Adhyaya 26

Verse 1

। सूत उवाच । यत्पूर्वापरसीमान्तं तन्मया संप्रकीर्तितम् । दक्षिणोत्तरसंभूतं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

Dijo Sūta: «He descrito debidamente los límites del oriente y del occidente. Ahora os diré, tal como es, la extensión y delineación hacia el sur y hacia el norte.»

Verse 2

अस्ति भूभितले ख्याता मधुराख्या महापुरी । नानाविप्रसमाकीर्णा यमुनातटसंश्रया

Sobre la faz de la tierra hay una gran ciudad célebre llamada Madhurā, colmada de numerosos brāhmaṇas y asentada en la ribera del Yamunā.

Verse 3

तस्यामासीद्द्विजश्रेष्ठो गोकर्ण इति विश्रुतः । वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रविचक्षणः

En aquella ciudad vivía un brāhmaṇa excelso, célebre con el nombre de Gokarṇa, consumado en el estudio de los Vedas y perspicaz en todos los śāstras.

Verse 4

अथापरोऽस्ति तन्नामा तत्र विप्रो वयोऽन्वितः । सोऽपि च ब्राह्मणः श्रेष्ठः सर्वविद्यासु पारगः

Había allí también otro brāhmaṇa del mismo nombre, de edad avanzada; él asimismo era un brāhmaṇa excelente, versado en toda rama del saber.

Verse 5

कस्यचित्त्वथकालस्य यमः प्राह स्वकिंकरम् । ऊर्ध्वकेशं सुरक्ताक्षं कृष्णदन्तं भयानकम्

En cierto momento, Yama habló a su propio servidor: uno de cabellos erizados, ojos intensamente rojos, dientes ennegrecidos y aspecto terrible.

Verse 6

अद्य गच्छ द्रुतं दूत मथुराख्यां महापुरीम् । आनयस्व द्विजश्रेष्ठं तस्यां गोकर्णसंज्ञकम्

«Ve hoy sin demora, oh mensajero, a la gran ciudad llamada Mathurā, y tráeme aquí al mejor de los brahmanes de allí, llamado Gokarṇa.»

Verse 7

तस्यायुषः क्षयो जातो मध्याह्नेऽद्यतने दिने । त्याज्योऽन्योऽस्ति च तत्रैव चिरायुस्तादृशो द्विजः

«Su vida ha llegado a su fin al mediodía de este mismo día. Pero allí mismo hay otro brahmán semejante, de larga vida: a ese debes dejarlo.»

Verse 8

सूत उवाच । अथ दूतो द्रुतं गत्वा तां पुरीं यमशासनात् । विभ्रमादानयामास गोकर्णं च चिरायुषम्

Dijo Sūta: Entonces el mensajero, yendo veloz a aquella ciudad por mandato de Yama, por confusión trajo de vuelta a Gokarṇa, el de larga vida.

Verse 9

ततः कोपपरीतात्मा यमः प्रोवाच किंकरम् । दीर्घायुरेष आनीतो धिक्पाप किमिदं कृतम्

Entonces Yama, con el ánimo invadido por la ira, dijo al sirviente: «¡Este es de larga vida! ¡Qué vergüenza, oh pecador! ¿Qué es esto que has hecho?»

Verse 10

तस्मात्प्रापय तत्रैव यावदस्य च बन्धुभिः । नो गात्रं दह्यते शोकात्सुसमिद्धेन वह्निना

Por eso, envíalo de vuelta allí mismo de inmediato, antes de que sus parientes, abrasados por el duelo, incineren su cuerpo en un fuego bien avivado.

Verse 11

ब्राह्मण उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि दिष्ट्या प्राप्तोस्मि तेंऽतिकम् । वांछमानः सदा मृत्युं दारिद्र्येण कदर्थितः

Dijo el brāhmaṇa: «No volveré allí. Por buena fortuna he llegado a tu presencia. Aplastado por la pobreza, siempre he anhelado la muerte».

Verse 12

यम उवाच । निमिषेणापि नो मर्त्यमानयामि महीतलात् । आयुःशेषेण विप्रेन्द्र पूर्णेनाथ त्यजामि न

Dijo Yama: «Ni por un instante arrebato a un mortal de la faz de la tierra. Oh excelso entre los brāhmaṇas, no hago partir a nadie hasta que se cumpla por completo el resto de su vida asignada».

Verse 13

तत एव हि मे नाम धर्मराज इति स्मृतम् । समत्वात्सर्वजंतूनां पक्षपातविवर्जनात्

«Por esa misma razón se me recuerda con el nombre de Dharmarāja: porque soy igual con todos los seres y estoy libre de parcialidad».

Verse 14

तस्माद्गच्छ गृहं विप्र यावद्गात्रं न दह्यते । बंधुभिस्तव शोकार्तैर्नाधुना तत्र ते स्थितिः

«Por tanto, oh brāhmaṇa, ve a tu hogar mientras tu cuerpo aún no ha sido quemado. Tus parientes están afligidos por el dolor; ahora no es tiempo de que permanezcas allí».

Verse 15

प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं वरं ब्राह्मणसत्तम । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कथंचिदपि देहिनाम्

Pide el don que tu corazón anhela, oh el más excelso de los brāhmaṇas. Que mi manifestación no sea jamás estéril para los seres encarnados, en circunstancia alguna.

Verse 16

ब्राह्मण उवाच । अवश्यं यदि गंतव्यं मया देव गृहं पुनः । तन्ममाचक्ष्व पृच्छामि वरश्चैष भवेन्मम

Dijo el brāhmaṇa: «Si ciertamente he de volver de nuevo a mi hogar, oh Señor, entonces dímelo: esto es lo que pregunto. Que esto mismo sea mi don.»

Verse 17

एते ये नरका रौद्राः सेविताः पापकर्मभिः । दृश्यंते वद कः केन कर्मणा सेव्यते जनैः

«Estos terribles infiernos, engendrados por actos pecaminosos, se ven aquí. Dime: ¿quién es llevado a experimentar cuál infierno, y por qué acción?»

Verse 18

यम उवाच । असंख्या नरका विप्र यथा प्राणिगणाः क्षितौ । कृत्स्नशः कथितुं शक्या नैववर्षशतैरपि

Yama dijo: «Los infiernos son incontables, oh brāhmaṇa, así como incontables son los seres sobre la tierra. Ni siquiera en cientos de años podrían describirse por completo.»

Verse 19

कीर्तयिष्यामि तेषां ते प्राधान्येन द्विजोत्तम । एकविंशतिसंख्या ये पापिलोककृते कृताः

«Te relataré, oh el mejor de los nacidos dos veces, los principales entre ellos: veintiuno en número, establecidos para el mundo de los pecadores.»

Verse 20

आद्योऽयं रौरवो नाम नरको द्विजसत्तम । प्रतप्ततैलकुंभेषु पच्यंते यत्र जंतवः

El primero es el infierno llamado Raurava, oh el mejor de los bráhmanas. Allí los seres son cocidos en calderas colmadas de aceite hirviente y abrasador.

Verse 21

हा मातस्तात पुत्रेति प्रकुर्वंति सुदारुणम् । परपाकरताः क्षुद्राः परद्रव्या पहारकाः

Gritando “¡Oh madre! ¡Oh padre! ¡Oh hijo!”, se lamentan en extrema miseria: los mezquinos que se deleitan en dañar a otros y roban los bienes ajenos.

Verse 22

द्वितीय एष विप्रेंद्र महारौरवसंज्ञितः । कृतघ्नैः सेव्यते नित्यं तथा च गुरुतल्पगैः

Oh el mejor de los bráhmanas, éste es el segundo (infierno), llamado Mahāraurava. Es morada perpetua de los ingratos, y también de quienes profanan el lecho de su gurú.

Verse 23

रोरूयमाणैर्दाहार्तैः पच्यमानै र्हविर्भुजा । खंडशः क्रियमाणैश्च तीक्ष्णशस्त्रैरनेकधा

Allí aúllan en voz alta, atormentados por el ardor, ‘cocidos’ por el devorador de las ofrendas —el fuego—, y son despedazados de muchas maneras por armas afiladas.

Verse 24

तृतीयोंऽधतमोनाम नरकः सुभयावहः । अत्र ये पुरुषा यांति तांश्च वक्ष्यामि सुद्विज

El tercer infierno se llama Andhatamas, sumamente terrible. Oh buen bráhmana, te diré qué hombres van allí.

Verse 26

चतुर्थोऽयं प्रतप्ताख्यो नरकः संप्रकीर्तितः । अत्र ते यातनां भुक्त्वा तथा शुद्धा भवंति च

Este cuarto infierno es proclamado como Pratāpta, “el Abrasado”. Tras padecer allí el tormento, ellos también quedan purificados, al agotarse ese karma.

Verse 27

यैः कृता सततं निंदा गुरुदेवतपस्वि नाम् । तेषामुत्पाट्यते जिह्वा जाताजाताऽत्र भूरिशः

A quienes sin cesar calumniaron a los gurús, a las deidades y a los ascetas, aquí se les arranca la lengua, una y otra vez, innumerables veces.

Verse 28

एषोऽन्यः पंचमो नाम सुप्रसिद्धो विदारकः । मित्रद्रोहरताश्चात्र च्छिद्यंते करपत्रकैः

Este otro es el quinto infierno, célebre como Vidāraka, “el Desgarrador”. Aquí, quienes se deleitaron en traicionar a los amigos son despedazados por hojas-cuchilla, “mano-hoja”.

Verse 29

दुष्टेन चक्षुषा दृष्टाः परदारा नराधमैः । सुलोहास्याः खगास्तेषां हरंत्यत्र विलोचने

Mujeres de otro fueron miradas con ojo perverso por hombres viles; aquí, aves de pico de hierro les arrebatan y desgarran los ojos.

Verse 30

प्राणांतिकं पुरा दत्तं यैर्दुःखं प्राणिनां नरैः । अपराधं विना तेऽत्र पच्यंते वालुकोत्करैः

Aquellos hombres que antaño infligieron a los seres vivos un dolor que rozaba la muerte, sin culpa alguna de ellos—aquí son “cocidos” sobre montones de arena ardiente.

Verse 31

बीभत्सुरिति विख्यातः सप्तमो नरकाधमः । मूत्रामेध्य समाकीर्णः समंतादतिगर्हितः

El séptimo, el más abyecto de los infiernos, es conocido como Bībhatsu. Está colmado de orina e inmundicia, y es enteramente repugnante por doquier.

Verse 32

राजगामि च पैशुन्यं यैः कृतं सुदुरात्मभिः । अमेध्यपूर्णवक्त्रास्ते धार्यंतेऽत्र नराधमाः

Aquellos hombres sumamente perversos que practicaron la delación y la calumnia que llega hasta el rey (la denuncia maliciosa en la corte): aquí son retenidos esos viles, con la boca llena de inmundicia.

Verse 33

कुत्सितोनाम विख्यातो द्विजायं चाष्टमोऽधमः । श्लेष्ममूत्राभिसंपूर्णैस्तथा गन्धैश्च कुत्सितैः

Oh el mejor de los brāhmaṇas, el octavo infierno vil es conocido como Kutsita. Está lleno de flema y orina, y apesta con un hedor inmundo y degradante.

Verse 34

गुरुदेवातिथिभ्यश्च स्वभृत्येभ्यो विशेषतः । अदत्त्वा भोजनं यैस्तु कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

Quienes, sin ofrecer alimento al gurú, a los dioses, a los huéspedes y, sobre todo, a sus propios dependientes y servidores, comieron para sí mismos, aquí quedan apostados para padecer.

Verse 35

एष दुर्गमनामा च नवमो द्विजसत्तम । तीक्ष्णकंटकसंकीर्णः सर्पवृश्चिकसंकुलः

Oh el mejor de los brāhmaṇas, este noveno se llama Durgama. Está sembrado de espinas agudas y atestado de serpientes y escorpiones.

Verse 36

एकसार्थप्रयाताय क्षुत्क्षामायावसीदते । अदत्त्वा भोजनं यैश्च कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

Quienes no dieron alimento al viajero que marchaba con la caravana, debilitado y desfalleciente por el hambre, son obligados a permanecer aquí (en este infierno).

Verse 37

दशमोऽयं सुविख्यातो नरको नामदुः सहः । तप्तलोहमयैः स्तंभैः समंतात्परिवारितः

Este décimo infierno es célebre con el nombre de Duḥsaha. Está cercado por todos lados por pilares de hierro al rojo vivo.

Verse 38

ये पापाः परदारेषु रक्ता मिष्टामिषेषु वा । तप्तलोहमयान्स्तंभांस्तेऽत्रालिंगंति मानवाः

Los pecadores apegados a las mujeres ajenas, o aferrados a dulces manjares y carne, aquí son forzados a abrazar pilares de hierro al rojo vivo.

Verse 39

एकादशोऽपरश्चायमाकर्षाख्यः प्रकीर्तितः । नरको विप्रशार्दूल तप्तसंदंशसंकुलः

Oh tigre entre los brāhmaṇas, este otro—el undécimo—infierno es proclamado como Ākarṣa. Está atestado de tenazas y pinzas al rojo vivo.

Verse 40

स्त्रीविप्रगुरुदेवानां वित्तं चाश्नंति ये नराः । संदंशैरपि कृष्यंते तत्र तप्तैः समंततः

Los hombres que consumen o arrebatan la riqueza de mujeres, de brāhmaṇas, de gurus o de los dioses, allí son arrastrados por todas partes con tenazas al rojo vivo.

Verse 41

संदंशो द्वादशश्चायं तथाऽभक्ष्यप्रभक्षकाः । लोहदंतमुखैर्गृधैर्भक्ष्यंतेऽत्र नराधमाः

Este duodécimo infierno es Saṃdaṃśa. Aquí, los hombres viles que comen lo que no debe comerse son devorados por buitres cuyos picos y dientes son de hierro.

Verse 42

एष त्रयोदशोनाम सुविख्यातो नियंत्रकः । समंतात्कृमिभिर्व्याप्तस्तथा च दृढबन्धनैः

Este decimotercer infierno es bien conocido como Niyaṃtraka. Está invadido por todas partes de gusanos y ataduras firmes e inquebrantables.

Verse 43

न्यासापहारकाः पापास्तत्र बद्धाश्च बंधनैः । कृमिवृश्चिक कीटाद्यैर्भक्ष्यते द्विजसत्तम

Oh, el mejor de los nacidos dos veces, aquellos pecadores que roban lo confiado son atados allí con grilletes y devorados por gusanos, escorpiones y otros insectos.

Verse 44

तथा चतुर्दशोनाम नरकोऽधोमुखः स्थितः । नरकाणां समस्तानामेष रौद्रतमाकृतिः

Asimismo, el decimocuarto es el infierno llamado 'Adhomukha' (Boca Abajo), donde uno se mantiene invertido. Entre todos los infiernos, este tiene la forma más aterradora.

Verse 45

अत्र चाधोमुखा बद्धा वृक्षशाखावलंबिताः । पच्यंते वह्निनाऽधस्ताद्ब्रह्मघ्ना ये च मानवाः

Aquí, mantenidos boca abajo y atados, colgando de las ramas de los árboles, aquellos humanos que son asesinos de un brāhmaṇa son cocinados por el fuego desde abajo.

Verse 46

यूकामत्कुणदंशाद्यैः संकीर्णोऽयं द्विजोत्तम । नरको भीषणो नाम ख्यातः पञ्चदशो महान्

Oh, el mejor de los dos veces nacidos, esta región está infestada de piojos, chinches, mosquitos y semejantes. Este gran infierno, llamado el decimoquinto, es célebre con el nombre de “Bhīṣaṇa” (Terrible).

Verse 47

कूटसाक्ष्यरतानां च तथैवानृतवादिनाम् । अत्राश्रयो मया दत्तस्तथान्येषां कुकर्मिणाम्

Aquí he asignado un lugar de reclusión para quienes se deleitan en el falso testimonio y para los mentirosos habituales; y también para otros malhechores.

Verse 49

एष षोडश उद्दिष्टो नरको नाम क्षुद्रदः । युधार्तैर्मानवैर्व्याप्तः समंताद्द्विजसत्तम

Oh, el mejor de los dos veces nacidos, éste es declarado el decimosexto infierno, llamado “Kṣudrada”. Por todas partes está colmado de hombres atormentados por la batalla.

Verse 50

तथा सप्तदशश्चायं क्षाराख्यो नरकः स्मृतः । सुक्षारेण समाकीर्णः सर्वप्राणिभयावहः

Asimismo, éste es recordado como el decimoséptimo infierno, llamado “Kṣāra” (Álcali cáustico). Está sembrado de álcali agudo y abrasador, y causa terror a todos los seres encarnados.

Verse 51

व्रतभंगकरा ये च ये च पाषण्डिनो नराः । तेऽत्रागत्य शितैः शस्त्रैः पिष्यंते पापकृत्तमाः

Quienes quebrantan los votos sagrados (vrata) y aquellos hombres que siguen sendas heréticas, destructoras del dharma—al llegar aquí, esos peores pecadores son triturados por armas afiladas.

Verse 52

एष चाष्टादशो नाम कथितश्च निदाघकः । ज्वलितांगारसंकीर्णो दुःसेव्यः सर्वदेहिनाम्

Éste es el decimoctavo, llamado “Nidāghaka” (Calor Abrasador). Está colmado de brasas encendidas y es insoportable para todos los seres encarnados.

Verse 53

दूषयंति च ये शास्त्रं काव्यं विप्रं च कन्यकाम् । अंगारांतः स्थितातेऽत्र ध्रियंते मानवा द्विज

Oh, dos veces nacido: quienes mancillan la enseñanza sagrada, la poesía refinada, a un brāhmaṇa y a una doncella—esos hombres son retenidos aquí, colocados en medio de brasas ardientes.

Verse 54

एकोनविंशतिश्चायं प्रख्यातः कूटशाल्मलिः । सुतीक्ष्णकंटकाकीर्णः समंताद्द्विजसत्तम ।ा

Oh, el mejor de los dos veces nacidos: éste es el decimonoveno, célebre como “Kūṭaśālmali”, rodeado por doquier de espinas sumamente agudas.

Verse 56

एष विंशतिमो नाम नरको द्विजसत्तम । असिपत्रवनाख्यश्च कष्टसेव्यो दुरात्मभिः

Oh, el mejor de los dos veces nacidos: éste es el vigésimo infierno, llamado “Asipatravana” (Bosque de Hojas-Espada), una prueba difícil de soportar, destinada a ser padecida por los malvados.

Verse 57

अत्र यांति नरा विप्र पररंध्रनिरीक्षकाः । कूटकर्मरता ये च शास्त्रविक्रयकारकाः

Oh, brāhmaṇa: aquí llegan quienes espían las faltas ajenas, quienes se deleitan en obras engañosas, y quienes comercian con las escrituras sagradas.

Verse 58

एकविंशतिमा चैषा नाम्ना वैतरणी नदी । सर्वैरेव नरैर्गम्या धर्मपापानुयायिभिः

Ésta es la vigésima primera: el río llamado Vaitaraṇī, al que deben acercarse todos los hombres, ya hayan seguido el dharma o hayan perseguido el pecado.

Verse 59

मृत्युकाले समुत्पन्ने धेनुं यच्छंति ये नराः । तस्या लांगूलमाश्रित्य तारयंति सुखेन च

Cuando llega la hora de la muerte, quienes entregan una vaca lechera—aferrándose a su cola—son llevados a cruzar con facilidad.

Verse 60

अदत्त्वा गां च ये मर्त्या म्रियंते द्विजसत्तम । तीर्त्वा हस्तादिभिर्दुर्गा त इमां संतरंति च

Oh el mejor de los dos veces nacidos, los mortales que mueren sin haber dado una vaca cruzan este río difícil con sus propias manos y demás, luchando para lograr pasar.

Verse 61

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तम । विस्तरेण तव प्रीत्या स्वरूपं नरकोद्भवम्

Oh el mejor de los dos veces nacidos, te he relatado todo cuanto me preguntaste; por afecto hacia ti, he descrito con detalle la naturaleza de estos tormentos nacidos del infierno.

Verse 62

तस्माद्गच्छ गृहं शीघ्रं यावद्गात्रं न दह्यते । बन्धुभिस्तव शोकार्तैर्गृहीत्वा वांछितं धनम्

Por ello, ve pronto a tu hogar, antes de que tu cuerpo sea quemado; tus parientes, afligidos por el duelo, tomarán la riqueza que deseas.

Verse 63

ब्राह्मण उवाच । यदि देव मया सम्यग्गंतव्यं निजमंदिरम् । तद्ब्रूहि कर्मणा येन नरकं याति नो नरः

Dijo el brāhmaṇa: “Si, oh Señor, he de volver debidamente a mi propia morada, dímelo: ¿por qué conducta no va el hombre al infierno?”

Verse 64

यम उवाच । तीर्थयात्रापरो नित्यं देवतातिथिपूजकः । ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च न याति नरकं नरः

Dijo Yama: “Quien está siempre entregado a la peregrinación a los tīrtha, venera a las deidades y honra al huésped, es devoto de Brahman y de los brāhmaṇas, y es refugio para los demás: ese hombre no va al infierno.”

Verse 65

परोपकारसंयुक्तो नित्यं जपपरायणः । स्वाध्यायनिरतश्चैव न याति नरकं द्विज

Oh brāhmaṇa, quien se dedica al bien de los demás, persevera cada día en el japa y permanece constantemente aplicado al svādhyāya (estudio sagrado), no va al infierno.

Verse 66

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च । यः करोति नरो नित्यं नरकं न स पश्यति

Quien construye con constancia pozos, aljibes y estanques, y también levanta templos para las deidades, ese hombre no contempla el infierno.

Verse 67

हेमंते वह्निदो यः स्यात्तथा ग्रीष्मे जलप्रदः । वर्षास्वाश्रयदो यश्च नरकं न स पश्यति

Quien da fuego y abrigo en el invierno, ofrece agua en el ardor del verano y brinda refugio en la estación de las lluvias, ese no ve el infierno.

Verse 68

व्रतोपवाससंयुक्तः शांतात्मा विजितेंद्रियः । ब्रह्मचारी सदा ध्यानी नरकं याति नो नरः

Quien está unido a votos y ayunos, con mente serena, dueño de los sentidos, viviendo en brahmacarya y siempre en meditación—tal persona no va al infierno.

Verse 69

अन्नप्रदो नरो यः स्याद्विशेषेण तिलप्रदः । अहिंसानिरतश्चैव नरकं न स पश्यति

Quien da alimento—y en especial quien ofrece sésamo en caridad—y se entrega a la ahiṃsā, no ve el infierno.

Verse 70

वेदाध्ययनसंपन्नः शास्त्रासक्तः सुमृष्टवाक् । धर्माख्यानपरो नित्यं नरकं न स पश्यति

Quien está consumado en el estudio de los Vedas, apegado a los śāstras, de palabra refinada, y siempre dedicado a narrar y enseñar el dharma—no ve el infierno.

Verse 71

ब्राह्मण उवाच । एतन्मूर्खोऽपि जानाति शुभकर्मकरः पुमान् । न याति नरकं स्वर्गे तथा पापक्रियारतः

Dijo el Brāhmaṇa: Hasta un necio lo sabe—quien realiza obras auspiciosas no va al infierno, sino al cielo; del mismo modo, quien se entrega a actos pecaminosos obtiene lo contrario.

Verse 72

तस्मादशुभकर्मापि कर्मणा येन पातकम् । स्वल्पेनापि निहन्त्याशु याति स्वर्गं नरस्ततः

Por ello, aun quien esté manchado por obras inauspiciosas—si mediante algún acto destruye pronto el pecado, aunque sea con pequeño esfuerzo—entonces ese hombre va al cielo.

Verse 73

तन्मेब्रूहि सुरश्रेष्ठ व्रतं नियममेव वा । तीर्थं वा जपहोमं वा सर्वलोकसुखावहम्

Dime, oh el mejor de los dioses, un voto sagrado o una disciplina—o un tīrtha santo, o el japa y el homa—que otorgue bienestar y dicha a todos los mundos.

Verse 74

यम उवाच । अत्र ते सुमहद्गुह्यं कीर्तयिष्ये द्विजोत्तध । गोपनीयं प्रयत्नेन वचनान्मम सर्वदा

Dijo Yama: Aquí te declararé, oh el mejor de los nacidos dos veces, un secreto grandísimo. Guarda mis palabras con esmero y mantén siempre protegida esta enseñanza.

Verse 75

महापातकयुक्तोऽपि पुरुषो येन कर्मणा । अनुष्ठितेन नो याति नरकं क्लेशकारकम्

Aun un hombre cargado con los más graves pecados, al cumplir ese acto prescrito, no va al infierno que trae tormento.

Verse 76

आनर्तविषये रम्यं सर्वतीर्थमयं शुभम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं महापातकनाशनम्

En la hermosa región de Ānarta hay un campo sagrado auspicioso, nacido de Hāṭakeśvara, colmado del poder de todos los tīrthas, destructor incluso de los grandes pecados.

Verse 77

तत्रैकमपि मासार्धं यो भक्त्या पूजयेद्धरम् । स सर्वपापयुक्तोऽपि शिवलोके महीयते

Quien en ese lugar adore al Señor con devoción aunque sea por medio mes, aun cargado de todo pecado, es honrado en el mundo de Śiva.

Verse 78

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा त्वमाराधय शंकरम् । येन गच्छसि निर्वाणं दशभिः पुरुषैः सह

Por tanto, ve allí sin demora y rinde adoración a Śaṅkara (Śiva); así alcanzarás la liberación (mokṣa/nirvāṇa) junto con diez hombres.

Verse 79

सूत उवाच । उपदेशं समाकर्ण्य स यदा प्रस्थितो गृहम् । धर्मराजस्य संहष्टो मधुरां नगरीं प्रति

Dijo Sūta: Tras oír la instrucción, cuando partió hacia su hogar, por orden de Dharmarāja fue enviado hacia la ciudad de Madhurā.

Verse 80

तावद्द्वितीयं गो कर्णं दूत आदाय संगतः । दर्शयामास धृत्वाग्रे धर्मराजस्य सत्वरम्

En ese mismo instante llegó el mensajero trayendo al segundo Gokarṇa, y con presteza lo presentó ante Dharmarāja.

Verse 81

ततः प्रोवाच तं दूतं धर्मराजः प्रहर्षितः । गोकर्णं पुरतो दृष्ट्वा द्वितीयं प्रस्थितं गृहम्

Entonces Dharmarāja, lleno de júbilo al ver al segundo Gokarṇa de pie ante él, habló a aquel mensajero que había partido.

Verse 82

यस्मात्कालात्ययं कृत्वाऽनीतोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । तस्मादेनमपि क्षिप्रं द्वितीयेन समं त्यज

Puesto que trajiste a este brāhmaṇa después de dejar pasar el tiempo debido, por ello libéralo también de inmediato, en igualdad con el segundo.

Verse 83

ततस्तौ तत्क्षणान्मुक्तौ गोकर्णौ ब्राह्मणौ समम् । स्वंस्वं कलेवरं प्राप्य सहसाथ समन्वितौ

Entonces, en aquel mismo instante, ambos brāhmaṇas llamados Gokarṇa fueron liberados a la vez; recobrando cada uno su propio cuerpo, quedaron al punto restaurados y completos.

Verse 84

ततः स कथयामास गोकर्णः प्रथमो द्विजः । यमोपदेशसंजुष्टो द्वितीयाय सविस्तरम्

Luego el primer brāhmaṇa, Gokarṇa—enriquecido por la enseñanza de Yama—expuso con todo detalle cuanto había ocurrido al segundo.

Verse 85

ततो गृहं परित्यज्य गोकर्णौ द्वावपि स्थितौ । देवतायतनैर्व्याप्तं क्षेत्रं दृष्ट्वाऽखिलं ततः

Después, ambos Gokarṇa abandonaron su hogar y permanecieron allí. Y al contemplar toda aquella región sagrada, colmada de santuarios de los dioses, comprendieron su santidad.

Verse 86

लिंगे संस्थापिते ताभ्यां सीमांते दक्षिणोत्तरे । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्य तपसि द्रुतम्

Después de que ambos instalaron un liṅga en el confín, en el límite del sur y del norte, llegaron al campo sagrado vinculado a Hāṭakeśvara y se entregaron con presteza a la austeridad.

Verse 87

ततः शिवं समाराध्य तपः कृत्वा यथोचितम् । सशरीरौ दिवं प्राप्तौ तत्प्रभावाद्विजोत्तमाः

Después, aquellos excelsos nacidos dos veces, habiendo adorado debidamente a Śiva y realizado las austeridades según lo prescrito, alcanzaron el cielo con sus propios cuerpos, por el poder de aquel lugar y de la adoración.

Verse 88

ताभ्यां मार्गचतुर्दश्यां कृष्णायां जागरः कृतः । यः करोति नरो भक्त्या स गच्छति शिवालयम्

En el decimocuarto día de la quincena oscura de Mārgaśīrṣa, observaron una vigilia nocturna. Quien la cumple con devoción llega a la morada de Śiva.

Verse 89

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । निष्कामस्तु पुनर्मोक्षं नरो याति न संशयः

El que no tiene hijos obtiene hijos varones; el que busca riqueza alcanza riqueza. Pero el que está libre de deseos alcanza la liberación (mokṣa), sin duda alguna.

Verse 90

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं सीमांतं द्विजसत्तमाः । क्षेत्रस्यास्य प्रमाणं च विस्तरेण चतुर्दिशम्

Sūta dijo: «Oh, los mejores entre los dos veces nacidos, os he expuesto por completo los límites de la frontera, y también la extensión de este campo sagrado en las cuatro direcciones, con detalle».

Verse 91

अत्रांतरे नरा ये च निवसंति द्विजोत्तमाः । कृषिकर्मोद्यताश्चापि यांति ते परमां गतिम् । किं पुनर्नियतात्मानः शांता दांता जितेंद्रियाः

Oh, los mejores entre los dos veces nacidos: incluso quienes habitan dentro de esta región—aunque sólo se afanen en las labores del campo—alcanzan el estado supremo. ¡Cuánto más, entonces, los dueños de sí, serenos, disciplinados y vencedores de los sentidos!

Verse 92

अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तस्मिन्क्षेत्रे मृता यांति स्वर्गलोकं न संशयः

Incluso insectos y polillas, ganado, aves y animales salvajes—si mueren en ese campo sagrado—van al mundo celestial, sin duda.

Verse 93

किं पुनर्ये नरास्तत्र कृत्वा प्रायोपवेशनम् । संन्यस्ताः श्रद्धयोपेता हृदयस्थे जनार्दने

¡Cuánto más benditos son aquellos que allí emprenden el prāyopaveśana (ayuno hasta la muerte), habiéndolo renunciado todo, colmados de fe, con Janārdana morando en su corazón!

Verse 94

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । विशेषेण कलौ प्राप्ते युगे पापसमावृते

Por ello, con todo empeño, ese lugar sagrado debe ser visitado y servido—sobre todo ahora que ha llegado la era de Kali, un tiempo cubierto de pecado.

Verse 95

नास्तिका भिन्नमर्यादा ये च विप्रस्य घातकाः । ते सर्वेऽत्र नरा नित्यमारुहंति पतंति च

Los incrédulos (nāstika), quienes traspasan los límites del dharma y quienes dañan a un brāhmaṇa—todos esos hombres, en este mismo lugar, suben y caen sin cesar, padeciendo repetidas caídas.

Verse 96

वापीकूपतडागेषु यत्रयत्र जलं द्विजाः । तत्रतत्र नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते

Oh, nacidos dos veces (dvija): dondequiera que haya agua—en aljibes escalonados, pozos o estanques—quien se bañe allí queda liberado de todos los pecados.

Verse 97

किं य्रज्ञैः किं वृथा दानैः क व्रतैः किं जपैरपि । वरं तत्र कृतो वासः क्षेत्रे स्वर्गमभीप्सुभिः

¿Qué necesidad hay de sacrificios (yajña)? ¿De qué sirven las limosnas hechas en vano? ¿Y los votos (vrata) y aun las recitaciones (japa)? Mejor es morar allí, en ese campo sagrado, para quienes anhelan el cielo.

Verse 98

एतत्पवित्रमायुष्यं मांगल्यं पापनाशनम् । हाटकेश्वरजक्षेत्रमाहात्म्यं शृण्वतां सदा

Este relato es purificador, promotor de larga vida, auspicioso y destructor del pecado—para quienes escuchan siempre la grandeza del sagrado kṣetra de Hāṭakeśvara.