Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः । श्रुतमात्रेण येनाशु च्छिद्यंते सर्वसंशयाः

Sūta dijo: Ahora proclamaré también otra gloria (māhātmya) del Enemigo de Tripura, Śiva; con solo oírla, todas las dudas son prontamente cercenadas.

Verse 2

अतः परतरं नास्ति किंचित्पापविशोधनम् । सर्वानंदकरं श्रीमत्सर्वकामार्थसाधम्

No existe nada superior a esto como purificador del pecado. Otorga toda dicha, es auspicioso y glorioso, y cumple toda meta deseada.

Verse 3

दीर्घायुर्विजयारोग्यभुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । यदनन्येन भावेन महे शाराधनं परम्

Concede larga vida, victoria y ausencia de enfermedad, y otorga los frutos tanto del goce como de la liberación: la suprema adoración de Maheśa realizada con devoción indivisa.

Verse 4

आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि । एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चितमथोत्तमम्

Para pecados ‘húmedos’ (recientes) o ‘secos’ (antiguos), sean pequeños o grandes, esto solo es declarado como la excelente expiación (prāyaścitta).

Verse 5

सर्वकालेऽप्यभेद्यानामघानां क्षयकारणम् । महामुनिविनिर्दिष्टैः प्रायश्चित्तैरथोत्तमैः

En todo tiempo, es causa de la destrucción aun de los pecados tenidos por “irrompibles”, superando las excelentes expiaciones (prāyaścitta) prescritas por los grandes sabios.

Verse 6

इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम् । यद्भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयम्

Esto solo es el bien supremo, así lo han determinado todos los śāstras: que la adoración de Parameśa realizada con bhakti es el don supremo, el acto más alto de compasión.

Verse 7

जानताऽजानता वापि येन केनापि हेतुना । यत्किंचिपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्

Sea con conocimiento o sin él, por cualquier motivo: cualquier acto realizado para la Deidad se vuelve dador de liberación (vimukti).

Verse 8

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यामुपवासोऽति दुर्लभः । तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्

En el mes de Māgha, ayunar en la kṛṣṇa-caturdaśī es sumamente raro; y más raro aún, considero, es que los hombres velen durante toda la noche.

Verse 9

अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिंगस्य दर्शनम् । सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः

Rarísimo, estimo, es el darśan del Śiva-liṅga; y más raro todavía, estimo, es la adoración del Señor Supremo, Parameśa.

Verse 10

भवकोटिशतोत्पन्नषुण्यराशिविपाकतः । लभ्यते वा पुनस्तत्र बिल्वपत्रार्चनं विभोः

Aun después de madurar el inmenso “vacío” de méritos y deméritos acumulados en cientos de crores de nacimientos, sólo entonces—en ese ámbito sagrado—se obtiene la dicha de adorar al Señor con hojas de bilva.

Verse 11

वर्षाणामयुतं येन स्नातं गंगासरिज्जले । सकृद्बिल्वार्चनेनैव तत्फलं लभते नरः

Quien se ha bañado en las aguas del río Gaṅgā durante diez mil años, obtiene ese mismo fruto con un solo acto de adoración mediante hojas de bilva.

Verse 12

यानियानि तु पुण्यानि लीनानीह युगेयुगे । माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि तिष्ठंति कृत्स्नशः

Cualesquiera méritos que aquí permanezcan ocultos era tras era, en la Caturdaśī del cuarto día décimo de la quincena oscura de Māgha, todos ellos se manifiestan por completo.

Verse 13

एतामेव प्रशंसंति लोके ब्रह्मादयः सुराः । मुनयश्च वशिष्ठाद्या माघेऽसितचतुर्दशीम्

Esta misma Caturdaśī de la quincena oscura de Māgha es alabada en los mundos por los dioses encabezados por Brahmā, y también por los sabios—Vasiṣṭha y los demás.

Verse 14

अत्रोपवासः केनापि कृतः क्रतुशताधिकैः । रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्

El ayuno observado aquí por cualquiera supera el mérito de cientos de sacrificios; y la vigilia nocturna es santa, más grande que austeridades realizadas durante diez millones de kalpas.

Verse 15

एकेन बिल्वपत्रेण शिवलिंगार्चनं कृतम् । त्रैलोक्ये तस्य पुण्यस्य को वा सादृश्यमिच्छति

Aun con una sola hoja de bilva, cuando se rinde culto al Śivaliṅga, en los tres mundos ¿quién podría desear o hallar un mérito comparable?

Verse 16

अत्रानुवर्ण्यते गाथा पुण्या परमशोभना । गोपनीयापि कारुण्याद्गौतमेन प्रकाशिता

Aquí se relata una estrofa-narración sagrada y sumamente espléndida; aunque digna de guardarse en secreto, Gautama la reveló por compasión.

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान्राजा परम धार्मिकः । आसीन्मित्रसहोनाम श्रेष्ठः सर्वधनुर्भृताम्

Hubo un rey glorioso, nacido en la estirpe de Ikṣvāku, supremamente justo en el dharma; se llamaba Mitrasaha, el más excelso entre todos los que empuñan el arco.

Verse 18

स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः । वीरोऽत्यंतबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः

Aquel rey dominaba todas las armas, conocía los śāstras y había cruzado el océano de las enseñanzas védicas; héroe de fuerza y ardor inmensos, siempre diligente y un océano de compasión.

Verse 19

पुण्यानामिव संघातस्तेजसामिव पंजरः । आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते

Su misma figura resplandecía como un cúmulo de méritos, como un armazón de esplendores; como un campo donde los prodigios mismos echan raíz.

Verse 20

हृदयं दययाक्रांतं श्रियाक्रांतं च तद्वपुः । चरणौ यस्य सामंतचूडामणिमरीचिभिः

Su corazón estaba vencido por la compasión, y su propio cuerpo se hallaba colmado de regia gloria. Los rayos de las gemas de las coronas de los reyes vasallos caían—y en verdad iluminaban—sus pies.

Verse 21

एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः । विवेश गह्वरं घोरं बलेन महतावृतः

Una vez, aquel rey—ávido del juego de la caza—entró en una hondura del bosque, terrible como una caverna, rodeado por una gran hueste.

Verse 22

तत्र विव्याध विशिखैः शार्दूलान्गवयान्मृगान् । रुरून्वराहान्महिषान्मृगेंद्रानपि भूरिशः

Allí hirió con flechas a muchas bestias—tigres, gayales, ciervos, antílopes, jabalíes, búfalos, e incluso poderosos señores entre los animales—una y otra vez.

Verse 23

स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशित श्चरन् । कमपि ज्वलनाकारं निजघान निशाचरम्

Aquel rey auriga, absorto en la caza, vagaba por la espesura; entonces abatió a cierto ser nocturno, que ardía como si fuese de fuego.

Verse 24

तस्यानुजः शुचाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चिंतयामास चेतसा

Su hermano menor, presa del dolor, se retiró y quedó a distancia. Al ver a su hermano muerto, meditó hondamente en su corazón.

Verse 25

नन्वेष राजा दुर्द्धर्षो देवानां रक्षसामपि । छद्मनैव प्रजेतव्यो मम शत्रुर्न चान्यथा

En verdad, este rey es inconquistable, aun para los devas y los rākṣasas. A mi enemigo sólo se le debe vencer mediante disfraz y engaño, y de ningún otro modo.

Verse 26

इति व्यवसितः पापो राक्षसो मनुजाकृतिः । आससाद नृपश्रेष्ठमुत्पात इव मूर्तिमान्

Así resuelto, aquel rākṣasa pecador, tomando forma humana, se acercó al mejor de los reyes como un presagio viviente de calamidad.

Verse 27

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

Al verlo de aspecto humilde, venido a ofrecer servicio, el rey—por ignorancia—lo nombró superintendente de la gran cocina real.

Verse 28

अथ तस्मिन्वने राजा किंचित्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ

Luego el rey, tras recrearse algún tiempo en aquel bosque, cesó de cazar, abandonó la persecución y regresó de nuevo a su propia ciudad.

Verse 29

तस्य राजेंद्रमुख्यस्य मदयंतीतिनामतः । दमयन्ती नलस्येव विदिता वल्लभा सती

Aquel rey, el más eminente, tenía una amada esposa virtuosa llamada Madayantī, célebre como Damayantī, la esposa de Nala.

Verse 30

एतस्मिन्समये राजा निमंत्र्य मुनिपुंगवम् । वशिष्ठं गृहमानिन्ये संप्राप्ते पितृवासरे

En ese momento, el rey invitó al más excelente de los sabios, Vasiṣṭha, a su hogar, pues había llegado el día sagrado de los ritos ancestrales.

Verse 31

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

Un demonio disfrazado de cocinero había mezclado carne humana en el plato de verduras; al verlo servido ante él, el Gurú habló.

Verse 32

धिग्धिङ्नरामिषं राजं स्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मेऽद्य अतो रक्षो भविष्यसि

¡Vergüenza, vergüenza por esta carne humana! Oh Rey, hoy me has ofrecido esto mediante tu engaño; por tanto, te convertirás en un demonio.

Verse 33

रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

Sin saber que era obra de un demonio, el Gurú lo maldijo así; luego, reflexionando de nuevo, limitó esa maldición a doce años.

Verse 34

राजापि कोपितः प्राह यदिदं मे न चेष्टितम् । न ज्ञातं च वृथा शप्तो गुरुं चैव शपाम्यहम्

El rey, también enfurecido, dijo: Esto no fue obra mía, ni lo sabía. He sido maldecido en vano; por tanto, maldeciré también al Gurú.

Verse 35

इत्यपोंजलिनादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः । पतित्वा पादयोस्तस्य मदयन्ती न्यवारयत्

Dicho esto, tomando agua en las manos ahuecadas, se alzó para maldecir al Gurú; mas Madayantī se postró a los pies del Gurú y lo contuvo.

Verse 36

ततो निवृत्तः शापाच्च तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

Entonces, apartándose de la maldición por respeto a sus palabras, dejó caer el agua sobre sus propios pies; y sus pies quedaron manchados de impureza.

Verse 37

कल्मषांघ्रिरिति ख्यातस्ततः प्रभृति पार्थिवः । बभूव गुरुशापेन राक्षसो वनगोचरः

Desde entonces el rey fue conocido como «Kalmaṣāṅghri», el de los pies manchados; y por la maldición del Gurú se volvió un rākṣasa, errante por los bosques.

Verse 38

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

Portando una forma de rākṣasa, terrible, semejante a la Muerte al fin de los tiempos, aquel vagabundo del bosque devoró diversos seres: humanos y otros.

Verse 39

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदंतकाकारो नवोढौ मुनिदंपती

Una vez, en algún lugar del bosque, aquel de aspecto de Muerte vio a una joven pareja de recién casados —un muni y su esposa— que jugaban gozosos.

Verse 40

राक्षसो मानुषाहारः किशोरमुनिनंदनम् । जग्धुं जग्राह शापार्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

Un rākṣasa devorador de hombres, atormentado por una maldición, apresó al joven hijo del sabio para devorarlo, como el tigre arrebata a un cervatillo.

Verse 41

रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीताथ तत्प्रिया । उवाच करुणं बाला क्रंदंती भृशवेपिता

Al ver a su esposo apresado por el rākṣasa, su amada se llenó de terror; la joven habló con compasión, llorando y temblando con violencia.

Verse 42

भोभो मामा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर । मदयंतीपतिस्त्वं हि राजेंद्रो न तु राक्षसः

«¡Ay, ay! No cometas este pecado, oh portador de la gloria de la dinastía solar. Tú eres en verdad el esposo de Madayantī, señor entre reyes, no un rākṣasa.»

Verse 43

न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः

«No devoreis a mi esposo, oh señor, más querido para mí que la vida misma. Pues para los afligidos, para quienes buscan refugio en su angustia, tú solo eres el verdadero amparo y el último recurso.»

Verse 44

पापानामिव संघातैः किं मे दुष्टैर्जडासुभिः । देहेन चातिभारेण विना भर्त्रा महात्मना

«¿De qué me sirve este cuerpo—mísero y sin vida—como un montón de pecados, una carga aplastante, cuando estoy sin mi esposo magnánimo?»

Verse 45

मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्

¿Qué felicidad puede haber en este cuerpo sucio y pecaminoso hecho de los cinco elementos? Este muchacho es tranquilo, conocedor de los Vedas, asceta y erudito en muchas escrituras.

Verse 46

अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्

Por lo tanto, al concederle la vida, estarías salvaguardando el mundo mismo. Muestra compasión, oh gran rey, hacia esta joven mujer brāhmaṇa.

Verse 47

अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः

Ciertamente, los justos son compasivos con los desamparados, los pobres y los afligidos. Sin embargo, aunque así se le suplicó, él —un devorador de hombres— permaneció despiadado.

Verse 48

चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता

Aquel de mente malvada arrancó la cabeza del hijo del brāhmaṇa y lo devoró. Entonces la casta mujer, demacrada y miserable, se lamentó abrumada por el dolor.

Verse 49

आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्

Reuniendo los huesos de su esposo, preparó una gran pira funeraria; y, siguiendo a su esposo, entró en el fuego.

Verse 50

राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः

Al ver al rey transformado en figura semejante a un rākṣasa, lo abatió con el arma de la maldición. «¡Rey miserable, de alma pecadora: por ti ha sido devorado mi esposo!»

Verse 51

अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

«Por tanto, en virtud de mi fidelidad de pativratā, soporta una maldición tan feroz como merece. Desde hoy, cada vez que te unas a una mujer, la muerte será tuya». Dicho esto, aquella mujer virtuosa entró en el fuego.

Verse 52

सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Aquel rey también, tras soportar la maldición del gurú durante el tiempo prescrito, recobró su propia forma y regresó gozoso a su hogar.

Verse 53

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती

Sabiendo la maldición de la virtuosa esposa del brāhmaṇa, la propia reina del rey—al verlo ansioso de deleite—no dejaba de contener a su esposo, temiendo la viudez.

Verse 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

Sin hijos, aquel rey se desencantó de los placeres del reino. Abandonando todo esplendor real, partió una vez más hacia el bosque.

Verse 55

सूर्यवंशप्रतिष्ठित्यै वशिष्ठो मुनिसत्तमः । तस्यामुत्पादयामास मदयंत्यां सुतोत्तमम्

Para asegurar la continuidad de la dinastía solar, Vasiṣṭha, el mejor de los sabios, hizo que en Madayantī naciera un hijo excelso.

Verse 56

विसृष्टराज्यो राजापि विचरन्सकलां महीम् । आयांतीं पृष्ठतोऽपश्यत्पिशाचीं घोररूपिणीम्

Habiendo renunciado a su reino, el rey vagó por toda la tierra. Detrás de él vio acercarse a una piśācī, terrible y de aspecto espantoso.

Verse 57

सा हि मूर्तिमती घोरा ब्रह्महत्या दुरत्यया । यदासौ शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत्

Pues aquella figura encarnada y terrible era la misma brahmahatyā, difícil de vencer, surgida cuando él, extraviado por una maldición, devoró al hijo de un sabio.

Verse 58

तेनात्मकर्मणा यांतीं ब्रह्महत्यां स पृष्ठतः । बुबुधे मुनिवर्याणामुपदेशेन भूपतिः

Aquel rey reconoció que la brahmahatyā que lo seguía por detrás era fruto de su propio acto, al comprenderlo por la enseñanza de los más eminentes sabios.

Verse 59

तस्या निर्वेशमन्विच्छन्राजा निर्विण्णमानसः । नानाक्षेत्राणि तीर्थानि चचार बहुवत्सरम्

Buscando un lugar de alivio de su persecución, el rey, con el corazón abatido por el remordimiento, recorrió durante muchos años diversos campos sagrados y tīrthas de peregrinación.

Verse 60

यदा सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वापि च मुहुर्मुहुः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलामाययौ तदा । बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिंतया परयार्दितः

Cuando, aun bañándose una y otra vez en todos los tīrtha sagrados, no se apaciguó el pecado de matar a un brāhmaṇa, entonces se dirigió a Mithilā. Allí, al entrar en el jardín exterior, fue atormentado por una ansiedad intensa.

Verse 61

ददर्श मुनिमायांतं गौतमं विमलाशयम् । हुताशनमिवाशेषतपस्विजनसेवितम्

Vio acercarse al sabio Gautama, de corazón puro, atendido por multitudes de ascetas, como el fuego sagrado servido por todos.

Verse 62

विवस्वंतमिवात्यंतं घनदोषतमोनुदम् । शशांकमिव निःशंकमवदातगुणोदयम्

Era como el sol ardiente que disipa la densa oscuridad de las faltas, y como la luna—serena y sin temor—que manifiesta el surgir de virtudes inmaculadas.

Verse 63

महेश्वरमिव श्रीमद्द्विजराजकलाधरम् । शांतं शिष्यगणोपेतं तपसामेकभाजनम्

Era como el mismo Maheśvara: espléndido, portando la luna creciente; sereno, rodeado de discípulos, y único receptáculo de la quintaesencia de la austeridad (tapas).

Verse 66

गौतम उवाच । कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चित्ते पदमव्ययम्

Gautama dijo: «Oh Rey, ¿estás bien? ¿Has alcanzado un estado seguro e imperecedero?»

Verse 67

कुशलिन्यः प्रजाः कच्चिदवरोधजनोपि वा । किमर्थमिह संप्राप्तो विसृज्य सकलां श्रियम्

«¿Prosperan tus súbditos, y también la gente de tus aposentos interiores? ¿Con qué propósito has venido aquí, dejando a un lado todo el esplendor real?»

Verse 68

किं च ध्यायसि भो राजन्दीर्घमुष्णं च निःश्वसन्

«¿Y qué meditas, oh Rey, mientras exhalas suspiros largos y ardientes?»

Verse 69

अभिनंद्य मुनिः प्रीत्या संस्मितं समभाषत

Tras saludar con reverencia al sabio, lleno de gozo, habló con una suave sonrisa.

Verse 70

अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः

Sin ser vista por quienes están embriagados de orgullo, ella me reprende a cada paso. ¡Ay de mí, abrasado por una maldición! Lo que he hecho es una falta gravísima, difícil de atravesar; por ello no nace la paz ni aun con miles de expiaciones.

Verse 71

इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया

«He celebrado diversos sacrificios, dando como dakṣiṇā mi tesoro y toda mi riqueza. Me he bañado en los ríos y lagos venerables de la tierra. Vagando, he acudido y servido a todas las regiones sagradas; y aun así no hallo liberación.»

Verse 72

जप्तान्यखिलमंत्राणि ध्याताः सकलदेवताः । महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना

He recitado toda clase de mantras; he meditado en todas las deidades. He observado grandes votos, sosteniéndome sólo de hojas, raíces y frutos.

Verse 73

तानि सर्वाणि कुर्वंति स्वस्थं मां न कदाचन । अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते

Y, sin embargo, aunque hago todo eso, nunca me vuelven plenamente íntegro. Pero hoy parece como si, al fin, se hubiera alcanzado el propósito de mi nacimiento.

Verse 74

यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानंदभागभूत् । अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्

Pues con sólo contemplarte, mi alma se ha vuelto partícipe de la bienaventuranza; y un anhelo guardado por muchos años parece, al fin, hallarse cumplido.

Verse 75

इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम् । आजन्मसंचितानां तु पुण्यानामुदयोदये

Así, incluso el dicho del pueblo se ha mostrado verdadero en mi caso, cuando los méritos acumulados a lo largo de muchos nacimientos brotan una y otra vez en fruto.

Verse 76

यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः । कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः

Puesto que tú, salvador de quienes temen la existencia mundana, has entrado en el alcance de mis ojos, ¿de qué tierra has venido aquí, tú que disipas el temor del saṃsāra?

Verse 77

दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया

Sospecho que has llegado aquí fatigado por largo vagar; mas al verte, es como si contemplara un prodigio: tu rostro resplandece y te muestras sobremanera gozoso.

Verse 78

आनंदयसि मे चेतः प्रेम्णा संभाषणादिव । अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

Alegras mi corazón, como con palabras de amorosa conversación. Hoy, aunque pecador, me acojo al amparo de tus pies de loto; oh noble, concédeme la paz para que alcance el bienestar.

Verse 79

इति तेन समादिष्टो गौतमः करुणानिधिः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

Así, suplicado por él, Gautama—océano de compasión—prescribió entonces una recta expiación para los terribles pecados.

Verse 80

गौतम उवाच । साधु राजेंद्र धन्योऽसि महा घेभ्यो भयं त्यज

Gautama dijo: Bien hecho, oh rey; eres bendito. Desecha el temor de los grandes horrores.

Verse 81

शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्

Si Śiva es el protector de los devotos, ¿qué temor puede haber para quienes buscan refugio? Escucha, oh noble rey: hay otro kṣetra sagrado, firmemente establecido.

Verse 82

महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि

Delicioso es el sagrado lugar llamado Gokarṇa, destructor de los grandes pecados; allí el pecado no halla asiento alguno, ni en los comunes ni aun en los más grandes entre los grandes.

Verse 83

स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि

Pues donde Śiva está presente, el solo recuerdo (de Él y de ese lugar) destruye los pecados sin resto; así como mora en la cumbre del Kailāsa y en la cima del Mandāra.

Verse 84

निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः

Así, la morada de Śambhu queda firmemente establecida en el recinto de Gokarṇa; no la altera el Fuego, ni la Luna, ni los señores de las estrellas y los planetas.

Verse 85

तमो निस्तीर्यते सम्य ग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः

Así como la oscuridad se disipa por completo al ver el Sol, del mismo modo no se elimina (la tiniebla del pecado) por otros tīrthas, ni siquiera por regiones sagradas deleitosas.

Verse 86

सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्म हत्यादि मानवः

La purificación del pecado acontece de inmediato con solo contemplar Gokarṇa; aun quien haya cometido cien pecados—hasta brahmahatyā y otros—queda purificado allí.

Verse 87

सकृत्प्रविश्य गोकर्णं न बिभेति ह्यघात्क्वचित् । तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शांतिमागताः

Quien entra en Gokarṇa siquiera una vez ya no teme al pecado en ninguna parte; allí, todos los grandes espíritus han alcanzado la paz mediante la austeridad (tapas).

Verse 88

इन्द्रोपेंद्रविरिंच्याद्यैः सेव्यते सिद्धिकांक्षिभिः । तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्

Es venerado por Indra, Upendra (Viṣṇu), Viriñci (Brahmā) y otros que anhelan la siddhi; y cualquier voto excelso que allí se observe aunque sea por un solo día—

Verse 89

तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम् । यत्रेंद्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया

—solo llega a ser igual si se realiza en otro lugar durante cien mil años; pues este es el sitio donde, deseando el bien de Indra, Brahmā, Viṣṇu y los demás devas—

Verse 90

महाबलाभिधानेन देवः संनिहितः स्वयम् । घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा

Allí está presente el Señor mismo bajo el nombre de Mahābala; y esta santidad fue alcanzada por la feroz austeridad realizada por el rākṣasa llamado Rāvaṇa.

Verse 91

तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः

Ese liṅga fue instalado en Gokarṇa por el caudillo de las gaṇas de Śiva; y en reverencia estaban presentes Indra, Brahmā, Mukunda (Viṣṇu), los Viśvedevās y las huestes de los Maruts.

Verse 92

आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च दिवाकरः । एते विमानगतयो देवास्ते सह पार्षदैः

Los Ādityas y los Vasus, los dos Aśvins, y también la Luna y el Sol: estos dioses, montados en sus celestiales vimānas, llegaron juntamente con sus huestes de servidores.

Verse 93

पूर्वद्वारं निषेवन्ते देवदेवस्य शूलिनः । योन्यो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः

En la puerta oriental permanecen en servicio de Śūlin, el Dios de los dioses: Yama y Mṛtyu en persona, junto con Citragupta y Pāvaka (Agni).

Verse 94

पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः । वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरितां गणैः

En la puerta meridional se halla Varuṇa, señor de los ríos, acompañado por los Pitṛs y los Rudras, junto con las huestes de ríos que comienzan con la Gaṅgā.

Verse 95

आसेवते महादेवं पश्चिमद्वारमाश्रितः । तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकर्णिका

En la puerta occidental atienden a Mahādeva; asimismo están allí Vāyu y Kubera, y la diosa Deveśī Bhadrakarṇikā.

Verse 96

मातृभिश्चंडिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिता । विश्वावसुश्चित्ररथश्चित्रसेनो महाबलः

En la puerta septentrional están apostadas las Madres, comenzando por Caṇḍikā; y allí también se hallan Viśvāvasu, Citraratha y el poderoso Citrasena.

Verse 97

सह गन्धर्ववर्गैश्च पूजयंति महाबलम् । रंभा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा

Junto con las huestes de los Gandharvas, adoran al Poderosísimo; y también están presentes Rambhā, Ghṛtācī, Menā, Pūrvacitti y Tilottamā, las ninfas celestiales.

Verse 98

नृत्यंति पुरतः शम्भोरुर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः । वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महा तपाः

Ante Śambhu, danzan las mujeres celestiales comenzando por Urvaśī; y allí están los grandes ascetas: Vasiṣṭha, Kaśyapa, Kaṇva y Viśvāmitra.

Verse 99

जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरंगिराः । एते वयं च राजेंद्र सर्वे ब्रह्मर्षयोऽमलाः

Jaimini, Bharadvāja, Jābāli, Kratu y Aṅgiras: éstos, y también nosotros, oh rey, somos todos Brahmarṣis sin mancha.

Verse 100

देवं महाबलं भक्त्या समंतात्पर्यु पास्महे । मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः

Con devoción, rodeamos por todas partes al Dios de gran poder y le rendimos servicio; y junto con Marīci y Atri, también están los señores de los sabios, como Dakṣa, en adoración.

Verse 110

तथा देव्या भद्रकाल्या शिशुमारेण धीमता । दुर्मुखेन फणींद्रेण मणिनागाह्वयेन च

Asimismo, los acompañan la diosa Bhadrakālī, el sabio Śiśumāra, Durmukha, señor de las serpientes, y también aquel llamado Maṇināga.

Verse 120

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । कृते महाबलः श्वेतस्त्रेतायामतिलोहितः

Entre todos los Śiva-liṅgas, el soberano es Mahābala, de gran poder. En el Kṛta Yuga, Mahābala es blanco; en el Tretā Yuga, es intensamente rojo.

Verse 125

लुब्धाः क्रूराः खला मूढाः स्ते नाश्चैवातिकामिनः । ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजलेषु च

Aun los codiciosos, los crueles, los malvados y necios, los ladrones y los dominados por el exceso de deseo—al llegar a Gokarṇa y bañarse en las aguas sagradas de sus tīrthas—(quedan purificados).

Verse 130

यत्किंचिद्वा कृतं कर्म तदनंतफलप्रदम् । व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च

Cualquier acto que allí se realice otorga fruto sin fin; especialmente en el Vyatīpāta y otros yogas, y en las transiciones del sol (saṅkrānti).

Verse 135

गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः । शृणु राजन्नहमपि गोकर्णा दधुनागतः

Gokarṇa es para los hombres la senda en forma de escalera que conduce al mundo de Śiva. Escucha, oh Rey, pues yo también acabo de venir de Gokarṇa.

Verse 140

लब्ध्वा च जन्मसाफल्यं प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अमुनाद्य नरेंद्रेण जनकेन यियक्षुणा

Habiendo alcanzado el verdadero fruto del nacimiento humano, partieron en todas direcciones—y por este mismo rey, el padre, que ahora desea celebrar un sacrificio (yajña).

Verse 141

निमंत्रितोऽहं संप्राप्तो गोकर्णाच्छिवमंदिरात् । प्रत्यागमं किमप्यंग दृष्ट्वाश्चर्यमहं पथि । महानंदेन मनसा कृतार्थोऽस्मि महीपते

Invitado, llegué desde el templo de Śiva en Gokarṇa. Al regresar, oh querido, vi en el camino algo maravilloso. Con la mente colmada de gran dicha, oh Rey, siento cumplido mi propósito.