Adhyaya 129

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यसमुद्रवः । आश्रमो लोक विख्यातो मूर्खाणामपि सिद्धिदः

Dijo Sūta: «Además, allí hay otro lugar sagrado: Yājñavalkya-samudrava, un āśrama célebre en el mundo, que concede realización incluso a los de entendimiento torpe».

Verse 2

यत्र तप्त्वा तपस्तीव्रं याज्ञवल्क्येन धीमता । संप्राप्ता निखिला वेदा गुरुणाऽपहृताश्च ये

En aquel lugar santo, el sabio Yājñavalkya practicó austeridades intensas; y allí mismo recobró por completo todos los Vedas que antes le había retirado su maestro.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कोऽसौ गुरुरभूत्तस्य याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । पाठयित्वा पुनर्येन हृता वेदा महात्मना

Dijeron los sabios: «¿Quién fue el maestro de aquel sabio Yājñavalkya, el magnánimo, que después de instruirlo le retiró los Vedas?»

Verse 4

किमर्थं च समाचक्ष्व सूतपुत्रात्र विस्तरात् । कौतुकं परमं जातं सर्वेषां नो द्विजन्मनाम्

¿Y por qué motivo sucedió esto? Explícalo aquí con amplitud, oh hijo de Sūta; en todos nosotros, los dos veces nacidos, ha surgido una gran curiosidad.

Verse 5

सूत उवाच । आसीद्ब्राह्मणशार्दूलः शाकल्य इति विश्रुतः । भार्गवान्वयसंभूतो वेद वेदांगपारगः

Dijo Sūta: Hubo antaño un brāhmaṇa excelso, tigre entre los brāhmaṇas, célebre como Śākalya—nacido en el linaje de Bhārgava—versado en el Veda y consumado en los Vedāṅgas.

Verse 6

बृहत्कल्पे पुरा विप्रा वर्धमाने पुरोत्तमे । बहुशिष्यसमायुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

En una era antigua, oh brāhmaṇas, en la excelsa ciudad llamada Vardhamāna, vivía rodeado de numerosos discípulos, entregado al estudio y a la enseñanza del Veda.

Verse 7

स सदा प्रातरुत्थाय विद्यादानं प्रयच्छति । शिष्येभ्यश्चानुरूपेभ्यः प्रसादाद्विजसत्तमाः

Cada mañana, al levantarse, otorgaba siempre el don del saber; y, oh mejores de los nacidos dos veces, por su gracia instruía a los discípulos idóneos conforme a su capacidad.

Verse 8

चकार स तदा विप्राः पौरोहित्यं महीपतेः । सूर्यवंशप्रसूतस्य सुप्रियस्य महात्मनः

Entonces, oh brāhmaṇas, ejerció el oficio de purohita, sacerdote real del rey: el magnánimo Supriya, nacido en la dinastía solar (Sūryavaṃśa).

Verse 9

स तस्य धर्मकृत्यानि सर्वाण्येव दिनेदिने । कृत्वा स्वगृहमभ्येति पूजितस्तेन भूभुजा

Día tras día, tras cumplir todas las obras de dharma prescritas para el rey, regresaba a su propia casa, honrado y venerado por aquel soberano.

Verse 10

एकं शिष्यं समारोप्य शांत्यर्थं तस्य भूपतेः । कथयित्वा प्रमाणं च विधानं होमसंभवम्

Designando a un discípulo para el rito de śānti del rey, le expuso las medidas correctas y el orden del homa, la ofrenda al fuego que otorga apaciguamiento y bienestar.

Verse 11

शिष्योऽपि सकलं कृत्वा तत्कर्म सुसमाहितः । आशीर्वादं प्रदत्त्वा च भूपतेर्गृहमेति च

El discípulo, plenamente concentrado, consumó íntegro aquel rito; y tras impartir bendiciones, se dirigió a la morada del rey.

Verse 12

एवं प्रकुर्वतस्तस्य शाकल्यस्य महात्मनः । पौरोहित्यं गतः कालः कियन्मात्रो द्विजोत्तमाः

Mientras el magnánimo Śākalya obraba de este modo en el oficio de sacerdote real, ¿cuánto tiempo transcurrió para él, oh el mejor de los nacidos dos veces?

Verse 13

तदा वैवाहिके काले शप्तो यः शंभुना स्वयम् । सुनिंद्यां विकृतिं दृष्ट्वा तस्य वेद्यां गतस्य च

Entonces, en ocasión de la boda, él—que había sido maldecido por el propio Śambhu—al ver una deformidad sumamente censurable, y al acercarse al altar sacrificial…

Verse 14

अथ तं योजयामास शांत्यर्थं नृपमंदिरे । याज्ञवल्क्यं स शाकल्यः प्रतिपद्यागतं तदा

Luego, por causa de la śānti, Śākalya lo empleó en el palacio del rey: a Yājñavalkya, que había llegado entonces.

Verse 15

सोऽपि तारुण्यगर्वेण वेश्याकरजविक्षतः । सर्वांगेषु सुनिर्लज्जः प्रकटांगो जगाम वै

Él también, henchido por el orgullo de la juventud y arañado por las uñas de una cortesana, andaba sin pudor, con el cuerpo expuesto y marcado por todas partes.

Verse 16

ततश्च शांतिकं कृत्वा जपांते भूपतिं च तम् । शांतोदकप्रदानाय हस्यमानो जनैर्ययौ

Luego, tras realizar el rito apaciguador y concluir el japa por aquel rey, fue a entregar el ‘agua de paz’ consagrada, mientras la gente se reía de él.

Verse 17

पार्थिवोऽपि च तं दृष्ट्वा तादृग्रूपं विटं द्विजम् । नाशीर्जग्राह तेनोक्तां वाक्यमेतदुवाच ह

El rey, al ver a aquel brāhmaṇa en tal estado—como un dandi libertino—no aceptó la bendición que él pronunció y dijo estas palabras.

Verse 18

उच्छिष्टोऽहं द्विजश्रेष्ठ शय्यारूढो व्यवस्थितः । अत्र शालोद्भवे स्तंभे तस्मादेतज्जलं क्षिप

«Oh, el mejor de los brāhmaṇas, estoy en estado de impureza, recostado y asentado en mi lecho. Por eso, arroja esta agua aquí, sobre este pilar nacido de un árbol śāla.»

Verse 19

सोऽपि सावज्ञमाज्ञाय तं भूपं कुपिताननः । तं च स्तंभं समुद्दिश्य ध्यात्वा तद्ब्रह्म शाश्वतम्

Él también, al comprender el desdén del rey, frunció el rostro con ira; y, dirigiendo su intención hacia aquel pilar, meditó en el Brahman eterno.

Verse 20

द्यां त्वमालिख्य इत्येव प्रोक्त्वा मंत्रं च याजुषम् प्राक्षिपच्छांतिकं तोयं तस्य मूर्धनि सत्वरम्

Pronunciando el mantra del Yajurveda que comienza: «Has de trazar el cielo…», arrojó con presteza el agua apaciguadora sobre su cabeza.

Verse 21

ततः स पतिते तोये स्तंभः पल्लवशोभितः । तत्क्षणादेव संजज्ञे फल पुष्पैर्विराजितः

Entonces, cuando aquella agua cayó, el pilar se engalanó con brotes tiernos; en ese mismo instante resplandeció con frutos y flores.

Verse 22

तं दृष्ट्वा पार्थिवः सोऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पश्चात्तापं विधायाथ वाक्यमेतदुवाच ह

Al verlo, el rey—con los ojos abiertos por el asombro—fue tomado por el remordimiento; y luego pronunció estas palabras.

Verse 23

अभिषेकं द्विजश्रेष्ठ ममापि त्वं प्रयच्छ भोः । अनेनैव तु मन्त्रेण शुचित्वं मे व्यवस्थितम्

Oh el mejor de los nacidos dos veces, concédeme también el rito de consagración (abhiṣeka), te lo ruego. Pues por este mismo mantra quedará firmemente establecida mi pureza.

Verse 24

याज्ञवल्क्य उवाच । ममाभिषेकदानस्य त्वमनर्होऽसि पार्थिव । तस्माद्यास्याम्यहं सद्यो यत्रस्थः स गुरुर्मम

Dijo Yājñavalkya: Oh rey, no eres digno de recibir el abhiṣeka otorgado por mí. Por ello partiré de inmediato hacia donde mora mi propio guru.

Verse 25

राजोवाच । तव दास्यामि वस्त्राणि वाहनानि वसूनि च । तस्माद्यच्छाभिषेकं मे मन्त्रेणाऽनेन सांप्रतम्

Dijo el rey: Te daré vestiduras, vehículos y también riquezas. Por ello, concédeme ahora mismo el abhiṣeka con este mantra.

Verse 26

याज्ञवल्क्य उवाच । न होमांतं विना मन्त्रः स्फुरते पार्थिवोत्तम । अभिषेकविधौ प्रोक्तो यः पूर्वं पद्मयोनिना । तस्मान्नाहं करिष्यामि तव यद्वै हृदि स्थितम्

Dijo Yājñavalkya: Oh excelso entre los reyes, sin consumar el rito con el homa, el mantra no despliega su verdadero poder. Ese mantra del procedimiento del abhiṣeka fue enseñado antaño por el Nacido del Loto (Brahmā). Por ello, no haré lo que sólo está fijado en tu corazón como exigencia.

Verse 27

इत्युक्त्वा वचनं भूपं याज्ञवल्क्यः स वै द्विजः । जगाम स्वगृहं तूर्णं निस्पृहत्वं समाश्रितः

Tras decir esto al rey, el brahmán Yājñavalkya partió velozmente a su propia morada, establecido en el desapego.

Verse 28

अपरेऽह्नि समायातं शाकल्यमथ भूपतिः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Al día siguiente, cuando llegó Śākalya, el rey, con las palmas juntas y la cabeza inclinada en humildad, se dirigió a él.

Verse 29

यस्त्वया प्रेषितः कल्य शिष्यो ब्राह्मणसत्तमः । शांत्यर्थं प्रेषणीयश्च भूयोऽप्येवं गृहे मम

Oh bienaventurado, que el excelente discípulo brahmán que enviaste sea despachado de nuevo a mi casa, por causa de la śānti, la paz sagrada.

Verse 30

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा ततो गत्वा निजालयम् । याज्ञवल्क्यं समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्

Diciendo: «Así sea», se dirigió a su propia morada; luego, tras llamar a Yājñavalkya, le habló con reverencia.

Verse 31

अद्यापि त्वं नरेंद्रस्य शांत्यर्थं भवने व्रज । विशेषात्पार्थिवेंद्रेण समाहूतोऽसि पुत्रक

Aún hoy, ve a la morada del rey por causa de la śānti, la pacificación. En especial, has sido convocado por el señor de los reyes, hijo mío.

Verse 32

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तात गमिष्यामि शांत्यर्थं तस्य मंदिरे । अवलेपेन युक्तस्य शुद्ध्या विरहितस्य च

Yājñavalkya dijo: «Padre, no iré a su casa-templo para la śānti, pues está poseído por la soberbia y carece de pureza».

Verse 33

मया तस्याभिषेकार्थं सलिलं चोद्यतं च यत् । सलिलं तेन तत्काष्ठे समादिष्टं कुबुद्धिना

«Y el agua que yo había preparado para su abhiṣeka, su baño de consagración—esa misma agua fue ordenada por aquel de mente torcida a verterse sobre un trozo de madera».

Verse 34

ततो मयापि तत्रैव तत्क्षणात्सलिलं च यत् । तस्मिन्काष्ठे परिक्षिप्तं नीतं वृद्धिं च तत्क्षणात्

«Entonces, allí mismo y en ese instante, yo también arrojé esa agua sobre aquella madera—y al momento creció y se acrecentó de inmediato».

Verse 35

शाकल्य उवाच । अत एव विशेषेण समाहूतोऽसि पुत्रक । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ नावज्ञेया महीभुजः

Dijo Śākalya: «Por esta misma razón, hijo querido, has sido llamado con especial urgencia. Por tanto, ve allí sin demora; a un rey no se le debe menospreciar».

Verse 36

अपमानाद्भवेन्मानं पार्थिवानामसंशयम् । यः करोति पुनस्तत्र मानं न स भवेत्प्रियः

«Del ultraje nace, sin duda, el sentido del honor en los reyes. Y quien, aun entonces, sigue mostrando honor allí, no llega a ser querido (por el rey).»

Verse 37

कोपप्रसाद वस्तूनि विचिन्वंतीह ये सदा । आरोहंति शनैर्भृत्या धुन्वंतमपि पार्थिवम्

«Aquellos servidores que aquí ponderan siempre las cosas del enojo y del favor del rey, ascienden poco a poco—aunque el soberano tiemble de agitación.»

Verse 38

समौ मानापमानौ च चित्तज्ञः कालवित्तथा । सर्वंसहः क्षमी विज्ञः स भवेद्राजवल्लभः

«Aquel para quien son iguales el honor y el ultraje; que conoce los corazones y sabe el tiempo oportuno; que todo lo soporta, es paciente, indulgente y sagaz—ese llega a ser amado por el rey.»

Verse 39

अपमानमनादृत्य तस्माद्गच्छ नृपालयम् । ममाज्ञापि न लंघ्या त एष धर्मः सनातनः

«Por eso, desoyendo el ultraje, ve a la morada del rey. Tampoco debes transgredir mi mandato: este es el dharma eterno.»

Verse 40

याज्ञवल्क्य उवाच । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी परिपाटीव्यतिक्रमात् । करोषि यदि शिष्याणां ये त्वया तत्र योजिताः

Yājñavalkya dijo: «La transgresión del mandato ocurrirá sin duda por quebrantar el debido orden—si haces uso de los discípulos que tú has apostado allí».

Verse 41

तस्माद्यदि बलान्मां त्वं योजयिष्यसि तं प्रति । त्वां त्यक्त्वाऽन्यत्र यास्यामि यतः प्रोक्तं महर्षिभिः

«Por eso, si me obligas con violencia a servirle, te abandonaré y me iré a otro lugar, pues así lo han declarado los grandes rishis.»

Verse 42

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथे वर्तमानस्य परित्यागो विधीयते

Aun a un maestro—si es soberbio, incapaz de discernir lo que debe y no debe hacerse, y camina por senda torcida—se le puede renunciar con justicia; tal abandono lo prescribe el dharma.

Verse 43

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शाकल्यः क्रोधमूर्छितः । ततः प्रोवाच तं भूयो भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

Sūta dijo: «Al oír esas palabras, Śākalya, abatido por la ira, volvió a hablarle una y otra vez, reprendiéndolo repetidamente.»

Verse 44

एकमप्यक्षरं यत्र गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

Aunque un gurú comunique a su discípulo tan solo una sílaba, no existe riqueza en la tierra que, al entregarla, permita quedar verdaderamente libre de esa deuda.

Verse 45

तस्माद्गच्छ द्रुतं दत्त्वा मदध्ययनमालयम् । त्यक्त्वा विद्यां मया दत्तां नो चेच्छप्स्याम्यहं तव

Por tanto, vete al instante, devolviendo íntegro el curso de enseñanza que te impartí. Renuncia al saber que te he dado; de lo contrario, te maldeciré.

Verse 46

एवमुक्त्वाभिमंत्र्याथ नादबिंदुसमुद्भवैः । मंत्रैराथर्वणैस्तोयं पानार्थं चार्पयत्ततः

Dicho esto, consagró el agua con mantras atharvánicos nacidos de nāda y bindu (sonido y semilla), y luego ofreció esa agua para beber.

Verse 47

सोऽपिबत्तत्क्षणात्तोयं तत्पीत्वा व्याकुलेंद्रियः । उद्गिरद्वांतिधर्मेण तत्त्वविद्याविमिश्रितम्

Bebió aquella agua al instante; y tras beberla, sus sentidos quedaron turbados, y comenzó a vomitar según la naturaleza del vómito—y con ello salió mezclada la tattva-vidyā, el conocimiento de los principios verdaderos.

Verse 48

ततः प्रोवाच तं भूयः शाकल्यं कुपिताननः । एकमप्यक्षरं नास्ति तावकीयं ममोदरे

Entonces, con el rostro airado, volvió a decirle a Śākalya: «Ni una sola sílaba tuya permanece ya dentro de mí».

Verse 49

तस्माच्छिष्योऽस्मि ते नाहं न च मे त्वं गुरुः स्थितः । सांप्रतं स्वेच्छयाऽन्यत्र प्रयास्यामि करोषि किम्

«Por tanto, ya no soy tu discípulo, ni tú permaneces para mí como guru. Ahora, por mi propia voluntad, me iré a otra parte: ¿qué puedes hacer tú?»

Verse 50

एवमुक्त्वाऽथ निर्गत्य तस्मात्स्थानाच्चिरंतनात् । पप्रच्छ मानवान्भूयः सिद्धिक्षेत्राणि चासकृत्

Dicho esto, partió de aquel lugar antiquísimo y, una y otra vez, preguntó a la gente por los campos sagrados que otorgan la siddhi (la realización).

Verse 51

ततस्तस्य समादिष्टं क्षेत्रमेतन्मनीषिभिः । सिद्धिदं सर्वजंतूनां न वृथा स्यात्कथंचन

Entonces los sabios le señalaron este mismo lugar sagrado: dador de siddhi a todos los seres; de ningún modo puede resultar estéril o vano.

Verse 52

आस्तां तावत्तपस्तप्त्वा व्रतं नियममेव वा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सिद्धिः संवसतोऽपि च

Aun sin practicar austeridades, ni votos, ni observancias estrictas: con solo morar en el kṣetra de Hāṭakeśvara se alcanza la siddhi espiritual.

Verse 53

येनयेन च भावेन तत्र क्षेत्रे वसेज्जनः । तस्यानुरूपिणी सिद्धिः शुभा स्याद्यदि वाऽशुभा

Con el estado interior con que una persona habite en ese kṣetra, así surgirá una siddhi acorde: auspiciosa, o incluso inauspiciosa.

Verse 54

तच्छ्रुत्वा च द्रुतं प्राप्य क्षेत्रमेतद्द्विजोत्तमाः । भानुमाराधयामास स्थापयित्वा ततः परम्

Al oírlo, el más excelso de los dos veces nacidos llegó con presteza a esta región santa; y luego, tras establecer el asiento/rito, adoró a Bhānu (el Sol).

Verse 55

नियतो नियताहारो ब्रह्मचर्यपरायणः । गायत्रं न्यासमासाद्य निर्विकल्पेन चेतसा

Disciplinado, con dieta regulada y entregado al brahmacarya, realizó el Gāyatrī-nyāsa y permaneció con la mente sin vacilación, libre de toda duda.

Verse 56

ततश्च भगवांस्तुष्टो वर्षांते तमुवाच सः । दर्शने तस्य संस्थित्वा तेजः संयम्य दारुणम्

Entonces el Señor Bienaventurado, complacido, le habló al cabo de un año; apareciendo ante él, contuvo su fulgor terrible.

Verse 57

याज्ञवल्क्य वरं ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते । सर्वमेव प्रदास्यामि नादेयं विद्यते त्वयि

«Yājñavalkya, di el don que agrada a tu corazón. Te concederé todo: nada hay que deba negársete.»

Verse 58

याज्ञवल्क्य उवाच । यदि तुष्टः सुरश्रेष्ठ वेदाध्ययनसंभवे । गुरुर्भव ममाद्यैव ममैतद्वांछितं हृदि

Yājñavalkya dijo: «Si estás complacido, oh el mejor de los dioses, para que nazca en mí el estudio de los Vedas, sé mi maestro desde hoy mismo. Esto anhela mi corazón.»

Verse 59

भास्कर उवाच । अहं तव कृपाविष्टस्तेजः संहृत्य तत्परम् । ततश्चात्र समायातस्तेन नो दह्यसे द्विज

Bhāskara dijo: «Por compasión hacia ti, he retraído y contenido mi resplandor. Por eso he venido aquí de este modo, oh dos veces nacido, para que no seas consumido por él.»

Verse 60

तस्मादत्रैव कुंडे च मंत्रान्सारस्वताञ्छुभान् । वेदोक्तान्क्षेपयिष्यामि स्वयमेव द्विजोत्तम

Por ello, aquí mismo, en este estanque (kuṇḍa), yo mismo depositaré en ti los mantras auspiciosos nacidos de Sarasvatī, proclamados en los Vedas, oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 61

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यत्किंचिद्वेदसंभवम् । पठिष्यसि सकृत्तत्ते कंठस्थं संभविष्यति

Tras bañarte allí y quedar purificado, cualquier porción nacida del Veda que recites aunque sea una sola vez quedará asentada en tu garganta, grabada en la memoria.

Verse 62

तत्त्वार्थं प्रकटं कृत्स्नं विदितं ते भविष्यति । मत्प्रसादान्न संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

Por mi gracia, la verdad entera, hecha clara y manifiesta, llegará ciertamente a ser conocida por ti. No dudes: es verdad lo que he declarado.

Verse 63

अद्यादि मानवः प्रातः स्नात्वा त्वत्र ह्रदे च यः । सावित्रेण च सूक्तेन मां दृष्ट्वा प्रपठिष्यति । तस्मै तत्स्यादसंदिग्धं यत्तवोक्तं मया द्विज

Desde hoy en adelante, cualquiera que al alba se bañe en este lago y luego, al verme, recite el himno Sāvitrī, para ese, oh dos veces nacido, se cumplirá sin duda lo que te he dicho.

Verse 64

याज्ञवल्क्य उवाच । एवं भवतु देवेश यत्त्वयोक्तं वचोऽखिलम् । परं मम वचोऽन्यच्च तच्छृणुष्व ब्रवीमि ते

Dijo Yājñavalkya: «Así sea, oh Señor de los dioses; que se cumpla íntegramente todo cuanto has dicho. Pero ahora escucha también otra palabra mía; te la declararé».

Verse 65

नाहं मनुष्यधर्माणमुपाध्यायं कथंचन । करिष्यामि जगन्नाथ कृपां कुरु ममोपरि

Jamás, de modo alguno, tomaré por maestro a quien esté atado sólo a convenciones humanas. Oh Jagannātha, Señor del mundo, ten compasión de mí.

Verse 66

ततस्तस्या ददौ सूर्यो लघिमा नाम शोभनाम् । विद्यां हि तत्प्रभावाय सुतुष्टेनांतरात्मना

Entonces Sūrya, complacido en lo íntimo, le otorgó la espléndida vidyā llamada Laghimā, para que se manifestara el poder de ella.

Verse 67

ततस्तं प्राह कर्णांते ममाश्वानां प्रविश्य वै । अभ्यासं कुरु विद्यानां वेदाध्ययनमाचर

Luego le habló en secreto, al oído: «Entra, en verdad, en el oído de mis caballos. Practica las disciplinas del saber y emprende el estudio de los Vedas».

Verse 68

मन्मुखाद्ब्राह्मणश्रेष्ठ यद्येतत्तव वांछितम् । न ते स्याद्येन दोषोऽयं मम रश्मिसमुद्भवः

Oh el mejor de los brāhmaṇas, si esto es lo que deseas—de mi propia boca—no recaerá sobre ti falta alguna; este poder nace de mis rayos.

Verse 69

एवमुक्तः स तेनाथ वाजिकर्णं समाश्रितः । लघुर्भूत्वाऽपठद्वेदान्भास्करस्य मुखात्ततः

Así instruido por él, acudió entonces a Vājikarṇa; y, volviéndose ligero, estudió después los Vedas desde la propia boca de Bhāskara.

Verse 70

एवं सिद्धिं समापन्नो याज्ञवल्क्यो द्विजोत्तमाः । कृत्वोपनिषदं चारु वेदार्थैः सकलैर्युतम्

Así, habiendo alcanzado la realización, Yājñavalkya—el más excelso entre los nacidos dos veces—compuso una hermosa Upaniṣad, colmada de todos los sentidos de los Vedas.

Verse 71

जनकाय नरेंद्राय व्याख्याय च ततः परम् । कात्यायनं सुतं प्राप्य वेदसूत्रस्य कारकम्

Después, tras exponerlo al rey Janaka, señor entre los hombres, se encontró con Kātyāyana, su hijo—el autor de los sūtras del Veda.

Verse 72

त्यक्त्वा कलेवरं तत्र ब्रह्मद्वारि विनिर्मिते । तत्तेजो ब्रह्मणो गात्रे योजयामास शक्तितः

Allí, en la sagrada “Puerta de Brahman” establecida, dejó el cuerpo; y, por la fuerza de su poder espiritual, unió aquel resplandor al mismo cuerpo de Brahman.

Verse 73

तस्य तीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं च दिवाकरम् । नादबिंदुं पठित्वा च तदग्रे मुक्तिमाप्नुयात्

Quien se baña en ese vado sagrado, contempla ese Sol y recita allí el Nādabindu en su presencia, alcanza la liberación.