causa lleva tal nombre. El «escribiente» avanza embriagado de orgullo, mientras Rodhaka se mueve con la cabeza inclinada hacia abajo.

Verse 22

शीघ्रगः पङ्गुतां प्राप्तः परं सूचिमुखस्ततः ॥ उषितः केवलग्रीवो लम्बौष्ठो वै महोदरः

Śīghraga ha caído en la cojera; luego (otro) se vuelve «de rostro de aguja». (Otro es) «Uṣita», como si fuera sólo cuello; (otro) de labios gruesos; y, en verdad, (otro) de gran vientre.

Verse 23

बृहद्वृषणशुष्काङ्गः पापादेव प्रजायते ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तान्त सम्भवम्

Aquel de testículos agrandados y miembros marchitos nace sólo del pecado. Todo esto te ha sido declarado, surgido del relato de nuestra propia conducta.

Verse 24

यदि ते श्रवणे श्रद्धा पृच्छ चान्यद्यदिच्छसि ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ ये जीवा भुवि तिष्ठन्ति सर्व आहारजीविनः

Si tienes fe al escuchar (esto), pregunta también lo que desees. El brāhmaṇa dijo: «Los seres que habitan en la tierra, todos, viven sostenidos por el alimento».

Verse 25

युष्माकमपि चाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ शृणु चाहारमस्माकं सर्वभूतदयापर

Deseo oír, en verdad, acerca de vuestro alimento también. Los pretas dijeron: «Escucha nuestro sustento, oh tú, dedicado a la compasión hacia todos los seres».

Verse 26

यच्छ्रुत्वा निन्दसे नित्यं भूयो भूयश्च नित्यशः ॥ श्लेष्ममूत्रपुरीषेण योषितां च समन्ततः

Al oír tales cosas, los denigras sin cesar—una y otra vez, repetidamente—hablando por doquier de las mujeres en términos de flema, orina y excremento.

Verse 27

गृहाणि त्यक्तशौचानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ बलिमन्त्रविहीनानि दानहीनानि यानि च

En las casas donde se ha abandonado la pureza, allí en verdad comen los pretas—especialmente donde faltan las ofrendas y los mantras, y donde escasean los actos de dádiva.

Verse 28

नित्यं च कलहो यत्र प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ अपात्रे प्रतिदत्तानि विधिहीनानि यानि च ॥ निन्दितानां द्विजातीनां जुगुप्सितकुलोद्भवे

Donde hay riña constante, allí en verdad comen los pretas; asimismo (comen) lo dado a un destinatario indigno, y lo dado sin el debido rito—y lo dado a los dos veces nacidos censurados, nacidos de un linaje despreciado.

Verse 29

जातानां विहितानां च दुष्कृतं कर्म कुर्वताम् ॥ तेभ्यो दत्तं तदस्माकमुपतिष्ठति भोजने

Para aquellos que, aunque debidamente cualificados por nacimiento y prescripción, cometen acciones malas—lo que se les da llega a estar presente para nosotros (los pretas) como alimento.

Verse 30

एतत्पापतरं चान्यद्भोजनं दुष्टकर्मिणाम् ॥ निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामः सुदृढव्रत

Y hay otra cosa: el ‘alimento’ de los malhechores es aún más pecaminoso. Cansados por la condición de preta, te preguntamos, oh tú firme en los votos.

Verse 31

प्रेतो यथा न भवति तथा ब्रूहि तपोधन ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ एकरात्रत्रिरात्रेण कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः

«Dinos cómo el hombre no llega a ser un preta, oh tesoro de austeridad». El Brāhmaṇa dijo: «Mediante observancias como la penitencia de una noche y de tres noches, mediante el kṛcchra, el cāndrāyaṇa y otras semejantes—».

Verse 32

व्रतैरभ्युद्यतः पूतो न प्रेतो जायते नरः ॥ मिष्टान्नपानदाता च सततं श्रद्धयान्वितः

La persona purificada y diligente en los votos no se convierte en preta; asimismo, quien continuamente, con fe, da alimentos dulces y bebida (tampoco se convierte en preta).

Verse 33

यतीनां पूजको नित्यं न प्रेतो जायते नरः ॥ त्रीणद्भिः पञ्च चैकेन वा प्रतिनित्यं तु पोषयेत्

Quien honra siempre a los yatis (ascetas) no se convierte en preta. Y cada día debe sostener (a otros) con tres, o con cinco, o incluso con una porción.

Verse 34

सर्वभूतदयालुश्च न प्रेतो जायते नरः ॥ देवातिथिषु पूजासु गुरुपूजासु नित्यशः

Y la persona compasiva con todos los seres no se convierte en preta: quien está constantemente dedicado a honrar a los dioses y a los huéspedes, y a venerar a los maestros.

Verse 35

रतो वै पितृपूजायां न प्रेतो जायते नरः ॥ जितक्रोधो ह्यमात्सर्यस्तृष्णासङ्गविवर्जितः

La persona dedicada a honrar a los antepasados no se convierte en preta; así también quien ha vencido la ira, está libre de envidia y carece de ansia y apego.

Verse 36

क्षमा-युक्तो दान-शीलो न प्रेतो जायते नरः ॥ एकादशीं सितां कृष्णां सप्तमीं वा चतुर्दशीम् ॥

El hombre dotado de paciencia y consagrado a la dádiva no nace como preta. (Observando) el undécimo tithi, ya sea en la quincena clara o en la oscura, o el séptimo, o el decimocuarto—

Verse 37

देवांश्च वन्दते नित्यं न प्रेतो जायते हि सः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ त्वत्तस्तच्छ्रुतमस्माभिर्यो न प्रेतोऽभिजायते ॥

Y quien venera constantemente a los dioses, en verdad no nace como preta. Los pretas dijeron: «De ti hemos oído que (alguien) no nace como preta—».

Verse 38

प्रेतस्तु जायते केन तद्वद त्वं महामुने ॥ विप्र उवाच ॥ शूद्रान्नेन तु भुक्तेन ब्राह्मणो म्रियते यदि ॥

«Pero, ¿por qué causa se llega a ser preta? Dilo, oh gran sabio». El brahmán dijo: «Si un brahmán muere después de haber comido alimento de un Śūdra—».

Verse 39

तेनैव चोदरस्थेन स प्रेतो जायते ध्रुवम् ॥ नग्नकापालिपाषण्डसङ्गतासनभोजनैः ॥

Por ese mismo (alimento) que permanece en su vientre, ciertamente se convierte en preta; asimismo, por la compañía de ascetas desnudos, practicantes portadores de cráneos y grupos heterodoxos, al sentarse y comer con ellos.

Verse 40

मनुष्यः प्रेततां याति स्पर्शेन सुतरां तथा ॥ पूर्वपुण्यं विनश्येत् तु प्रेतो भवति नित्यशः ॥

Una persona llega al estado de preta, más aún por tal contacto; y su mérito anterior se destruye, y se vuelve preta de manera continua.

Verse 41

पाषण्डाश्रमसंस्थश्च मद्यपः पारदारिकः ॥ वृथा-मांसरतो नित्यं स च प्रेतोऽभिजायते ॥

One who is established in a pāṣaṇḍa-āśrama, a drinker of intoxicants, an adulterer, and one constantly devoted to meat-eating without purpose—he too is born as a preta.

Verse 42

देवस्वं ब्राह्मणस्वं च गुरोर्द्रव्यं हरेत्तु यः ॥ कन्यां ददाति शुल्केन स च प्रेतोऽभिजायते ॥

Whoever steals property belonging to a deity, belonging to a Brahmin, or the goods of a teacher; and whoever gives a maiden in marriage for a price—he too is born as a preta.

Verse 43

मातरं पितरं भ्रातृभगिन्यौ च स्त्रियं सुतम् ॥ अदुष्टान्यस्त्यजेत्सोऽपि प्रेतो भवति च ध्रुवम् ॥

Whoever abandons a mother, father, brother, sister, wife, or child—though they are not at fault—he too certainly becomes a preta.

Verse 44

अयाज्ययाजनाच्चैव याज्यानां परिवर्जनात् ॥ रतो वा शूद्रसेवायां स प्रेतो जायते नरः ॥

Also, by officiating for one who should not be officiated for, and by neglecting those for whom one should officiate; or by being devoted to Śūdra-service—thus a man becomes a preta.

Verse 45

ब्रह्महा च कृतघ्नश्च गोग्घ्नो वै पञ्चपातकी ॥ भूमिकन्यापहर्ता च स प्रेतो जायते नरः ॥

A slayer of a Brahmin, an ungrateful person, a killer of a cow—indeed one guilty of the five great sins—and one who abducts land or a maiden: such a person becomes a preta.

Verse 46

असद्भ्यः प्रतिगृह्णाति नास्तिकेभ्यो विशेषतः ॥ स पापो जायते प्रेत आहारादिविवर्जितः ॥

Quien acepta dádivas o sustento de los malvados—y en especial de los incrédulos—se vuelve pecador; tal persona renace como preta, privada de alimento y de otras necesidades.

Verse 47

प्रेताः ऊचुः ॥ ये एतत्कर्म कुर्वन्ति मूढा अधर्मपरायणाः ॥ विरुद्धकारिणः पापास्तेषां काञ्चिद्गतिं वद ॥

Los pretas dijeron: «Esas personas necias que realizan tales actos—entregadas al adharma, obrando contra la recta conducta y siendo pecadoras—dinos qué destino les aguarda».

Verse 48

ब्राह्मण उवाच ॥ ये धर्मविमुखा मूढा दयादानविवर्जिताः ॥ तेषां गतिर्भवेदेका मथुरायान्तु सङ्गमे ॥

El brāhmaṇa dijo: «Para esos necios que se apartan del dharma y carecen de compasión y de caridad, hay un solo curso prescrito: que vayan al saṅgama, la confluencia en Mathurā».

Verse 49

श्रवणद्वादशीयोगे मासि भाद्रपदे तथा ॥ वामनं तत्र देवं तु पूजयेज्जुहुयात्तथा ॥

En el mes de Bhādrapada, cuando coincide (el nakṣatra) Śravaṇa con Dvādaśī, debe adorarse allí al dios Vāmana y, del mismo modo, ofrecer oblaciones en el fuego.

Verse 50

सुवर्णमन्नं वस्त्रं च छत्रोपानत्सुसंयुतम् ॥ तत्र स्नातो पितॄंस्तर्प्य दत्त्वा करकमेव च ॥

Deben darse oro, alimento y vestiduras, junto con un paraguas y calzado. Tras bañarse allí, uno debe satisfacer a los antepasados con libaciones (tarpaṇa) y dar también una vasija de agua (karaka).

Verse 51

न ते प्रेता भविष्यन्ति मार्गस्थो यो नमस्यते ॥ विमानवरमारुह्य विष्णुलोकं स गच्छति ॥

Quienes, estando en el camino, ofrecen reverencia no se convertirán en pretas; subiendo a un excelso vehículo celestial, van al mundo de Viṣṇu.

Verse 52

तत्र तीर्थे नरः स्नातो हृष्टपुष्टो यथाश्रुतः ॥ ध्यातश्च कीर्त्तितो वापि तेन गङ्गावगाहिताः ॥

Quien se baña en ese tīrtha se vuelve gozoso y fortalecido, según se oye en la tradición; aun con sólo ser meditado o alabado, es como si por ello se hubiese sumergido en el Gaṅgā.

Verse 53

तीर्थस्यैव तु माहात्म्यं प्रेतो भूत्वा शृणोति यः ॥ तस्याक्षयपदं विष्णोर्भवतीति मया श्रुतम् ॥

Quienquiera que, aun habiendo llegado a ser preta, escucha la grandeza de ese tīrtha: para él, según he oído, surge el estado imperecedero propio de Viṣṇu.

Verse 54

प्रेताः ऊचुः ॥ अस्माकं वद कल्याण व्रतस्यास्य विधिं परम् ॥ येन वै क्रियमाणेन प्रेतत्वात्तु विमुच्यते ॥

Los pretas dijeron: «Oh bienhechor, dinos el supremo procedimiento de este voto, cuya práctica libera de la condición de preta».

Verse 55

वसिष्ठेन महाभागाः शृणुध्वं कथयाम्यहम् ॥ प्रेतानां मोक्षणं पुण्यं गतिप्रवरदायकम् ॥

«Oh afortunados, escuchad; relataré lo enseñado por Vasiṣṭha: un medio meritorio para la liberación de los pretas, que otorga el más excelente destino».

Verse 56

मासि भाद्रपदे शुद्धा द्वादशी श्रवणान्विता ॥ तस्यां दत्तं हुतं स्नानं सर्वं लक्षगुणं भवेत् ॥

En el mes de Bhādrapada, cuando la pura Dvādaśī coincide con la mansión lunar Śravaṇa, todo lo que se da en caridad, se ofrece al fuego y se realiza como baño ritual ese día se vuelve cien mil veces más eficaz.

Verse 57

सङ्गमे च पुनः स्नात्वा पूजयित्वा तु वामनम् ॥ कलशं विधिना दत्त्वा तस्य पुण्यफलṃ शृणु ॥

Y, habiéndose bañado de nuevo en la confluencia, y habiendo adorado a Vāmana, tras entregar un kalaśa (vasija de agua) conforme al rito, escucha el fruto meritorio de ese acto.

Verse 58

कपिलानां शतं दत्त्वा हिरण्योपस्कराञ्चितम् ॥ तेन यत्फलमाप्नोति तद्द्वादश्यामखण्डितम् ॥

Habiendo dado cien vacas kapilā (de color leonado), provistas de oro y de los enseres apropiados, el fruto que se obtiene por ello se obtiene en esa Dvādaśī de manera no disminuida.

Verse 59

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ जातिस्मरो महायोगी मोक्षमार्गपरायणः ॥

Después, caído del cielo, un brāhmaṇa versado en los Vedas se volvió recordador de nacimientos pasados, un gran yogui, dedicado al sendero de la liberación (mokṣa).

Verse 60

ध्यानयुक्तेन भावेन मुक्तो यात्यपुनर्भवम् ॥ कनकं च सुसंपीतं सान्नं रत्नसमन्वितम् ॥

Liberado por una disposición unida a la meditación (dhyāna), va al estado sin renacimiento. Y (hay) oro, alimento bien preparado y aquello que está acompañado de joyas.

Verse 61

यथालाभोपपन्नेन सौवर्णो वामनः कृतः ॥ उपानच्छत्रसंयुक्तो विधिमन्त्रपुरःसरः ॥

Se hace una (imagen) áurea de Vāmana según los propios medios; se le provee de sandalias y parasol, realizando el rito prescrito y poniendo los mantras en primer lugar, en el orden debido.

Verse 62

राक्षसत्वं न गच्छेत्तु श्रवणद्वादशीव्रतात् ॥ स्वर्गे च वसते तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥

Por la observancia de Śravaṇa-Dvādaśī no se cae en condición de rākṣasa; y se mora en el cielo mientras perduren los catorce Indras.

Verse 63

कृत्वा च विधिवत्तस्य स्नानपूजादिकं नरः ॥ मन्त्रैस्तथाविधैर्होमैर्ब्राह्मणं चोपपादयेत् ॥

Y el hombre, habiendo realizado debidamente su baño, adoración y demás actos, debe también honrar (o sostener) a un brāhmaṇa mediante mantras apropiados y ofrendas al fuego de esa misma índole.

Verse 64

(आवाहनम्) यत्त्वं नक्षत्ररूपेण द्वादश्यां नभसि स्थितः ॥ तन्नक्षत्रमहं वन्दे मनोवाञ्छितसिद्धये ॥

(Invocación) Puesto que moras en el cielo en Dvādaśī en forma de nakṣatra, venero ese nakṣatra para que se cumpla lo deseado en la mente.

Verse 65

( नक्षत्रम् ) नमः कमलनाभाय कमलालय केशव ॥ ( स्नानम् ) अमूर्त्ते सर्वतोव्यापिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥

(Salutación al Nakṣatra) Reverencia a Keśava, el de ombligo de loto, morada de Lakṣmī. (Salutación para el baño) Oh Nārāyaṇa, sin forma y omnipenetrante: sea para ti mi homenaje.

Verse 66

सर्वव्यापिञ्जगद्योनॆ नमः सर्वमयाच्युत ॥ (पूजा) श्रवणद्वादशीयोगे पूजां गृहीष्व केशव

Salutación al origen del mundo que todo lo penetra, a Acyuta, constituido de todo. En la conjunción de Śravaṇa y Dvādaśī, oh Keśava, acepta este acto de adoración.

Verse 67

धूपोऽयं देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ (धूपम्) अच्युतानन्त गोविन्द वासुदेव नमोऽस्तु ते

Este es el incienso, oh Señor de los dioses, portador de la caracola, el disco y la maza. Oh Acyuta, Ananta, Govinda, Vāsudeva: sean para ti mis salutaciones.

Verse 68

तेजसा सर्वलोकाश्च विवृताः सन्तु तेऽव्ययाः ॥ (दीपम्) त्वं हि सर्वगतं तेजो जनार्दन नमोऽस्तु ते

Por tu resplandor, que todos los mundos sean manifestados—tuyos, oh imperecedero. Pues tú eres en verdad la luz que todo lo penetra, oh Janārdana; salutación a ti.

Verse 69

अदितेर्गर्भमाधाय वैरोचनिशमाय च ॥ त्रिभिः क्रमैर् जिताः लोकाः वामनाय नमोऽस्तु ते

Habiendo entrado en el seno de Aditi, y para apaciguar la estirpe de Virocana, los mundos fueron ganados con tres pasos. Salutaciones a Vāmana.

Verse 70

(नैवेद्यम्) देवानां सम्मतश्चापि योगिनां परमां गतिः ॥ जलशायी जगद्योनॆ अर्घ्यं मे प्रति गृह्यताम्

(Ofrenda de alimento:) Eres aprobado entre los dioses y también la meta suprema de los yoguis. Oh Jalaśāyī, fuente del mundo: que sea aceptada mi ofrenda de arghya.

Verse 71

(अर्घ्यम्) हव्यभुग्घव्यकर्त्ता त्वं होता हव्यं त्वमेव च ॥ सर्वमूर्त्ते जगद्योनॆ नमस्ते केशवाय च

(Como arghya:) Tú eres el que consume la oblación y el que la prepara; tú eres el sacerdote Hotṛ, y tú mismo eres la oblación. Oh forma de todas las formas, matriz del mundo: salutación a ti, y a Keśava.

Verse 72

(इति स्वाहा होमः) हिरण्यं अन्नं त्वं देव जलवस्त्रमयो भवान् ॥ (दक्षिणाम्) उपानच्छत्रदानेन प्रीतो भव जनार्दन

(Así, la oblación con svāhā:) Tú eres el oro; tú eres el alimento, oh dios; tú estás constituido como agua y como vestidura. (Como dakṣiṇā:) Complácete, oh Janārdana, con el don de calzado y de una sombrilla.

Verse 73

(वामनस्तुतिम्) अन्नं प्रजापतिर् विष्णुरुद्रचन्द्रेन्द्रभास्कराः ॥ अन्नं त्वष्टा यमोऽग्निश्च पापं हरतु मेऽव्ययः

(En alabanza de Vāmana:) El alimento es Prajāpati; (el alimento es) Viṣṇu; (el alimento es) Rudra, la Luna, Indra y el Sol. El alimento es también Tvaṣṭṛ, Yama y Agni: que el Imperecedero quite mi falta.

Verse 74

(करकदानम्) वामनो बुद्धिदाता च द्रवस्थो वामनः स्वयम् ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमोऽस्तु ये

(Al dar el recipiente:) Vāmana es el dador de entendimiento, y el propio Vāmana mora en el líquido. Con la luz guía (tāraka) de Vāmana: sea salutación a Vāmana.

Verse 75

(यजमानः) वामनं प्रतिगृह्णामि वामनो मे प्रयच्छति ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमो नमः

(Dice el sacrificante:) Acepto a Vāmana; Vāmana me concede. Con la luz guía (tāraka) de Vāmana: salutación, salutación a Vāmana.

Verse 76

द्विजः प्रतिग्रहीता कपिलाङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश ॥ दत्त्वा कामदुघां लोकाः भवन्ति सफलाः नृणाम् ॥

Se dice que los catorce mundos moran en los miembros de la vaca de pelaje leonado; y cuando se dona la vaca que concede los deseos, los mundos—esto es, las metas y destinos de la vida—se vuelven fructíferos para los seres humanos.

Verse 77

गोदानं मम पापच्छिदे तुभ्यं देवगर्भ सुपूजित ॥ मया विसर्जितो देव स्थानमन्यदलङ्कुरु ॥

Este don de la vaca te lo ofrezco a ti, oh cortador de mis pecados—oh de vientre divino, dignamente venerado. Por mí ha sido liberada, oh Señor; adorna otra morada.

Verse 78

विसर्जनम् एवं विद्वांस्तु द्वादश्यां यो नरः श्रद्धयान्वितः ॥ यत्र तत्र नभस्ये तु कृत्वा फलमवाप्नुयात् ॥

Así, la persona instruida que, con fe, realiza el rito de liberación en el duodécimo día lunar—dondequiera que sea, en el mes de Nabhasya—alcanza su fruto.

Verse 79

ब्राह्मण उवाच ॥ यस्तु सारस्वते तीर्थे यमुनायाश्च सङ्गमे ॥ करोति विधिनानेन तस्य पुण्यं शतोत्तरम् ॥

Dijo el brāhmaṇa: Quienquiera que, en el vado sagrado de la Sarasvatī y en la confluencia del Yamunā, realiza (el rito) conforme a este procedimiento, su mérito se incrementa cien veces y aún más.

Verse 80

मयापि श्रद्धया चैतत्कालं तीर्थस्य सेवनम् ॥ क्षेत्रसंन्यासरूपेण कृतभक्तिसमन्वितम् ॥

Yo también, con fe, serví el vado sagrado durante este lapso de tiempo, realizándolo en la forma de «renuncia dentro del campo sagrado», acompañado de devoción.

Verse 81

येन यूयं न शक्ता मां बाधितुं पापकर्मिणः ॥ श्रवणद्वादशीयोगे व्रतं तिथिसमन्वितम् ॥

Por ello, vosotros—obradores de acciones pecaminosas—no podéis afligirme: es el voto unido a la conjunción de Śravaṇa-dvādaśī, acompañado por la tithi (día lunar) correspondiente.

Verse 82

श्रवणाद्वो गतिः साक्षात्साधु लक्ष्यामि चाधुना ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं ब्रुवति विप्रे तु आकाशे दुन्दुभिस्वनः ॥ पुष्पवृष्टिर्भुव्यपतद्देवैर्मुक्ता सहस्रशः ॥

«Por el solo oír (esto), vuestro tránsito (a un estado superior) es inmediato; bien—ahora lo observaré.» Dijo Śrī Varāha: Mientras el brāhmaṇa hablaba así, en el cielo surgió un sonido de tambor, y una lluvia de flores cayó sobre la tierra, soltada por los dioses por millares.

Verse 83

प्रेतानां तु विमानानि आगतानि समन्ततः ॥ देवदूत उवाचेदं प्रेतानां शृण्वतां तदा ॥

Entonces, desde todas las direcciones llegaron los vimānas (vehículos celestes) para los pretas. Un mensajero divino dijo esto, mientras los pretas escuchaban entonces.

Verse 84

अस्य विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसत्कीर्तितेन च ॥ प्रेतभावविमुक्ताः स्थ तीर्थस्य श्रवणादपि ॥

Por la conversación con este brāhmaṇa, y por el recto recitado de temas meritorios, quedáis libres del estado de preta, incluso por el solo oír el relato del tīrtha.

Verse 85

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सतां सम्भाषणं वरम् ॥ कर्तव्यस्तीर्थभावश्च व्रतभावश्च मानसे ॥

Por tanto, con todo empeño, lo mejor es conversar con los virtuosos; y en la mente debe cultivarse la disposición hacia el tīrtha (lugar sagrado) y la disposición hacia el vrata (voto ético).

Verse 86

तीर्थाभिषेकिपुरुषाद्यथा तेषां दुरात्मनाम् ॥ प्रेतानामक्षयः स्वर्गः सरस्वत्याश्च सङ्गमात्

Para aquellos seres de alma perversa que llegan a ser ‘pretas’, la confluencia del Sarasvatī otorga un cielo imperecedero, tal como lo concede a un hombre purificado por el baño ritual en un vado sagrado.

Verse 87

प्राप्तं तीर्थप्रभावस्य श्रवणान्मुक्तिदं फलम् ॥ तिलकं सर्वधर्माणां पञ्चप्रेतत्वमुक्तिदम्

Al oír acerca del poder del vado sagrado, se obtiene un fruto que concede liberación; es el ‘tilaka’ de todos los dharmas y otorga la liberación del estado de pertenecer a las cinco condiciones de ‘preta’.

Verse 88

यः पठेत्परया भक्त्या शृणुयाद्भक्तितत्परः ॥ करोति श्रद्धया युक्तो न प्रेतो जायते नरः

Quien recite con devoción suprema, o escuche con devoción como su compromiso, y actúe dotado de fe: tal persona no nace como ‘preta’.

Verse 89

पिशाचसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ यस्य श्रवणमात्रेण न प्रेतो जायते नरः

Existe un vado sagrado llamado ‘Piśāca-saṃjñaka’, célebre en los tres mundos; con sólo oír hablar de él, una persona no nace como ‘preta’.

Verse 90

अरण्ये कण्टकवृते निर्जने शब्दवर्जिते ॥ तान्दृष्ट्वा विकृताकारानतितीव्रभयङ्करान्

En un bosque cubierto de espinas, solitario y desprovisto de sonido, al ver a aquellos de forma deformada, sumamente aterradores, ...

Verse 91

एतत्कारणमुद्दिश्य परः सूचীমुखस्ततः ॥ समर्थितो द्विजेनैव शीघ्रं याति यतो हि सः

Con la intención de señalar la causa de esto, aquel otro—Sūcīmukha—impulsado por el brahmán, avanza con presteza; pues por eso mismo se pone en camino.

Verse 92

गुरवो नैव पूज्यन्ते स्त्रीजितानि गृहाणि च ॥ यानि प्रकीर्णभाण्डानि प्रकीर्णोच्छेषणानि च

No se honra a los maestros, y los hogares quedan ‘dominados por las mujeres’; aquellas casas en las que los utensilios yacen esparcidos y los restos de comida están dispersos, ...

Verse 93

उपवासपरो नित्यं न स प्रेतोऽभिजायते ॥ गां ब्राह्मणं च तीर्थानि पर्वतांश्च नदीस्तथा

Quien está siempre dedicado al ayuno no nace como ‘preta’. (Debe mostrarse respeto a) la vaca y al brahmán, a los vados sagrados, a las montañas y asimismo a los ríos, ...

Verse 94

गुरोर्धर्मोपदेष्टुश्च नित्यं हितमभीप्सतः ॥ न करोति वचस्तस्य स प्रेतो जायते नरः

Si una persona no cumple las palabras del maestro—que instruye en el dharma y busca siempre el bien—entonces esa persona nace como ‘preta’.

Verse 95

ब्राह्मण उवाच ॥ एवमेव व्रतस्यास्य विधानं कर्मसंहितम् ॥ पुराणं कथितं राज्ञे मान्धात्रे पृच्छते पुरा

El brahmán dijo: «Así, en verdad, es la norma de este voto, junto con los actos prescritos. Este Purāṇa fue antaño narrado al rey Māndhātṛ cuando él preguntó».

Verse 96

आगच्छ वरदानन्त श्रीपते मदनुग्रहात् ॥ सर्वगोपी निजांशेन स्थानमेतदलङ्कुरु ॥

«Ven, oh dador de dones, oh Ananta, oh Señor de Śrī—por mi gracia. Adorna este lugar con tu propia porción, oh protector que todo lo penetra.»

Verse 97

(छत्रादिदानम्) पर्जन्यो वरुणः सूर्यः सलिलं केशवः शिवः ॥ अग्निर्वैश्रवणो देवः पापं हरतु मेऽव्ययः ॥

«(En la ofrenda de sombrillas y dones afines:) Que Parjanya, Varuṇa, el Sol, las aguas, Keśava, Śiva, Agni y el dios Vaiśravaṇa—que el poder divino imperecedero quite mi demérito.»

Verse 98

तावद्व्रतं तु कर्तव्यं यावदेकं क्षयं व्रजेत् ॥ तीर्थस्यैव प्रभावो हि प्रत्यक्षमिह दृश्यते ॥

«La observancia (vrata) debe realizarse hasta alcanzar una sola consumación o término (kṣaya). Pues la eficacia del lugar sagrado de paso (tīrtha) se ve aquí de manera directa.»