Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च । वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः

Los ṛṣis dijeron: Has explicado la creación (sarga) y la recreación (pratisarga), así como las historias de las dinastías y subdinastías, y la secuencia de los Purāṇas.

Verse 2

मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्मांडस्य च विस्तरः । ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम् । श्रोतुमिच्छामहे त्वत्तः सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

Has descrito debidamente la medida de los Manvántaras, la extensión del Brahmāṇḍa (huevo cósmico) y la naturaleza de la rueda de los astros. Ahora deseamos oír de ti el relato detallado de los tīrthas (lugares sagrados).

Verse 3

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

En la tierra hay tīrthas que destruyen el pecado y otorgan auspiciosidad. Oh hijo de Sūta, dignaos describirlos por completo y en el debido orden.

Verse 4

सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते

Dijo Sūta: Esto fue preguntado antaño por la Diosa en la cumbre más excelsa del Kailāsa, cuyas laderas, variadas por muchos minerales, estaban engalanadas con toda clase de gemas.

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते

Aquel lugar estaba colmado de diversos árboles y enredaderas, embellecido por innumerables flores; rebosaba de Yakṣas y Vidyādharas, y era atendido por huestes de Apsaras.

Verse 6

तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्

Allí estaban Brahmā y Viṣṇu, y también Skanda, Nandin y los Gaṇeśvaras; y la Luna y el Sol con los planetas, junto con los círculos de las constelaciones y Dhruva.

Verse 7

वायुश्च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिंद्रश्च यमो निरृतिरेव च

Allí estaban Vāyu y Varuṇa, y también Kubera, dador de riquezas; asimismo Īśāna, Agni, Indra, Yama y Nirṛti.

Verse 8

सरितः सागराः सर्वे पर्वता उरगास्तथा । ब्राह्म्याद्या मातरश्चैव ऋषयश्च तपोधनाः

Allí estaban todos los ríos y océanos, así como montañas y serpientes; y las Madres divinas, comenzando por Brāhmī, y los ṛṣi cuya riqueza era la austeridad.

Verse 10

मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः

Y los tīrtha mismos aparecieron corporificados, así como los campos sagrados y los santuarios; y allí estaban los Dānava, Asura, Daitya, Piśāca, Bhūta y Rākṣasa.

Verse 11

तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम्

Allí se alzaba un trono divino, extendido a lo largo de cien yojanas.

Verse 12

लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः

Estaba rodeado por cientos de miles y millones, y por crores de Rudras; y en su centro había un pabellón auspicioso por todos los lados, con puertas de león y espléndidos torana.

Verse 13

स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम्

Resplandecía como perlas puras y transparentes, ceñido por murallas y altas torres, y custodiado por huestes de guardianes de la puerta, como Nandīśvara y Mahākāla.

Verse 14

किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतम् । वितानच्छत्रखंडैश्च मुक्तादामप्रलंबितैः

Estaba adornado con redes de campanillas que resonaban y con espléndidos ornamentos; y con doseles y sombrillas, de las que pendían guirnaldas de perlas.

Verse 15

घंटाचामरशोभाढयैर्दर्पणैश्चोपशोभितम् । कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः

Se embellecía aún más con espejos relucientes, con campanas y chāmaras (abanicos rituales), y con cántaros auspiciosos (kalaśa) dispuestos en la entrada, adornados con brotes y ramillas enjoyadas.

Verse 16

चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समु्ज्वलैः । स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिंगोद्भवलतादिभिः

Estaba pintado con arte por quienes dominaban el diseño sagrado, y resplandecía con polvos brillantes de gemas; llevaba svásticas, motivos de enredaderas y hojas, y figuras auspiciosas como el Liṅgodbhava, el surgir del Liṅga, y otras formas propicias.

Verse 17

शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम् । आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः

Estaba colmado de cientos de tronos y embellecido con altares; y se hallaba atestado de huestes de Rudras sentados y de racimos de Rudra-kanyās, las doncellas de Rudra.

Verse 18

लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम् । अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्

Aquel lugar estaba engalanado con abundancia de hojas y pétalos, y adornado con lotos blancos; rebosaba de Apsaras y se extendía con montones y variedades de flores.

Verse 19

धूपितं धूपवर्त्तीभिः कुंकुमोदकसेचितम् । वंशवीणामृदंगैश्च गोमुखैर्मुखवादनैः

Aquel lugar estaba perfumado por mechas de incienso y rociado con agua aromatizada con kunkuma; y resonaba con flautas, vīṇās y mṛdaṅgas, junto con cuernos gomukha y otros instrumentos de viento.

Verse 20

शंखभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च । गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः

Con el bramido de las caracolas y los timbales, con el retumbar de los dundubhis, y con las huestes de Gaṇas rugiendo—su sonido rodaba como trueno de nubes.

Verse 21

गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च । प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितम्

Se hermoseaba con el sonido de los himnos de los Gaṇas y con la resonancia del canto del Sāma Veda; adornado con maravillosos grandes clamores y con huṅkāras musicales en el canto.

Verse 22

वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च । कांचीनूपुरशब्देन समाकीर्णदिगंतरम्

Los horizontes en todas direcciones quedaron colmados de sonido: el bramido de los toros, los clamores de elefantes y caballos, y el tintinear de cinturones y ajorcas.

Verse 23

सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः

Aquel espléndido templo de Śrī Śaṅkara, que otorga toda prosperidad, resonaba aquí y allá con flautas, vīṇās y mṛdaṅgas. Y el propio Ṛg Veda—encarnado en forma—se manifestó, radiante como el azul profundo del zafiro de Indra.

Verse 24

दिव्यगन्धानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः । संस्थितः पूर्वतस्तस्य दीप्यमानः स्वतेजसा

Ungido con fragancias celestiales y adornado con ornamentos divinos, se mantenía al oriente de aquel santuario, resplandeciendo por su propio fulgor innato.

Verse 25

उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः

Al norte se hallaba el Yajurveda, resplandeciente como cristal puro; portaba pendientes divinos, de cuerpo vasto y brazos poderosos.

Verse 26

स्थितः पश्चिम दिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्तांबरधरः श्रीमान्पप्ररागसमप्रभः

En el occidente se alzaba el eterno Sāmaveda—espléndido, vestido con ropajes rojos, fulgurante como el brillo del rubí.

Verse 27

स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवांऽजनवच्छयामः स्थितो दक्षिणतस्तथा

Portador de guirnaldas y ricamente engalanado, adornado con los ornamentos del canto sagrado—oscuro como el colirio—él también se mantenía al sur.

Verse 28

पिंगाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडंगानि पुराणान्यखिलानि च

De ojos leonados, cuello rojizo y cabellera dorada—de gran estatura—estaban presentes los Itihāsa, los seis Vedāṅga y también todos los Purāṇa.

Verse 29

वेदोपनिषदश्छन्दो मीमांसारण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च

Allí estaban las Upaniṣad del Veda, los metros védicos (chandas), la Mīmāṃsā y los Āraṇyaka; y también las fórmulas sacrificiales ‘svāhā’ y ‘vaṣaṭ’, junto con las enseñanzas sagradas y esotéricas.

Verse 30

एतैः समन्वितैश्चैव तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः

Dotado de todo ello, Brahmā mismo permanecía allí—acompañado por mantras encarnados como potencias (śakti) y provisto de las soberanas perfecciones del yoga.

Verse 31

सहस्रपत्रकमलैरंकितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्विंद्रवंदितैः

Señalado por lotos de mil pétalos y adorado por los dioses; adorado también por los Gaṇas y los Rudras, y alabado por Brahmā, Viṣṇu e Indra.

Verse 32

चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चंद्रकोटिसमप्रभः

Abanicado por doquier con chāmaras y abanicos en movimiento, siempre espléndido y glorioso—resplandeciendo con un fulgor igual al de diez millones de lunas.

Verse 33

ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगींद्रमानसांभोज राजहंसो द्विजोत्तमः

Su ser queda colmado por el néctar del conocimiento; otorga la gracia de la soberanía yóguica—como un cisne real sobre los lotos-mente de los más grandes yoguis, el supremo entre los dos veces nacidos.

Verse 34

अज्ञानतिमिरध्वंसी षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः । सर्वसौख्यप्रदाता च तत्रास्ते चंद्रशेखरः

Allí mora Candraśekhara, destructor de la tiniebla de la ignorancia, adornado con los treinta y seis tattvas y dador de toda dicha.

Verse 35

तस्योत्संगगता देवी तप्तकांचनसप्रभा । पूजितो योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैः

La Diosa, resplandeciente como oro al rojo vivo, se sentó en su regazo; y él fue adorado por huestes de Yoginīs, por sādhakas consumados, y por los dioses y los Kinnaras.

Verse 36

सर्वलक्षणसंपूर्णा सर्वाभरणभूषिता । योगसिद्धिप्रदा नित्यं मोक्षाभ्युदयदायिनीम्

Ella era perfecta en todo signo auspicioso, adornada con toda joya—siempre otorgando siddhis del yoga, y concediendo tanto la liberación como la prosperidad bienaventurada.

Verse 37

सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती । देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना

Pārvatī—raíz, bulbo y semilla del plátano de la buena fortuna—contempló el rostro del Señor; y la Diosa de bellos ojos quedó maravillada.

Verse 38

आनंदभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम् । उवाच देवी मधुरं कृतांजलिपुटा सती

Al reconocer su estado de dicha y ver sus ojos colmados de lágrimas de gozo, la virtuosa Diosa—con las manos unidas en reverencia—habló dulcemente.

Verse 39

देव्युवाच । जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिंतया

Dijo la Diosa: «A través de miles de crores de nacimientos, y también de cientos de crores de nacimientos, te he contemplado, oh Señor del mundo, con la meditación de mi propio aliento vital, buscando comprenderte».

Verse 40

अर्द्धांग संस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नांतो लब्ध्वो महेश्वर

«Aunque habito como tu mitad, y aunque anhelo meditar en tu rostro, aun así, oh Jagannātha—oh Maheśvara—no he alcanzado tu límite».

Verse 41

अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च

«Salve a ti, de formas infinitas, oh Dios de dioses. Salve a la esencia secreta de los Vedas; salve a Aquel a quien los Vedas alaban».

Verse 42

श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च

«Salve al que se deleita siempre en el crematorio; salve al que vaga por el cielo. Salve al secreto del Jyeṣṭha-Sāman; y al que es amado por el himno Śatarudrīya».

Verse 43

नमो वृषकृतांकाय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्मांडकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने

Salutación al que lleva el emblema del toro, y al portador del Yajurveda. Salutación al que está enguirnaldado con incontables huevos cósmicos (universos), y al que tiene por esencia el firmamento.

Verse 44

मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विज सिद्धिप्रियाय च

Salutación a Aquel cuya forma es maravillosa, adornada como un tesoro engastado de gemas; salutación al que otorga la realización de todos los fines. Salutación al que es la encarnación misma de los Vedas, y al que se complace en los siddhis de los dvija (dos veces nacidos).

Verse 45

पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चंद्रार्द्धधारिणे । नमोग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च

Salutación a Ti, que apareces en las transformaciones de varón y mujer, y a Ti, que llevas la luna creciente como ornamento. Salutación a Ti como el Fuego junto con la ofrenda del homa, y también como el Sol y como Varuṇa.

Verse 46

पृथिव्यै चांतरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे

Salutación a Ti como la Tierra y como el Antarikṣa (región intermedia del cielo); salutación a Ti como Vāyu y como el Señor consagrado (dīkṣita). Salutación a Ti como unión y separación, y a Ti como Sustentador, Hacedor y Retirador.

Verse 47

प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः

Salutación a Ti, cuya mano sostiene el tridente resplandeciente, y a Ti, que portas el báculo de Brahmā. Salutación al Señor de los señores; salutación al Señor de los grandes.

Verse 48

नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः

Salve a Kālāgni-Rudra, que mora en los siete mundos. Tú eres el último refugio de todos los seres; salve a Ti, Señor de los seres.

Verse 49

नमस्ते भगवन्रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर

Homenaje a Ti, oh Señor Rudra; homenaje a Ti, oh Señor Śiva. Homenaje a Ti, el Supremo más excelso; homenaje a Ti, más allá incluso de lo que está más allá.

Verse 50

जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते

Oh Señor, por la ligereza de mi lengua te he causado dolor. Perdona eso, oh Maheśāna; homenaje a Ti, cuyo conocimiento es divino.

Verse 51

ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्

Īśvara dijo: «Oh Devī, sentada en mi regazo, ¿por qué tus ojos están llenos de lágrimas? Aun ahora, ¿qué queda sin cumplirse para ti? Yo realizaré todo eso».

Verse 52

वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि

«Di tu don; que la dicha sea tuya, oh virtuosa. Por este himno te lo concedo sin duda; abandona tu pena, oh Maheśvarī».

Verse 53

निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्

Oh Devī—sea sin partes o con partes, en lo burdo y en lo sutil, en lo móvil y en lo inmóvil—oh Señora de los dioses, no veo nada que pueda existir privado de Ti.

Verse 54

अहं ते हृदये गौरि त्वं च मे हृदि संस्थिता । अहं भ्राता च पुत्रश्च बंधुर्भर्ता तथैव च

Oh Gaurī, yo estoy en tu corazón y tú estás establecida en el mío. Soy también tu hermano y tu hijo, tu pariente y asimismo tu esposo.

Verse 55

त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बांधवी स्नुषा । अहं यज्ञपतिर्यज्वा त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा

Tú eres para mí como hermana, esposa, hija, parienta y nuera. Yo soy el señor del yajña y el que lo celebra; y tú eres la śraddhā, la fe que lo sostiene, junto con la dakṣiṇā, la ofrenda sacerdotal auspiciosa.

Verse 56

ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा । अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च

Yo soy el Oṃkāra; yo soy la aclamación Vaṣaṭ. Soy el Sāman, y asimismo el Ṛk y el Yajus. Soy el Fuego sagrado, el sacerdote Hotṛ, y también el yajamāna, el patrono del rito.

Verse 57

अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा । त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे

Yo soy el Adhvaryu; yo soy el Udgātṛ; yo soy Brahmā, y también el conocedor de Brahman. Pero tú, oh Diosa, eres la araṇī, la madera que enciende el fuego, y eres celebrada como patnī, la consorte consagrada del rito.

Verse 58

स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे

Oh de bellas caderas, tú eres Svāhā y Svadhā; en ti todo queda establecido. Yo soy la iṣṭi y el gran yajña; y a ti se te llama el yajña primordial mismo.

Verse 59

पुरुषोऽहं वरारोहे प्रकृतिस्त्वं निगद्यसे । अहं विष्णुर्महावीर्यस्त्वं लक्ष्मीर्लोकभाविनी

Oh noble dama, yo soy Puruṣa y tú eres proclamada como Prakṛti. Yo soy Viṣṇu, de gran poder; y tú eres Lakṣmī, bienhechora que trae prosperidad a los mundos.

Verse 60

अहमिन्द्रो महातेजाः प्राची त्वं परमेश्वरी । प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः

Yo soy Indra, de gran esplendor; y tú, oh Diosa Suprema, eres el Oriente. En la forma de los Prajāpatis, yo permanezco establecido como todo lo que es.

Verse 61

तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे

Entre ellos, cualesquiera reinas rectoras o potencias dirigentes que existan, tú eres esas, morando en múltiples formas. Yo soy el día, oh Gran Diosa; y tú eres declarada la noche.

Verse 62

निमेषोऽहं मुहूर्तश्च त्वं कला सिद्धिरेव च । अहं तेजोऽधिकः सूर्यस्त्वं तु संध्या प्रकीर्त्त्यसे

Yo soy el nimēṣa y el muhūrta; tú eres la kalā y, en verdad, la siddhi (la consumación). Yo soy el Sol, superior en resplandor; y tú eres celebrada como saṃdhyā, el umbral del crepúsculo.

Verse 63

अहं बीजधरः श्रेष्ठस्त्वं तु क्षेत्रं वरानने । अहं वनस्पतिः प्लक्षस्त्वं वनस्पतिरुच्यसे

Yo soy el excelso portador de la semilla; mas tú, oh de bello rostro, eres el campo. Yo soy el árbol señorial, el plakṣa; y tú también eres llamada el árbol que sostiene la vida.

Verse 64

शेषरूपधरो नित्ये फणामणिविभूषितः । रेवती त्वं विशालाक्षि मदविभ्रमलोचना

Yo llevo eternamente la forma de Śeṣa, adornado con joyas en sus capuchas. Mas tú, oh de ojos grandes, de miradas juguetonas y hechizantes, eres Revatī.

Verse 65

मोक्षोऽहं सर्वदुःखानां त्वं तु देवि परा गतिः । अपां पतिरहं भद्रे त्वं तु देवि सरिद्वरा

Yo soy mokṣa, la liberación de todo dolor; mas tú, oh Diosa, eres el refugio supremo y el destino final. Yo soy el señor de las aguas, oh bienaventurada; mas tú, oh Diosa, eres la más excelsa de los ríos.

Verse 66

वडवाग्निरहं भद्रे त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतिरहं कर्त्ता त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा

Yo soy el fuego Vaḍavā bajo el océano, oh bienaventurada; pero tú eres proclamada como su fulgor. Yo soy Prajāpati, el hacedor; y tú eres los seres: en verdad, su Prakṛti, la naturaleza primordial.

Verse 67

नागानामधिपश्चाहं पातालतलवासिनाम् । त्वं नागी नागराजोऽहं सहस्रफणभूषितः

Yo soy el soberano de los Nāgas que habitan en los reinos del Pātāla. Tú eres la Nāgī, la reina serpiente; yo soy el rey de los Nāgas, adornado con mil capuchas.

Verse 68

निशाकरवरश्चाहं श्रेष्ठा त्वं रजनीकरी । कामोऽहं कामदो देवि त्वं रतिः स्मृतिरेव च

Yo soy el más excelso entre los portadores de la luna; tú eres la sublime hacedora de la noche. Yo soy Kāma, dador del deseo; y tú, oh Diosa, eres Rati—y también la Memoria misma (Smṛti).

Verse 69

दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे त्वं क्षमा समचारिणी । लोभमोहतपश्चाहं त्वं तृष्णा तामसी स्मृता

Yo soy también Durvāsā, oh bienaventurada; mientras tú eres Kṣamā, la paciencia que camina siempre en armonía. Yo soy codicia, engaño y aun austeridad; tú eres Tṛṣṇā, recordada como la fuerza tamásica.

Verse 70

ककुद्मान्वृषभश्चाहं योगमाता तपस्विनी । वायुरप्यहमव्यक्तस्त्वं गतिर्मनसूदनी

Yo soy también el toro de lomo encorvado; tú eres Yogamātā, la asceta. Yo soy asimismo el viento inmanifestado (avyakta); y tú eres su movimiento, oh domadora de la mente.

Verse 71

अहं मोचयिता लोभे निर्ममा त्वं यशस्विनि । नयोऽहं सर्वकार्येषु नीतिस्त्वं कमलेक्षणा

Yo soy el libertador de la codicia; tú eres desapegada, oh gloriosa. Yo soy el recto discernimiento en todas las obras; tú eres Nīti, la justa norma y el orden moral, oh de ojos de loto.

Verse 72

अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च

Yo soy el alimento y también el que come; tú eres llamada Oṣadhī, la hierba sanadora. Yo soy Agni y también el humo; tú eres Uṣmā, el calor—y Jvālā, la llama misma.

Verse 73

अहं संवर्त्तको मेघस्त्वं च धारा ह्यनेकशः । अहं मुनीनां रूपेण त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता

Yo soy la nube Saṃvartaka; tú eres las corrientes de lluvia en múltiples formas. Yo estoy presente con la figura de los munis; y tú eres proclamada como sus esposas.

Verse 74

अहं संसारकर्त्ता वै त्वं तु सृष्टिर्वरानने । अहं शुक्रास्थिरोमाणि त्वं मज्जा बलमेव च

Yo soy en verdad el hacedor del saṃsāra; pero tú, oh de bello rostro, eres la creación misma. Yo soy semen, huesos y cabellos; tú eres la médula, y también la fuerza misma.

Verse 75

पर्जन्योऽहं महाभागे त्वं वृष्टिः परमेश्वरि । अहं संवत्सरो देवि त्वमृतुः परिकीर्त्तिता

Oh afortunada, yo soy Parjanya, la nube portadora de lluvia; y tú, oh Diosa Suprema, eres la lluvia misma. Yo soy el año, oh Devī; y tú eres proclamada como las estaciones.

Verse 76

अहं कृतयुगो देवि त्वं तु त्रेता निगद्यसे । युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि

Oh Devī, yo soy el Kṛta-yuga, y tú eres llamada Tretā. Yo soy el auspicioso Dvāpara; y tú, oh Señora Suprema, eres el Kali-yuga.

Verse 77

आकाशश्चाप्यहं भद्रे पृथिवी त्वमिहोच्यसे । अहमदृश्यमूर्तिश्च दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे

Oh bondadosa, yo soy también el cielo, y aquí se dice que tú eres la tierra. Yo soy la forma invisible; y tú eres llamada la forma visible.

Verse 78

वरदोऽहं वरारोहे मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे । अहं द्रष्टा च श्रोता च त्वं दृश्या श्रुतिरेव च

Oh, de caderas hermosas, yo soy el dador de dones, y tú eres llamada el Mantra. Yo soy el vidente y el oyente; tú eres lo visto y la misma Śruti sagrada—de nuestra unidad brotan la gracia y la revelación.

Verse 79

अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि । अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च

Yo soy quien habla y quien deleita, oh Señora Suprema, y tú eres lo que se dice. Yo soy el oyente y el cantor; tú eres el canto y lo que ha de cantarse—por eso toda expresión y devoción reposan en ti y en mí unidos.

Verse 80

अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च । अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च

Yo soy el protector y también la fragancia; tú eres, en verdad, el acto de oler. Yo soy quien toca y quien obra; tú eres lo tocado y el mundo creado mismo—mostrando que aun los sentidos y sus objetos están penetrados por la pareja divina.

Verse 81

अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः । स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्

Yo soy todo esto que ha llegado a ser—y tú también, oh Devi, sin duda. Yo soy el creador en relación contigo, oh Señora de los dioses, y tú haces surgir el universo entero—afirmando la co-agencia inseparable de Śiva y Śakti en la creación.

Verse 82

त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत् । एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा

Oh Señora de los dioses, por ti y por mí este universo está tejido, entrelazado por completo. Se dispone como uno, como diez, y asimismo como cientos y miles—según los muchos modos en que la Realidad Una se manifiesta.

Verse 83

ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ । अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ

Unidos por la soberanía, estamos establecidos en todos los seres. Oh de ojos vastos, tú y yo permanecemos por siempre firmemente presentes, como majestad interior que sostiene la vida desde dentro.

Verse 84

क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्द्धं वरानने । त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कांता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्

Oh Devī, de hermoso rostro, en līlā juego contigo. Tú eres Dhṛti, la firmeza; el poder que sostiene; Lakṣmī; mi amada; y ciertamente mi propia Prakṛti primordial, por quien el mundo es llevado y el orden sagrado se vuelve deleitoso.

Verse 85

रतिः स्मृतिः कामचारी मम चांगनिवासिनी । देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

Rati, Smṛti y Kāmacārī habitan en mi propia morada. Pero, oh Devī, ¿para qué decir más? Tú me eres más querida incluso que mis propios alientos de vida.

Verse 86

वरं वरय देवशि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

Pide un don, oh señora divina, cualquier cosa que esté en tu mente. Yo, complacido, te lo concedo, aunque sea sumamente difícil de obtener.

Verse 87

देव्युवाच । धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया । यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता

La Diosa dijo: Dichosa soy; mérito he ganado en verdad; bien cumplida ha sido mi austeridad, pues tú, oh Señor de los mundos, me has mirado con una mirada de gozo.

Verse 88

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि । तन्मे कथय देवेश सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

Si estás complacido conmigo, oh Dios, y deseas concederme un don, entonces, oh Señor de los dioses, dime ahora la plena extensión de los tīrthas sagrados.

Verse 89

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

Todos los tīrthas sobre la tierra—los que destruyen el pecado y los que son auspiciosos—oh Señor de los dioses, debes describírmelos debidamente y en su totalidad.

Verse 90

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्

Īśvara dijo: Escucha, oh Devī; declararé la suprema grandeza de los tīrthas: santos, honrados por dioses y sabios, y para los hombres, removedores de todo pecado.

Verse 91

तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि । श्रवणं च प्रशंसंति सदैव ऋषिसत्तमाः

Entre los tīrthas, su sola visión es lo mejor; y también el baño allí, oh Señora de los dioses. Y los más excelsos sabios alaban siempre asimismo el escuchar sus glorias.

Verse 92

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम् । केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा

En la tierra está el tīrtha de Naimiṣa; y en la región intermedia está Puṣkara. También están Kedāra y Prayāga, y asimismo Vipāśā y Urmilā.

Verse 93

कर्णवेणा महादेवी चंद्रभागा सरस्वती । गंगासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा

Karṇaveṇā, Mahādevī, Caṃdrabhāgā y Sarasvatī; y también la sagrada confluencia donde el Gaṅgā se une al océano, y la auspiciosa Vārāṇasī.

Verse 94

अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा

Asimismo, el célebre Arghatīrtha, y del mismo modo Gaṅgādvāra; Himāsthāna, el gran tīrtha; y también la auspiciosa Māyāpurī.

Verse 95

शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महा नदी । ऐरावती च कपिला शोणश्चैव महानदः

La bienaventurada Śatabhadrā, y también el gran río Sindhu; asimismo Airāvatī y Kapilā, y el poderoso río Śoṇa: corrientes sagradas de renombre.

Verse 96

पयोधिः कौशिकी तद्वत्तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा

Asimismo el Océano, la Kauśikī y la auspiciosa Godāvarī; también Devakhāta, Gayā y la auspiciosa Dvārāvatī.

Verse 97

प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम्

Y Prabhāsa es el gran tīrtha, destructor de todos los pecados.

Verse 98

एवमादीनि तीर्थानि यानि संति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते

Así y otros tīrtha que existen sobre la faz de la tierra: quien los ha contemplado, oh Diosa, ya no obtiene de nuevo el renacimiento.

Verse 99

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संजातानि पवित्राणि सर्वपापहराणि च

Aquí en la tierra han surgido tres crores y medio crore de tīrtha: puros, purificadores y destructores de todo pecado.

Verse 100

गंतव्यानि महादेवि स्वधर्मस्य विवृद्धये । अशक्यानि शिवान्येवं गंतुं चैव सुरेश्वरि । मनसा तानि सर्वाणि गंतव्यानि समाहितैः

Esos tīrtha deben ser visitados, oh Gran Diosa, para el acrecentamiento del propio dharma. Pero, oh Śivā, oh Soberana de los dioses, es imposible ir a todos; por ello, con la mente recogida, deben ser “visitados” todos en el pensamiento.

Verse 101

।देव्युवाच । भगवन्प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः । अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मंदिरोद्भवैः

Dijo la Diosa: «Oh Bienaventurado Señor, todos los seres vivientes están rodeados de toda clase de aflicciones. De vida breve y siempre atados, se extravían por las confusiones que nacen de la vida doméstica».

Verse 102

त्रेतायां द्वापरे चैव किं नु वै दारुणे कलौ । तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय । येन दृष्टेन सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

«Si esto es así incluso en Tretā y Dvāpara, ¿qué será entonces en el terrible Kali? Por ello, para su bien, proclama ese tīrtha: aquel cuya sola darśana otorga el fruto de todos los tīrtha.»

Verse 103

एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः । उवाच परया प्रीत्या वाचा मधुरया प्रभुः

Así interpelado por Pārvatī, el Señor Supremo sonrió; y el Soberano habló con honda ternura, en palabras dulces.

Verse 104

ईश्वर उवाच । त्वमेव हि चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे

Dijo Īśvara: «Tú sola eres los alientos vivientes que se mueven en todo el universo; tú eres el araṇi, el leño que engendra el fuego del mundo entero. Oh Diosa, separado de ti, no puedo soportar ni un instante».

Verse 105

शिवस्य च तथा शक्तेरंतरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने

Oh Pārvatī, no existe separación alguna entre Śiva y Śakti. Oh gran Diosa, oh resplandeciente: no hay nada que tú no conozcas.

Verse 106

त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि

Sin ti, yo no estoy en parte alguna; y sin mí, oh Diosa, tú tampoco estás en parte alguna. Como la luna y su luz son inseparables, y como el fuego es inseparable de su calor, así somos en verdad.

Verse 107

तव देवि ममापीह नास्ति चैवांतरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम्

Oh Diosa, oh amada: entre tú y yo no hay aquí diferencia alguna. Por ello, oh Señora de los dioses, te relataré todo exactamente como es.

Verse 108

रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च

Este es el secreto entre los secretos, que ha de guardarse con sumo cuidado. No debe darse al incrédulo, ni a quien se deleita en el pecado.

Verse 109

दातव्यं भक्ति युक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा । पूर्वमेव मया ख्यातं सारात्सारतरं प्रिये

Debe darse a quien está unido a la devoción: al propio discípulo, o incluso al propio hijo. Oh amada, ya antes he declarado lo más esencial de lo esencial.

Verse 110

तीर्थोपनिषदः ख्याता लिंगोपनिषदस्तथा । योगोपनिषदो देवि पूर्वं वै कथितास्तव

La Tīrtha-Upaniṣad es bien conocida, y asimismo la Liṅga-Upaniṣad; y también las Yoga-Upaniṣads, oh Diosa: en verdad, todo ello te fue explicado anteriormente.

Verse 111

पार्वत्युवाच । लेशेनापि न सिद्ध्यंति कांक्षमाणाः परं पदम् । योनीर्भ्रमंतो दृश्यंते नरा नास्तिकवृत्तयः

Dijo Pārvatī: Aunque anhelen el estado supremo, no alcanzan logro alguno ni siquiera en mínima medida. Se ve a los hombres de conducta incrédula vagar por los nacimientos, girando de vientre en vientre.

Verse 112

तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते । मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर

Practican peregrinaciones a los tīrthas y observancias, pero no nace en ellos la verdadera convicción. Pues antaño el mundo fue engañado por el conocimiento falso, oh Śaṃkara.

Verse 113

किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते

Oh excelso entre los dioses, ¿qué provecho hay para ti en causar el extravío del mundo?

Verse 114

सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो

Oh Señor, dime lo más esencial de lo esencial: aquello que es querido para ti como tu propia vida. Oh Señor de los dioses, oh Soberano: si soy amada por ti, entonces revélamelo.

Verse 115

इत्युक्तः स तया देव्या श्रीकंठः सुरनायकः । प्रहस्योवाच भगवान्गंभीरार्थमिदं वचः

Así interpelado por la Diosa, Śrīkaṇṭha, señor de los dioses, sonrió y el Bienaventurado pronunció estas palabras de hondo sentido interior.

Verse 116

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना । निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्

Īśvara dijo: Escucha con plena atención. Puesto que ahora me has preguntado, te expondré la realidad verdadera tal como es—y cómo se vuelve estéril (cuando se la aborda de modo errado).

Verse 117

पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुंदरि । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च ब्रह्मांडे सचराचरे

Oh belleza divina, los tīrtha que antes te he mencionado, en este universo de lo móvil y lo inmóvil, suman tres crores y además medio crore.

Verse 118

तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते

Y entre ellos, oh tú de noble voto, el tīrtha llamado Prabhāsa es guardado en secreto, protegido y no revelado con facilidad.

Verse 119

एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । दृष्ट्वा संस्काररहिताः कलौ पापेन मोहिताः

Así se proclama, oh Gran Diosa, que Prabhāsa es el campo sagrado supremo. Pero en el Kali-yuga, los hombres, faltos de purificación y disciplina santa, lo contemplan estando extraviados por el pecado.

Verse 120

राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः । परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः

Están impulsados por rajas y tamas, con la mente herida por el pecado: hombres entregados a la esposa ajena, a la riqueza ajena y al daño de los demás.

Verse 121

उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः

Caen en extrema turbación y vagan, abrasados por el sufrimiento por doquier: necios engreídos, hechizados por un saber falso. Esos viles, contrariando los deberes de varṇa y āśrama, cometen tales transgresiones incluso en el tīrtha.

Verse 122

तीर्थयात्रां प्रकुर्वंति दंभेन कपटेन च । तीर्थे मृता न सिध्यंति ते नरा वरवर्णिनि

Emprenden la peregrinación a los tīrtha con ostentación e hipocresía; aun si mueren en el tīrtha, tales hombres no alcanzan la plenitud, oh tú de hermoso semblante.

Verse 123

एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च । लिंगानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः । न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्

Por esta misma razón, oh Diosa, he ocultado con esmero diversos tīrtha y también liṅga, oh de hermosas caderas; pues en la era de Kali no otorgan logro espiritual a quienes engendran impureza, oh Señora del Señor de los dioses.

Verse 124

ये नरास्तु जितक्रोधा जितलोभा जितेंद्रियाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चादम्भमत्सराः

Pero aquellos que han vencido la ira, vencido la codicia y dominado sus sentidos—sean brāhmaṇas, kṣatriyas, vaiśyas o śūdras—libres de hipocresía y de envidia, (son aptos para el fruto verdadero del tīrtha).

Verse 125

मद्भावभाविता देवि तीर्थं सेवंति सुव्रताः । तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशश्विनि

Oh Diosa, los de voto puro, impregnados de devoción hacia Mí, acuden y sirven a este tīrtha. Por su propio bien, oh ilustre, hablaré ahora.

Verse 126

प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः

El campo sagrado conocido como Prabhāsa es célebre y venerado en los tres mundos. Sin embargo, los que están confundidos por Mi māyā no reconocen de verdad ese santo dominio.

Verse 127

परोहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः । ते विदंति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

Yo soy el Supremo, y soy adorado por los de mente unificada a través de muchos nacimientos. Ellos llegan a conocer esa región santa suprema: Prabhāsa, destructora del pecado.

Verse 128

मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः । तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः

Oh Diosa, quienes están colmados de devoción hacia Mí y observan Mis votos conocen con certeza el sagrado kṣetra de Prabhāsa; de ello no hay duda.

Verse 129

यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया

Dotados de yamas y niyamas, y libres de ego, por su bien responderé tu pregunta, tan sumamente rara. Este Purāṇa ya lo he expuesto incluso a Brahmā, Viṣṇu, Indra y a los dioses.

Verse 130

सोऽहं देवि वदिष्यामि कर्णं देहि वरानने । पृथिव्यामपि सर्वेषां तीर्थानां सुरसुंदरि

Por ello, oh Diosa, hablaré: presta oído, oh de bello rostro. Oh hermosura celestial, hablaré acerca de todos los tīrthas sobre la tierra.

Verse 131

एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्

Entre todos ellos, hay un kṣetra supremo que Me es especialmente amado: Prabhāsa-kṣetra. En ese gran campo sagrado, Soma Me adoró junto con los tīrthas; y, tras concederle dones, permanezco allí siempre en íntima presencia.

Verse 132

तेन गुह्यं कृतं स्थानं तव देवि प्रकाशितम् । तत्र मे योगयुक्तस्य दिव्यं लिंगं बभूव ह

Por él, aquel lugar fue mantenido en secreto y ahora te ha sido revelado, oh Diosa. Allí, mientras Yo permanecía en yoga, se manifestó para Mí un Liṅga divino.

Verse 133

दिव्यतेजस्समा युक्तं वह्निमेखलमंडितम् । लक्षमात्रस्थितं शांतं दुर्निरीक्ष्यं तु मानवैः

Dotado de esplendor divino y ceñido con un cinturón de fuego, se alzaba hasta la altura de un lakh (en medida), sereno—pero difícil de contemplar para los seres humanos.

Verse 134

इच्छाज्ञानक्रियाख्याश्च तिस्रो वै शक्तयश्च याः । तस्माल्लिंगात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे

Los tres poderes llamados Voluntad (Icchā), Conocimiento (Jñāna) y Acción (Kriyā) surgieron en verdad de aquel Liṅga, como causa que hace posible la creación y el gobierno del mundo.

Verse 135

तस्मिंल्लिंगे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम्

En ese mismo Liṅga se disuelve este universo entero—lo móvil y lo inmóvil. Y de ese mismo (Supremo) nace de nuevo, y vuelve a verse como el mundo de lo móvil y lo inmóvil.

Verse 136

गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिंगं ज्ञायते भुवि मानवैः

Es, en verdad, un secreto profundo, y nadie conoce por completo su verdad suprema. Sólo mediante la práctica acumulada a través de muchos nacimientos llega ese Liṅga a ser verdaderamente conocido por los seres humanos en la tierra.

Verse 137

क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रं वरानने

Se declara que éste es el campo sagrado llamado Prabhāsa; y Yo soy su Conocedor—no hay duda. En este mismo lugar santo, oh de bello rostro, soy conocido con el nombre de Somēśa.

Verse 138

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्

Quienes surgen en esta región sagrada como emanaciones de mi propia porción—para ellos este Liṅga es conocido, pues en un kalpa anterior fue revelado como Bhairava.

Verse 139

अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिंगं सुदुर्लभम् । घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्

Aun en otras eras, oh Diosa, este Liṅga es sumamente difícil de hallar y alcanzar. En el terrible y pecaminoso Kali-yuga, es de modo especial más difícil de obtener.

Verse 140

अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति

Ahora te explicaré, oh Pārvatī, otra señal (y ejemplo) acerca de ese asunto allí.

Verse 141

कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः । वदिष्यंति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः

En el temible Kali-yuga, los hombres se deleitarán en la disputa y en un racionalismo seco. Grandes pecadores, todos asentados en la hipocresía herética, proclamarán sus opiniones.

Verse 142

मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम् । क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः

«Todo esto es falso—fabricado y divulgado por necios». Así dirán: «¿Dónde está el campo santo, dónde su poder, y dónde, en verdad, están los dioses?»

Verse 143

सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्

Y de nuevo, "Todo esto es mera falsedad", será proclamado incluso por los ilusos.

Verse 144

एवं मूर्खा वदिष्यंति प्रहसिष्यन्ति चापरे । नारका नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः । सिद्धिं नैव प्रयास्यंति संप्राप्ते तु कलौ युगे

Así hablarán los necios, y otros se burlarán. Las personas ateas y condenadas al infierno, cuyas mentes están golpeadas por el pecado, no alcanzarán la perfección en la era de Kali.

Verse 145

तीर्थे चैव मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः । तिर्यग्योनिप्रसूताश्च दृश्यन्ते सर्वयोनिषु

Pero aquellos que mueren en un vado sagrado mientras se dedican a insultar a Shiva son vistos renacer en vientres animales, apareciendo en muchos nacimientos inferiores.

Verse 146

एतस्मात्कारणाद्देवि तीर्थे चैव सुदुःखिताः । दृश्यन्ते युगमाहात्म्यात्सत्यशौचविवर्जिताः

Por esta misma razón, oh Devi, incluso en un Tirth se ve a la gente sufrir grandemente —debido al carácter de la era— estando desprovistos de verdad y pureza.

Verse 147

इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां चैव गोपने । एतत्ते कथितं सर्वं सिद्धिर्येन सुदुर्ल्लभा

Esta es, de hecho, la razón declarada para proteger los Kshetras sagrados. Te he contado todo esto, mediante lo cual se asegura el logro raro (siddhi).

Verse 148

युगेयुगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि । तेषां मे वल्लभं देवि प्रभासं क्षेत्रमेव च

En cada era, oh Señora de los dioses, se ensalzan los tīrthas; mas entre todos ellos, oh Devī, el kṣetra que me es más amado es este mismo: Prabhāsa.

Verse 149

इत्येतत्कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत्परिपृच्छसि

Así, oh Devī, te he expuesto este secreto que destruye el pecado: la misma “semilla” (bīja) del kṣetra. Oh Gran Diosa, ¿qué más deseas preguntar?

Verse 150

इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यंति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

Quien escuche con verdad este relato del gran poder del kṣetra —destructor de los grandes pecados—, por mi gracia alcanzará Triviṣṭapa, el cielo donde moran los virtuosos.